# Туарези

Туарег во Алжир
**Туарезите** (на латиница *Tuareg* или *Twareg* или *Touareg*; ендоним *Имухаг* или *Кел Тамашек*) се берберски народ со традиција на номадско сточарство. Тие се главните жители на внатрешноста на Сахара во Северна Африка.

Туарешкиот јазик е класифициран како макројазик и се проценува дека има 5,7 милиони говорители. Околу половина од нив го говорат источниот дијалект (тамаџак, лат. Tamajaq или таваламат, лат. Tawallammat).

Повеќето Туарези живеат во сахарските делови на Нигер и Мали, но како номади, постојано се движат преку националните граници и мали групи може да се најдат во Алжир, југозападна Либија и северна Буркина Фасо, а мала заедница има и во северна Нигерија.

## Имиња

Името *Туарег* е изведено од *Тарга*, берберското име за либиската провинција Фезан. Оригинално името *Туарег* се однесувало на жителите на Фезан и им било дадено од Берберите кои живееле поблизу до брегот на Средоземно Море, па од нив било пренесено во англискиот, францускиот и германскиот јазик во текот на колонијалниот период.

Берберската именка *тарга* значи "канал за наводнување" или проширена "обработлива земја, градина". Се однесувал на областа Вади ал-Хаја помеѓу Саба и Убари, која на арапски се нарекува *билад ал-кајр* "добра земја".

Постои и широко раширена арапска фолклорна етимологија на името, поврзана со зборот *таварик* (лат. *tawariq*) "напуштени од Бог“ (баталени од Господа), што го одразува религиозното неодобрување од страна на ортодоксните муслимани кон преостанатите анимистички обичаи меѓу Туарезите.

Туарезите себеси се нарекуваат *Имухаг* (лат. *Imuhagh* или *Imazaghan* или *Imashaghen* или *Imazighan*). Терминот за таурешки мажи е *Амаџаг* или *Амашек* (лат. вар. *Amajagh*, *Amashegh*, *Amahagh*), а за жени е *Тамаџак* или *Тамашек* (лат. вар. *Tamajaq*, *Tamasheq*, *Tamahaq*, *Timajaghen*). Различните варијанти ги одразуваат разновидните таурешки дијалекти, но сите имаат ист јазичен корен, кој се однесува на концептот на „слободни луѓе“, односно благородничката каста, наспроти катите на занаетчии и робови.

Една друга, посовремен термин за себеодредување е со лингвистичко потекло *Кел Тамашек* или *Кел Тамаџаг* (лат. *Kel Tamasheq* или *Kel Tamajaq*) односно "Говорители на јазикот тамашек".

Во етнографската литература во раниот XX век се сретнува и името *Кел Тагелмуст* "Народ на превезот" и "Синиот Народ" (поради тоа што нивните облеки биле боени со индиго).[*се бара извор*]

## Наводи

## Дополнителна литература

* Edmond Bernus, "Les Touareg", pp. 162–171 in *Vallées du Niger*, Paris: Éditions de la Réunion des Musées Nationaux, 1993.
* Andre Bourgeot, *Les Sociétés Touarègues, Nomadisme, Identité, Résistances*, Paris: Karthala, 1995.
* Hélène Claudot-Hawad, ed., "Touaregs, exil et résistance". *Revue du monde musulman et de la Méditerranée*, No. 57, Aix-en-Provence: Edisud, 1990.
* Claudot-Hawad, *Touaregs, Portrait en Fragments*, Aix-en-Provence: Edisud, 1993.
* Hélène and Hawad Claudot-Hawad, "Touaregs: Voix Solitaires sous l'Horizon Confisque", *Ethnies-Documents* No. 20-21, Hiver, 1996.
* Mano Dayak, *Touareg: La Tragedie*, Paris: Éditions Lattes, 1992.
* Sylvie Ramir, *Les Pistes de l'Oubli: Touaregs au Niger*, Paris: éditions du Felin, 1991.

## Наводи

## Надворешни врски

* Tuareg Culture and Art Архивирано на 4 јуни 2011 г., Bradshaw Foundation
* Franco Paolinellli, "Tuareg Salt Caravans", Bradshaw Foundation
* Origin and History of the Tuareg Архивирано на 20 ноември 2023 г.
* Italian Wikipedia: A comprehensive tuareg chronology along with lists of *amenokals* from Kel Ahaggar, Kel Adagh and Kel Azawagh (италијански).
* Rain for the Sahel and Sahara - a non profit that partners with Tuareg communities in Niger