# Ентомологија

Дел од поголема збирка тврдокрилци
**Ентомологија** (од старогр. ἔντομον, „инсект“ и -λογία, „наука“) — гранка на зоологија која се занимава со изучување на инсектите, најразновидната група животни со 1,3 милиони опишани видови, или повеќе од две третини од сите познати организми.

## Историја

Научното разгледување на инсектите води потекло од XVI век., а за татко на ентомологијата се смета Вилијам Кирби (1759-1850), кој во соработка со Вилијам Спенс, објавил енциклопедија „Вовед во ентомологијата“ (*Introduction to Entomology*), и со тоа ги удрил темелите на оваа наука. Во 1833 г. бил еден од основачите на Кралското ентомолошко друштво во Лондон, едно од првите вакви друштва во светот.

Во XIX и XX век, ентомологијата доживеала засилен развој и се здобила со големо присуство во јавноста; ја изучувале голем број луѓе, меѓу кои и Чарс Дарвин, Жан-Андри Фабр, Владимир Набоков, Карл фон Фриш (добитник на Нобеловата награда за физиологија или медицина во 1973 г.), и двократниот добитник на Пулицеровата награда за небелетристика, Едвард Озборн Вилсон.

## Распознавање на инсектите

Повеќето инсекти лесно се распознаваат по тоа дали се ципокрилци (пчели, оси и мравки) и тврдокрилци (бубачки). Меѓутоа, со исклучок на пеперугите и молците, инсектите се препознаваат по родот или видот само со помош на клучеви за распознавање и со монографии. Распознавањето може да биде тешко дури и за стручњаците поради огромниот број видови (на пр. преку 330.000 кај тврдокрилците) и ситните одлики што ги разликуваат, понекогаш видливи само со микроскоп). Овој проблем довел до разработка на системи за автоматско препознавање на видовите, како што се: DAISY, ABIS, SPIDA и Draw-wing.

## Таксономски области

Многу ентомолози се специјалисти за еден ред, па дури и семејство инсекти, па оттука постојат многу области на задршка со свои називи, најчесто добиени по научното име на групата:

* апиологија (или мелитологија) — пчели
* веспологија — друштвени оси
* диптерологија — муви
* изоптерологија — термити
* колеоптерологија — тврдокрилци
* лепидоптерологија — молци и пеперуги
* мирмекологија — мравки
* ортоптерологија — скакулци, штурци итн.
* трихоптерологија — водни молци
* хемиптерологија — вистински бубачки

## Ентомологијата во Македонија

Мрежокрилци, двокрилци (лево) и пеперуги (десно) во Природонаучниот музеј на Македонија
### Ентомолошки организации во Македонија

* Македонско ентомолошко друштво
* Ентомолошко друштво за истражување и конзервација на биодиверзитетот и одржливиот развој
* Ентомолошка секција на Истражувачкото друштво на студенти биолози од Скопје

### Македонски ентомолози

* Зора Караман (1907-1974)
* Љупка Хаџи-Ристова (р. 1931) — шумарски ентомолог
* Ефтим Анчев (р. 1945) — земјоделски ентомолог
* Владимир Крпач (р. 1947)
* Јонче Чинговски (1926-1983)

#### Странски проучувачи

Меѓу странските проучувачи на инсектите на Македонија се издвојуваат:

* Виктор Апфелбек (Австрија, 1859-1934)
* Николај Баранов (Русија, 1887-?)
* Крсто Тулешков (Бугарија, 1901-1976) — директор на Природонаучниот музеј во Скопје за време на окупацијата во Втората светска војна

## Поврзано

* Арахнологија
* Миријаподологија
* Судска ентомологија

## Наводи

## Надворешни врски

* Ентомолошка секција Архивирано на 31 јули 2016 г. — Истражувачко друштво на студенти биолози (македонски)
* Одделение за ентомологија Архивирано на 17 февруари 2017 г. — Природонаучен музеј Скопје (македонски)
* Македонска ентомолошка литература во библиотеките