# Кутијатам

Кутијатам
 Кутијатам изведувач *Капила Вену*
 Најака (Херој) Кралот Удајана
**Кутијатам** (малајалски: കൂടിയാട്ടം) - традиционална форма на изведувачка уметност во државата Керала, Индија. Тоа е комбинација на древниот санскритски театар со елементи на *куту*, древна изведувачка уметност од ерата Сангам. Официјално е призната од УНЕСКО како ремек-дело на усното и нематеријалното наследство на човештвото.

## Потекло

Кутијатам, што значи „комбинирана глума“ на малајалски јазик, комбинира театарска изведба на санскрит со елементи на кооту. Традиционално се изведува во храмските театри познати како *котамбалами*. Тоа е единствената преживеана уметничка форма која користи драма од древниот санскритски театар. Има документирана историја од илјада години во Керала, но неговото потекло не е популарно.

Античките кралеви се меѓу оние кои се наведени како автори на дела за овие услуги. Постојат докази за нив низ античкиот потконтинент за време на периодите Чола и Палава. Се верува дека Куласехара Варма, средновековен крал од династијата Чера Перумал, го реформирал кутијатам, користејќи го локалниот јазик за Видусака и структурирајќи ја презентацијата на претставата во добро дефинирани целини. Самиот напишал две драми, и направил подготовки за нивно претставување на сцената со помош на пријателот Браман (Тожан). Овие претстави сè уште се изведуваат.

## Инструменти

 Мижаву, чуван во дрвена кутија направена специјално за чување мижаву
Традиционално, главните музички инструменти што се користат во кутијатам се мижаву, кужиталам, едака, курумкужал и санху . Мижаву е најистакнатиот и најударен инструмент што го свири личност од кастата Амбалавас Намбијар, придружена од Нангјарамма што свири на кужиталам (вид кимбал).

## Стил на изведба

 Кутијатам шминка за лице
 Гуру Мани Мадава Чакјар
Традиционално, кутијатам се претставува од Чакјарс (поткаста на Хиндусите од Керала) и од Нангјарама (жени од кастата Амбалаваси Намбијар). Името „кутијатам“, што значи свирење или изведување заедно, се смета дека се однесува на присуството на повеќе актери на сцената кои играат во ритам на мижаву тапаните. Алтернативно, тоа може да биде и упатување на вообичаената практика во санскритската драма каде на еден актер кој настапувал соло неколку ноќи, му се вклучува друг.

Главниот актер е Чакјар кој ги изведува ритуалистичкото куту и кутијатам внатре во храмот. На жените од Чакјар, не им е дозволено да пристапуваат. Наместо тоа, женските улоги ги толкува Нангјарама. Изведбите на кутијатам често се долги и детални, кои се движат од 12 до 150 часа распоредени низ неколку вечери. Комплетната изведба на кутијатам се состои од три дела. Првиот од нив е *пурападот* каде што актерот изведува стих. По ова е *нирваханамот* каде актерот го претставува расположението на главниот лик од настапот. Потоа, тука е *нирваханамот*, ретроспектива, која ја носи публиката до точката каде што започнува вистинската игра. Завршниот дел од претставата е *кутијатам*, што е самата претстава. Додека првите два дела се соло чинови, кутијатам може да има толку ликови колку што му се потребни за претстава на сцената.

## Денес

Кутијатам традиционално бил ексклузивна уметничка форма која се изведувала во посебни места наречени *котамбалами* во хинду храмовите и пристапот до овие претстави бил ограничен само на Хиндуси од каста. Исто така, изведбите може да потраат до четириесет дена за да се завршат. Колапсот на феудалниот поредок во деветнаесеттиот век во Керала го ограничил покровителството на уметниците и тие се соочиле со сериозни финансиски тешкотии. По заживувањето на почетокот на дваесеттиот век, кутијатам повторно се соочува со недостиг на финансии, што доведува до криза во професијата.

УНЕСКО повика на создавање мрежа на институции за промовирање на преносот на уметничката форма на идните генерации, и за развој на нова публика, како и поттикнување на поголемо академско истражување. Натанакаирали во Иринџалакуда е една од најистакнатите институции во областа на заживување на кутијатам. Театарската група Марги во Тируванантапурам е уште една организација посветена на оживувањето на катакали и кутијатам во Керала. Исто така, Непатја е институција која промовира кутијатам и сродни уметнички форми.

## Наводи

* Chakiar, Mani Madhava (1975), *Nātyakalpadrumam*, Sangeet Natak Akademi, New Delhi
* Raja, Kunjunni (1964), *An Introduction to Kutiyattam*, Sangeet Natak Akademi, New Delhi
* Kavalam N. Panikar (1994), *Mani Madhava Chakyar: The Master at Work*, Sangeet Natak Akademi, New Delhi

## Литература

* *Натјакалпадрума* (1975), книга наградена со Оскар во Керала Сахитја за Кутијатам напишана од гуру Мани Мадава Чакјар, која научниците ја сметаат за авторитетна.
* *Натја Шастра*, античко дело на драмската теорија каде што Бхарата Муни го опишува санскритскиот театар на империјата Гупта; Се верува дека Кутијатам зачувал некои аспекти од стилот на изведба од тој период.
* *Абхинаја Дарпана* од Нандикешвара, друго дело на драмската теорија споредливо со *Натија Шастра* .
* Farley Richmond, *Кутијатам: Санскрит Театар на Индија* (Прес на Универзитетот во Мичиген, 2002 година). ЦД-РОМ со видеа и текст.
* Раџендран Ц, „Традиционалниот санскритски театар на Керала“ (Универзитет во Каликут, 1989)
* Вирџини Јохан, „Кутту-Кутијатам: théâtres classiques du Kerala“. *Revue d'histoire du théâtre* 216, 2002-4: 365-382.
* Вирџини Јохан, „Pour un théâtre des yeux: l'exemple indien“. *Кулис 33*, 2006 година : 259–274.

## Надворешни врски

* Кутијатам: Мултидисциплинарен пристап кон живиот санскритски театар во Керала Архивирано на 27 март 2023 г.