# Уснено-заднонепчена приближна согласка

| Звучна усненозаднонепчена приближна согласка |
| --- |
| w |
|

| [прикажи]Слика |
| --- |
|  |

 |
| МФА-бр. | 170 |
| Шифрирање |
| Единица (дек.) | `&#119;` |
| Уникод (хекс.) | U+0077 |
| X-SAMPA | `w` |
| Киршенбаум | `w` |
| Звук |
| Времетраење: 2 секунди0:02 |
|

---

* преглед
* разговор
* уреди

  |

| Стисната уснено-заднонепчена приближна согласка |
| --- |
| ɰᵝ |
| wᵝ |
|

---

* преглед
* разговор
* уреди

  |

**Уснено-заднонепчена приближна согласка** — вид на согласка во некои јазици. Во англискиот, гласот е претставен со ⟨w⟩; и истата буква служи како симбол на гласот во меѓународната фонетска азбука (МФА) и X-SAMPA. Кај највеќто јазици гласот впрочем се јавува како **лабијализираната заднонепчена приближна согласка** [ɰʷ], а нејзини полусамогласен пандан е затворената задна заоблена самогласка [u]. Бидејќи уснено-задновенечните согласки тешко се вклопуваат табелите што имаат само уснени и заднонепчени колони, [w] може да се смести во заднонепчената или (дво)уснената колона (или во обете), иако вториот случај е редок вон официјалната таблеа на МФА; сместувањето веројатно има повеќе врска со фонолошките критериуми отколку со фонетските.

При предавањето на странските јазици на македонски, гласот најчесто се предава со буквата „в“ (т.е. како усненозабната струјна самогласка [v])

## Особености

Звучната лабијализирана заднонепчена приближна согласка ги има следниве особености:

* Начинот на творба е приближен, што значи дека се добива со приближување (стеснување) на гласниот апарат во местото на творба, но не доволно за да се создаде бурен воздушен тек.
* Местото на творба е лабијализирано венечно, што значи дека се создава со задниот дел на јазикот повишен до мекото непце, притоа заоблувајќи ги усните. Некои јазици како јапонскиот и можеби северните ирокески јазици имаат глас што обично се предава со [w] каде усните се стиснати (или барем незаоблени), што претставува вистинска уснено-заднонепчена согласка (наспроти лабијализирана заднонепчена согласка). Местата што го предаваат гласот поблиску го избегнуваат стандардниот симбол или му додаваат подредно надесно опавче [w̜].
* Фонацијата е звучна, што значи дека гласните жици треперат при творбата.
* Ова е устена согласка, што значи дека воздухот излегува само низ устата.
* Ова е средна согласка, што значи дека се создава со насочување на воздушниот тек долж средината на јазикот наместо по страните.
* Воздушниот механизам е белодробно издишен, што значи дека се создава со истиснување на воздух единствено низ белите дробови и дијафрагмата, што важи за највеќето гласови.

## Occurrence

| Јазик | Збор | МФА | Значење | Белешки |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| адигејски | **у**э | [wa] | 'ти' |  |
| англиски | w**eep* | [wiːp] | 'плаче' |  |
| апхаски | а**у**аҩы | [awaˈɥə] | 'човек' |
| арапски | стандарден | وَرْد | [ward] | 'рози' |  |
| баскиски | *la**u | [law] | 'четири' |  |
| велшки | *g**w**ae* | [ɡwaɨ] | 'јад' |  |
| виетнамски | *t**u**ần* | [t̪wən˨˩] | 'недела' |  |
| западнофризиски | *sko**w**e* | [skoːwǝ] | 'турка' | Никогаш не сде јавува на почетокот на зборот |
| каталонски | *cre**u**ar* | [kɾəˈwa] | 'преминува' |  |
| кинески | кантонски | 湖 w**u4* | [wuː˨˩] | 'езеро' |  |
| мандарински | 王 w**áng* | [wɑŋ˧˥] | 'крал' |  |
| ирски | v**óta* | [ˈwoːt̪ˠə] | 'глас' |  |
| италијански | u**omo* | [ˈwɔ:mo] | 'човек' |  |
| италијански | わたし w**atashi* | [ɰᵝataɕi] | 'јас' | Се изговара со стискање на усните. |
| кабардински | **у**э | [wa] | 'ти' |  |
| корејски | 왜가리 w**aegari* | [wɛɡɐɾi] | 'чапја' |  |
| малајски | w**ang* | [waŋ] | 'пари' |  |
| паштунски | ﻭﺍﺭ | [wɑr] | 'еднаш' |  |
| полски | ł**aska* | [ˈwäskä] | 'милост' | Соодветствува на [ɫ] по стар изговор и во источното наречје. |
| португалски | *q**u**ando* | [ˈkwɐ̃d̪u] | 'кога' | Неслоговен алофон на /u/ освен по заднонепчени препречни соглсаски. Бразилските наречја што имаат [ʊ] користат [ʊ̯] кога стои на завршницата на слогот. |
| романски | *dulă**u | [duˈləw] | 'мастиф' |  |
| сери | *c**m**iique* | [ˈkw̃ĩːkːɛ] | 'лице' | Алофон на /m/ |
| сото | *se**w**a* | [ˈsewa] | 'зараза' |  |
| свахили | *m**w**anafunzi* | [mwɑnɑfunzi] | 'ученик' |  |
| тагалски | *ara**w | [ɐˈɾaw] | 'ден' |  |
| тајландски | แห**ว**น w**aen* | [wɛn˩˩˦] | 'прстен' |  |
| украински | **в**она | [wɔˈnɑ] | 'таа' |  |
| француски | ou**i* | [wi] | 'да' |  |
| хавајски | w**iki**w**iki* | [wikiwiki] | 'брз' | Може да се оствари и како [v]. |
| хебрејски | כ**ו**ח | [ˈkowaħ] | 'моќ' |  |
| холандски | фламански | w**elp* | [wɛɫp] | 'младенче' | Стандарден белгиски изговор, може да се оствари како [β̞] во некои наречја. |
| шпански | *c**u**anto* | [ˈkwãn̪t̪o̞] | 'колку' |  |

## Поврзано

* Уснена саогласка
* Заднонепчена самогласка
* Звучна усненозабна струјна самогласка (најблизок глас во македонскиот)

## Наводи

* Barbosa, Plínio A.; Albano, Eleonora C. (2004), „Brazilian Portuguese“, *Journal of the International Phonetic Association*, **34** (2): 227–232, doi:10.1017/S0025100304001756
* Carbonell, Joan F.; Llisterri, Joaquim (1992), „Catalan“, *Journal of the International Phonetic Association*, **22** (1–2): 53–56, doi:10.1017/S0025100300004618
* Fougeron, Cecile; Smith, Caroline L (1993), „Illustrations of the IPA:French“, *Journal of the International Phonetic Association*, **23** (2): 73–76, doi:10.1017/S0025100300004874
* Jassem, Wiktor (2003), „Polish“, *Journal of the International Phonetic Association*, **33** (1): 103–107, doi:10.1017/S0025100303001191
* Martínez-Celdrán, Eugenio; Fernández-Planas, Ana Ma.; Carrera-Sabaté, Josefina (2003), „Castilian Spanish“, *Journal of the International Phonetic Association*, **33** (2): 255–259, doi:10.1017/S0025100303001373
* Ohala, James; Lorentz (1977), „Story of [w]: An exercise in the phonetic explanation for sound patterns“ (PDF), *Berkeley Linguistics Society annual meeting 3 proceedings*, стр. 577–599, Архивирано од изворникот (PDF) на 2011-09-26, Посетено на 2013-04-06
* Pukui, Mary Kawena; Elbert, Samuel H. (1986), *Hawaiian Dictionary*, Honolulu: University of Hawaiʻi Press, ISBN 0-8248-0703-0
* Rogers, Derek; d'Arcangeli, Luciana (2004), „Italian“, *Journal of the International Phonetic Association*, **34** (1): 117–121, doi:10.1017/S0025100304001628
* Thompson, Laurence (1959), „Saigon phonemics“, *Language*, **35** (3): 454–476, doi:10.2307/411232, JSTOR 411232
* Watson, Janet (2002), *The Phonology and Morphology of Arabic*, New York: Oxford University Press

| * п
* р
* у

**Табела на белодробни согласки по МФА** аудио |
| По место → | Уснени | Преднојазични | Среднојазични | Заднојазични | Гласилни |
| ↓ По начин | Дво​уснени | Уснено-​забни | Заб​ни | Венеч​ни | Задно-​венеч. | Свие​ни | Предно-​непчени | Задно​непчени | Ресич​ни | Голтни​чки | Надгла​сил​ни | Гласил​ни |
| Носни | m̥ | m |  | ɱ |  | n̪ | n̥ | n |  | n̠ |  | ɳ | ɲ̥ | ɲ | ŋ̊ | ŋ |  | ɴ |  |  |  |
| Избувни | p | b | p̪ | b̪ | t̪ | d̪ | t | d |  | ʈ | ɖ | c | ɟ | k | ɡ | q | ɢ |  |  | ʡ | ʔ |  |
| Струјни | ɸ | β | f | v | θ | ð | s | z | ʃ | ʒ | ʂ | ʐ | ç | ʝ | x | ɣ | χ | ʁ | ħ | ʕ | ʜ | ʢ | h | ɦ |
| Приближни |  |  | ʋ |  |  | ɹ |  |  | ɻ |  | j |  | ɰ |  |  |
| Трепетни |  | ʙ |  |  |  | r |  |  | ɽ͡r |  |  |  | ʀ |  |  | я \* |  |
| Едноударни |  | ⱱ̟ |  | ⱱ |  |  | ɾ |  |  | ɽ |  |  |  | ɢ̆ |  |  | ʡ̯ |  |
| Стран. струј. |  |  |  | ɬ | ɮ |  | ɭ˔̊ |  | ʎ̥˔ | ʎ˔ | ʟ̝̊ | ʟ̝ |  |  |  |  |
| Стран. прибл. |  |  |  |  | l |  |  | ɭ |  | ʎ |  | ʟ |  |  |  |  |
| Стран. едноуд. |  |  |  |  | ɺ |  |  | ɺ̠ |  | ʎ̯ |  |  |  |  |  |

**Небелодробни согласки**| Чкрапави | ʘ | ǀ | ǃ | ǂ | ǁ |
| ʘ̃ | ʘ̃ˀ | ʘ͡q | ʘ͡qʼ |  |
| Уфрлени | ɓ | ɗ | ʄ | ᶑ | ɠ | ʛ |
| Исфрлени | pʼ | tʼ | cʼ | ʈʼ | kʼ | qʼ |
| fʼ | θʼ | sʼ | ɬʼ | xʼ | χʼ |
| tsʼ | tɬʼ | cʎ̝̥ʼ | tʃʼ | ʈʂʼ | kxʼ | kʟ̝̊ʼ |

**Слеани согласки**| p̪f | b̪v | ts | dz | tʃ | dʒ | tɕ | dʑ | ʈʂ | ɖʐ |
|  |  | tɬ | dɮ | cç | ɟʝ | cʎ̥˔ | ɟʎ˔ | kʟ̝̊ | ɡʟ̝ |

**Сложени согласки**| Незаградни | ʍ | w | ɥ | ɧ |
| Заградни | k͡p | ɡ͡b | ŋ͡m |

|  |
| --- |
| Табелава содржи фонетски симболи што може да не се прикажат правилно кај некои прелистувачи. [Помош] |
| Онаму кајшто симболите се дадени во парови, „лев—десен“ претставува „безвучна—звучна“ согласка. |
| Исенчените полиња претставуваат неизводливи гласовни творби. |
| \* Симболот го нема во МФА. |