Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Светски регистар на морски видови

Светски регистар на морски видови| Кратенка | WoRMS |
| Основана | 2008 |
| Седиште | Остенде, Белгија |
| Координати | ﻿ / ﻿ |
| Мреж. место | marinespecies.org |

**Светски регистар на морски видови** (англиски: *World Register of Marine Species*) е база на податоци која се стреми да обезбеди авторитативна и сеопфатна список на имињата на морските организми. Содржината на регистарот е изменувана и одржувана од научници, специјалисти за секоја група организми. Регистарот е основан во 2008 година и финансиран од страна на Европската Унија. Во септември 2012 година во регистарот биле запишани 214.921 видови на морски организми.

## Надворешни врски

* Светски регистар на морски видови (англиски)
# Вилијам Томсон Келвин

Вилијам Томсон
**Вилијам Томсон - Лорд Келвин** (26 јуни 1824
 - 17 декември 1907
) — роден во Белфаст, Ирска во семејство на професор по математика. До десетогодишна возраст образованието го добивал од татка си, а потоа бил запишан во Универзитетот во Глазгов, каде што татко му станал професор. Малиот Вилијам одлично ја следел универзитетската програма. таму ги запознал големите достигања на математиката, а потоа во Кембриџ и Париз и достигањата на физиката. Подоцна и тој станал професор на универзитет. Најважни му се трудовите по термодинамика, електродинамика, а се занимавал и со механика и хидродинамика.
# Историја на Луксембург

Војводство Луксембург
За првпат Луксембург се појавува на географските карти во 963 година и една од неговите најзначајни одлики е трилингвизмот. Луксембург од крајот на 19 век станува земја на имигранти - поради големата потреба од работна рака која се бележи во рударската индустрија, Луксембург во последните децении бележи длабоки структурални и општествени промени кои направија оваа држава да стане вистински бизнис-центар на меѓународно ниво.

## Хронологија

* 1 век римјаните го населиле Луксембург, тогаш познат и како “Мала тврдина“.
* 963 година, самостојно феудално уредување
* 1060 година Луксембург станало грофовија, а подоцна и војводство. Почеток на владеењето на Луксембургите, продолжило до 1437.
* 1477 - 1684 - владеење на Хабсбургсшката династија, 1684 - 1697 - на Франция, 1697 - 1714 - на Шпанија, 1714 - 1794 - на Австрија.
* 1795 - 1814 - Анексија од страна на Франција.
* Во 1815 годинја прогласување на херцеготство, заедно во унија со Холандија
* Губи голем дел од својата територија, но добива голема автономија
* 1867 - прогласување на независност.
* 1914 - 1945 година, период на светски војни по кој се присоединува кон унијата на Бенелукс.
* Основач на ЕУ
# Когномен

**Когномен** (латински: *cognomen*, од *co* = „заедно, со“ и *nomen* = „име“; множина: *cognomina*) е третиот дел од римските имиња.

Оригинално, називот *cognomina* започнал да се користи како прекар, но таквото значење го изгубил кога добил наследен карактер, односно се пренесувал семејно. Когноменот, односно прекарот, служел главно за разликување на поединците во античкиот период, односно како додавка на преноменот, а понекогаш се користел и за да се нагласи нечиј војсководачки успех.

Наспроти почесниот когномен, што го добивале успешните генерали, повеќето когномен во секојдневниот разговор во римско време се базирале на физички или лични одлики. На пример, *Rufus* значело "црвенокос" или *Scaevola* (Гај Муциј Сцевола) значeло "левучар".

Денес многу истакнати антички Римјани ги разликуваме само по нивниот прекар. На пример, Цицерон (лат.: *cicer* што значи *леблебија*) служи како скратено име за Марко Тулиј Цицерон, и Цезар за Гај Јулиј Цезар.

## Наводи
# Фаусто Черчињани

| Фаусто Черчињани Fausto Cercignani |
| --- |
| Фаусто Черчињани (2011) – Суштината на мојот оптимизам е конструктивниот песимизам. |
| Роден/а | 21 март 1941(1941-03-21) Каљари, Италија |
| Занимање | научник, есеист и поет |
| Националност | италијанска |
| Апсолвент на | Милански универзитет |
| Значајни дела | *Шекспировото творештво и елизабетанскиот изговор* |
| Значајни награди | Австриски крст на честа за наука и уметност од прва класа (Österreichisches Ehrenkreuz für Wissenschaft und Kunst I. Klasse) |

**Фаусто Черчињани** (италијански: *Fausto Cercignani*), (21 март 1941
, Каљари) – италијански филолог, книжевен критичар, есеист и поет.

## Активности

Фаусто Черчињани предавал германска филологија и историја на англискиот јазик на разни италијански универзитети. Во областа на англиските студии, познат е по своите истражувања на Вилијам Шекспир. Негов главен труд на оваа тема е *Шекспировите дела и елизабетанскиот изговор*, Оксфорд, Универзити Прес (Кларедон Прес), 1981.

Неговата книжевна критика се занимава со познати писатиели како што се: Георг Тракл, Георг Бихнер, Артур Шницлер, Јохан Волфганг фон Гете, Готхолд Ефрајм Лесинг, Рајнер Марија Рилке, Албан Берг, Е. Т. А. Хофман, Роберт Музил, Новалис, Јозеф Рот, Карл Краус, Франц Кафка, Томас Ман, Герхарт Хауптман, Фридрих Шилер и други. Во областана лингвистичките студии, ја проучувал германската група јазици од историска гледна точка, особено прагерманскиот, готскиот, англискиот и германскиот јазик.

Фаусто Черчињани е главен и одговорен уредник на интернационалната книжевна периодика „Studia austriaca” (e-ISSN 2385-2925
, p-ISSN 1593-2508
) и „Studia theodisca” (e-ISSN 2385-2917
, p-ISSN 1593-2478
).

## Поет

Поезијата на Черчињани била објавена во седум книги и сега е собрана во книгата: *Списи. Објавени и необјавени песни*, Торино 2015. Фаусто Черчињани исто така експериментирал со сопствен превод на своите песни.

## Одбрана библиографија

## Награда

Австриски крст на честа за наука и уметност, I класа, Милано, 1996.

## Наводи

## Надворешни врски

* “Studia austriaca” и “Studia theodisca” Архивирано на 29 мај 2020 г.
* Академски животопис и публикације Архивирано на 29 мај 2020 г.
# Будизмот во Бугарија

**Будизмот во Бугарија** ― мала малцинска религија во Бугарија, со околу илјада верници. Виетнамската заедница во Бугарија традиционално практикува махајански будизам заедно со обожавањето на предците, но населението на оваа заедница, која главно потекнува од Северен Виетнам, се намалила од десетици илјади пред 1990 година на околу 1.000 сега. Некои будистички верници во Бугарија се од кинеско потекло. Мал број домородни Бугари преминуваат во теравада и тибетски будизам.

Постои службено признаена бугарска будистичка организација „Карма Кагју“, која е дел од будизмот на „Дијамантскиот пат“, предводена од Кармапа Тринли Таје Дорџе. Имаат неколку центри распространети низ земјата.

Шеченскиот манастир има планински приемен центар недалеку од Софија; пристапот им е доделен на членовите и главно не е отворен за јавноста.

## Наводи

* Дајсецу, Сузуки и Вејн С. Јокојама. „The Prospects for Buddhism in Europe and America“. The Eastern Buddhist, кн. 39, бр. 2, Eastern Buddhist Society, 2008, стр. 69–77,  .

## Дополнителна литература

* Николова, Антоанета. „East-West Religiosity: Some Peculiarities of Religiosity of European Followers of Eastern Teachings and Practices.“. Religiosity in East and West, 2020 година, стр. 77–98, 10.1007/978-3-658-31035-6\_5. Пристапено на 7 ноември 2021 година.

## Надворешни врски

* Службена страница на Дијамантски пат - будизам во Бугарија
* Службена страница на Шеченска Бугарија Архивирано на 5 април 2010 г.
* Службена страница на бугарскиот зен будист
# Косански календар

Список на временската терминологија на косанскиот јазик.

## Месечни имиња

### Традиционални

Традиционалните имиња со месеци доаѓаат од имиња на растенија или цвеќиња кои растат или сезонски промени што се случуваат во даден период од годината.

Тие се:

| Англиски | Косански | Објаснување на месеците |
| --- | --- | --- |
| Јануари | Ејомкунгу | месец на тревата Тамбуки |
| Февруари | Ејомдумба | месец на пркнатото жито |
| март | Ејокуиндла | месец од првите плодови |
| Април | Утшазимпунзи | месец на исушените тикви |
| Мај | Уканзибе | месец на ѕвездата Канопус |
| Јуни | ЕјеСилимела | месец на Плејадите |
| Јули | Ејехала/ Ејентлаба | месец на агровото дрво |
| Август | Еје Туфа | месец на пупките |
| Септември | Ејомсинци | месец на коралното дрво |
| Октомври | Ејодуарха | месец на водните лилјани |
| Ноември | Ејенканга | месец на малите жолти маргаритки |
| Декември | Ејомнга | месец на дрвата акација |

### Грегоријански месеци

Косанските месеци се поетски именувани по ѕвездите и сезонските растенија во Јужна Африка. Косанската годината традиционално започнува во јуни и завршува во мај, кога Канопус, најсветлата ѕвезда видлива во јужната полутопка, го сигнализирала времето за берба. Во урбаните области денес се користат англизирани верзии на месеците, особено од помладата генерација. Но, во руралните области на Источниот Рт - старите имиња сè уште се користат.

### Денови во неделата

* Недела - Икауе (iCawe)
* Понеделник - Умвуло (uMvulo)
* Вторник - Улуесибини (uLwesibini)
* Среда - Улуеситату (uLwesithathu)
* Четврток - Улуесине (uLwesine)
* Петок - Улуесилахну (uLwesihlanu)
* Сабота - Умгкибело (uMgqibelo)

### Годишни времиња

* Есен - Екуиндла (eKwindla)
* Зима - Убусика (uBusika)
* Пролет - Интлако хлаза (iNtlako hlaza)/Интуасахлобо (iNtwasahlobo)
* Лето - Ихлобо (iHlobo)

## Поврзано

* Косански јазик

## Дополнителна литература

* Kirsch и др., *Clicking with Xhosa*, David Phillip Publishers, Кејптаун, 2001, стр. 43.
# Календарски софтвер

**Календарски софтвер** е софтвер што минимално им овозможува на корисниците електронска верзија на календарот. Покрај тоа, софтверот може да обезбеди книга за состаноци, именик и / или список со контакти. Овие алатки се во проширување на многу од одликите што ги нуди софтверот за управување со времето, како што се пакетите за додатоци на бироата и системите за автоматизација на компјутерските канцеларии. Календарот е стандардна одлика на многу PDA, EDA и паметни телефони и исто така на многу канцелариски апартмани за лични сметачи.

Софтверот може да биде локална апликација наменета за поединечна употреба (како што е наставката за Mozilla Thunderbird, Microsoft Outlook без Exchange Server, или Windows Calendar ) или може да биде мрежен пакет кој овозможува споделување на информации помеѓу корисниците (како што е Mozilla Sunbird, Календар на Windows Live, Календар на Google или Microsoft Outlook со опслужувач за размена).

## Особености
# Список на календари

Туниски календар кој покажува исламски, грегоријански и берберски датуми
Ова е **список на календари**:

## Во употреба

* Акански календар
* Асирски календар (реконструиран)
* Астрономско броење на години (со нулта година)
* Бахаистички календар
* Бенгалски календар
* Берберски календар (варијанта на јулијанскиот календар)
* Будистички календар
* Дискордијански календар
* Етиопски календар
* Фискална година
* Германски календар
* Грегоријански календар
* Еврејски календар
* Хинду календар
* Индиски национален календар
* Индонезиски календари
* Ирански календар
* Ирски календар
* Исламски календар
* ISO неделен датум ("53-неделен календар", дел од стандардот ISO 8601)
* Јапонски календар
* Ерменски календар
* Јулијански календар
* Кинески календар
* Коптски календар
* Корејски календар
* Курдски календар
* Литвански календар
* Малајалски календар
* Мингуо календар (Тајван)
* Мајански календар (се уште го користат некои племиња на Маите)
* Нанакшахи календар
* Непалски календар
* Романски календар
* Рунски календар (се уште го користат Асатруар)
* Тајландски месечев календар (се користи за некои тајландски празници)
* Тајландски сончев календар
* Тамилски календар
* Тибетски календар
* Виетнамски календар
* Зороастрички календар

## Архаични календари

Древен мексикански календар
* Антички македонски календар
* Ацтечки календар
* Атички календар
* Бугарски календар
* Вавилонски календар
* Византиски календар
* Египетски календар
* Енох календар
* Фирентински календар
* Француски револуционерен календар
* Хеленски календар
* Позитивистички календар
* Рапа Ниу календар (Велогденски Острови)
* Римски календар
* Руми календар
* Руни календар
* Советски календар (Грегоријански календар со пет и шест дена во неделата)
* Средноамерикански календари
* Стар бугарски календар
* Шведски календар (1700-1844)

## **Предложени**

### Реформски календари

Предложени реформи на грегоријанскиот календар:

* Холоценски календар
* меѓународен фиксен календар (познат и како *Меѓународен постојан календар*)
* Светски календар
* Светски сезонски календар
* Календари со престапна седмица:
	+ Пакс календар
	+ Симетрија454
	+ Општ-граѓански-календар-и-време

### Предлог за вонземски календар

* Даријански календар за користење на Марс

## Фиктивни календари

* Дискворлд календар
* Календар на Средната Земја
* Ѕвездени датуми (од серијата *Ѕвездени патеки*)
* Календар на Војни на ѕвездите

## Поврзано

* Претворач на календари
* Freeware program Calendar Magic Архивирано на 20 ноември 2009 г.
# Османизам

Прогласувањето на Првиот Устав на Отоманското Царство во 1876 година
**Османизмот**, или **отоманизам** (турски: *osmanlılık, osmanlıcılık*) — политичка идеологија за државното уредување на Отоманското Царство, која настанала во средината на младотурскиот период, пред донесувањето на првиот Отомански устав (1876 - 1878).

Појавувањето на османизмот придонело за реформите на Танзиматот, особено за издавањето на султанскиот ферман Хатихумајун во 1856 година, во кој се зборувало за целосна еднаквост на поданиците од сите милети, како и за Законот за народностите од 1869 година, со кој било воведено единствено османлиско државјанство без разлика на верска и етничка припадност. Османизмот се наоѓал под силнато влијание на идеите на европското просветителство, а исто така на Големата Француска револуција. Неговите поборници, изјавувале еднаквост пред законите, општа воена служба и задолжително државно образование за сите поданици на империјата. Османистите сметале дека тоа ќе ги реши ​​проблемите во општеството, но ставовите не им биле сосема прифатени. Муслиманите виделе во тоа ликвидирење на нивната позиција на супериорност, а немуслилманите го прифатиле како обид да се одземат некои нивни специфични привилегии како на пример ослободувањето од воената служба. Османизмот доживеал ренесанса за време на Младотурската револуција од 1908 година и во периодот на Вториот устав на Отоманското Царство (1908 - 1922). Кога Младотурците дошле на власт го прогласиле Османизмот за официјална идеологија и го промовирале создавањето на единствена Османлиска нација, составена од одделните народности (милети) во империјата. Меѓутоа, постепеното зајакнувањето на национализмот, кое се манифестирало во низа востанија и војни (особено Првата балканска војна 1912 - 1913 година), и тие довеле до силно намалување на поддржувачите на Османизмот. На почетокот на Првата светска војна концептот почнал да ја губи популарноста и постепено бил заменет со идеите на кемализмот.

## Поврзани

* Пантурцизам
* Милет (Отоманско Царство)
* Младотурци
* Кемализам
# Акаши-Кајкјо

Мостот Акаши-Кајкјо од воздух со градот Акаши во позадината.
**Акаши-Кајкјо** (јапонски: 明石海峡大橋; *Akashi Kaikyō Ō-hashi*) — најдолг висечки мост на светот, завршен во 1998 г. Тој ги поврзува градот Кобе на островот Хоншу и Иваја на островот Аваџи, премостувајќи го протокот Акаши. Преку мостот минува автопатот Хоншу-Шикоку.

Градбата на мостот започнала во 1986 Мостот има 3 распони: средниот е широк 1.991 м, а двата крајни по 960m. Вкупната должина е 3911m. Првобитно било планирано средниот распон да биде 1990m, но земјотресот во Кобе од 1995 го зголемил растојанието помеѓу веќе изградените кули за 1m.

Мостот има две платформи, една над друга, секоја за сообраќај во три ленти во еден правец. Тој може да издржи ветрови до 286 км/ч и земјотреси до 8,5 степени по Рихтеровата скала. Кулите на мостот се високи по 298m, и внатре содржат инерциони клатна кои осцилираат со резонантната честота на мостот, за да ги придушат осцилациите.

Мостот чинел околу 5 милијарди долари, и се очекува да се отплати од мостарината која изнесува околу $23. Околу 23.000 возила дневно минуваат преку мостот.

## Наводи
# Самур

| Самур |
| --- |
|  |
| Заштитен статус |
|  Незагрозен  (МСЗП 3.1) |
| Научна класификација |
| Царство: | Животни |
| Оддел: | Chordata |
| Класа: | Mammalia |
| Ред: | Carnivora |
| Семејство: | Mustelidae |
| Род: | Martes |
| Вид: | M. zibellina |
| Научен назив |
| **Martes zibellina** = (Карл Лине, 1758) |
|  |
| Sable range
  Постоечки
  Изумрени |
| Синоними |
| *Mustela zibellina* Linnaeus, 1758 |

**Самурот** (*Martes zibellina*) е претставник од семејството куни. Може да биде долг до 45 см и тежок до 2 кг. Крзното му е кафеаво-црно, а на грлото има светлокафеава дамка. На прстите има остри канџи кои може малку да ги вовлече. Живее во зимзелени шуми до горни текови на реки. Најчесто е ноќно животно, иако некои се движат исклучиво дење. Освен во периодот на парење, самурите живеат самостојно. Тоа се внимателни животни, кои добро се качуваат и скокаат. Се хранат со верверички, глувци, птици, риби, но и со плодови и шумски семки. За неповолни времиња собираат храна во брлозите создавајќи залихи. Се парат на пролет, а дури следната година во април женката ќе окоти две до пет млади во засолниште помеѓу корењата на стеблата или пукнатините меѓу камењата. Освен главниот брлог, имаат и бројни привремени брлози. Самурот бил интензивно ловен поради ценетото крзно, поради што е истребен во Европа.

## Наводи
# Склад

Современ магацин со палети
**Склад**, **складиште** или **магацин** — просторија или зграда (комплекс) наменета за складирање на стоки и драгоцености. Ја врши должноста на натрупување резерви на материјални средства неопходни за обезбедување на промени во побарувачката и понудата на трговиштето, како и синхронизација на брзината на протокот на товарот.

Има производни, воени, сезонски и други видови складови. Според друг критериум, тие можат да се поделат на затворени, полузатворени и отворени.

## Историја

### Праисторија и древна историја

Пред современите магацини, древните општества складирале дополнителна храна во јами или дворски складишта како оние што се наоѓаат во Кносос. Колин Ренфру, археолог, претполагал дека складирањето на земјоделски вишок во минојските дворци од бронзеното време играло клучна улога во развојот на раната државна власт.

## Наводи

## Надворешни врски

* "Warehouse Analytics for Astute Logisticians" – Smart Conference 2011
* Online shopping drives demand for warehousing space August 2018
# Никеи 225

**Никеи 225** (англиски: *Nikkei 225*) - главен берзански индекс на Токиската берза.

## Состав на индексот

„Никеи 225“ е составен е од 225 акционерски друштва и пресметан е според системот на ценовно пондерирање. Тоа значи дека фирмата со поголема цена на акцијата има поголемо влијание врз движењето на индексот. Најголемото друштво што котира на берзата е „Тојота“ чиај пазарна капитализација надминува 180 милијарди долари, а второто најголемо друштво е „Софтбенк“ со пазарна капитализација од 112 милијарди долари. Акциите во состав на индексот се поделени во 35 сектори.

**Табела 1. Секторска структура на Никеи 225**

| Сектор | Бр. на друштва | Сектор | Бр. на друштва |
| --- | --- | --- | --- |
| Храна | 11 | Текстил | 4 |
| Хартија | 2 | Хемикалии | 17 |
| Фармација | 9 | Нафта и јаглен | 2 |
| Гумени производи | 2 | Стакло и кристали | 8 |
| Обоени метали | 5 | Обоени метали | 12 |
| Машини | 16 | Електрични машини | 27 |
| Бродоградба | 2 | Услуги | 11 |
| Трговски компании | 7 | Градежништво | 9 |
| Рударство | 1 | Гас | 2 |
| Електрична енергија | 3 | Телекомуникации | 6 |
| Работа со инвентар | 1 | Авионски транспорт | 1 |
| Бродски транспорт | 3 | Копнен транспорт | 2 |
| Железници | 8 | Недвижности | 5 |
| Останати финансиски услуги | 1 | Осигурување | 6 |
| Хартии од вредност | 3 | Банкарство | 11 |
| Продажба | 8 | Рибарство | 2 |
| Останато производство | 3 | Прецизни инструменти | 5 |
| Автомобилска индустрија | 10 |  |  |

## Наводи