# Словенски јазици

| Словенски јазици |
| --- |
| Народност: | Словени |
| Географска распространетост: | Низ Средна Европа, Источна Европа, Југоисточна Европа, Североисточна Европа, Северна Азија и Средна Азија. |
| Класификација: | индоевропски* балтословенски
	+ **словенски јазици**
 |
| Прајазик: | Прасловенски јазик |
| Гранки: |
Источнословенски
Јужнословенски
Западнословенски

 |
| ISO 639-5: | sla |

**Словенските јазици** — една од најголемите групи на индоевропски јазици. Најмногу се зборуваат во Европа, но исто така и во Северна Азија, односно во азискиот дел од територијата на Руската Федерација.

## Класификација

Јазично стебло на словенските јазици.
Словенските јазици се делат на неколку главни групи:

* прасловенски јазик
	+ источнословенски јазици
		- староруски јазик (*рус(ь)(с)кыи*) †
			* белоруски јазик (*беларуская*)
			* русински јазик (*русинська*)
			* руски јазик (*русский*)
			* украински јазик (*украї́нська*)
	+ јужнословенски јазици
		- **источна група старословенски јазик (́ ́, ) †
			* бугарски јазик (*български*)
			* македонски јазик
		- **западна група босански јазик (*bosanski*)
			* словенечки јазик (*slovenščina*)
			* српски јазик (*српски/ srpski*)
			* хрватски јазик (*hrvatski*)
			* црногорски јазик (*црногорски/ crnogorski*)
	+ западнословенски јазици
		- **лехитска група полапски јазик (*slüvensťĕ*) †
			* полски јазик (*polski*)
			* *поморски јазици*
				+ кашупски јазик (*kaszëbsczi*)
				+ словински јазик (*słowińskô*) †
		- **лужичка група горно лужички јазик (*hornjoserbsce*)
			* долно лужички јазик (*dolnoserbski*)
		- **чешко-словачка група словачки јазик (*slovenčina*)
			* чешки јазик (*čeština*)

**Симбол**:

† - мртви јазици, вештачки зачувани во црквата или познати на науката по текстови.

## Акцент

Акцентот во словенските јазици може многу да варира помеѓу различните јазици, па дури и меѓу дијалектите во еден јазик. Секој словенски јазик има свој уникатен акцент кој може значително да влијае на изговорот и значењето на зборовите.

Во источнословенските јазици акцентот е слободен и може да се најде на било кој слог од зборот. Ист е случајот и со јужнословенските јазици, со исклучок на македонскиот каде акцентот е определен и секогаш се паѓа на третиот слог од крајот на зборот. Во западнословенските јазици акцентот е исто така определен, и се паѓа на вториот слог од крајот на зборот (во полскиот јазик) и на првиот слог од зборот (во чешкиот и словачкиот јазик).

Акцентот во словенските јазици| Акцент | Јазици |
| --- | --- |
| Слободен | руски, украински, белоруски, српски, хрватски, словенечки, бугарски |
| Определен | на вториот слог од крајот на зборот | полски |
| на третиот слог од крајот на зборот | македонски |
| на првиот слог од зборот | чешки, словачки |

## Писма

*Асеманиево евангелие* (11 век)
Многу азбуки биле користени едно или друго време за пишување на словенските јазици. Најчесто користени се глаголицата, кирилицата и латиницата; спорадично биле користени и грчката, арапската, па дури и хебрејската азбука.

Приближната дистрибуција по локација и период е приближно следнава:

* **Глаголица** – Моравија (9 век); Македонија (9 – 11 век); Бугарија (9 – 12 век); Хрватска (10 – 16 век), потоа во црковна употреба до 19 век, и спорадично во 20 век; Словенија (15 – 16 век); Бохемија и Полска (14 – 16 век);
* **Кирилица** – Бугарија (9 век – денес); целиот источнословенски простор (Русија, Украина, Белорусија), Македонија, Србија, Босна и Црна Гора (10 век – денес);
* **Латиница** – западнословенската област (10 век – денес); Хрватска и Словенија (10 век – денес); Србија (но секогаш споредна на кирилицата), исто така Босна, истиот период; Белорусија и дел од Украина (16 – 20 век);
* **Грчка азбука** – Македонија, особено во егејскиот дел (15 – 19 век);
* **Арабица** – Белорусија (16 – 18 век); Босна (15 – 20 век);
* **Хебрејска азбука** – Белорусија (16 – 18 век).

Општо земено, отсекогаш постоела тесна корелација помеѓу азбуката и религијата, иако не секогаш таа морала да биде причинско-последична.

## Наводи

### Извори

* Šipka, Danko; Browne, Wayles, уред. (2024). *The Cambridge Handbook of Slavic Linguistics*. Cambridge University Press. ISBN 9781108967907.
* Comrie, Bernard; Corbett, Greville, уред. (2003). *The Slavonic Languages*. Taylor & Francis. ISBN 9781136861376.