Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Претседателски избори во САД во 2020 година

**Претседателските избори во САД во 2020 година** биле 59-ти четиригодишни претседателски избори одржани во вторник, 3 ноември 2020 година. Кандидатот на демократската партија, поранешниот потпретседател на САД во кабинетот на Барак Обама, Џо Бајден и неговата кандидатка за потпретседателка, Камала Харис ги победиле актуелниот претседател Доналд Трамп и потпретседател Мајк Пенс од републиканската партија, станувајќи 46-ти претседател на САД и 49-та потпретседателка на САД. Изборите се одржале во позадина на глобалната пандемија на КОВИД-19 и поврзаната рецесија. На изборите бил забележан највисок процент на излезност на гласачите од 1900 година, при што двата кандидати од двете главни партии добиле повеќе од 74 милиони гласови, надминувајќи го рекордот на Барак Обама од 2008 година од 69,5 милиони гласови. Бајден добил повеќе од 81 милион гласови, најмногу гласови досега дадени за кандидат на претседателските избори во САД

Претседателски избори во САД 2020|

---

 |
|

|  |
| --- |
| **3 ноември 2024** |

 |
|

|  |
| --- |
|

---

 |
| 538 електори на изборниот колеџ 270 електори гласови за победа |
| Анкети |
| Излезност | 66.6% (▲6.5% |
|   |  |  |
| Партија | Демократи | Републиканци |
| Добиени гласови | **81,283,501** | 74,223,975 |
| Удел | **51.3%** | 46.8% |

 |
|

---

|  |  |
| --- | --- |
| **Претседател пред изборите**
Доналд Трамп
Републиканец | **Избран за Претседател**
Џо Бајден
Демократ |

 |

Претседателските избори во САД се одржаа на 3 ноември 2020 година. Демократската партија го поддржа поранешниот потпретседател во кабинетот на Барак Обама, Џо Бајден и сенаторката од Калифорнија, Камала Харис кои успееа да ги победат актуелниот републикански претседател Доналд Трамп и потпретседателот Мајк Пенс. Изборите беа одржани во време на глобалната пандемија Ковид-19. Изборите се запаметени по најголемата излезност на гласачите по процент од 1900 година. Победничкиот кандидат Џо Бајден доби повеќе од 81 милион гласови, најмногу гласови дадени некогаш за претседателски кандидат во историјата на САД.

На екстремно тесните прелиминарни избори кај демократската партија на кои учествуваа најголем број кандидати за било која партија во модерната ера на американската политика, Бајден успеа да обезбеди демократската претседателска номинација. Кандидатот за потпретседател на Бајден, Харис, стана првата Афроамериканка, првата Азиско-Американка и трета жена кандидат за потпретседател на главна партија. Трамп успеа по втор пат по ред да стане кандидат на републикаците, добивајќи довверба од 2.549 делегати, еден од најголемите во историјата на прелиминарните избори за претседател на републиканските прелиминарни избори.

## Наводи
# Акроним

Името НАСА е акроним што се проширува на Национална администрација за аеронаутика и вселена.
**Акроними** се кратенки составени од првите букви од некоја фраза или име. Под „први букви“ може да се подразбира само по една буква од секој збор (како во *САД*) или неколку почетни букви од секој збор (како во *Бенелукс*).

## Наводи

## Надворешни врски

* Македонски кратенки и акроними — обемен список (македонски)
* Abbreviations.com - база на податоци на акроними и кратенки (англиски)
# Крокет

**Крокет** — рекреациона игра, а во последно време и спорт во кој дрвена или пластична топка се удира со посебна палка налик на чекан (mallet), со тоа протнувајќи ја низ обрачи (кои обично се кваратни) вкопани во тревно игралиште.

Винслоу Хомер, „Крокет“. 1864 г.
Крокетот е измислен во Ирска во 1830-тите и бил преземен од Англија како хоби на аристократијата во 1850-тите. Веројатно е дека играта еволуирала од постарата игра пал мал. Наскоро станува популарна во Соединетите Американски Држави, Австралија, и Франција.

Некои варијации на крокетот се Екстремен Крокет (eXtreme Croquet) и Велоспиедски Крокет.

## Крокет по меѓународни правила

Постојат различни варијации на крокет кои се разликуваат според системот на бодување, редот на играње и распоредот (особено кај рекреативниот крокет во домашни услови, каде што просторот не дозволува правилно следење на правилата). Официјалната Британска варијанта се вика ("Association Croquet"), каде што играчите имаат можност да удираат повеќепати кога е нивен ред доколку: а) ја протнат топката низ правилниот обрач ("run" a hoop) или б) погодат друга топка. Доколку играчот погоди друга топка, тој мора да го одигра следниот удар со двете топки заедно, при што тие мора да се допираат - ова е,,крокетскиот удар" ("Croquet Stroke") по којшто и самата игра е именувана . Играчот победува одкога успеал двапати да ги протне сите негови топки низ сите обрачи (по протнувањето на топката низ сите обрачи, секоја топка мора да биде удрена и во централниот колец).

Кога долго континуирано играње од страна на еден играч ("breaks") почнало да зачестува како резултат на општото подобрување на стандардот на играње, неопходно било да се воведе и,,Напредно играње" ("Advanced Play") (експертен начин на играње на,,association" крокет). Во овој начин на игра, играчите може да бидат пенализирани за играње на дадени обрачи последнователно. Така, подвизи од типот на triple peels или sextuple peels (во кој напаѓачот заедно со својата топка истовремено ги удира и топките на партнерот или противникот низ дадени обрачи последователно) имаат зачестено за да се избегнат таквите пенали.
# Подводен хокеј

Подводен хокеј
**Подводен хокеј** (англиски: *Underwater Hockey (UWH)*, во Англија познат и како *Octopush*) — вид хокеј каде екипите се натпреваруваат под вода. Овој спорт е дел од Светската конфедерација за подводни активности.

Подводниот хокеј настанал во Англија во 1954 г., кога Алан Блејк, сопственик на новоформираниот клуб во приморското одморалиште Саутси, ја измислил играта и ја нарекол *Octopush*. Целта била да се задржат членовите на клубот активни во текот на зимските месеци, кога нуркањето во отворено море не е привлечно. Денес овој спорт се игра низ целиот свет, а првото Светско првенство во подводен хокеј се одржало во Канада во 1980 г. Во 1984 г. било одржано и првото Светско првенство за жени.

За време на играта, која се одвива во базен, се натпреваруваат две екипи од по десет играчи, опремени со перки, маски, дишалки и палки. Шест играчи учествуваат во играта, а четворица се замени. Целта на играта е да се постигне гол со придвижување на пакот (англ. *Puck*) со помош на палката по дното на базенот кон противничкиот гол. Играта трае сѐ додека не се постигне гол или додека судијата не ја прекине (поради прекршок, тајмаут или крај на периодот). Натпреварот се состои од две полувремиња со траење од по 10 до 15 минути (на светските првенства по 15 минути) и краток интервал за одмор помеѓу нив, обично три минути. Судењето го вршат двајца судии во вода (со нуркачка опрема) и еден главен судија покрај базенот.

Опремата на играчите вклучува: дишалка, капа за ватерполо, маска за нуркање, перки, палка, пак и ракавици.

Головите се со ширина од 3,36 метри, изработени од алуминиум или нерѓосувачки челик и се поставени на дното на базенот на спротивните страни на теренот. Тие имаат вдлабнатина во која треба да се внесе пакот. Зад гол-линијата има ѕид; ако пакот удри во него и се одбие без да падне во вдлабнатината, голот сепак се признава.

Интересно е што постои и варијација на подводниот хокеј — подмрзнат хокеј, каде што натпреварот се одвива под површината на замрзнато езеро или базен.

## Наводи

## Надворешни врски

* Official CMAS UWH Commission page
* Alan Blake - How Octopush was created
* Official WAA web page
* Championship Records
* Underwater Hockey Tourist
* Video of an underwater hockey game USA vs. South Africa
# Мухамед Мехмедбашиќ

| Мухамед Мехмедбашиќ |
| --- |
| Мухамед Мехмедбашиќ во меѓувоен период. |
| Роден(а) | 1887 Столац, Босна и Херцеговина, Австроунгарија |
| Починал(а) | 29 мај 1943

(возраст 55–56) Сараево |
| Причина за смрт | Убиен од усташи |
| Народност | Босански муслиман |

**Мухамед Мехмедбашиќ** (1886-1943) — револуционер, припадник на движењето Млада Босна и учесник во атентатот на австроунгарскиот престолонаследник Франц Фердинанд.

## Животопис

Мухамед Мехмедбаши е роден во 1886 година во Столац, во Херцеговина (БиХ). Како припадник на Млада Босна бил поканет од страна на Мустафа Голубиќ во 1913 година да оди во Франција, во Тулуза, каде што добил задача да го убие австроунгарскиот поглавар во БиХ, Оскар Почорек. За таа прилика добил отров, кој поради претресот во возот од Дубровник кон Сараево го фрлил.

Се откажал од атентат на Почорек кога дознал дека се подготвува атентат врз Франц Фердинанд, па се придружил на таа група. Тој требало да фрли бомба, но се правдал дека не го сторил тоа поради брзото поминување на колоната. По атентатот единствено тој успеал да побегне од Сараево и заминал во Црна Гора, во Никшиќ, каде наскоро бил откриен и уапсен, а потоа префрлен во Србија. Учествувал во Прва светска војна. Како потпоручник, учествувал во повлекувањето на српска војска преку Албанија, а на Солунскиот фронт се приклучил кон Драгутин Димитријевиќ Апис и на организацијата Црна рака. Во Солунскиот процес од 1917 година, кога Апис поради заговор за убиство на српскиот престолонаследник Александар I Караѓорѓевиќ бил осуден на смрт, Мехмедбашиќ бил осуден на 15 години затвор. Бил амнестиран во 1919 година, кога се вратил во Сараево.

Во 1943 година го уапсиле усташи во Сараево и бил изложен на страотни мачења, по што и починал на 29 мај 1943 година.

## Наводи
# Милијарда

| Број – Цели броеви
100000000 **1000000000** 10000000000 |
| --- |
| Кардинално | една милијарда |
| Редно | милијардити |
| Факторизација | 29 · 59 |
| Бинарно | 111011100110101100101000000000 |
| Хексадецимално | 3B9ACA00 |

Банкнота од милијарда динари
**1.000.000.000** (една **милијарда**, илјада милиони, кратенка: **млд**) е природен број кој му следи на бројот 999.999.999, а му претходи на 1.000.000.001.

Научно (ексоненцијално), бројот се претставува со **109**.

Во некои земји што ја користат долгата скала, овој број се нарекува „**билион**“.

|  | Кратка скала | Долга скала | Македонија |
| --- | --- | --- | --- |
| 106 | милион | милион | милион |
| 109 | билион | милијарда | милијарда |
| 1012 | трилион | билион | трилион |

Бројот како основа се изразува со SI-претставката „гига-“, што значи 1.000.000.000 пати поголемо од основната единица.

Претстава на размерот на бројот милијарда:

## Наводи
# Иван Гешов

| Иван Гешов |
| --- |
|  |
| Премиер на Бугарија |
| **На должноста** 29 март, 1911 – 14 јуни, 1913 |
| Монарх | Фердинанд I |
| Претходник | Александар Малинов |
| Наследник | Стојан Данев |
| Лични податоци |
| Роден(а) | Иван Евстратиев Гешов 20 февруари, 1849 Пловдив, Отоманска Бугарија |
| Починал(а) | 11 март, 1934 Софија, Царство Бугарија |
| Почивалиште | Централни софиски гробишта |
| Потпис |  |

**Иван Гешов**, роден **Иван Евстратиев Гешов** (Пловдив, 20 февруари 1849 — Софија, 11 март 1934) — политичар од Бугарија, водач на Народната партија.

Тој е премиер на Бугарија на 32-та влада (1911-1913). Гешов е претседател на Бугарското литературно друштво (1898-1911), Бугарската академија на науките (1911-1924) и Бугарскиот црвен крст (1899-1924). Гешов е народен претставник во неколку бугарски собранија.

## Наводи
# Српска окупација на Албанија

Српската окупација на Албанија 1912-1913.
**Српската окупација на Албанија** се одвивала од ноември 1912 до август 1913 година. Од некои населби во Албанија, српската армија се повлела во 1920 година.

Во Првата балканска војна, Србија, Црна Гора и Грција заеднички го нападнале Османлиското царство и во следните неколку месеци ги поделиле сите територии од царството, кои биле населени со Албанци. Кралството Србија го окупирало поголемиот дел од територијата на Албанија, заземајќи поголем дел од јадранскиот брег на Албанија.

За време на окупацијата се извршени многу злосторства против албанското население со цел целосно да се промени етничкиот карактер на населението коешто живеело на тие простори. Според Коста Новаковиќ, вкупниот број на жртви за време на окупацијата во сите албански области под српска окупација е проценет на околу 120.000 Албанци од двата пола и на сите возрасти. Српската влада, официјално ги негирала поголемиот дел од извештаите за воени злосторства.

Под силен меѓународен притисок, балкански соседи, во средината на 1913 биле принудени да се повлечат од територијата на меѓународно признатата држава Албанија. Во новата држава, Кнжежеството Албанија била вклучена само половина од територијата населена со етнички Албанци, а останатите територии населени со Албанци биле дел од соседните земји. По војната, Косово било составен дел на Србија.

Овие настани значително придонеле за развој на српско-албанскиот конфликт.

## Наводи
# Истребувач (филм)

**Истребувач** (англиски: *Blade Runner*) — американски научнофантастичен филм на режисерот Ридли Скот. Сценариото е дело на Хамптон Фенчер и Дејвид Пиплс, засновано на романот „Дали андроидите сонуваат електрични овци?“ (*Do Androids Dream of Electric Sheep*) на Филип К. Дик. Главните улоги ги толкуваат Харисон Форд, Руџер Хауер, Шон Јанг, Едвард Џејмс Олмос и Дарил Хана. Продолжението на филмот, со наслов *Истребувач 2049* премиерно бил прикажан во октомври 2017 година, а главната улога ја игра Рајан Гослинг.

## Содржина

Дејството на филмот се одвива во дистопискиот Лос Анџелес, во ноември 2019 година. Во тој свет од иднината, луѓето создале генетски суштества наречени репликанти, кои визуелно не се разликуваат од луѓето, а се користат за опасни работи на Земјините вселенски колонии. По еден мал бунт на репликантите, тие се забранети на Земјата, а специјалните полицајци, наречени „истребувачи“ (*Blade Runners*), се обучени да ги ловат и да ги убиваат избеганите репликанти на Земјата. Притоа, група репликанти пристигнува во Лос Анџелес, а полицијата го убедува пензионираниот истребувач Рик Декард (го игра Форд) да ги пронајде и да ги убие репликантите. При спроведувањето на еден тест, тој се вљубува во репликантката Рејчел (ја игра Јанг). Набргу, тој ја убива репликантката Зора (ја игра Касиди), но него го пронаоѓа репликантот Леон (го игра Џејмс) и меѓу нив започнува борба. Во последен миг се појавува Рејчел, која го убива Леон и така му го спасува животот на Декард. Во меѓувреме, водачот на репликантите Рој Бати (го игра Хауер) и неговата девојка Прис (ја игра Хана) го заробуваат Џ. Ф. Себастијан (го игра Сандерсон), кој ги одведува кај творецот на репликантите, д-р Тирел (го игра Таркел). Таму, Рој најпрвин го убива Тирел, а потоа и Себастијан. Декард оди во станот на Себастијан, каде ја пронаоѓа и убива Прис, но тогаш пристигнува Рој, кој му го одзема оружјето на Декард и му ги крши прстите на едната рака. Меѓутоа, Рој започнува да се распаѓа, зашто репликантите се направени така што имаат ограничен животен век. Бегајќи, Декард се качува на врвот од зградата, каде едвај се држи на работ, а Рој во последен миг го спасува и умира. Декард се враќа дома каде ја наоѓа Рејчел и двајцата заминуваат заедно.

## Улоги

* Харисон Форд — Рик Декард
* Руџер Хауер — Рој Бати, водачот на репликантите
* Шон Јанг — Рејчел, репликантка
* Едвард Џејмс Олмос — Гаф
* Дарил Хана — Прис, репликантка
* М. Емет Волш — капетан Брајант
* Џо Таркел — доктор Едвард Тирел
* Вилијам Сандерсон — Џ. Ф. Себастијан
* Брајон Џејмс — Леон Ковалски, репликант
* Џоана Касиди — Зора, репликантка
* Морган Пол — Холден
* Џејмс Хонг — Ханибал Чу

## Надворешни врски

* Матична страница
* Предлошка:IMDB
* *Истребувач (филм)* на филмската база TCM
* *Истребувач (филм)* на Box Office Mojo
* *Истребувач* на Rotten Tomatoes
* *Истребувач (филм)* на Metacritic

## Наводи
# Беренис Абот

| Беренис Абот |
| --- |
|  |
| Роден(а) | Бернис Абот 17 јули 1898(1898-07-17) |
| Починал(а) | 9 декември 1991(1991-12-09) (возр. 93) |
| Познат(а) по | Фотографија |

**Беренис Абот** (англиски: *Berenice Abbott*; 17 јули 1898 - 9 декември 1991), родена како **Бернис Абот** (*Bernice Abbott,*) — американски фотограф најдобро позната по нејзината црно-бела фотографија на архитектурата и урбанистичките дизајни од 1930-тите во Њујорк.

Благодарение на стилот на Абот таа направи значаен придонес во фотографската наука. Во 1958 година, таа произведе серија на фотографии за средношколски учебници по физика. Не само што била фотограф, таа исто така започна *Куќа на фотографија* во 1947 година за да промовира и продаде некои од своите пронајдоци. Овие вклучуваат дисторзивен триножник, кој создавал необични ефекти на слики развиени во темна соба, и телескопски пол за осветлување, познат денес од страна на многу фотографи како "автопол".

Фотографијата на Абот главно била приказ на развојот на технологијата и општеството. Нејзините дела го документирале Њујоршкиот пејзаж. Тоа било благодарение на нејзиното верување дека современ изум како камерата заслужува да го документира 20 век.

## 'Changing New York'

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Наводи
# Доцна антика

Барберинска слонова коска, од Леонидска/Јустинијанова Римска Империја од еден императорски диптих, изработен во императорска работилница во Константинопол во првата половина на шестиот век (Музеј Лувр)
**Доцна антика** ― груба периодизација за периодот од н.е. помеѓу 300 - 600 година, употребена од историчарите и научниците за да се опише интервалот помеѓу Класичната Антика и Средниот Век претежно во Европа и средоземниот свет. Тоа е временскиот период помеѓу стагнацијата на Римската Империја од 3 век н.е и натаму, губењето на нејзиниот западен дел, опстојувањето на Римската Империја со седиште во Константинопол, и почетоците на арабјанското освојување. Поимот Spätantike, буквално „Доцна антика“, бил употребен од германските историчари од моментот кога ја популаризирал Алојз Ригл во раниот 19 век,.

## Македонија

Во Македонија доцната антика го опфаќа периодот од 2 - 4 век. Во Музејот на Македонија постои доцноантичката збирка која брои вкупно 516 предмети (керамички и стаклени садови, керамички и бронзени светилки, накит, декоративна пластика). Во постојаната музејска поставка се изложени 184 предмети, карактеристични за втората значајна етапа на Римското Царство и кои претставуваат одраз на новата доцноримска култура.

## Наводи

## Надворешни врски

* Музеј на Македонија Архивирано на 28 септември 2007 г.
* Worlds of Late Antiquity Архивирано на 6 јуни 2005 г., from the Универзитет на Пенсилванија
* Mosaic Архивирано на 7 април 2005 г., извори, документи и клучни термини во Доцната антика.
* The End of the Classical World Архивирано на 10 јануари 2010 г., извори и документи од Книга на Интернет за средниот век
* Overview of Late Antiquity, од ORB
* Оддел за Доцна антика во Средоземјето на ОРБ од ОРБ
# Фовизам

Роберт Деланеј, 1906, *L'homme à la tulipe* (*Portrait de Jean Metzinger*), масло на платно, 72.4 x 48.5 cm. Изложено во 1906 во Салон Аутом (Париз) заедно со портретот на Деланеј од Џин Матзингер.
**Фовизмот** е уметничка група основана во 1905 година во Париз. Фовизмот е првата уметничка револуција во XX век. Фовистите се мала група на истомисленици сликари како Анри Матис, Морис де Вламенк и Андре Дерен кои во 1905 година изложувале свои слики во Парискиот есенски салон. Еден новинарски критичар го искористил изразот "*-{Les Fauves}-*" (во превод „диви ѕверови“) за овие уметници (како иронично подбивање). Оттогаш тоа е име на целата сликарска група.

Главното обележје на фовистичката уметност е жестокост на бојата и деформација на ликовите. На сликите на уметниците од оваа група очигледна е и намерната отсутност на законот на перспектива. Тоа предизвикало голем скандал поради што и го добиле името „диви ѕверови“ . Фовизмот не била поврзана уметничка група. Тие уметници само еднаш имале заедничка изложба. Нивната уметност подоцна ќе има влијание врз германскиот експресионизам.
# Документарен филм

**Документарен филм** (или разг. **документарец**) е научно-образовен филм сниман за образовни цели. Документарните филмови најчесто обработуваат теми со научен карактер и теми од историјата, науката, спортот, политиката, географијата, биологијата и слично. Постојат кратки документарни филмови и долгометражни филмови, најчесто снимани во повеќе продолженија. Исто така, постојат и голем број на телевизиски куќи што произведуваат и емитуваат документарни филмови. Такви светски куќи се: National Geographic, Discovery Channel, Travel Channel, Via Sat Explorer, Via Sat History,Da Vinci Learning, TLC и голем број на останати светски реномирани куќи.
# Шотакон

Корицата на првиот том на *Shonen Ai no Bigaku*, една од најпопуларните шотакон-манги
**Шотакон** (јапонски: ショタコン) — жанр во манга и аниме што прикажува романтични и сексуални врски што вклучуваат млади момчиња. Условно е поделен на шотакон и стрејт-шотакон (хомосексуални и хетеросексуални врски, соодветно). Во споредба со лоликонот, тој е помалку популарен.

Во некои приказни, младиот машки лик (често наречен „шота“) е поврзан со постар машки лик. Во делата наменети за женските читатели, ова често има хомоеротични теми, вообичаени во жанровите „јаои“. Повремено, делата насочени кон мажите ги вклучуваат овие двојки, како *Boku no Pico*. Кога ликот шота е поврзан со женско лице, се нарекува „стрејт-шотакон“, а ако е поврзан со постара жена, познат е како „онешотакон“ — мешавина од „онесан“ (што значи постара сестра) и „шотакон“. Понекогаш, поимот се однесува на младинци или возрасни ликови што изгледаат младешки. Поимот „шота“ потекнува од ликот Шотаро во мангата *Tetsujin 28-go*.

Еквивалентен поим за привлечност кон млади женски ликови е „лоликон“.

## Историја

Поимот „шотакон“ доаѓа од изразот „комплекс Шотаро“ (јап. *正太郎コンプレックス*). Шотаро е млад лик од мангата *Tetsujin 28-go*. Името често се скратува едноставно на шота.

Во 2008 г., поради бројни скандали со корисниците, администрацијата „LiveJournal“, платформа за објавување семрежни дневници (блогови), вовела нови правила според кои цртежите, вклучувајќи ги шотакон и лоликон, повеќе не се сметале за детска порнографија.

## Наводи

## Надворешни врски

* Шотакон-дела
# Black Entertainment Television

**Black Entertainment Television** (**BET**, дел од BET Мрежите) е кабелска мрежа поседувана од Viacom и заснована во Вашингтон.

## Дополнителна литература

* Muhammad, Tariq K. (June 1997), „The Branding of BET“, *Black Enterprise*, **27** (11), стр. 156–171

## Надворешни врски

* Матична страница
* BET Shows Official Site

Предлошка:Viacom