Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Заливска војна

**Заливската војна** (2 август 1990 – 28 февруари 1991) била воен судир помеѓу Ирак и коалицијата од 34 земји предводени од САД во подрачјето на Персискиот Залив. Војната била одобрена од Обединетите Нации и нејзината цел била да се ослободи Кувајт по ирачката инвазија од 2-8 август 1990.

Доналд Рамсфелд, пратеник на американскиот претседател Роналд Реган и Садам Хусеин на 20 декември 1983 година.
Протерувањето на ирачките трупи од Кувајт започнало на 15 јануари 1991. и траело само еден и пол месец: коалиционите сили биле толку воено надмоќни, што Ирак брзо бил принуден да ги повлече своите војски и да се согласи со мировен договор кој вклучувал:

* Забрана за воени летови над сопствената територија северно од 36. и јужно од 32. паралела. Забрана за користење на противвоздушната одбрана против летови на сојузниците над овие области на Ирак;
* Целосна и постојана инспекција на воените постројки и капацитети на Ирак од страна на ОН;
* Забрана за развој и употреба на оружје за масовно уништување;
* Плаќање на отштета кон Кувајт и кон сојузничките сили за штетите и трошоците од војната;
* Економски санкции до исполнувањето на сите услови од мировниот договор (кон кои Ирак никогаш потоа целосно не се придржувал).

Покрај тоа, уништувањето на земјата било огромно: биле убиени помеѓу 20.000 и 100.000 ирачани, а главните индустриски капацитети и инфраструктурата на земјата биле тешко оштетени. По војната, Ирак бил во состојба да произведува само 1/4 од количеството на електрична енергија што го произведувал пред војната.

Сојузниците се повлекле од Ирак, бидејќи не сакале да го нападнат Багдад и да го урнат насилно Садам Хусеин. Тие се надевале дека тешката економска состојба и поразот во војната ќе предизвикаат внатрешни конфликти и побуни, но режимот на Садам Хусеин успеал да се консолидира и да се одржи на власт сè до Ирачката војна од 2003 г.

## Поврзано

* Иранско-ирачка војна
* Ирачка војна
* Персиски Залив

## Наводи

## Надворешни врски
# Колумбариум

Североисточно крило на колумбариумот на гробиштата Пер Лашез (Париз, Франција).
**Колумбариум** (латински: *columbarium* — гулабарник, од *columba* — гулаб) — место за чување урни со пепелта на починатите по нивната кремација.

## Историја

Во раниот период на Стариот Рим, покојниците биле закопувани во земја. Од крајот на републиканскиот период до средината на царската епоха, кремацијата била широко прифатена практика. Најстарите колумбариуми се пронајдени во Јужна Етрурија. За богатите луѓе и римските патриции се граделе посебни монументални гробници — мавзолеи (во ран период: *sepulcrum*); додека пепелта на сиромашните, плебејците, робовите и ослободениците била чувана во големи јавни гробници (бесплатно или за мал надоместок). За оваа цел биле основани „погребални здруженија“ (латински: *collegia funeraticia*), кои барале одредени придонеси од членовите и изградба или изнајмување на посебна градба. Ваквите градби обично имале облик на правоаголна или кружна комора, во чии ѕидови имало мали ниши: локули (латински: *loculi*; еднина *loculus*), наменети за поставување на погребалните урни. Нишите биле распоредени на неколку нивоа, во редови, потсетувајќи на гулабови гнезда.

Римјаните од суеверие ги избегнувале зборовите „смрт“, „погреб“ и користеле еуфемизми, од каде што потекнува и самото име колумбариум. Јавните колумбариуми можеле да сместат до 800 урни. Под секој „локулус“ била поставувана плочка со името и возраста на починатиот. Понекогаш се поставувале и бисти (*imagis*). Еден од најстарите римски колумбариуми, изграден во I век пр. н. е. за време на царот Октавијан Август, бил откриен во 1726 г. во близина на Рим, на Апиевиот пат, од италијанскиот археолог и историчар Антонио Франческо Гори.

Најголемите колумбариуми, кои ги содржеле останките на илјадници покојници, биле изградени за време на династијата Јулиевци-Клавдиевци за царските ослободеници и робови (на пример, римските колумбариуми на ослободениците на Август и Ливија на Апиевиот пат). Помали објекти биле градени за членовите на колегиите, погребалните здруженија или за одделни семејства. Најпозната меѓу нив е Гробницата на Сципионите.

Колумбариумите често се среќаваат во големите градови со висока концентрација на население; освен во Рим, тие се откриени и во Неапол и Катанија.

## Литература

* Kammerer Grothaus H. Camere sepolcrale de’ liberti e liberte di Livia Augusta ed altri Caesari // Mélanges de l'École française de Rome. Antiquité. — T. 91. —1979. — P. 315—342
* Toynbee J. M. C. Death and Burial in the Roman World. — Baltimore, 1996
* Borg B. E. Crisis and Ambition. Tombs and Burial Customs in Third-Century AD Rome. — Oxford, 2013
* Borbonus D. Columbarium Tombs and Collective Identity in Augustan Rome. — Cambridge, 2014

## Поврзано

* Гроб
* Крематориум
* Гробишта
* Кремација

## Наводи

## Надворешни врски

* Photographs and commentary on ancient Roman columbaria
* Columbarium with inner ossuary
* „Columbarium“ . *Encyclopædia Britannica* (11. изд.). 1911.
* „Columbarium“ . *Нова меѓународна енциклопедија*. 1905.
# Џоакино Росини

Џоакино Росини
**Џоакино Росини** (италијански: *Gioacchino Antonio Rossini*; Пезаро, 29 февруари 1792 — Париз, 13 ноемвври 1868) е италијански композитор.

## Живот

Росини е роден во музичко семејтство и како дете престојувал во повеќе музички театри. Поради неговиот прекрасен глас му предвиделе прекрасна кариера, а тој своето музичко образование го надополнил со свирење на повеќе инструменти и подготовки за композиција.
Поседувал исклучителна музичка меморија, т.е. по едно слушање можел да ја испее слушаната композиција, а по второ и да ја напише. Младиот Росини многу брзо го почувствувал театарскиот живот, играл на сцена и свирел во оркестар.

## Дела

На 18-годишна возраст ја напишал својата прва опера. Оперите на Росини се одликуваат со оригиналност, духовитост со сила на ритамот, свежа мелодика и чувствителност. На 24 години ја напишал својата најпопуларна опера - „Севилски берберин“, и тоа за само 13 дена во стилот на реалистична опера buffo. Росини исто така напишал уште 36 опери, од кои покрај споменатата познати се:

* „Танкреди“
* „Италијанка во Алжир“
* „Страчка крадливка“
* „Отело“
* „Вилијам Тел“

Од вокално инструменталните дела познат е ораториумот „Стабат Матер“.

Германскиот филозоф Фридрих Ниче го истакнува Росини како еден од своите омилени композитори, велејќи дека без него „не би знаел да постои“.

## Наводи

## Надворешни врски

* Џоакино Росини на Ризницата ?