Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Линија на сиромаштија

Процент на населението кое живее со помалку од $1,25 дневно. Процена на Обединетите нации
**Линија на сиромаштија** - ниво на животен стандард, што треба да се достигне за едно лице/домаќинство да не биде класифицирано како сиромашно. Основа за пресметките на сиромаштијата се приходите, а прагот на сиромаштијата е дефиниран на 60 % од медијалниот еквивалентен приход.

Линијата на сиромаштија варира од држава до држава, така што во високоразвиените земји како Германија, Франција, и Обединетото Кралство е далеку повисока од онаа во Судан, Индија и сл. Светската банка во 2008 ја меѓународна граница на сиромаштија на $1,00 дневно, односно $1,25 според паритетот на куповна моќ.

Прагот на сиромаштија обично ја зема во обѕир потрошувачката кошница. Ова го одредува апсолутниот минимум на производи (главно храна) потребни за човекот да преживее. Бидејќи потрошувачките кошници варираат од земја до земја, секоја земја има своја специфична линија на сиромаштија. Сепак, поимот потрошувачка кошница е предмет на статистичка манипулација, така што таа сè помалку се користи во развиениот свет. На пример, Соединетите Држави честопати биле критикувани затоа што сè уште ја користат истата потрошувачка кошница што ја користеле во 1950-тите. Како и да е, населението под линијата на сиромаштија во САД е високо во споредба со остатокот од развиениот свет.

Линијата на сиромаштија не може најдобро да ја рефлектира економската состојба на една земја токму поради горенаведените варијации во нејзиното одредување. Економистите ја користат оваа статистика пред сè затоа што покажува трендови во здрава економија.

## Линија на сиромаштија во Македонија

### Праг на сиромаштија

Прагот на сиромаштија за четиричлено домаќинство (2 возрасни и 2 деца помали од 14 години), годишен еквивалентен приход, за Македонија според Државниот завод за статистика даден по години:

* 2018 – 203.700,00 ден.
* 2017 – 189.252,00 ден.
* 2016 – 173.376,00 ден.

### Стапка на сиромаштија

Стапката на сиромаштија како процент од населението за Македонија според Државниот завод за статистика даден по години:

* 2018 – 21,9%
* 2017 – 22,2%
* 2016 – 21,9%

## Наводи
# Умерена клима

Умерените појаси (црвено) на карта на светот.
**Умерениот климатски појас** (**умерена зона**) е подрачје што ги опфаќа напоредниците на Земјината топка што лежат помеѓу тропите и поларните региони. Во овие подрачја разликата помеѓу летото и зимата е релативно умерена, и нема крајности во топлина и студ. Меѓутоа во некои места како Азија и средна Северна Америка, разликите знаат да бидат огромни поради нивната голема оддалеченост од морето, па затоа имаат континентална клима. Во тропските подрачја, местата на голема надморска височина (на пр. делови од Андите) може да имаат умерена клима.

**Северниот умерен појас** се протега од Северниот Повратник (~ 23.5 ° СГШ) до Северниот Поларник (~ 66.5° СГШ). **Јужниот умерен појас** Се протега од Јужниот Повратник (23,5° ЈГШ) до Јужниот Поларник (~ 66.5° ЈГШ).

Во овие граници постојат повеќе видови клими, што се делат на шест групи: **океанска** (морска), **средоземна**, **влажна суптропска**, **континентална**, **пустинска клима** и **степска** (полупустинска).

Морската клима ја диктираат океаните, кои одржуваат стабилни температури во текот на годината. Во умерените појаси преовладуваат западните ветрови, па затоа крајните западни области најчесто имаат ваква клима. Вакви региони се западна Европа и западниот дел на Северна Америка помеѓу 40° и 60° СГШ (65° СГШ во Европа).

Континенталните, полупустинските и пустинските климатски услови се среќаваат во внатрешноста на континентите. Летата се потопли, а зимите се постудени. Губитокот и примањето на топлина тука се потпомогнати од големата континентална конпнена шир. Во Северна Америка, Карпестите Планини играат улога на климатска препрека, спречувајќи ги морските воздушни струи од запад, така што истокот има полупустинска и континентална клима. Во Европа, морската клима ги стабилизира температурите на копното, поради тоа што големите планински венци како алпите се протегаат во правец исток-запад (подрачјето источно од Скандинавските Планини претставува исклучок).

Огромен ден од населението во светот живее во умерени појаси, особено на северната полутопка, поради големата копнена маса. Покрај ова, населението во умерените појаси е во опаѓање поради низок наталитет и сè повеќе преселби од умерените подрачја во тропите.

## Поврзано

* Географски појас
* Живеалиште (екологија)
* Поларник
* Суптропи
# Романтистичка музика

Сликата на Јоцеф Данхаузер од 1840 година од Франц Лист на пијано опкружен (од десно кон лево) од Александар Дима, Eектор Берлиоз, Жорж Санд, Никола Паганини, Џоакин Росиниј, Марија Даголт со Антон Дитрих на пијано so бистата на Бетовен.
**Романтистичка музика** е онаа музика која припаѓа на стилскиот правец романтизам, кој го опфаќа XIX век. За прв романтичар се смета Бетовен, кој е преоден композитор меѓу класицизмот и романтизмот.
# Саратовска Област

| Саратовска област |
| --- |
|  |  |
|  |
|  |
**Приволшки федерален округ во Русија** | Држава: | Русија |
| Округ: | Приволшки |
| Површина: | 100 200 км2 |
| Население: | 2 668 310*( 2002)* |
| Главен град: | Саратов |
| Густина на население: | 26.6 жит. на км2 |
| Повикувачки број: | `64, 164` |

**Саратовска област** (руски:Сара́товская о́бласть) е федерална област во Русија. Административен центар е градот Саратов.
# Амнести интернешенал

**Амнести интернешенал** (англиски: *Amnesty International* - меѓународна амнестија) — невладина организација фокусирана кон заштитата на човековите права. Се спротивставува на акциите на владите и групите кои се обидуваат да ги спречат луѓето во користењето на нивните права. Организацијата е основана во 1961 во Лондон и е добитник на Нобеловата награда за мир 1977. Организацијата бара ослободување на политичките затвореници, обезбедува праведни судења за нив, бара укинување на смртната казна, тортурата и суровото постапување во затворите како и престанок со политичките убиства и прогонот на луѓе поради различното мислење. Делува независно од владата.

Старото лого на Амнести интернешенал
## Наводи

## Надворешни врски

* Официјално мрежно место (англиски)
# Херсонска Област

|
**Херсонска Област** Херсонська область |
| --- |
| **Знаме** |
|  |
| **Местоположба** |
|  |
|  |
| **Информации** |
| **Админ. центар**: | Херсон |
| **Официјални јазици**: | Украински |
| **Површина**: | 28 461 km² |
| **Население**: | 1,001,598 (2022 проценка). |
| **Број на реони**: | 18 |
| **Регистерска ознака**: | ВТ |
| **Областен управител**: | Андриj Хордеев |

**Херсонска Област** (украински: *Херсонська область*; исто така се нарекува *Херсоншчина* - украински: *Херсонщина*) — област (покраина) во јужниот дел на Украина. Административен центар на областа е градот Херсон.

## Географија

Херсонска Област има вкупна површина од 28.461 км2. На запад се граничи со Николаевската област, на север со Днепропетровската област, на југ со Автономната Републиката Крим, а на исток со Запорошката област. Во областа има 568 села и 9 градови. Најголемата река: Днепар, други значајни реки во областа се: Ингулец.

## Демографија

Според пописот на населението во 2001 година, во Херсонска Област живеат најмногу Украинци (82,00%), а останатите се Руси (14,09%), Белоруси, Татари, Ерменци, Молдавци, Евреи.

## Наводи

## Надворешни врски

* Службена страница Архивирано на 7 март 2005 г. (украински) (руски) (англиски)
# Стапка (мерка)

**1 стапка =**| **американски**/**империјални** |
| 12 in (ин) | 1/3 yd (јд) |
| **SI-единици** |
| 0,3048 м (m) |

Должина на стапката по земји, таблица 1848 година
Неслужбен јавен империјален систем мерки кој бил обесен на ѕидот на опсерваторијата во Гринич (денес предградие на Лондон), во 19 век: 1 британски јард, 2 стапки, 1 стапка, 6 палци и 3 палца. Посетителот можел да ја провери својата мерка меѓу граничниците на температура на околината од 62 °F (16,7 °C).
**Стапка** (англиски: *foot*, множ. *feet*; симб. **ft**, **ст** или **′**) е единица мерка за должина во разни системи како англиските, британските и американските мерни единици. Должината ѝ варира од систем до систем, но секоја е околу четвртина до третина метар. Денес најчсто се користи меѓународната стапка. Во 1 јард има 3 стапки, а во една стапка има 12 инча.

Стапката е честа мерна единица во САД, Обединетото Кралство и Канада. Во САД и ОК личната висина се изразува во стапки и инчи. Во Канада пак, сè повеќе се употребуваат метри за висина, а стапки за растојание.

## Меѓународна стапка

Во 1958 во САД и земјите од Комонвелтот меѓународниот јард е дефиниран како 0,9144 метри. Така, меѓународната стапка се дефинира како еднаква на 0,3048 метри (еквивалент на 30,48 сантиметри).

Стандардниот меѓународен симбол за стапка е „ft“ (погл. ISO 31-1, Прилог A). Во некои случаи се користи прим, кој е многу сличен на апостроф, а инчот со прим. на пример, 6 стапки 2 инча се пишува како 6′2″. Ова е збунувачко затоа што примот и двојниот прим се исто така симболи за лачни минути и лачни секунди.

## Американска геометарска стапка

Во САД геометарската стапка се дефинира како 1200/3937 метри. Се користи исклучиво за мерења на Американската крајбрежна и геодетска инспекција. Оваа стапка е поголема за 610 нанометри од меѓународната стапка.

## Историјат

Стапката како мерка се користела речиси во сите култури и се делела на 12 или понекогаш 10 инча/палца или на 16 прсти. Првата позната стандардна стапка постоела во Сумерија, каде е дефинирана на статуата на Гудеја од Лагаш околу 2575 п.н.е. Некои метролози сметаат дека стапката била прифатена и како египетска мерка во Стара Грција и дека токму од таму римјаните ја презеле својата стапка (која е поголема).

## Поврзано

* Мерни единици
* Историја на мерењето
* Мерни системи
* Англиски мерни единици
* Империјални мерни единици
* Американски мерни единици
* Систем SI

## Наводи

## Надвцорешни врски

* Претворање од стапки во метрички единици (англиски)
# Исусово воскресение

*Воскресение на Исус* од Ноел Којпел, 1700.
Во системот на христијански верувања, **Воскресението на Исус Христос** е клучен настан, врз кој е изградена главнината на христијанската религија, обичаи и доктрина. Според Новиот завет, Исус воскреснал од мртвите на третиот ден по смртта. Имено, откако починал како последица на распнувањето на крст, бил погребан во една пештера, но неговите следбеници го нашле гробот празен третиот ден по закопот, а потоа им се укажал на многу луѓе во периодот од 40 дена по смртта, пред да се врати на небото.

Според евангелието, Исус воскреснал од мртвите третиот ден по распнувањето на крстот. Од смртта до воскресе нието поминале точно 33 часа. Во евангелието на Матеј се вели дека над Исусовата гробница се појавил ангел. Гробницата прва била посетена од страна на Марија Магдалена, која ја затекнала празна . Според Лука, имало два ангела , а според Марко пак, млад човек облечен во бело . Според евангелието на Марко, на денот на своето воскресение Исус најпрвин се јавил на Марија Магдалена. Според Јован пак, кога Марија Магдалена погледнала во празната гробница, еден од двата ангела ја запрашал зошто плаче, а кога таа се завртела кон нив, го препознала Исус кој го изговорил нејзиното име.

Апостолите тврдат дека Исус во следните четириесет дена се појавувал пред различни луѓе насекаде. Се појавил и пред Апостол Павле, кој претходно бил голем противник на Исусовото дело. Пред да воскресне, Исус им рекол на своите ученици да проповедаат и меѓу нееврејското население.

Христијаните го прославуваат денот на воскресението, односно Велигден, како најголем верски празник.

## Наводи
# Рихард Штраус

**Рихард Штраус** , фотографија од 1938
**Рихард Штраус** (11 јуни 1864
 - 8 септември 1949
), германски композитор и диригент. Компонираше опери, оперети, балети, соло-песни, камерна музика и друго. Автор е на оперите „Салома“, „Електра“, „Кавалер со ружа“, на поемата „Дон Жуан“ и на други дела. Татко му бил хорнист од најмали нозе компонирал симфонии поеми соло песни...тој го зголемува оркестарот неговите дела имаат одлики на доцниот романтизам. Во последните децении од својот живот станува претставник на романтизмот,.

## Наводи

James Hepokoski notes a shift in Strauss's technique in the tone poems, occurring between 1892 and 1893. It was after this point that Strauss rejected the philosophy of Schopenhauer and began more forcefully critiquing the institution of the symphony and the symphonic poem, thereby differentiating the second cycle of tone poems from the first.
# Хајлброн

Поглед на центарот на Хајлброн кон *Вартберг*.
**Хајлброн** (германски: *Heilbronn*) — град во северен Баден-Виртемберг, односно југозападна Германија. Тој е целосно опколен од округот Хајлброн и има 120.000 жители, со што тој е шестиот најголем град во Баден-Виртемберг. Низ градот поминува реката Некар. Хајлброн е поранешен царски слободен град и сегашен независен град, како и седиште на Хајлбронскиот Округ. Хајлброн е исто така и „главен економски центар“ на регионот Хајлброн-Франкен, кој го опфаќа речиси целиот североисток на Баден-Виртемберг.

Хајлброн е познат по својата винска индустрија и е наречен *Käthchenstadt*, по претставата на *Das Käthchen von Heilbronn* на Хајнрих фон Клајст.
# Базел

Мостот Митлер над реката Рајна.
**Базел** (на германски: *Basel*) — град во Швајцарија кој според бројот на населението од 166.000 жители е рангиран на третото место во земјата. Сместен е на точката каде швајцарската, француската и германската граница се среќаваат, па како резултат на тоа Базел има и населби во Франција и Германија. Со 830, 000 население во три држави урбана област, од 2004 година, Базел е втората по големина урбана област во Швајцарија.

Градот е сместен во северозападна Швајцарија на реката Рајна и функционира како развиен индустриски центар за хемиска и фармацевтска индустрија. Градот го има најстариот универзитет на швајцарската конфедерација кој датира од 1460 година. Во градот главно населението зборува на германски јазик. Локалната варијанта на швајцарскиот германски се вика базелско-германски дијалект.

Базел е еден од најзначајните културни центри на Швајцарија. Градот располага со голем број на театри, музеи, вклучувајќи го Музејот на фините уметности каде што ја има најстарата уметничка колекција достапна за народот. Исто така театарот во Базел, во 1999 година бил избран за најдобар театар по претставите изведувани на германски јазик, а во 2009 и 2010 година за „Опера на годината“ од страна на германскиот оперски магазин „Опернвелт“.

## Базел како тема во уметноста и во популарната култура

* „Базелските ѕвона“ (француски: *Les cloches de Bâle*) - роман на францускиот писател Луј Арагон.

## Наводи

## Надворешни врски

* Официјално мрежно место Архивирано на 20 февруари 2009 г.
* Официјално мрежно место на администрацијата
* Официјални фотографии на градот Базел
* Официјална страна за туризам
# Титикака

| Титикака *Titicaca* |
| --- |
| Поглед од боливиска страна. |
| Координати | [http: 15°50′S 69°20′W] |
| Вид | планинско езеро |
| Главни приливи | 27 реки |
| Главни истеци | Десагвадеро Испарување |
| Слив | &1000000000005800000000058,000 км2 |
| Сливни земји | Перу Боливија |
|  |
| Најг. должина | 190 км |
| Најг. ширина | 80 км |
| Површина | &100000000000083720000008,372 км2 |
| Прос. длабочина | 107 м |
| Најг. длабочина | 284 м |
| Зафатнина | 893 км3 |
| Брег | 1.125 км |
| Надм. височина | 3.812 м |
|  |
| Острови | 42+ острови |
| Населени места | Пуно, Перу Копакабана, Боливија |
| 1 Бреговата должина не е добро определена мерка. |

**Титикака** (шпански: *Lago Titicaca*, кечуански: *Titiqaqa Qucha*) — најголемото езеро во Јужна Америка и се наоѓа на западниот дел од континентот. Тоа е воедно и највисокото пловно езеро во светот (се наоѓа на 3.810 метри надморска височина). Долго е 196, а широко 56 километри во просек и се протега од југоисточниот дел на Перу па сè до западна Боливија. Површината изнесува 8.300 км, а најдлабоката точка се наоѓа на 280 метри под површината. Вкупно 25 реки со површина од околу 58.000 км се влеваат во езерото Титикака кај областа Алтиплано. На јужната страна од Титикака се наоѓа единствениот одлив од езерото - *Desaquadero*. Поради испарувања езерото губи 95% од влеаната вода. Титикака има 41 остров, од кои многумина се населени, а најголемиот остров е Титикака (*Isla de Titicaca*). Во околината на езерото може и ден денес да се најдат остатоци од градби од кои некои потекнуваат од времето на Инките. Располага со многу видови риби, а околината на бреговите се користи главно за земјоделство.

Поглед на брегот на Титикака
## Поврзано

* Езера во Боливија
* Езера во Перу
* Географија на Боливија
* Географија на Перу

## Наводи
# Апартхејд

Знак „Резервиран за единствена употреба на членовите на групата бела раса“ на англиски, африкански, зулу, на плажа во Дурбан, 1989 година
**Апартхејд** (африканс: *Apartheid* = „поделеност“) бил правен систем на расна сегрегација применет од страна на владеачката Национална партија во Јужна Африка помеѓу 1948 и 1994 година.

Расната сегрегација во Јужна Африка почна во колонијалните времиња во 1652, но апартхејд како официјална политика била воведена по општите избори од 1948 година. Новиот закон, категоризирал жители според нивните расни групи („црнци“, „белци“, „други обоени“ и „Индијци“). Станбени области исто така биле сегрегирани преку принудени отстранувања. Од 1958 година, црнците биле лишени од државјанство. Владата сегрегирала образование, медицинска нега и други јавни услуги. Владата всушност им обезбедувала услуги на црнците инфериорни во однос на оние на белците.

Апартхејдот предизвикал значителен внатрешен отпор и низа протести од страна на црнците. Како што се ширеле немирите и незадоволноста на црнците, државните органи реагирале со зголемување на репресијата и насилството, што вклучувале забрана на опозициски групи и апсење на организатори и предводници кои биле против апартхејдскиот систем.

Реформите на апартхејдот во 1980-тите не успеале да ја задушат опозицијата, по што во 1990 година претседателот Фредерик де Клерк започнал преговори да стави крај на апартхејдот, кулминирајќи во мулти-расни демократски избори во 1994 година, на кои победил Африканскиот национален конгрес под водство на Нелсон Мандела. Трагите од апартхејдот сè уште ги обликуваат јужноафриканската политика и општество.

## Меѓународно право

Во 1973 година Генералното собрание на ОН ја усвоило Меѓународна конвенција за сузбивање и казнување на злостроството на апартхејдот, која стапила на сила во 1976 година. Во 2002 година, со Римскиот статут на Меѓународниот кривичен суд злосторството на апартхејд е утврдено како злосторство против човештвото.

## Индиции за постоење на апартхејд во други контексти

Политиката на Израел кон Палестинците е идентификувана како апартхејд од повеќе организации што ги бранат правата на Палестинците, како и од две израелски организации за човекови права (Јеш Дин и Б'Тселем), и од Хуман Рајтс Воч и Амнести Интернационал.

## Поврзано

* Расизам
* Расна сегрегација

## Наводи
# Морски плодови

**Морски плодови** — назив за јадливи морски безрбетници. Морските плодови опфаќаат широк спектар на морски организми, но ги исклучува рибите и цицачите.

## Консумација на морски плодови

### Историја на консумацијата на морски плодови

 *Ручек со остриги* (и шампањ ) од Жан-Франсоа де Троа (1679–1752), на кралот Луј XV во дворецот Версај.
 Пица со морски плодови.
Консумацијата на морски плодови датира барем од раздобјето на ловци-собирачи од праисторијата, од почетоците на историјата на кулинарската уметност. Најстарата позната консумација на морски плодови од страна на *Homo sapiens* се школки што ги јаделе пред 164 000 години и кои се пронајдени во Јужна Африка. Во 2011 година, биле пронајдени и остатоци од школки, што покажува дека и неандерталецот јадел морски плодови пред 150 000 години.

### Здравствени аспекти

Се смета дека морските плодови се добра храна за човековото здравје затоа што содржат различни олиго-елементи, како јод, магнезиум, витамин Б12, итн. Сепак, исто како и месото, треба да се консумираат свежи и здрави (не расипани), во спротивно може да предизвикаат тешки труења. Неколку вообичаени алергии се однесуваат на одредени морски плодови, особено оние кои претставуваат филтри (и биоинтегратори, особено школките) и може да имаат акумулирано, покрај микроби и паразити, тешки метали или други токсини невидливи со голо око (биоконцентрација).

#### Месеци на „ Р “

Во Франција, консумацијата на школки воопшто, а особено на остриги, е резервирана само во месеците кои ја содржат буквата „ Р “, односно од септември до април.

Овој обичај потекнува од кралскиот указ од 1759 година, објавен по бројните смртоносни труења на дворот, со кој се забранува риболов и продажба на остриги од 1 април до 31 октомври, во време кога не постоело чување на храната на ладно и кога превозот бил бавен. Со овој указ, исто така, се избегнувало земање остриги од нивните легла за време на периодот на репродукција и со тоа се чувале ресурсите. Денес остригите се јадат во текот на целата година, но во потоплите месеци тие се мрсни или „млечни“ поради присуството на гамети .

Сепак, овој израз останува релевантен за одредени видови како што е виолетовиот морски еж, поддржан од регулативите, со цел да се зачуваат ресурсите во времето на репродукција. Поради тоа, собирањето на морски ежови за консумирање е строго забранета од 1 мај до 31 август во Франција .

## Список на морски плодови

Штанд со морски плодови
Главните групи на безрбетници кои се јадат како морски плодови се:

* школки
* главонози
* полжави
* ракови
* иглокожи

## Наводи

## Надворешни врски

* BC Shellfish Growers Association
* East Coast Shellfish Growers Association
* Pacific Coast Shellfish Growers Association
* Shellfish News
* Shellfish Gallery
* Shellfish Guide Архивирано на 4 март 2016 г.
* Freshwater and Marine Image Bank—Shellfish at the University of Washington Libraries, Digital Collection
* Nutrition Facts for Various Shellfish