Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 12 век

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| < 11 век | 12 век | 13 век > |
| 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |
| 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 36 | 37 | 38 | 39 | 40 |
| 41 | 42 | 43 | 44 | 45 | 46 | 47 | 48 | 49 | 50 |
| 51 | 52 | 53 | 54 | 55 | 56 | 57 | 58 | 59 | 60 |
| 61 | 62 | 63 | 64 | 65 | 66 | 67 | 68 | 69 | 70 |
| 71 | 72 | 73 | 74 | 75 | 76 | 77 | 78 | 79 | 80 |
| 81 | 82 | 83 | 84 | 85 | 86 | 87 | 88 | 89 | 90 |
| 91 | 92 | 93 | 94 | 95 | 96 | 97 | 98 | 99 | 00 |

Источна полутопка на почетокот на 12 век
**12 век** започнува на 1 јануари 1101 г. и завршува на 31 декември 1200 г.

## Настани

* Било организациски основано Кралството Куско, кое подоцна прераснало во Империја на Инките или Тавантинсују.

## Личности

* ...

## Откритија

* ...
# Збратимени градови

Табла со збратимените градови на Бајројт, Германија
**Збратимени градови** — облик на правен и општествен договор помеѓу градови, окрузи, региони, области, префектури, па дури и држави во географски и политички различни области со кој ги унапредуваат културните и трговските врски. Современата замисла на збратимувањето потекнува по Втората светска војна во 1947 година, сака да шири пријателство и разбирање помеѓу различни култури и помеѓу поранешни непријатели како чин на мир и помирување, да ја охрабри трговијата и туризмот. Од неодамна, збратимувањето растечки било користено како облик на стратешки меѓународни стопански врски помеѓу градовите.

## Поврзано

* Список на збратимени градови на Македонија

## Наводи

## Надворешни врски

* Збратимени градови на Ризницата ?
* Европски конгрес на граѓанство и збратимување Архивирано на 27 јануари 2016 г.
* Германија и движењето на збратимување
* Збратимување на европските општини, градови и региони Архивирано на 22 декември 2006 г.
* Збратимување во Европа
# Микис Теодоракис

| Микис Теодоракис (*Μίκης Θεοδωράκης*) |
| --- |
| Микис Теодоракис во 2004 година |
| Биографски податоци |
| Роден(а) | 29 јули 1925

 |
| Занимања | композитор, политичар |
| Период на активност | 1974 - 2006 |
| Издавачи | Paredon Records Folkways Records  |
| Мреж. место |  |

**Микис Теодоракис** (грчки: *Μίκης Θεοδωράκης*) е грчки композитор и политичар од 1990 година, кога станал член на парламентот од партијата на Нова демократија.

Тој е најпознат по пишувањето на музиката од филмовите Гркот Зорба (1964), „З“ (1969) и „Серпико“ (1973).
# Елефтериос Венизелос

|  |
| --- |
| **Елефтериос Венизелос Ελευθέριος Βενιζέλος** |
|  |
| Роден | 23 август 1864  Мурњес, Хања, Крит, Отоманско Царство |
| Починал | 18 март 1936  Париз, Франција  |

**Елефтериос Кирјаку Венизелос** (грчки: *Ελευθέριος Κυριάκου Βενιζέλος*) (23 август 1864
 во Мурњес, Крит, Отоманско Царство – 18 март 1936
 во Париз, Франција) бил виден грчки револуционор, истакнат и знаменит државник и харизматичен водач во почетокот на XX век.

## Биографија

### Ран живот и образование

Елефтериос Венизелос е роден на 23 август 1864 година во селото Мурнијес, близу Ханија на островот Крит, кој во тоа време бил дел од Отоманското Царство. Неговото семејство имало корени во Мистра, Пелопонез, од каде неговите предци избегале на Крит по Пелопонеското востание. Неговиот татко, Киријакос Венизелос, бил истакнат учесник во критските револуционерни движења против османската власт, што влијаело врз формирањето на младиот Елефтериос.

Венизелос пораснал во средина исполнета со националистички идеали и борба за слобода. По завршувањето на основното образование на Крит, тој студирал право на Универзитетот во Атина, каде се запознал со идеите на либерализмот и модерните политички движења. По дипломирањето, се вратил на Крит и започнал да работи како адвокат, но набрзо се вклучил во политичкиот живот.

### Политичка кариера

Венизелос со другите учесници на мировните преговори во Букурешт, 1913

Бил министер за надворешни работи и претседател на владата во неколку наврати од 1910 до 1933 година. Потписник на Балканскиот сојуз против Турција 1912 година. За време на Балканските и Првата светска војна водел агресивна надворешна политика во интерес на Грција, наложувајќи се на Балканот со неа. Во 1916 година формирал национална влада во Солун, а во 1917 се вратил во Атина. Бил против обнова на монархијата и враќањето на кралот Константин, но не успеал во тоа. Венизелос имал големо влијание врз внатрешната и надворешна политика на Грција, и поради тоа му се припишува епитетот „*создавач на модерна Грција*“. Венизелос имал голема фамилија и 14 деца кој биле пријавени во Грција. тој има две сопруги Маријаи Елизабета. Венизелос исто така војувал и во првата светска војна.
# Андора ла Веља

| Андора ла Веља *Andorra la Vella* |
| --- |
| Поглед на Андора ла Веља и мал дел од Аскалдес-Ангурдањ |
|  Местоположба на жупата Андора ла Веља во Андора |
| Андора ла ВељаМестоположба во Андора |
| Координати: ﻿ / ﻿ |
| Земја |  Андора |
| Жупи | Андора ла Веља |
| Села | Ла Маржинеда, Санта Кулома |
| Управа |
|  • Градоначалник | Марија Роса Ферер Објолс |
| Површина |
|  • Вкупна | 30 км2 (10 ми2) |
| Надм. вис. | &100000000000010230000001.023 м |
| Население (2011) |
|  • Вкупно | 63,574 |
|  • Густина | 741,87/км2 (192,140/ми2) |
| Мреж. место | Општински протал |

**Андора ла Веља** (каталонски: *Andorra la Vella*) — главен град на кнежевството Андора и се наоѓа високо на Пиринеите меѓу Франција и Шпанија. Истото име го носи и жупата каде се наоѓа градот. Населението брои 22.884 жители Главна стопанска гранка е туризмот. Во местото се произведуваат мебел и ракија.

## Наводи
# Епир (регион)

Историска карта на Епир
**Епир** — географски и историски регион во Југоисточна Европа, поделен помеѓу Грција и Албанија. Се наоѓа помеѓу планините Пинд и Јонско Море, кој се протега од Валона и Кераниски Планини во северниот дел до Амброзискиот Залив и руинираниот римски град Никопол во јужниот дел. Тој во моментов е поделен помеѓу регионот Епир во Северозападна Грција и окрузите Ѓирокастро, Валона, Белград во јужна Албанија. Најголемиот град во Епир е Јанина, седиште на префектурата Епир, а Ѓирокастро е најголемиот град во албанскиот дел на Епир.

Карпестиот и планински регион Епир беше северозападна областа на Стара Грција. Таа била населена од страна на грчките племиња Хаонци, Молозијци и Тесиротијани, и дом на светилиштето на Додона, најстариот антички грчки јасновидец, и еден од најпрестижните после Делфи. Обединети во една држава во 370 година п.н.е. од династијата Еакиди, Епир ја постигнува славата во времето на царот Пир Епирски, чиј поход против Рим води потекло на поимот „Пирова победа“. Епир подоцна стана дел од Римското Царство заедно со остатокот на Грција во 146 п.н.е., што беше проследено со Византија. По падот на Цариград во Четвртата крстоносна војна, Епир стана центар на деспотство Епир, една од земјите наследнички на Византиското Царство. Освоен од страна на Отоманското Царство во 15 век, Епир стана полунезависен за време на владеењето на Али Паша во почетокот на 19 век, но Османлиите повторно воспоставија контрола во 1821 година. По Балканските војни и Првата светска војна, Јужен Епир стана дел на Грција, додека северниот дел на Епир стана дел од новоформираната држава Албанија.
# Сојуз на Македонците

**Сојузот на Македонците** (старогрчки: Κοινὸν τῶν Μακεδόνων, Коинон тон Македонон) ― конфедеративно организирана комонвелтска установа (регионална држава или коинон) која се состоела од сите македонски заедници обединети околу еден владетел. Може да се спореди со Сојузот на Молосите, но се чини дека македонскиот сојуз имал многу помала моќ од оној на Молосите. Главен град или седиште на македонскиот сојуз бил градот Бероја.

## Историја

И нумизматичките и натписните докази сведочат за постоењето на македонскиот сојуз пред и по римското освојување на Македонија. Ковањето монети во името на „Македонците“ (т.е. ΜΑΚΕΔΟΝΩΝ) било во постојано производство од времето на владеењето на Филип V (вл. 238–179 п.н.е.) и на Персеј (вл. 212–166 п.н.е.) до римскиот период. Таа била преорганизирана во времето на раната Римска Империја и претворена во установа поврзана со императорскиот култ како што се случило со сите сојузи од тој период.

Сојузот, управуван од членовите на месната елита, организирал и финансирал игри и фестивали и биле доделувани со римско државјанство. Користејќи ги традиционалните етнички симболи прикажани на неговите монети, како што се македонскиот штит и крилестиот гром, сојузот го зачувал чувството за македонски граѓански идентитет во провинцијата до крајот на II век од нашата ера. Последното потврдување на лице „етнички“ идентификувано како Македонец е датирано во почетокот на IV век од нашата ера.

## Поврзано

* Македонијарх
* Список на македонијарси

## Наводи

### Цитати

### Извори

* Gill, David W.J. (1994). „CHAPTER 11 MACEDONIA“. Во Gill, David W.J.; Gempf, Conrad (уред.). *The Book of Acts in Its Graeco-Roman Setting*. Grand Rapids, MI: William B. Eerdmans Publishing Company. ISBN 978-0-80-284847-5.
* Hatzopoulos, Miltiades B. (2011). „Macedonian Studies“. Во Lane Fox, Robin J. (уред.). *Brill's Companion to Ancient Macedon: Studies in the Archaeology and History of Macedon, 650 BC – 300 AD*. Leiden: Brill. стр. 35–42. ISBN 978-90-04-20650-2.
* Kremydi-Sicilianou, Sophia (2005). „7. 'Belonging' to Rome, 'Remaining' Greek: Coinage and Identity in Roman Macedonia“. Во Howgego, Christopher; Heuchert, Volker; Burnett, Andrew (уред.). *Coinage and Identity in the Roman Provinces*. Oxford and New York: Oxford University Press. стр. 95–106. ISBN 0-19-923784-0.
* Mackil, Emily (2013). „CHAPTER 11 THE GREEK *KOINON*“. Во Bang, Peter Fibiger; Scheidel, Walter (уред.). *The Oxford Handbook of the State in the Ancient Near East and Mediterranean*. Oxford and New York: Oxford University Press. стр. 304–323. ISBN 978-0-19-518831-8.
* Walbank, Frank William (1993) [1981]. *The Hellenistic World: Revised Edition*. Cambridge, MA: Harvard University Press. ISBN 0-674-38726-0.
# Старогрчки храм

Пресек на Партенонот во Атина
**Старите Грци** почнале да градат монументални **храмови** во првата половина на VIII век п.н.е. Храмот на Хера на Самос и храмот на Посејдон во Истмија биле меѓу првите.

Грчките храмови се разликувале од римските по тоа што колонадата сочинувала перистил околу целото здание, наместо само трем напред; исто така грчкиот храм не бил подиган на висок подиум.

Како што грците станувале сѐ поумешни во монументална градба, регионалните архитектонски стилови се зацврстиле во таканаречениот архитектонски поредок кој, кај грците, се состоел од Дорскиот, Јонскиот и Коринтскиот ред.

Партенонот, еден од најпознатите грчки храмови, бил посветен на Атина, божицата на мудроста. Во и околу зданието се одржувале фестивали секоја година. Партенонот извршил силно влијание на римската архитектура. По римското освојување на Грција, многу римски туристи доаѓале да ги разгледуваат грчките храмови. Меѓу атракциите бил и Партенонот, кој набргу станал еден од најпопуларните туристички атракции во Грција.

*Поврзано*: Римски храм
# Илирија

| Илирија |
| --- |
| 380-те п.н.е.–168 п.н.е. |
| Илирски племиња во 3 в.п.н.е. |
| Главен град | Скодра |
| Говорени јазици | Илирски јазик |
| Вероисповед  | Политеизам |
| Уредување | монархија |
| Историски период | стара доба |
|  |
| • Основана  | 380-те п.н.е. |
| • Освоена од Римското Царство  | 168 п.н.е. |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Претходници** | **Наследници** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Праисториски Балкан |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Илирикум (Римска провинција) |  |

 |

 |

**Илирија** е назив на територија што го зафаќа Западен Балкан особенио државите Словенија, Хрватска, Босна и Херцеговина, Црна Гора и сосем мал дел од Албанија. Монархијата на илирите траела сè до освојувањето на Римјаните и од тогаш се губи илирскиот јазик, култура и традиција.

*
*
*

*
*
# Сирија (римска провинција)

Провинцијата Сирија
**Сирија** (латински: *Syria*) е староримска провинција во Азија, односно во денешна Сирија. Римското Царство го анектирал Помпеј 64 п.н.е.. Седиште на провинцијата бил градот Антохија. Во Сирија се наоѓале три римски легии.
# Апостоли

Дванаесетте апостоли во фреската на Леонардо да Винчи „Тајната вечера“
**Апостоли** (еднина: *апостол*, старогрчки: ἀπόστολος = „гласник, проповедник“) — најблиските ученици и следбеници на Исус Христос што го проповедале Евангелието.

Во потесна смисла, изразот „апостол“ се однесува на дванаесетте непосредни Христови ученици (Мт. 10:2–4; Лк. 6:13–15); во поширока смисла — и на 70-те најблиски соработници на неговата Црква, избрани од него (Лк. 10:1–2), наречени и „седумдесетте апостоли“.

Било нагласено и дека Павле бил избран за апостол по Вознесението на Исус Христос (Дела 22:11; Рим. 11:13).

## Дванаесетте апостоли

**Дванаесетте апостоли** се дванаесетте непосредни Христови ученици — Петар, Андреј Првоповиканиот, Јаков Зевдеев, Јован Богослов, Филип, Вартоломеј, Тома, Матеј, Јаков Алфеев, Јуда Тадеј, Симон Кананецот, Јуда Искариот (Мт. 10:2–4). Откако Јуда отпаднал, Матиј бил избран за еден од дванаесетте апостоли (Дела 1:23–26).

## Наводи

## Надворешни врски

* „Апостол“
# Прва книга Ездра

**„Прва книга Ездра“** — книга од Стариот завет.

## Содржина

Персискиот цар Кир издава проглас со кој на депортираните Израилци им се дозволува да се вратат дома при што им помага да соберат средства за изградба на божјиот храм во Ерусалим. Така, 42 360 Израилци и нивните 7 337 слуги се враќаат во Ерусалим и во другите градови во својата татковина. Седум месеци подоцна, тие му подигнуваат жртвеник на Бога и редовно му принесуваат жртви во согласност со верските прописи, а втората година по нивното враќање во татковината започнува изградбата на храмот. Меѓутоа, непријателите пишуваат писмо до персискиот цар Артаксеркс, кодошејќи ги Израилците и царот ја запира натамошната работа на храмот. Меѓутоа, поттикнати од пророците Агеј и Захарија, Јудејците ја продолжуваат градбата поради што нивните непријатели пишуваат писмо до царот Дариј. Тој го пронаоѓа указот на царот Кир и наредува да не се прекинува работата на градителите, а покрај тоа, издвојува дел од даноците за финансирање на градбата на храмот. Така, по неколкугодишни напори завршува изградбата на божјиот храм во Ерусалим, а потоа Јудејците го осветуваат храмот и ја слават Пасха. Подоцна, персискиот цар Артаксеркс го испраќа учениот свештеник Ездра во Ерусалим за да ги подучува луѓето во божјите закони и за да им суди. Нему му се придружуваат повеќе луѓе и тие пристигаат во Ерусалим. Таму, Ездра дознава дека Израилевите доселеници и нивните старешини отстапиле од божјите закони, склучувајќи бракови со другите народи. Најпрвин, Ездра тагува поради гревот на неговите сонародници, а потоа го моли Бога за милост. Покрај тоа, Ездра наредува да се собере јудејскиот народ во Ерусалим и организира испрашување на луѓето кои склучиле мешани бракови.

## Наводи