# Легенда

Холгер Данске, легендарен карактер
**Легендата** е жанр на фолклорот кој се состои од наратив кој прикажува човечки дејствија, за кои се верува или се смета дека се случиле во историјата на човештвото. Наративите во овој жанр може да ги демонстрираат човечките вредности и да поседуваат одредени квалитети кои и даваат веродостојност на приказната. Легендата, за нејзините активни и пасивни учесници, може да вклучува чуда. Легендите може да се трансформираат со текот на времето за да останат свежи и витални. Легендите претставуваат дел од традициите на одделните култури и со време се менуваат со цел да ја задржат својата свежината, виталноста и реализамот.

Легендите понекогаш се разликуваат од митовите по тоа што се однесуваат на човечките суштества како главни ликови и не мора да имаат натприродно потекло, а понекогаш со тоа што имаат некаква историска основа, додека митовите генерално немаат.

## Потекло

*Легенда* е заемка од старофранцуски што влегла во англиска употреба в. 1340. Старофранцуската именка legende потекнува од средновековната латинска легенда. Во неговата рана употреба на англиски јазик, зборот означува наратив на некој настан. Зборот легендарен првично бил именка (воведен во 1510-тите) што значи збирка или корпус на легенди.

## Поврзани концепти

Хиполит Делехаје ја разликува легендата од митот: „Легендата, од друга страна, има нужно некаква историска или топографска врска. Таа упатува на имагинарни настани на некоја вистинска личност, или ги локализира романтичните приказни на одредено место“.

Од моментот кога легендата се прераскажува како фикција, нејзините автентични легендарни квалитети почнуваат да бледнеат и се повлекуваат: во *Легендата за Слипи Холоу*, Вашингтон Ирвинг ја трансформирал локалната легенда на долината на реката Хадсон во книжевна анегдота со „готски“ призвук, што всушност имала тенденција да го намали неговиот лик како оригинален лик.

Приказните што ги надминуваат границите на „реализмот“ се нарекуваат „басни“. На пример, формулата на животните што зборуваат на Езоп ги идентификува неговите кратки приказни како басни, а не како легенди. Параболата за блудниот син би била легенда ако се каже дека всушност му се случила на одреден син на историски татко. Ако вклучувала магаре кое му дава совет на мудрец на Блудниот син, тоа ќе беше басна.

Легендата може да се пренесе усно, да се пренесе од човек на човек или, во оригинална смисла, преку пишан текст. *Легенда ауреја* или „Златната легенда“ на Јаков Ворагински содржи серија на биографија или поучни биографски наративи, поврзани со литургискиот календар на Римокатоличката црква. Тие се претставени како житија на светци, но со изобилството на чудесни случки и пред се нивниот некритички контекст се карактеристики на хагиографијата. Легендата имала за цел да инспирира екстемпоризирани проповеди и проповеди соодветни на светецот на денот.

## Урбани легенди

Урбаните легенди се модерен жанр на фолклорот вкоренет во локалната популарна култура, кој обично содржи измислени приказни кои често се претставени како вистинити, со страшни или хумористични елементи. Овие легенди може да се користат за забавни цели, како и за полусериозни објаснувања за навидум мистериозни настани, како што се исчезнувања и чудни предмети.

Терминот „урбана легенда“, како што вообичаено го користат фолклористите, се појавува во печатот најмалку од 1968 година. Јан Харолд Брунванд, професор по англиски јазик на Универзитетот во Јута, ѝ го претставил терминот на пошироката јавност во серија популарни книги објавени почнувајќи од 1981 година. Брунванд ја искористил својата збирка легенди, *Исчезнатиот автостопер: американски урбани легенди и нивните значења* (1981) за да истакне две точки: прво, дека легендите не се појавуваат во примитивни и традиционални општества, и второ, дека може да се научи многу за урбаната и модерната култура со проучување на таквите приказни.

## Наводи