# Илустрација

Илустрација од Xеси Вилкок Смит
**Илустрација** — визуелно претставување на концепт, идеја или текст, обично во облик на цртеж, уметничка слика, фотографија или некој друг визуелен израз на уметноста. Целта на илустрацијата е да ја збогати приказната, песната или одреден дел од пишаниот текст (на пример новинарски напис), така што преку визуелен облик се претставува и оживува дел од опишаната содржина.

Илустрацијата претставува украс, толкување или визуелно објаснување на текст, идеја или процес, создадена за да се вгради во печатени и дигитални медиуми – постери, списанија, книги, образовни материјали, анимации, видеоигри и филмови. Најчесто илустрацијата ја изработува илустратор – автор кој професионално се занимава со визуелна интерпретација. Дигиталните илустрации се применуваат за да ги направат веб-страниците и апликациите попрегледни и полесни за користење – пример е употребата на емоџи симболи кои го придружуваат дигиталниот текст. Илустрацијата може да означува и давање пример – било преку пишан збор или преку визуелна претстава.

Потеклото на зборот „илустрација“ е од доцносредноанглискиот јазик (во значење „осветлување; духовно или интелектуално просветлување“), преку старофранцускиот, а својата основа ја има во латинскиот збор *illustratio(n-)*, изведен од глаголот *illustrare*.

## Илустраторски стилови

Белиот зајак од Алиса во земјата на чудата, илустрирал Џон Тенијел (1820–1914).
Специјализираните области на илустрацијата опфаќаат:

* Архитектонска илустрација
* Археолошка илустрација
* Книжевна илустрација
* Ботаничка илустрација
* Концептуална уметност
* Модна илустрација
* Инфографика
* Техничка илустрација
* Медицинска илустрација
* Наративна илустрација
* Сликовници
* Научна илустрација

## Техничка и научна илустрација

Илустрација на повеќе инсекти, која во 1833. ја нацртал Џ. Тасту
Техничката и научната илустрација пренесува информации од техничка или научна област. Ова може да вклучува: расклопени прикази, исечоци, реконструкции, инструкции, дизајн на компоненти и дијаграми. Целта е „создавање експресивни слики што ефикасно пренесуваат специфични информации преку визуелен канал до набљудувачот“.

Техничката и научната илустрација вообичаено е создадена за да опише или објасни теми на публика без технички предзнаења, па затоа треба да даде „целосен впечаток за тоа што претставува или како функционира објектот, со цел да се поттикне интересот и да се зголеми разбирањето кај читателот“.

Постои еснаф на илустратори за природни науки и Удружење медицинских илустратора., како и здружение на медицински илустратори. Областите на работа опфаќаат различни институции – од научноистражувачки центри и музеи, па сè до анимација и визуелни медиуми.

## Илустрацијата како ликовна уметност

*Оберон, Титанија и Пак со самовилите кои танцуваат* Вилијам Блејк (1786)
Познато е дека оригиналните илустрации можат да достигнат високи аукциски цени. Делото на американскиот уметник Норман Роквел „Раскинување на семејните врски“ било продадено на аукција на Сотби во 2006 година за 15,4 милиони долари. Многу други жанрови на илустрација се исто така високо ценети, на пример пин-ап уметниците како Гил Елвгрен и Алберто Варгас, кои постигнуваат значајни суми на пазарот.

## Функција

Илустрацијата претставува широк поим и може да се користи на различни начини:

* Да им даде лик и препознатливост на главните јунаци во една приказна;
* Да прикаже повеќе примери на предмети во наставни учебници, со цел полесно учење;
* Да понуди визуелно „чекор по чекор“ објаснување за одредена поправка или процес;
* Да го надополни или појасни одреден текст, правејќи го попрегледен и разбирлив.

## Историја

### Рана историја

Најстарите облици на илустрација се појавиле како цртежи во пештерите на праисториските луѓе.

### Од XV до XVIII век

За време на XV век, книгите се илустрирале со техниката дрворез. Главниот метод за репродукција на илустрации претставувал гравирањето. Кон крајот на XVIII век се појавила литографијата, која станала достапна и овозможува илустрациите да бидат сè поквалитетни и порафинирани.

### Златно доба на илустрацијата

Од почетокот на XIX век, весниците, списанијата и илустрираните книги станале доминантни медиуми за широката публика во Европа и Новиот свет. Со напредокот на печатарската технологија во XIX век, илустраторите добиле можност да експериментираат со бои и различни техники на прикажување. Овој развој на печатарството влијаел врз сите области на книжевноста – од готварски прирачници, фотографски албуми и туристички водичи, па сè до детски книги. Понатаму, благодарение на напредокот во печатењето, станало поекономично да се вметнуваат фотографии во боја во книги и други изданија. До 1900 година речиси целиот хартиен производ бил машински изработен, а покрај тоа, во периодот од 1846 до 1916 година, продукцијата на книги пораснала за 400%, а нивната цена се намалила за половина.

Американското „златно доба на илустрацијата“ траело од 1880-тите години до малку по Првата светска војна, иако кариерата на одредени „златни“ илустратори продолжила уште неколку децении потоа. Тоа било време кога весниците, списанијата и илустрираните книги биле најдоминантните медиуми за ширење култура и информации. Развојот на печатарството им овозможил на илустраторите да експериментираат со нови техники и бои. Мала група илустратори се збогатила и стекнала голема популарност.

Во Европа, „златното доба“ било обликувано од уметничките и дизајнерски движења како Арт Нуво. Главни претставници биле имиња како Волтер Крејн, Едмунд Дулак, Обри Бирдсли, Артур Ракам и Кеј Нилсен. Американски популарни илустратори од тој период биле: Брендивајн Вали, Хауард Пајл, Норман Роквел, Хадон Сандблом, Н.К. Вајат, Масфилд Париш, Френк Шуновер и Едвин Остин Аби.

Во Франција, во 1905 година, Друштвото за современа книга му доверило на илустраторот Пол Жув задача да ја илустрира Книга за џунглата од Радјард Киплинг. Пол Жув вложил десет години труд за да создаде 130 илустрации за оваа книга, која останала едно од ремек-делата на библиофилската уметност.

### Илустрацијата денес

Од 1990-тите години, традиционалните илустратори се соочуваат со предизвикот на користење компјутерски програми како Илустратор, Фотошоп, Корел и Прокриејт. И покрај постоењето на старите традиционални техники на илустрација, компјутерските програми сè повеќе го освојуваат пазарот, а повеќето илустратори се специјализираат и образуваат за работа со вакви дигитални алатки.

## Литература

* Philip Barker (1977). *Techniques of Archaeological Excavation*. Universe Books. ISBN 978-0-87663-291-8.. Batsford
* Adkins, L. and Adkins, R.A. (1989). *Cambridge Manuals in Archaeology: Archaeological Illustration*. Cambridge University Press.CS1-одржување: повеќе имиња: список на автори (link)
* John Hodgson (2000). *Archaeological reconstruction: illustrating the past*.. AAI&S & IFA
* Griffiths, N. Jenner, A. and Wilson, C (2002). *Drawing Archaeological Finds: A Handbook*.CS1-одржување: повеќе имиња: список на автори (link). Archetype
* Melanie Steiner (2005). *Approaches to Archaeological Illustration: A Handbook*. Council for British Archaeology. ISBN 978-1-902771-49-6.. Council for British Archaeology
* The MoLAS archaeological site manual MoLAS, London 1994.

* Heiner Benking (1981–1988) Requisite inquiry and time-line: computer graphics-infographics  see there: Computer Graphics in the Environmental Sector – Possibilities and Limitations of Data-visualisation this citation in chapter 3: technical possibilities and human potentials and capacities, "a picture is more than 10.000 words", and "10.000 miles equal 10.000 books".
* Sullivan, Peter. (1987), *Newspaper Graphics*. IFRA, Darmstadt.
* Jacques Bertin (1983). *Semiology of Graphics*. University of Wisconsin Press.. Madison, WI:. Translation by William Berg of *Semiologie Graphique*. Paris: Mouton/Gauthier-Villars, 1967.
* William S. Cleveland (1985). *The Elements of Graphing Data*. Hobart Press. ISBN 978-1-58465-512-1.. Summit, NJ:.
* Heiner Benking (1993), Visual Access Strategies for Multi-Dimensional Objects and Issues / "Our View of Life is too Flat", WFSF, Turku, FAW Report TR-93019
* William S. Cleveland (1993). *Visualizing Data*. Hobart Press. ISBN 978-0-9634884-0-4.. Summit, NJ:.
* Sullivan, Peter. (1993), *Information Graphics in Colour*. IFRA, Darmstadt.
* John Emerson (2008). Visualizing Information for Advocacy: An Introduction to Information Design. New York: OSI.
* Paul Lewi (2006). "Speaking of Graphics".
* Hankins, Thomas L. (1999). „Blood, Dirt, and Nomograms: A Particular History of Graphs“. *Isis*. **90** (1): 50–80. doi:10.1086/384241. JSTOR 237474. S2CID 144376938.
* Robert L. Harris (1999). *Information Graphics: A Comprehensive Illustrated Reference*. Oxford University Press.
* Eric K. Meyer (1997). *Designing Infographics*. Hayden Books.
* Edward R. Tufte (1983). *The Visual Display of Quantitative Information*. Graphics Press.. Edition, Cheshire, CT:.
* Edward R. Tufte (1990). *Envisioning Information*. Graphics Press. ISBN 978-0-9613921-1-6.. Cheshire, CT:.
* Edward R. Tufte (1997). *Visual Explanations: Images and Quantities, Evidence and Narrative*. Graphics Press. ISBN 978-0-9613921-2-3.. Cheshire,
* Edward R. Tufte (2006). *Beautiful Evidence. Cheshire*. CT: Graphics Press.
* John Wilder Tukey (1977). *Exploratory Data Analysis*. ISBN 978-0-201-07616-5.. Addison-Wesley.
* Veszelszki, Ágnes (2014). Information visualization: Infographics from a linguistic point of view. In: Benedek, András − Nyíri, Kristóf (eds.): *The Power of the Image* Series Visual Learning, vol. 4. Frankfurt: Peter Lang, pp. 99−109.
* Sandra Rendgen, Julius Wiedemann. (2012). *Information Graphics*. Taschen. ISBN 978-3-8365-2879-5.. Taschen Publishing.
* Lankow, Jason; Ritchie, Josh; Crooks, Ross (2012). *Infographics: The Power of Visual Storytelling*. John Wiley & Sons. ISBN 978-1-118-31404-3.. Wiley.
* Smiciklas, Mark (2012). *The Power of Infographics: Using Pictures to Communicate and Connect with Your Audiences*. Que. ISBN 9780789749499.
* Card, S. (2009). Information visualization. In A. Sears & J. A. Jacko (Eds.), Human-Computer Interaction: Design Issues, Solutions, and Applications (pp. 510–543). Boca Raton, FL: CRC Press.
* Zaman, Jazib (2019-05-31). „Infographics; a form of visual content“. *TechEngage* (англиски). Посетено на 2019-06-14.
* *The Power of Infographics: Using Pictures to Communicate and Connect with your audience*. Mark Smiciklas. 2012. ISBN 9780789749499. Посетено на July 17, 2017.
* Tufte, Edward (1983). *The Visual Display of Quantitative Information*. Cheshire, Connecticut: Graphics Press. стр. 13. ISBN 978-0-9613921-4-7.
* Funkhouser, H. Gray (1937). „Historical Development of the Graphical Representation of Statistical Data“. *Osiris*. **3**: 269–404. doi:10.1086/368480. JSTOR 301591. S2CID 145013441.
* Playfair, William; Wainer, Howard; Spence, Ian (2005). *Playfair's Commercial and Political Atlas and Statistical Breviary*. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-85554-9.
* Tufte, Edward (1983). *The Visual Display of Quantitative Information*. Cheshire, Connecticut: Graphics Press. стр. 13. ISBN 978-0-9613921-4-7.
* „The Profession of Geography: Alexander von Humboldt and Carl Ritter“. Архивирано од изворникот на 2012-10-06.
* Biggs, Norman; Lloyd, E. Keith; Wilson, Robin J. (1998). *Graph Theory, 1736-1936*. Clarendon Press. p. 65. ISBN 9780198539162.
* Battle-Baptiste, Whitney; Rusert, Britt (2018). *W. E. B. Du Bois's Data Portraits: Visualizing Black America*. Massachusetts: Princeton Architectural Press. ISBN 978-1-6168970-6-2.
* Roth, Lynette (2008). *Painting as a weapon : progressive Cologne 1920–1933 : Siewert, Hoerle, Arntz* (translation, Uta Hoffman. изд.). Köln: Walther König. ISBN 978-3-86560-398-2.
* Tufte, Edward R. (1990). *Envisioning Information*. Graphics Press. ISBN 978-0-9613921-1-6.
* Tufte, Edward R. (2001) [1st Pub. 1983]. *The Visual Display of Quantitative Information* (2nd. изд.). Graphics Press. ISBN 978-0-9613921-4-7.
* Tufte, Edward R. (1997). *Visual Explanations: Images and Quantities, Evidence and Narrative*. Graphics Press. ISBN 978-0-9613921-2-3.
* Freymann-Weyr, Jeffrey, "Edward Tufte, Offering 'Beautiful Evidence'", NPR.org, August 20, 2006.
* Romano, Andrew (March 9, 2010). „How Master Information Designer Edward Tufte Can Help Obama Govern“. *The Daily Beast*. Архивирано од изворникот на 7 September 2015. Архивирано на 7 септември 2015 г.

## Наводи