# Главна страница

|  |  |
| --- | --- |
|
ДОБРЕ ДОЈДОВТЕ на ВИКИПЕДИЈА,
слободната енциклопедија |

Eнциклопедија што може **секој да ја уредува**. Моментално има вкупно **162.388** статии на македонски јазик и **300** активни уредници!
**Напишете нова статија!**  |

географија  •  астрономија  •  биологија  •  геологија  •  информатика  •  математика  •  медицина  •  физика  •  хемија  •  археологија  •  економија  •  историја  •  политика  •  социологија  •  философија  •  индустрија  •  образование  •  уметност  •  архитектура  •  јазици  •  книжевност  •  музика  •  религија  •  спорт
повеќе...

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| Избрана статија |
| --- |
| Пристаништето на Ница
**Ница** — петти најнаселен град во Франција, по Париз, Марсеј, Лион и Тулуза. Урбаната област на Ница се протега надвор од административните граници на градот со население од околу еден милион и зафаќа површина од 721 км². Сместен на југоисточниот брег на Франција на Средоземното Море, Ница е вториот најголем француски град на средоземниот брег, веднаш зад Марсеј.
Градот е наречен *Nice la Belle* (*Nissa La Bella* на окситански), што означува *Убавата Ница*, што исто така е името на неофицијалната химна на Ница, напишана од Меника Рондели во 1912. Ница е главен град на департманот Приморски Алпи и втор најголем град во регионот Прованса-Алпи-Азурен Брег по Марсеј.
Површината на денешна Ница се протега на „Тера Амата“, археолошко наоѓалиште во кое се најдени докази за многу рано користење на огнот. Околу 350 п.н.е., Грците од Марсеј основале постојана населба и ја нарекле Никаја, по божицата на победата *Ника*. Низ вековите, градот бил заземан многу пати од разни освојувачи. Неговата стратешка местоположба и пристаништето значајно придонеле за неговата поморска сила. Низ вековите бил владение на Савоја, потоа станал дел од Франција помеѓу 1792 и 1815, кога бил вратен на Пиемонт-Сардинија до неговото повторно припојување кон Франција во 1860.
Природната убавина на Ница и нејзината умерена средоземна клима им го привлекло вниманието на богатите Англичани во втората половина на XVIII век, кога голем број на благороднички семејства ги поминувале нивните зими овде. Главното градско шеталиште крај морето, Англиската променада (*Promenade des Anglais*) го добило своето име во име на посетителите на градот. (*Дознајте повеќе...*)
  **архива**  •  **критериуми** |

| На денешен ден... |
| --- |
|
Денес е 14 јуни 2026 година и издвоени настанати од времепловот се:
**Настани**:

|  |  |
| --- | --- |
| 1777  | Знамето на САД со 13 црвено-бели ленти и 13 ѕвезди на сино поле во горниот лев агол е усвоено од Конгресот на САД.
  |
| 1789  | Виски дестилирано од пченка за првпат е произведено од американскиот свештеник Елаја Крејг. Го нарекле Бурбон по местото на настанување: областа Бурбон во Кентаки.
  |
| 1800  | Наполеон Бонапарт на чело на француската војска ги победи австриските трупи кај италијанското село Маренго и повторно ја освои Италија.
  |
| 1940  | Група од 728 полски политчки затвореници од Тарнув стануваат првите жители на концентрациониот логор Аушвиц.
  |
| 1941  | СССР извршил масовна депортација и убиства на Естонци, Литванци и Летонци од нивните домови.
  |
| 1962  | Во Париз, е основана Европската организација за истражување на вселената, подоцна преименувана во Европска вселенска агенција.
  |
| 1982  | Германија, Франција, Белгија, Холандија и Луксембург го склучиле Шенгенскиот договор.
  |
| 1985  | Фолкландската војна завршила со безусловно предавање на аргентинските сили на британците.
  |
| 1993  | Тансу Чилер стана прва жена премиер во историјата на Турција.
  |
| 1996  | Во Скопје е отворен Британскиот информативен центар. |

**Родени**:

|  |  |
| --- | --- |
| 1736  | Шарл Огистен де Кулон — француски физичар.
  |
| 1811  | Хариет Бичер Стоу — американски аболиционист и писателка.
  |
| 1832  | Николаус Ото — германски инженер и пронаоѓач.
  |
| 1856  | Андреј Марков — руски математичар.
  |
| 1925  | Далтон Тревизан — бразилски писател.
  |
| 1928  | Ернесто Рафаел Гевара де ла Серна (Че Гевара) — јужноамерикански револуционер и борец за слобода.
  |
| 1930  | Бора Костиќ — српски и југословенски фудбалер.
  |
| 1931  | Васко Липовац — хрватски сликар.
  |
| 1933  | Јежи Кошињски — американски писател.
  |
| 1946  | Доналд Трамп — американски стопанственик и политичар.
  |
| 1951  | Александар Сокуров — руски филмски режисер.
  |
| 1959  | Слободан Николиќ — српски и југословенски кошаркар.
  |
| 1961  | Бој Џорџ — англиски поп-пејач.
  |
| 1961  | Сем Перкинс — американски кошаркар.
  |
| 1961  | Душан Коиќ — српски рок-музичар, член на групите Шарло акробата и Дисциплина кичме.
  |
| 1963  | Тони Савевски — македонски фудбалер.
  |
| 1963  | Рамбо Амадеус — црногорски рок-музичар.
  |
| 1968  | Тони Смит — американски кошаркар.
  |
| 1969  | Штефи Граф — германска тенисерка.
  |
| 1969  | Џексон Ричардсон — француски ракометар.
  |
| 1973  | Пламен Константинов — бугарски одбојкар.
  |
| 1974  | Винченцо Монтела — италијански фудбалер.
  |
| 1976  | Масимо Одо — италијански фудбалер.
  |
| 1983  | Матија Гаваци — италијански велосипедист.
  |
| 1996  | Гејб Винсент — нигериско-американски кошаркар. |

**Починале**:

|  |  |
| --- | --- |
| 847  | Методиј I — цариградски патријарх.
  |
| 1837  | Џакомо Леопарди — италијански поет.
  |
| 1904  | Јован Јовановиќ - Змај — српски писател.
  |
| 1934  | Симеон Кавракиров — македонски револуционер.
  |
| 1943  | Веселин Маслеша — босански писател и партизан.
  |
| 1968  | Салваторе Квазимодо — италијански поет.
  |
| 1986  | Хорхе Луис Борхес — аргентински писател.
  |
| 1994  | Хенри Мансини — американски филмски композитор.
  |
| 1995  | Рори Галагер — ирски блуз и рок-музичар.
  |
| 2009  | Боре Ангеловски — македонски глумец. |
| 2018  | Станислав Говорухин — руски филмски режисер и глумец. |

**Празници**:

|  |  |
| --- | --- |
| \*  | Ден на знамето (САД). |

 |

| Издвоен цитат |
| --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ |
„Животот е една голема угорница, а уште поголема удолница по која трчаме. Цел живот трчаме за да го откриеме нејзиниот крај, нејзиниот газер, кај што ќе заврши и нашето талкање. Нашето постојано паѓање“. — „Пиреј“, Петре М. Андреевски, 1980 год. | “ |

**архива**  •  **предложете цитат** |

 |  |

| Слика на денот |
| --- |
|  Вулфенит и калцит од рудникот „Ерупсион“ во Чивава, Мексико. |
| **други избрани слики** |

| Дали сте знаеле... |
| --- |
| Пафнутиј Чебишов* ... дека **Пафнутиј Чебишов** (1821 – 1894) се смета за татко на руската математика?
* ... дека **Југословенската академија на науките и уметностите (ЈАЗУ)** во Загреб е основана во 1861 г. како матична културно-научна установа на сите Јужни Словени?
* ... дека поимот **хигиена** доаѓа од **Хигија**, старогрчка божица на чистотата и здравјето?
* ... дека името на денешната скопска населба Црниче потекнува од средновековната тврдина **Чрнче** на Водно?
* ... дека според една легенда, поречкото село **Барбарос** (Барбарас) е наречено според светиот римски цар Фридрих I Барбароса?
* ... дека на сончевата светлината ѝ требаат **нешто над 8 минути** да стаса до Земјата?
* ... дека како најбрзо животно на светот, **сивиот сокол** при спуст може да развие брзина од 389 км/ч?
* ... дека Филип II бил убиен од **еден Павзаниј** поради друг?
* ... дека **знамето на Непал** е единственото неправоаголно знаме во светот?
* ... дека **Јована Лудата** имала 6 деца, и сите станале европски монарси?

**архива**  •  **предложете факт** |

| Што е Википедија? |
| --- |
|
Изданијата на Википедија се места каде многу различни доброволци работат заедно за да напишат енциклопедии на различни јазици. Овој проект претставува **енциклопедија на македонски јазик** и моментално има **162.388 енциклопедиски статии**. Целата нејзина содржина е лесно достапна и слободна за употреба. **Нашата мисија е да го собереме целото човеково знаење на македонски јазик** — знаење кое е бесплатно, слободно и лесно пристапно за секого.
Сакате заедно да ја оствариме целта? Најпрво, започнете со нашиот **вовед**!

**Содржина и помош**
скорешни промени  •  технички списоци  •  почетен курс  •  помош  •  кратко упатство  •  превод на статија  •  вашата прва статија  •  селска чешма  •  викисредби  •  начела и напатствија  •  категориски индекс  •  избрана содржина  •  добри статии  •  нови статии  •  потребни статии

 |

| Заедница |
| --- |
|  **Селска чешма** — главно место за разговор поврзан со Википедија. Селската чешма е место каде што можете да поставувате прашања, решавате проблеми, да помогнете на заедницата и заедно да ја развиваме енциклопедијата.
 **Портал на заедницата** — збирно место поврзано со тематски проекти. Тука може да најдете тематски портали од различни области, каде може да придонесувате и да ја збогатувате Википедија.
 **Викисредби** — можност за дружење, размена на идеи и предлози за развојот на Википедија - во живо!
 **Тековни настани** — бидете во тек со развојните настани на Википедија. Следете го развојот на најголемата енциклопедија во светот!
 **Повеќејазичност** — слободната енциклопедија е достапна и на голем број други јазици, освен македонскиот. Истражете ја и на друг јазик! |

| Братски проекти |
| --- |
|
Фондацијата Викимедија е непрофитна организација која, покрај Википедија, опфаќа и други проекти:

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Ризница** — складиште на мултимедијални содржини |
|  | **Викиизвор** — збирка на дела и книги |
|  | **Викивести** — вести од светот |
|  | **Викиречник** — повеќејазичен речник и лексикон |
|  | **Викицитат** — збирка на цитати |
|  | **Викикниги** — збирка на учебници и прирачници |
|  | **Викивидови** — именик на видови |
|  | **Викиуниверзитет** — збирка на материјали и активности за учење |
|  | **Мета-вики** — усогласување на проектот „Викимедија“ |
|  | **Википодатоци**— база на слободни знаења |
|  | **Википатување** — туристички водич |

 |

 |

↑ најгоре ↑  •  превчитај ја страницава  •  статистика  •  односи со јавноста  •  пријавете неправилност