Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Киџимуна

**Киџимуна** (Окинава:キジムナー, *киџимунаа*, исто така *киџимун*木の精) познато и како **Бунагаја** — суштества од митологијата кои потекнуваат од островот Окинава. Се вели дека изгледаат како деца на околу три или четири години и имаат црвена коса.

## Опис

Киџимуните биле мали шумски духови според митологијата на Окинава. Се вели дека киџимуните живееле на дрвја, но најчестиот е „гаџумару“ или дрвото банјан. Нивното име, изведено од јазикот на Окинава, се преведува како „дете на дрвото“ или „дух на дрвото“. Тие често се опишувани како деца со големина на риба, со црвена коса што им ги покривало телата и големи глави. Биле познати и како одлични рибари со способни да ловат многу риби, но потоа јаделе само едно од очите на рибата пред да го остават остатокот. Фестивалот Киџимуна во Окинава е именуван по нив. Друго име за киџимуната е „бунагаја“, што приближно значи „Големоглав“. Киџимуните се познати по тоа што се многу палави, прават шеги и ги лажат луѓето. Еден од нивните најпознати трикови е да легнат на градите на човекот, правејќи го да не може да се движи или да дише. Ова е познато како „канашибари“. Иако Киџимуните се измамници, познати се по тоа што се спријателуваат со луѓето. Сепак, овие односи честопати се расипуваат. Киџимуната може да понуди да носи човек на грб додека скока низ планините и над морињата. Сепак, на Киџимуните не им се допаѓа кога луѓето испуштаат гас на грб и веднаш ќе го фрлат човекот, без разлика каде се наоѓа во моментот. Киџимуните исто така ги мразат октоподи.

## Приказни

Киџимуните се честа тема во народните приказни на Окинава. Многу од нивните приказни започнуваат со тоа што киџимуната станува пријател на човекот, а потоа завршуваат со лош крај каде му наштетуваат на човекот. Една приказна раскажува за пријателот на еден киџимуна кој му го запалил дрвото, па киџимуната избегала во планините.

## Во популарната култура

Киџимуна по име „Киџимуна“ се појавува како лик што се појавува во првите две сезони од аниме серијата *„Лило и Стич“* на Дизни. Неговата посебна моќ е кивањето бидејќи неговиот нос е доволно моќен да го оддува секого. Епизодата од втората сезона, „Синот на никулецот“, исто така открива дека Киџимуна има сестра по име „Киџимаги“, која е розова.

Сместено во Окинава, анимето *„Акватоп на бел песок“* прикажува Киџимуна која често се појавува во претходните епизоди. Се имплицира дека е извор на визиите што ги доживуваат посетителите на аквариумот Гама Гама.

## Наводи
# Веди

Ведите се древни санскритски текстови на хиндуизмот. Страница од *Атарваведа*.
**Веди** (санскрит: वेदः) — голем број религиозни текстови што потекнуваат од Стара Индија. Составени на ведски санскрит, текстовите го сочинуваат најстариот слој на санскритската книжевност и најстарите списи на хиндуизмот.

Постојат четири Веди: Ригведа, Јаџурведа, Самаведа и Атарваведа. Секоја Веда има четири поделби — Самхити (мантри и благодети), Аранјака (текст за ритуали, церемонии, жртви и симболични жртви), Брахмани (коментари на ритуали, церемонии и жртви) и Упанишади (текстови за медитација, филозофија и духовно знаење). Некои научници додаваат и петта категорија — Упасана (обожување). Текстовите на Упанишадите расправаат за идеи слични на хетеродоксните традиции *срамана*.

Ведите се *шрути* („она што се слуша“), разликувајќи ги од другите религиозни текстови, кои се нарекуваат *смрити* („она што се памети“). Хиндусите ги сметаат Ведите за натчовечки и „безлични, без автор“, откровенија на свети звуци и текстови слушнати од древните мудреци по засилена медитација.

Ведите се пренесуваат усно од вториот милениум пр. н. е. со помош на разработени мнемонички техники. Мантрите, најстариот дел од Ведите, се рецитираат во современото време поради нивната фонологија наместо семантиката, и се сметаат за „исконски ритми на создавањето“, кои претходат на формите на кои се однесуваат. Со нивно рецитирање, космосот се обновува, „со оживување и потхранување на формите на создавање во нивната основа“.

Различните индиски филозофии заземале различни положби за Ведите. Училиштата за индиска филозофија што ја признаваат важноста или примарниот авторитет на Ведите ја сочинуваат конкретно хинду-филозофијата и заедно се класифицирани како шест „православни“ училишта. Сепак, традициите како што се чарвака, аџивика, будизам и џаинизам, кои не ги сметале Ведите како авторитетни, се нарекуваат „хетеродоксни“ или „неортодоксни“ школи.

## Надворешни врски

* „GRETIL etexts“, *Goettingen*, Архивирано од изворникот на 2010-11-07, Посетено на 2023-10-08.
* Веди на Curlie (англиски)

## Наводи
# Германски идеализам

**Германски идеализам** (или **германски класичен идеализам**) претставува сет на идеалистички филозофии и доктрини што се развил во Германија на крајот на XVIII и во првата половина на XIX век. Нејзини главни претставници се Кант, Фихте, Шелинг и Хегел.

## Идеализам

Филозофската категорија и правец во филоѕофијата „идеализам“ потекнува од терминот „идеја“, која севкупната вистина за “се околу нас“ бара во смислата на идеите, кое имаат Онтолошкото значење. Најосновната категорија (од која се потекнува е “идеја“ или сет на “идеји“ (односно идејната “форма“ што дава смисла). На почеток, во Античката Грција, но покасно, “Идеализмот“ настанал како спротивсвената филозофија во однос на едноставниот “материјализмот“ кои сметаше дека се е соѕдано од “материја“ (те. природната содржина која се простира до бесконечноста). Покасно, во текот на историјата Идеалиѕмот станал водечката филозофија која доминантно се врзува за најнапредната европска филозофска мисла.
Највисоките светски достигнувања Идеализмот остварува во Германската класична идеалистичка филозофија, која претставува темелник на сиот помодерен развој на Идеализмот. Германскиот идеализам е филозофското движење кое се појавува во Германија кон крајот на 18 и почетокот на 19 век се базира на концептот на Апсолутниот и трансцедентниот иделизам. Трансцедениот идеализам прво се разви трудовите и книгите на Имануел Кант во 1780-тите и 1790-тите, во који који Трансцеднтното (како чисто идеалистичко) се одбојува од Трансциденталното (поврзано со чувствителен свет). Периодот на германскиот идеализам по Кант е познат и како посткантовски идеализам или едноставно посткантјанизам. Идеализмот на Ј. Г. Фихте прифаќа динамиката на сознавањето преку моделот „Јас- Не-Јас", односно за првиот пат тој воведува трансцедентната логика која преку негацијата (на "Јас-твото") допира од самосвеста до „свеста" односно пооштата идеја, која е во основата на светот. Конечно, Хегел воведува дијалектичкиот метод, според кои целото движење на идејата како Духот се одвива преку "Тијадите" (види статијата за Дијалектика).

Денес, некои историчари сметаат дека Филозофијата на германскиот идеализам е родена како реакција на просветителските скептици, материјалистички филозофи, емпиристички симплификатори и други анти-метафизички погледи.

## Поврзано

* Дијалектика

## Литература

* G. W. F. Hegel, Science of Logic. 1816.
* G. W. F. Hegel, The Phenomenology of Spirit. 1807.
# Етничка религија

Олтар на Инари Оками во светилиштето Фушими Инари во Кјото. Шинтоизмот е етничката религија на јапонскиот народ.
Во религиозните студии, **етничка религија** или **етнорелигија** е религија или верување поврзано со поими за наследување и одредена етничка припадност. Етничките религии често се разликуваат од универзалните религии, како што се христијанството или исламот, кои не се ограничени во етнички, национален или расен опсег.

## Терминологија

Наместо етничка религија, често се користат голем број алтернативни термини. Друг термин што често се користи е терминот народна религија. Иако етничката религија и народната религија се преклопуваат во некои случаи, вториот термин подразбира „присвојување на религиозни верувања и практики на популарно ниво“. Терминот народна религија затоа може да се користи за да се означат одредени кинески и африкански религии, но може да се однесува на популарни изрази на повеќе мултинационални и институционализирани религии како што се народното христијанство или народниот ислам.

## Употреба

Етничките религии се дефинираат како религии кои се поврзани со одредена етничка група и често се сметаат за дефинирачки дел од културата, јазикот и обичаите на таа етничка група. Дијаспоричните групи често ги практикуваат своите етнички религии како средство за одржување на посебен етнички идентитет, а пример за ова е улогата на африканската традиционална религија и религиите на африканската дијаспора меѓу африканската дијаспора во Америка.

Некои древни етнички религии, како оние што историски постоеле во предмодерна Европа, пронашле нова виталност во неопаганството. Покрај тоа, неетничките религии, како што е христијанството, се познати по тоа што преземаат етнички особини до степен до кој тие служат како важен маркер на етничкиот идентитет, значаен пример за ова е српското „Свети-савијанство“ на Српската православна црква, и религиозното и културното наследство на сириското христијанство кај гранка на асирскиот народ.

## Наводи
# Теозофија

*Оваа статија се однесува на филозофското учење на Елена Петровна Блаватска. За други значења на поимот, види Теозофија (историја на филозофијата).*

|  Статии од категоријата  **Окултизам**
 |
| --- |
|   |
| Правци |
|
Спиритуализам
Астрологија
Нумерологија
Теозофија
Мистицизам
Гностицизам
Илуминизам
Езотерична космологија
Алхемија
Неопаганство
Езотерија
Окултизам
Херметизам
Кабала  •  Њу Ејџ
Сатанизам
Нацистички окултизам

  |
| Окултисти, астролози, јасновидци |
|
Алистер Кроули
Мадам Блаватска
Џон Непер  •  Едгар Кејси
Ервин Ласло  •  Успенски
Рудолф Штајнер
Хенрих Корнелиус Агрипа
Емануел Сведенборг
Елифас Леви  •  Ален Лео
Франц Месмер  •  Задкиел  |
| Магиски техники |
|
Акаша •  Акашки записи
Абракадабра
Магија •  Црна магија
Сексуална магија
Тарот-карти
Астрална проекција
Вештерки  •  Руни
Јасновидост
Геомантија
Мантра  •  Транс
Медитација
Талисман  |
| Портал:Окултизам |
|  |
|

---

* п
* р
* у
 |

**Теозофија** — доктрина на религиозната филозофија и метафизика, создадена од Елена Петровна Блаватска. Во тој контекст, теозофијата вели дека сите религии се обид на духовната хиерархија, махатма, со цел да им помогнат на луѓето да постигнат повисоко совршенство, и според тоа, сите религии содржат дел од вистината. Заедно со Хенри Стил Олкот и други, Блаватска го оформила Теозофското друштво во 1875 година.

## Името

Теозофија буквално значи „божја мудрост" (грчки: θεοσοφία theosophia), и пред да го користи Блаватска, означувал неколку идеи:

Терминот се појавува во неоплатонизмот. Филозофот Порфириј го користи овој термин, а индиските јоги го користат зборот `теозофија` со значење „мудрост во божјите работи“. Постои цела редица на ренесансни филозофи кои се под влијание на теозофијата: Корнелиус Агрипа, Парацелзиус, Роберт Флуд, како и Емануел Сведенборг.

Оксфордскиот речник овој термин го дефинира како: „Систем на размислување кој се заснова врз знаењето за природата на божественото“, а во македонскиот речник на странски зборови е дефиниран како: „Празноверје во врска со господ и со божемните контакти со `задгробниот живот`.“

## Белешки

## Поврзано

* Теозофија (историја на филозофијата)
* Теозофско друштво
* Езотерична космологија
# Херметизам

|  Статии од категоријата  **Окултизам**
 |
| --- |
|   |
| Правци |
|
Спиритуализам
Астрологија
Нумерологија
Теозофија
Мистицизам
Гностицизам
Илуминизам
Езотерична космологија
Алхемија
Неопаганство
Езотерија
Окултизам
Херметизам
Кабала  •  Њу Ејџ
Сатанизам
Нацистички окултизам

  |
| Окултисти, астролози, јасновидци |
|
Алистер Кроули
Мадам Блаватска
Џон Непер  •  Едгар Кејси
Ервин Ласло  •  Успенски
Рудолф Штајнер
Хенрих Корнелиус Агрипа
Емануел Сведенборг
Елифас Леви  •  Ален Лео
Франц Месмер  •  Задкиел  |
| Магиски техники |
|
Акаша •  Акашки записи
Абракадабра
Магија •  Црна магија
Сексуална магија
Тарот-карти
Астрална проекција
Вештерки  •  Руни
Јасновидост
Геомантија
Мантра  •  Транс
Медитација
Талисман  |
| Портал:Окултизам |
|  |
|

---

* п
* р
* у
 |

Грчкиот бог Хермес
**Херметизам** — религија на доцната антика, и е основа на подоцнежниот западен езотеризам. Херметизмот се објаснува и како дел од „третиот столб“ на западната култура, односно баланс меѓу грчката рационалност и библиската верба.

Херметизмот било движење на раниот западен езотерицизам, заедно со гностицизмот. Во својот систем на верувања содржи пантеизам и хенотеизам, односно учењето дека целиот универзум е дел од „Едното“. Исто така го поддржува мислењето дека останатите ентитети како Господ, ангелите и духовните водачи, се елементарни и постојат во универзумот.

## Реинкарнација

Во херметизмот се споменува реинкарнацијата. Како што изјавил Хермес Тримегист:

„О, сине, низ колку тела треба да поминеме, низ колку групи од демони, низ колку редиции од повторувања и циклуси на ѕвездите, пред да стигнеме кај Едниот?“
Некои сметаат дека ова не се однесува на реинкарнација на телото, туку на прераѓања во духовниот свет. Може да се однесува на бројните суптилни тела, како и на внатрешните и надворешните демони со кои треба да се соочиме за да достигнеме хеносис.

## Морал, добро и зло

Хермес Тримегист објаснува во книгата 9 од *Корупс херметикум* дека *Ноус*, ги носи и доброто и злото, во зависност од тоа дали ги прима од Бога или од демоните. Господ носи добро, а демоните зло. Меѓу другото, демоните носат:

„прељуба, убиство, насилство кон таткото, осквернување на светото, безбожност, задушување, самоубиство со скокање од карпа и други демонски акции.“
Ова очигледно покажува дека херметизмот вклучува чувство за моралност. Зборот „добро“ се користи многу конкретно, и е ограничен на употреба само во врска со „Врховниот Бог“. Само Господ (овде не се мисли на „Сè или Едното“) е потполно ослободен од злото.

Понатаму се вели дека мачно е за некого да нема свои „деца“ (не се мисли на биолошки деца, туку на свои творби). А Господ е „Татко“, затоа што сите нешта се негова творба. Затоа, без разлика дали е мајка или татко, секој треба да направи (да создаде) нешто позитивно во својот живот.

## Поврзано

* Корпус Херметикум
* Хеленистички религии
* Смарагдна плоча
* Хермес Трисмегист

## Наводи
# Религијата во Гвинеја

| Религија во Гвинеја |
| --- |
| Религија |  | процент |
| Муслимани  |    | 85 % |
| Римокатолици |    | 8 % |
| Останати |    | 7 % |

**Религијата во Гвинеја** има значајна улога во секојдневниот живот на луѓето во земјата. Постојат поголем број на религиозни групи, а најголеми се исламот и христијанството. Околу 85% од населението се муслимани а 8% се христијани додека 7% припаѓаат на останатите религиозни групи или се нерелигиозни, според податоци на *CIA factbook*. Според *ARDA*, 84.8% се муслимани, 3.7% се христијани, и 11.3% се анимисти.

## Ислам

Најголемиот дел од муслиманите се сунити кои припаѓаат на Маликиската школа, под влијание на суфизмот, додека има и верници од редот Тиџанија и Кадирија.

Исламот се проширил од неговото родно место во Арапскиот Полуостров во Африка. Сундијата Кеита (1217-1255), основач на Царство Мали (кое опфаќало дел на денешна Гвинеја, како и други земји), не бил муслиман, но од 1300 година неговите наследници го прифатиле исламот. Десеттиот владетел на империјата, Муса I (1280-1337), исламот го направил државна религија .

Фута Џалон, планински регион на Гвинеја, станал упориште на исламот од крајот на 17 век.. Имаматот Фута Џалон, муслиманска теократска држава, била основана околу 1725 година.

Во времето на колонијалната ера, во 1891 година била основана Француска Гвинеја, но новата власт имала мала улога во влијанието на религијата. По прогласувањето на независност во 1958 година, првиот претседател на земјата, со марксистички погледи, се обидел да го намали влијанието на исламот, но неговата популарност се намалила и во 1970 година тој морал да започне преговори со муслиманските институции за озаконување на неговото владеење. Во 1982 година била изградена Големата џамија во главниот град Конакри, со финансии од саудискиот крал. Оваа џамија е најголемата џамија во Западна Африка, со внатрешен просор кој може да се собере 10.000 верници.

## Христијанство

Христијанството е втора најголема религија во земјата. Таа вклучува верници од Римокатолици, англиканци, Баптисти, Евангелисти, Адвентисти и други припаници. Јеховини сведоци се активни во земјата и признати од страна на Владата.

## Верско насилство

Во јули 2013 година започнале етничко-религиозни борби во градот Нзерекоре помеѓу етничката група Кпеле кои се христијани или анимисти, и етничката група Конијанке, кое се муслимани. Во конфликтот загинале најмалку 54 луѓе.

## Наводи
# Религијата во Зимбабве

| Религија во Зимбабве |
| --- |
| Религија |  | процент |
| Христијанство |    | 87 % |
| Традиционалисти |    | 3,8 % |
| Останати/Нерелигиозни |    | 9,2 % |

**Религијата во Зимбабве** има значајна улога во секојдневниот живот на луѓето во земјата. Христијанството е доминантна религија во Зимбабве. Околу 76% од населението припаѓаат на некое протестантско христијанство, а 87% од 12,5 милиони луѓе следат една од деноминациите на христијанството.

Христијанските деноминации во Зимбабве со значителен број верници го вклучуваат:Римокатолици, англиканци, лутеранци, Методисти итн.

Традиционалните религии се проследени со околу 4%, а неодредени и нема 8%. Други главни религии во светот се исламот (0.9%), будизмот (<0.1%), хиндуизмот (<0.1%) и јудаизмот (<0.1%).

Уставот на Зимбабве дозволува слобода на религијата. Странски мисионерски групи се присутни во земјата.

## Христијанство

Англиканска црква
Првата христијанска мисија пристигнала во Зимбабве во 1859 година поради напорите на Мисионерското друштво во Лондон. Нивната работа започнала меѓу народот Зулу. Дејвид Ливингстон апелирал до британската влада да додели земјиште и заштита на христијанските мисии, што довело до започнување на мисија во 1888 година. Првата методистичка мисија пристигнала во 1896 година, со членови од Обединетото Кралство и САД. Британците работеле со белите доселеници, додека Американците работеле со локалните Африканци. Адвентистите од седмиот ден и христијанската мисија од Централна Африка ги воспоставиле своите мисии во 1890-тите.. Пентекостализмот и африканските апостолски цркви пристигнале во 1920-тите и доживеале брз раст. Во 1932 година, Џоан Маранке објавил дека добил визија и сон да проповеда како Јован Крстител. Тој покрстил мнозина во локалната река, а неговите напори во децениите што следеле довеле до основање на Африканска апостолска црква, втора по големина во Зимбабве..

Повеќето христијани од Зимбабве се протестанти. Протестантските христијански цркви со големо членство се англиканците, Адвентистите и Методистите. Во земјата има околу еден милион Римокатолици (околу 7% од вкупното население).

## Ислам

Исламот е религија со помалку од 1% од населението во Зимбабве. Муслиманската заедница главно се состои од имигранти од Јужна Азија, мал број домородци и многу мал број имигранти од Северна Африка и од Блискиот Исток. Постојат џамии сместени во речиси сите поголеми градови. Има 18 во главниот град Хараре, 8 во Булавајо, и голем број на џамии во малите градови. Напорите за изградба на џамии се финансираат со помош на кувајтската африканска муслиманска агенција (АМА).

## Бахајство

Бахајството било донесена во Зимбабве во 1929 година од Шоги Ефенди.. Во 1953 година неколку верници се населиле во тогашната територија на Јужна Родезија.. Првото локално духовно собрание на било формирано во Хараре.. До крајот на 1963 година имало 9 собранија. Додека земјата била колонија на Обединетото Кралство, верниците организирале посебно Национално духовно собрание во 1964 година. Националното собрание продолжило од 1970 година.

## Наводи
# Религијата во Малта

| Верници во Малта |
| --- |
|  |  |  |
| Христијани |    | 97,00 % |
| Евреи |    | 0,2 % |
| Муслимани |    | 0,8 % |
| Други |    | 2 % |

Најголема религија во Малта е Римокатоличката.

Катедралата Свети Паул во Мдина
## Христијанство

### Историја

Црквата во Малта е опишана во книгата на Апостолските Дела (Дела 27:39-42; Дела 28:1-11) според која таа била основана од страна на Свети Апостол Павле и Свети Публиј, како нејзин прв епископ. Се смета односно се верува дека на островот Свети Павле престојуал во 60 година, време кога од овде заминал за Рим. Денеска постојат неколку катакомба|катакомби кои го потврдуваат ранохристијанскиот карактер на Малта. Според традицијата, Публиј, римскиот управник на Малта во времето на Свети Павле, станал првиот епископ на Малта по неговото покрстување во христијанството.

Додека малтешки острови биле под власта на витешкиот ред Болничари, од 15 век до крајот на XVIII век, Големиот мајстор имал статус на управител на Католичката црква, и уживал посебна врска со папата. Со текот на годините, моќта на витешкиот ред била намалена како и нивната власт, која завршила по доаѓањето на Наполеон Бонапарт во 1798 година на островот, на патот кон неговиот поход кон Египет.

Во 1814 година, Малта станала дел од Британската Империја во согласност со Договорот од Париз. Британското владеење траело 150 години до 1964 година кога Малта се здобила со независност. Британска власт на островот ги донела првите протестантски односно англикански мисионери, но сепак британска власт имала верска толеранција кон римскиот католицизам, како доминантна форма на христијанството во текот малтешки историја.

## Јудаизам

Еврејското населеое во Малта било едно од најголемите верски заедници во средниот век во времето на Норманите. Во 1479 година, Малта и Сицилија паднале под Арагонска власт и според указот издаден од страна на шпанските власти во 1492 година сите Евреи биле принудени да ја напуштат земјата доколку не се преобратат во христијанство. Неколку малтешки Евреи биле христијанизирани, со цел да можат да останат во земјата.

## Други религии

Во земјата опстојуваат и други верски организации, како протестанти, Јеховини сведоци, баптисти, муслимани итн.

## Наводи