Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1860-ти

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| < 1850-ти | 1860-ти | 1870-ти > |
| 1860 | 1861 | 1862 | 1863 | 1864 | 1865 | 1866 | 1867 | 1868 | 1869 |
|  |

## Настани

* 1861 — започнала Американската граѓанска војна меѓу Унијата и отцепените Конфедерацијата.
* 1861 — во Русија со руската либерална реформа било укинато кметството.
* 1861 — собранието во Торино го прогласила Виторио Емануел II за крал на обединетото Кралство Италија.
* 1861 — започналае Француско-мексиканската војна.
* 1861 — во Сремски Карловци се состанал Благовештенски собор.
* 1863 — основан Црвениот крст, кој после година дена ја усвојува Првата женевска конвенција.
* 1863 — започнало Полското востание против Руското Царство, кое било задушено две години подоцна.
* 1864 — започнала Шпанско-јужноамериканската војна, шпански обид да ги поврати бившите колонии, која завршила после две години со шпански неуспех.
* 1864 — започнала Парагвајската војна.
* 1865 — завршила Американската граѓанска војна
* 1865 — убиен претседателот на САД Абрахам Линколн.
* 1866 — успешно биле воспоставени прекуокеански телеграфски врски по првиот неуспех во 1858 година.
* 1866 — Австриско-пруската војна се завршила со распад на Германскиот Сојуз и создавање на Северногермански Сојуз.
* 1866 — во Австриско-пруската војна, во која Италија била на страната на Прусија, Австријанците кај островот Вис ја уништиле италијанската флота. Погинале повеќе од 600 луѓе.
* 1866 — под династијата Меиџи, Јапонија започнува со програма за брза модернизација.
* 1867 — завршила Француско-мексиканската војна.
* 1867 — САД ја купиле Алјаска од Русија.
* 1867 — се формирала модерна Канада со прогласување на Британскиот акт за Северна Америка.
* 1867 — последните отомански трупи ја напуштиле Србија, а кнезот Михаило Обреновиќ ги добил клучевите на поголемите српски градови, со што Србија де факто станала независна.
* 1867 — со потпишување на Австроунгарската спогодба била створена Австроунгарија.
* 1868 — потпишана Хрватско-унгарска спогодба, спрема членот 66. т.н. *Риечка крпица*, Риека на измама станала дел од Унгарија.
* 1868 — атентат на кнезот Михаило Обреновиќ.
* 1869 — во сообраќај била пуштена првата прекуконтинентална железничка пруга во САД
* 1869 — во промет бил пуштен Суецкиот Канал.
* 1869 — донесен Намеснички устав, кој ќе овозможи прв продор на парламентаризмот во Србија.
* 1869 — основано Ѓурѓево.

## Личности

* ...

## Откритија

* ...
# Валтер Функ

|  |
| --- |
| **Валтер Функ** |
|  |
| Роден | 18 август 1890

 Данзкехмен, Германско Царство |
| Починал | 31 мај 1960

 Диселдорф, Германија  |
| Занимање | Новинар |

**Валтер Емануел Функ** (германски: *Walther Emanuel Funk*; Данзкехмен, 18 август 1890 — 31 мај 1960) бил влијателен нацистички службеник. Валтер Функ од 1938 до 1945 година ја обавувал својата должност како министер за економија на Рајхот.

## Ран живот

Роден е на 18 август 1890 година во трговско семејствво во местото Данзкехмен. Роден е како син на Волтер Функ, постариот и неговата супруга Софија (пред Урбшат). Студирал право, економија и политика на универзитетите во Берлин и Лајпциг. Во Првата светска војна се придружил на пешадијата, но бил исфрлен во 1916 година. Во 1919 година, Функ е оженил со Луиз Шмит-Зибен. По војната работел како новинар, а во 1922 година работел како уредник во престижниот весник *Берлинер Берзенцајтунг*.

## Надворешни врски

* Досие за Функовите воени злосторства(англиски)
* Валтер Функ - биографија Архивирано на 25 декември 2007 г.(англиски)
# Аланис Морисет

| Аланис Морисет *Alanis Morissette* |
| --- |
|  |
| Основни податоци |
| Родено име | *Аланис Надин Морисет* |
| Роден(а) | 1 јуни 1974

 Отава |
| Потекло | Канада |
| Жанр(ови) | Рок, денс, алтернатив рок, поп-рок, пост-гранџ |
| Занимање/ња | Пејач, текстописец, глумица, продуцент |
| Инструменти | Гитара, флејта, армоника, синтисајзер, вокал |
| Години на активност | 1987 - сѐ уште |
| Продукциска куќа/ќи | *MCA*, *Maverick* |
| Мрежно место | www.alanis.com |

**Аланис Надин Морисет** (изворно: *Alanis Nadine Morissette*) (родена на 1 јуни 1974, во Отава) е канадска пејачка, текстописец, музички продуцент и повремена глумица. Позната е по создавањето на еден од најпродаваните албуми во историјата на музичката индустрија, и има освоено и седум Греми награди.

Кариерата ја започнува во Канада, кога уште како дете снима два денс-поп албуми, *Alanis* и *Now Is the Time*, под издавачката куќа „*MCA Records*“. Нејзиниот меѓународен деби албум е *Jagged Little Pill*. Продаден е во триесет милиони примероци, со што е најдобропродаваниот деби албум од женски изведувач.

Морисет ја презема и должноста на продуцент за нејзините следни албуми, меѓу кои се *Supposed Former Unfatuation Junkie*, *Under Rug Swept* и *So-Called Chaos*.

Има извршено влијание врз неколку пејачки и женски текстописци во првата деценија од XXI век, како Кели Кларксон, Мишел Бранч, Пинк и Аврил Лавињ.

## Дискографија

* Alanis (издаден само во Канада, 1991)
* Now Is the Time (издаден само во Канада, 1992)
* Jagged Little Pill (1995)
* Supposed Former Infatuation Junkie (1998)
* Alanis Unplugged (1999)
* Under Rug Swept (2002)
* Feast on Scraps (CD/DVD, 2002)
* So-Called Chaos (2004)
* Jagged Little Pill Acoustic (2005)
* Alanis Morissette: The Collection (2005)

## Наводи

## Надворешни врски

* Официјална страна (англиски)
* Аланис Морисет на IMDB (англиски)
# К-поп

| K-pop |
| --- |
| Стилско потекло: | денс-музика, електронска музика, синтисајзерски поп, хип-хоп, рок, современ ритам и блуз |
| Културно потекло: | Јужна Кореја, почетокот на 1990-тите |
| Својствени инструменти: | вокал, рап, драм-машина, тапани, бас, клавијатури, пијано , семплер, секвенсер, синтисајзер, вокодер, Auto-Tune, од време на време употребата на разни други инструменти, како лимени дувачки и гудачки |
| Популарен: | во цела Источна Азија |

**К-поп** (*K-pop* „*кеј-поп*“, кратенка од англ. *Korean pop*; корејски: 가요 *кајо*) — музички жанр кој опфаќа многу стилови на јужнокорејската поп-музика, вклучувајќи различни правци на денс-музиката, електропоп, хип-хоп и современ ритам и блуз.

Според еден од авторите на американското музичко списание *Ролинг стоун*, K-pop е „смеса од модната западна музика и високоенергетски јапонски поп“ (J-pop), која „лови глави на слушатели со повторливи закачливи фрази, понекогаш на англиски јазик“. K-pop „вклучува спојување на стилови, како со пеење тако и со рап, и места посебен акцент на перформанси и силни визуелни ефекти“.

K-pop не е само музика, K-pop станал субкултура која е популарна меѓу младите луѓе во целиот свет. Благодарение на интернетот и пристапот до дигитални содржини, K-pop достигнува до неверојатно широка публика.

## Историја

За разлика од другите музички жанрови, современиот почеток на K-pop може да се одреди со прецизен датум: 11 април 1992 година, кога групите Seo Taiji и The Boys за прв пат на сцената ја изведоа својата музика. Ова беше почетокот на K- pop што доведе до формирање на повеќе групи.

**SM Entertainment** основана во 1995 година, JYP Entertainment во 1997 година и YG Entertainment во 1998 година. Првата група која ги постави темелите на денешниот корејски поп е H.O.T, која дебитираше во 1996 година под SM Entertainment.

## Познати K-pop групи и музичари

* BTS
* BTOB
* GOT7
* STRAY KIDS
* ENHYPEN
* EXO
* SHINEE
* SEVENTEEN
* ATEEZ
* ASTRO
* THE BOYZ
* TREASURE
* TXT
* 2NE1
* B.A.P
* Beast
* BoA
* Big Bang
* Block B
* Girls' Generation
* HyunA
* Infinite
* Kara
* NU'EST
* P1Harmony
* PSY
* SHINee
* Super Junior
* T-ara
* TVXQ
* Wonder Girls

## Поврзано

* J-pop

## Наводи

## Надворешни врски

* K-POP Official YouTube Channel
* Топ-листа *Billboard Korea* K-Pop Hot 100 - Billboard.com
# Насдак

**Берзата „Насдак“** е американска берза со седиште во Њујорк. Рангиран е на второто место на листата на берзи според пазарната капитализација на акциите со кои се тргува, зад њујоршката берза. Платформата за размена е во сопственост на Nasdaq, Inc., која исто така е сопственик на мрежата на берзи Nasdaq Nordic и неколку берзи на акции и опции во САД.

## Историја

„Насдак“ првично беше кратенка за Националното здружение на автоматизирани понуди на дилери на хартии од вредност. Основана е во 1971 година од Националната асоцијација на дилери на хартии од вредност (НАСД), сега позната како Регулаторно тело за финансиска индустрија (ФИНРА). На 8 февруари 1971 година, берзата Насдак започна со работа како прва електронска берза во светот. Отпрвин, тоа беше само „систем на цитати“ и не даваше начин за вршење електронска трговија. Берзата „Насдак“ помогна да се намали ширењето на понудите (разликата во цената помеѓу продавачите и купувачите), но не беше популарна меѓу брокерите бидејќи ги намалуваше нивните профити.

## Индекси

На "Насдак" котираат акциите не само на високотехнолошки компании, па се појави цел систем на индекси, од кои секој ја одразува состојбата во соодветниот сектор на економијата. Сега има тринаесет такви индекси, кои се засноваат на котации на хартии од вредност со кои се тргува во електронскиот систем "Насдак".

### Nasdaq Composite

Индексот Nasdaq Composite ги вклучува акциите на сите компании кои котираат на берзата "Насдак" (вкупно над 5.000). Пазарната вредност се пресметува на следниов начин: вкупниот број на акции на компанијата се множи со моменталната пазарна вредност на една акција.

На 10 март 2000 година, индексот на берзата NASDAQ Composite достигна врв на 5.132,52, но до 17 април падна на 3.227 и, во следните 30 месеци, падна за 78% од својот врв.

### Nasdaq-100

Nasdaq-100 ги вклучува 100-те најголеми компании според капитализацијата, чии акции се тргуваат на берзата "Насдак". Индексот не ги вклучува компаниите од финансискиот сектор. Од 2021 година, 57% од Nasdaq-100 се составени од технолошки компании. На берзата "Насдак", фондот под тикер QQQ ја повторува динамиката на Nasdaq-100 со голема точност.

### Други индекси

NASDAQ Bank Index — за компаниите од банкарскиот сектор;

NASDAQ Biotechnology Index — за медицински и фармацевтски компании;

NASDAQ Computer Index — за компании кои развиваат софтвер и хардвер за компјутери;

NASDAQ Financial Index — за компаниите од финансискиот сектор, освен за банките и осигурителните компании;

NASDAQ Industrial Index — за индустриски компании;

NASDAQ Insurance Index — за осигурителни компании;

NASDAQ Telecommunications Index — за телекомуникациските компании.

## Наводи
# Манга

Википе-Тан, пример на девојче нацртано во манга-стил
**Манга** (во канџи: 漫画; во хирагана: まんが; и во катакана: マンガ) — особен начин на цртање стрипови што е развиен во Јапонија во доцните години од XIX век. Во нивниот современ облик, манга-стриповите датираат кратко по Втората светска војна, но пред тоа тие имаат долга и сложена историја во раната јапонска уметност.

Во Јапонија, луѓе од сите возрасти читаат манга-стрипови. Овие стрипови можат да бидат во различни жанрови, како акција-авантура, романтика, спорт и игри, историја, комедија, научна фантастика, мистерија, ужаси, секс, па дури и бизнис. Со својот почеток во 1950-тите, мангата сега е еден голем дел од јапонската издавачка индустрија, заработувајќи 481 милијарда јени во Јапонија во 2006 (приближно 4,4 милијарди американски долари). Покрај Јапонија, мангата е доста популарна и низ целиот свет.

Во 2006, американскиот пазар од манга заработи 175−200 милиони долари. Мангата традиционално е печатена во црно-бела техника, иако постојат неколку манга-стрипови во боја. Во Јапонија, мангата е произведувана во стрипови со големина на телефонски именик, кои често во себе содржат повеќе различни приказни што се продолжуваат во следното издание. Ако некој манга-стрип постигне голема популарност, тој може да биде адаптиран во аниме (Анимирана серија чија тематика е инспирирана од некоја манга), по или дури неговото издавање, иако понекогаш мангата е заснована на веќе постоечки играни или анимирани филмови (на пр. *Војна на ѕвездите*).

„Манга“ како збор користен надвор од Јапонија се одзива конкретно на стриповите што изворно потекнуваат од Јапонија. Како и да е, Манга-стрипови се произведуваат насекаде во светот, особено во Тајван („Manhua“), Јужна Кореја („Manhwa“), и во Кина, особено во Хонгконг („Manhua“). Во Франција, „la nouvelle manga“ развиле свој сопствен стил на цртање стрипови кој е под големо влијаније на јапонската манга. Во САД, стриповите кои се под влијание на мангата, луѓето ги нарекуваат „Америманга“, „светска манга“, или „оригинална манга на англиски јазик“ (ОАЛ-Манга).

## Потекло на поимот

Зборот манга на писмото Канџи
Јапонскиот збор *манга*, буквално преведен, значи „оригинални слики“. Овој збор за првпат дошол во секојдневна употреба при крајот на 18тиот и почетокот на 19 век со објавувањето на делата како сликовницата *Shiji no yukikai* на Санто Кијоден во 1798, *Manga hyakujo* на Аикава Минва во 1814, и прочуената „Хокусаева манга“ во која се содржат цртежи од скицникот на познатиот дрворезен (укијо-е) уметник Хокусај. Ракутен Китазава (1876–1955) прв го искористил зборот „манга“ во модерната смисла.

## Наводи
# XNXX

XNXX|  |
| Вид место | Порнографско видео споделување |
| Основано | 1997; пред 28 години |
| Земја на потекло | Франција |
| Сопственик | WGCZ Holding |
| Основач(и) | * Stephane Michael Pacaud
 |
| Адреса | xnxx.com |
| Рекламирање | Да |
| Комерцијално | Да |
| Зачленување | Опционално |
| Тековна состојба | Активна |

**XNXX** е чешко-француска веб-страница за споделување и гледање порнографски видеа . Основана е во 1997 година во Париз, со опслужувачи и канцеларии во Монтреал, Токио и Њуарк . Сопственост е на WGCZ Holding, истата компанија што го води XVideos тоа е 42-та најпосетувана веб-страница во светот и четвртата најпосетувана порнографски веб-страница по Pornhub, xHamster и XVideos.

## Историја

Сопственоста на WGCZ Holding за прв пат беше откриена во 2014 година кога WGCZ поднесе тужба за Единствена политика за решавање на спорови за имиња на домени против сличен домен во 2014 година.

Во 2018 година, Владата на Индија го блокираше XNXX, меѓу другите порнографски веб-страници, откако судот на Високиот суд во Утаракханд го побара истото во случај на силување, каде што сторителите изјавија дека биле мотивирани да го сторат тоа откако гледале порнографија преку интернет.

Во јануари 2023 година, *„Фајненшл тајмс“* објави дека веб-страниците на WGCZ, XVideos и XNXX, добиваат 6 милијарди посети месечно.

## Поврзано

* Список на најпосетувани веб-страници
* Порнхаб

## Белешки

* Mazières, Antoine; Trachman, Mathieu; Cointet, Jean-Philippe; Coulmont, Baptiste; Prieur, Christophe (2014-03-21). „Deep tags: toward a quantitative analysis of online pornography“ (PDF). *Porn Studies*. Routledge. **1** (1–2): 80–95. doi:10.1080/23268743.2014.888214.
* Sullivan, Rebecca; McKee, Alan (2015). *Pornography: Structures, Agency and Performance*. Cambridge: John Wiley & Sons. ISBN 978-0745694849. Посетено на 2018-06-04.
* Stecklow, Steve (2010-09-17). „On the Web, Children Face Intensive Tracking“. *The Wall Street Journal*. Архивирано од изворникот на 2018-06-04. Посетено на 2018-06-04.
* 90 percent of the pornographic videos hosted by the four most visited sites in France - Pornhub, HVideos, Xnxx and Xhamster - feature real acts of physical, sexual or verbal violence against women. by Anna Fleck, October 5, 2023 Statista

## Наводи

Предлошка:Pornographic video digital distribution platforms
# ПТТ

Импровизирана пошта по земјотресот во 1963 во Скопје, почнала да работи веќе на 27 јули.
**ПТТ** (акроним од Пошта, телеграф и телефон) – јавен сервис за комуникациски услуги (писма, пакети, телефон, телеграм). Во текот на дваесеттиот век бил вообичаен назив за монополистичките претпријатија кои би обезбедувале наведените услуги.

Со развојот на технологијата, поштата која како претпријатие вршело пренос на пораки, преминала, барем делумно, на нови видови комуникации, па поштите ширум светот развиле сопствени комуникациски мрежи и технологии за телеграфија, а потоа и за телефонија.

Експлозивниот развој на телекомуникациите особено во последната третина на дваесеттиот век и со појавата на дигиталните телекомуникации, сметачи, факс-машини, микрообработувачи, пејџери, мобилни телефони и Интернет, телеграфот потполно ја изгубил својата смисла, па и како услуга и како техника се гаси.

Телекомуникациите како високопрофитабилни се одвојуваат од државата како и од помалку профитабилните пошти. Во Македонија тоа се случило во 1996 година, кога се формирало претпријатието за телекомуникации „Македонски телекомуникации“, и претпријатието за поштенски сообраќај „Македонска пошта“.

## Поврзано

* Пошта
* Македонски Телеком
* Македонска пошта

## Наводи
# Мост

Мостот Акаши-Кајкјо во Јапонија, моментално најдолгиот висечки мост во светот.
**Мостот** е конструкција изградена за премостување на природните и вештачките препреки. Целта на мостот е да овозможи преминување на луѓе, коли, возови итн. Мостот може да биде направен од различни материјали. Првите мостови биле правени од дрво.

Градењето на мостови започнало уште во далечната древност и го следело развојот на општеството и напредокот во различните области на техниката. Првите мостови биле всушност паднати дрвја над потоци коешто било употребено како идеја за градење на дрвени мостови, а во понатамошниот развој се граделе мостови и од камен, а потоа и од метални конструкции.

Еден од најпознатите мостови во Македонија е Камениот мост во Скопје.

## Мостот како тема во уметноста и во популарната култура

### Мостот како тема во книжевноста

* „По мостовите“ — песна на македонската поетеса Николина Андова од 2013 година.
* „Мостот на Жепа“ (српски: *Most na Žepi*) — расказ на југословенскиот писател Иво Андриќ.
* „Мостот на Дрина“ (српски: *На Дрини ђуприја*) — роман на Иво Андриќ.
* „Деветстотини деведесет и осум пати“ — кус расказ на австрискиот писател Томас Берхнард од 1978 година.
* „Мост“ — песна на југословенскиот поет Мак Диздар.
* „Еленот и мостот“ — расказ за деца на македонскиот писател Киро Донев од 2013 година.
* „Радин мост“ — расказ за деца на Киро Донев од 2013 година.
* „Мост“ — песна на францускиот поет Виктор Иго.
* „Мостот“ — поема на македонскиот поет Блаже Конески.
* „Бруклинскиот мост“ (руски: *Бруклинскиҋ мост*) — песна на рускиот поет Владимир Мајаковски од 1925 година.
* „Мајсторот и мостот“ — песна на македонскиот поет Анте Поповски.
* „Камениот мост“ — збирка поезија на чешкиот поет Јарослав Сајферт од 1944 година.
* „Лондонскиот мост“ — книга на францускиот писател Луј-Фердинанд Селин од 1964 година.
* „Мост“ — песна на полскиот поет Леополд Стаф.
* „Луѓе на мостот“ — песна на полската поетеса Вислава Шимборска.

### Мостот како тема во музиката

* „Мост“ — песна на македонската музичка група Анастасија од 1998 година.
* „Мостот“ (англиски: *The Bridge*) — песна на американскиот пејач Скот Вокер (*Scott Walker*) од 1968 година.
* „Мост ми ѕидаа девет мајстори“ - фолк песна на Васка Илиева.
* „Мостот“ (англиски: *The Bridge*) — композиција на американскиот џез-музичар Сони Ролинс (*Sonny Rollins*) од 1962 година.
* „Мостот преку немирната вода“ (англиски: *Bridge Over Troubled Water*) — песна од истоимениот албум на американското дуо Пол Сајмон и Арт Гарфанкел од 1970 година.

## Галерија

* Мост на реката Рајна во Келн, Германија
* Мост на реката Рајна во Келн
* Мостот „Кенеди“ на Рајна, во Бон, Германија
* Јирасековиот мост на реката В’лтава во Прага
* Манесовиот мост на реката В’лтава во Прага (1916 год.)
* Мостот на легиите на реката В’лтава во Прага (1899-1901 год.)
* Карловиот мост во Прага

## Наводи
# Легура

Челикот е метална легура чија главна компонента е железото, со содржина на јаглерод помеѓу 0,02% и 2,14% од вкупната маса.
**Легурите** се смеси од два или повеќе метали. Притоа, легурите може да бидат составени од смеса на метал и метал, како и од метал и неметал. Затоа легурите се нарекуваат уште и *цврсти раствори*.

Легурите се двокомпонентни или повеќекомпонентни системи на метали кои првенствено имаат метален карактер и физички својства слични на металите. Тие се поделени во две главни групи: *цврсти раствори* и *интерметални соединенија*.
# Проект „Гутенберг“

Проект Гутенберг
*Project Gutenberg*|  |
|  |
| Основана | 1 декември 1971 (ставен прв документ) |
| Фонд |
| Обем | Над 30.000 документи |
| Други информации |
| Директор | Мајкл С. Харт |
| Службена страница | www.gutenberg.org |

**Проектот „Гутенберг“** (англиски: *Project Gutenberg*) е проект што го започнал Мајкл С. Харт во 1971 година, со цел сите книги кои се во јавна сопственост да ги префрли во електронски облик. Тоа го сторил со две цели:

* на тој начин да бидат сочувани (бидејќи хартијата гние);
* да бидат достапни преку Интернет секому што го интересираат.

Денeс (септември 2009. година), достапни се близу 30 илјади наслови. На проектот работат многу волонтери и секој кој сака може да му се приклучи на проектот. За некој да учествува не мора да има ни книги, ни скенер, ни ОЦР софтвер, доволна е добра волја. Во 2000 г. Чарлс Франкс ги создал Projekt Gutenberg Distributed Proofreaders - страници со кои на проектот од можат да му помагаат интернет корисниците. Во пребарувањето (откако ќе се регистрирате), ќе се појави прозорец во кој горе се гледа скенирана слика на страницата, а долу препознаениот текст (можен layout исто така е сликата лево, а текстот десно за оние со поголеми резолуции). Кон крајот на 2004 г. проектот имаше околу 14.000 членови, а тие дневно „одработуваат“ просечно по 5.000 страници.

Од проектот месечно се преземаат по 2.000.000 книги.

## Наводи

## Надворешни врски

* Проект „Гутенберг“ (англиски)
* Проектот „Гутенберг“ во Австралија (Австралија има полиберален закон за авторските права од земјите на ЕУ и САД) (англиски)
*  Страница која го наведува траењето на авторските права за 133 држави во светот. (англиски)
# Ноктурно

**Ноктурно** (италијански јазик Notturno, француски јазик Nocturnal, германски јазик Nachtmusik– „ноќна музика“) е музичка композиција сонувачкиг, меланхоличен карактер.

Во ерата на доба романтиката, ноктурното беше омилена пијано минијатура. Композиторите најчесто ги пишувале ноктнурната за пијано, и многу ретко за некои други инструменти или глас. Првото ноктурно за пијано го напишал Џон Филд (1782–1837), а автор на најпознатите ноктурна бил Фредерик Шопен (1810–1849). Ноктурното во главно е пишувано во форма на сложена песна со експресивна мелодја и разложени акорди.

## Наводи
# Воздухопловство

Првиот лет на балон го направил Жан Франсоа Пилатр де Роз, 23 ноември 1783 година.
**Воздухопловство** — дејност поврзана со летање во воздушниот простор. Ги вклучува и ги обединува сите човекови активности поврзани со летање со механички уреди, наречени авиони. Поимот воздухопловтсво ги вклучува сите воздухоплови со повеќекратна употреба. Воздухопловството може да биде пилотирано или непилотирано. Во својата прогресивна историја од еден век, воздухопловтсвото многу брзо се развило, во голем број хетерогени видови, а во дивергентни насоки.

Воздухопловтсвото содржи голем број чинители. Од подготовка на специјализиран кадар па сè до излез на воздухопловот од оперативна употреба. Сетоо тоа е пропратено со соодветна инфраструктура