Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Lj

Lj lj
**Lј** — латиничен диграф кој се користи за претставување на фонемата /ʎ/. Оваа буква се користи во словенските јазици, како на пример хрватски јазик, босански јазик, словенечки јазик и за транскрипција на буквата љ во македонскиот и српскиот јазик. Оваа буква за првпат ја користел Лудевит Гај во 1830.

Латинични букви[скриј]

|  |  |
| --- | --- |
| Основни букви | Aa
Bb
Cc
Dd
Ee
Ff
Gg
Hh
Ii
Jj
Kk
Ll
Mm
Nn
Oo
Pp
Qq
Rr
Ss
Tt
Uu
Vv
Ww
Xx
Yy
Zz |
| Дијакритични букви | Áá
Àà
Ââ
Ää
Āā
Ąą
Åå
Ææ
Ǽǽ
Ǣǣ
Ăă
Ââ
Ãã
Əə
Ḃḃ
Čč
Ćć
Ċċ
Çç
Ĉĉ
Ḋḋ
Đđ
Ðð
Ďď
Éé
Èè
Êê
Ēē
Ęę
Ėė
Ëë
Ěě
Ĕĕ
Ȝȝ
Ḟḟ
₣€
Ǵǵ
Ğğ
Ġġ
Ĝĝ
Ģģ
G‘g‘
Ħħ
Ĥĥ
İi
Íí
Ìì
Îî
Īī
Įį
Ïï
Ĭĭ
Ĵĵ
Ḱḱ
Ķķ
Ļļ
Ľľ
Ĺĺ
Łł
Ṁṁ
Ññ
Ņņ
Ňň
Ńń
Óó
Òò
Ôô
Öö
Őő
Ōō
Øø
Õõ
Ǫǫ
O‘o‘
Ŏŏ
Œœ
Ṗṗ
Řř
Ŗŗ
Ŕŕ
Šš
Şş
Ŝŝ
Ṡṡ
Śś
ß
Þþ
Ṫṫ
Ţţ
Ťť
Úú
Ùù
Ûû
Üü
Ŭŭ
Űű
Ūū
Ųų
Ůů
Ŭŭ
Ƿƿ
Ýý
Ŷŷ
Ÿÿ
Ȳȳ
Y̆y̆
Žž
Żż
Źź |
| Диграфи | Dz
Dž
Lj
Nj |
# Рамнојазична согласка

| Рамнојазична согласка |
| --- |
| ◌̻ |
| МФА-бр. | 410 |
| Шифрирање |
| Единица (дек.) | `&#827;` |
| Уникод (хекс.) | U+033B |
|

---

* преглед
* разговор
* уреди

  |

| **Места на творба** |
| --- |
|

---

Уснени |
| Двоуснени |
| Уснено–заднонепчени |
| Уснено–преднојазични |
| Усненозабни |
| Забноуснена |
|

---

Двозабни |
|

---

Преднојазични |
| Јазичноуснени |
| Меѓузабни |
| Забни |
| Забно-венечни |
| Венечни |
| Задновенечни |
| Заднонепчено-венечни |
| Свиени |
|

---

Среднојазични |
| Задновенечни |
| Венечно-преднонепчени |
| Преднонепчени |
| Уснено-преднонепчени |
| Заднонепчени |
| Ресични |
| Ресично-надгласилни |
|

---

Заднојазични |
| Голтнички |
| Надгласилно-голтнички |
| Надгласилни |
|

---

Гласилни |
| **Облик на јазикот** |
|

---

 Врвнојазични |
| Рамнојазични |
| Подјазични |
|

---

 Странични |
|

---

 Преднонепчени |
| Голтнички |
|

---

Поврзано: Начин на творба |
| Оваа страница содржи фонетски информации изразени со МФА, кои може да не се прикажат исправно кај некои прелистувачи. [Помош] |
|

---

* преглед
* разговор
* уреди
 |

**Рамнојазичнна согласка** (**ламинална**) е глас што се создава со рамниот (сплеснат) дел зад врвот на јазикот. Се разликуваат со врвнојазичните согаски (апикални), кои се добиваат со создавање на препрека само со врвот на јазикот. Оваа разлика важи само за преднојазичните согласки (коронални), каде се користи предницата на јазикот.

Разликувањето на рамнојазични наспроти врвнојазични согласки не е честа појава во рамките на еден ист јазик. Меѓутоа оваа противположба е мошне застапена во австралиските јазици, кои обично немаат струјни гласови. Вон Австралиј, тие се најесто фонемски со струјните и слеаните согласки наместо со избувните, иако некои домородни јазици во Калифорнија ги разликуваат и со избувните, додека пак кенискиот јазик дахало ги разликува само со избувни. Разлика помеѓу рамнојазичните и врнојазичните гласови во венечното подрачје прават српскохрватскиот и баскискиот, додека пак полскиот и мандаринскиот ја прават таа разлика во задновенечното подрачје.

Мошне честа рамнојазична творба е забно-венечната, која го опфаќа забниот венец сè до самите заби, но е истакната малку понапред од другите венечни странични согласки, кои опфаќаат поголем дел од забнот венец (па затоа можат да се сметаат за задновенечни). Оваа ситуација се среќава во францускиот јазик.

Во Меѓународната фонетска азбука (МФА), рамнојазичните согласки се означуваат со дијакритичниот знак U+033B ◌̻ придружен подреден квадрат (HTML: `&#827;`).

## Поврзано

* Врвнојазична согласка
* Подјазична согласка
* Преднојазична согласка
* Место на творба

## Наводи

* Ladefoged, Peter; Maddieson, Ian (1996). *The Sounds of the World's Languages*. Oxford: Blackwell. ISBN 978-0-631-19815-4.
# Заграда

За други значења на поимот, погл. Заграда (појаснување).

|
[ ]

---

Интерпункција |
| --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
| апостроф | ( **’'** ) |
| загради | ( **( )** ), ( **[ ]** ), ( **{ }** ), ( **< >**)  |
| две точки | ( **:** ) |
| запирка | ( **,** ) |
| црта | ( **‒**, **–**, **—**, **―** ) |
| три точки | ( **…**, **...** ) |
| извичник | ( **!** ) |
| точка | ( **.** ) |
| закосени наводници | ( **«»** ) |
| цртичка | ( **-**, **‐** ) |
| прашалник | ( **?** ) |
| наводници | ( **‘ ’**, **“ ”** ) |
| точка и запирка | ( **;** ) |
| коса црта | ( **/** ) |
| знак ⁄ | ( **⁄** ) |
| Одделување на зборови |
| празно место | () () () () (**␠**) (**␢**) (**␣**) |
| интерпункт | ( **·** ) |
| Општа типографија |
| амперсанд | ( **&** ) |
| знак ет | ( **@** ) |
| ѕвездичка | ( **\ ) |
| обратна коса црта | ( **\** ) |
| потточка | ( **•** ) |
| карета | ( **^** ) |
| валута | општ: | ( **¤** ) |
| особени: | ฿, ¢, $, €, ₭, £, ₦, ¥, ₩, ₪ |
| крст | ( **†**, **‡** ) |
| степен | ( **°** ) |
| превртен извичник | ( **¡** ) |
| превртен прашалник | ( **¿** ) |
| тараба | ( **#** ) |
| знак за нумеро | ( **№** ) |
| реден показател | (**º**, **ª**) |
| отсто и сл. | ( %, ‰, ‱ ) |
| нов ред | ( **¶** ) |
| прим | ( **′** ) |
| отсечок | ( **§** ) |
| тилда | ( **~** ) |
| преглас | ( **¨** ) |
| долна црта | ( **\_** ) |
| вертикална/испрекината црта | ( **|**, **¦** ) |
| Необична типографија |
| астеризам | ( **⁂** ) |
| индекс | ( **☞** ) |
| знак ∴ | ( **∴** ) |
| знак ∵ | ( **∵** ) |
| интеробанг | ( **‽** ) |
| знак за иронија | ( **؟** ) |
| ромб | ( **◊** ) |
| знак за референца | ( **※** ) |

 |
|

---

* п
* р
* у
 |

**Загради** — интерпункциски знаци кои се користат за одделување или вметнување збор, израз или пакцела реченица во друг текст.

Загради
Има четири главни видови на загради:

* **мали загради**, **заоблени загради** или **интервали**:  ( )
* **големи загради** или **квадратни загради**:  [ ]
* **кадрави загради** или **заокружувачки**:  { }
* **аглести загради**, **конусни загради** или **шилести загради**:  < > или ⟨ ⟩

## Наводи
# Фонетика и фонологија на белорускиот јазик

| Белоруски јазик Беларуская мова |
| --- |
|
*Белоруска граматика,* Бранислав Тарашкиевич |
|

---

 |
|
современ и класичен
* Историја
* Стандардизација
* Азбука
	+ Кирилица
	+ Латиница
	+ Арабица
* Фонетика и фонологија
* Граматика
* Литература
* Дијалекти
* Трасјанка
* Транслитерација
* Македонска транскрипција
 |
| Кутијава: * преглед
* разговор
* уреди
 |

**Фонетскиот и фонолошки систем на белорускиот јазик** е составен од најмалку 44 фонеми, од кои 5 се самогласки и 39 согласки.

## Особености

Како дел од источнословенските јазици, белорускиот се разликува од останатите сродни јазици по:

* таканареченото „акање“ (белоруски: аканне) – односно изговорот на неакцентирани /o/ и /a/ како јасна отворена предна незаоблена [a]. Руското [a] се појавува по /j/. Сепак нема јасна разлика во јотираните /ja/, /jo/, /je/ и /ji/.
* таканареченото „ѕекање“ (белоруски: дзеканне) – изговорот на староисточнословенското /dʲ/ како [dzʲ].
* таканареченото „цекање“ (белоруски: цеканне) – изговорот на староисточнословенското /tʲ/ како [tsʲ].
* силна палатизација на /sʲ/ и /zʲ/.
* посталвеоларните согласки се сите тврди.
* /rʲ/ се зацврстил и преминал во /r/.
* [j] и [w] се сметаат за полусамогласки.

## Самогласки

| белоруски | МФА | пример |
| --- | --- | --- |
| **i** | /i/ | л**i**ст ('лист') |
| **э** | /ɛ/ | г**э**ты ('ова') |
| **ы** | [ɨ] | м**ы**ш ('глушец') |
| **a** | /a/ | к**а**т ('извршител') |
| **у** | /u/ | ш**у**м ('шум, галама') |
| **о** | /ɔ/ | к**о**т ('мачка') |

Гласот [ɨ] не се смета за посебен, туку за алофон на /i/ кој се сретнува по непалатизирани согласки.

## Согласки

Согласките во белорускиот се:

|  | усни | забни/алвеоларни | посталвеоларни | меконепчени |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| тврда | мека | тврда | мека | мека | тврда |
| носни | m | mʲ | n̪ | n̪ʲ |  |   |   |
| експлозивни | p b | pʲ bʲ | t̪ d̪ |  |  | kʲ (ɡʲ) | k (ɡ) |
| африкативни |  |  | t̪s̪ d̪z̪ | t̪s̪ʲ d̪z̪ʲ | tʃ dʒ |  |  |
| фрикативни | f v | fʲ vʲ | s z | sʲ zʲ | ʃ ʒ | xʲ ɣʲ | x ɣ |
| вевни |  |  | r |  |  |  |  |
| апроксимантни |  |  | l̪ | l̪ʲ |   | j | (w) |

## Белешки

## Наводи

* *Belaruskaia mova*, Vysheishaia shkola, 1991, ISBN 5-339-00539-9
* Mayo, Peter (2002), „Belorussian“, Во Comrie, Bernard; Corbett, G. G. (уред.), *The Slavonic Languages*, London: Routledge, стр. 887–946, ISBN 0-415-28078-8
* Padluzhny, Ped (1989.), *Fanetyka belaruskai litaraturnai movy*, стр. 335, ISBN 5-343-00292-7 Проверете ги датумските вредности во: `|year=` (help)
* Sussex, Roland; Cubberly, Paul (2006), *The Slavic Languages*, Cambridge: Cambridge University Press, ISBN 0-521-22315-6

## Поврзано

* Белоруски јазик
* Белоруска граматика
# Список на латинични букви

|  |
| --- |
| **Оваа статија содржи специјални знаци.** Без правилна поддршка, може да гледате прашалници, квадрати или други симболи. |

Листа на латински букви

## Основна азбука

| Оригиналната азбука на Римското Кралство |
| --- |
| A | B | C | D | E | F | Z | H | I | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | V | X |

| Латинската азбука на Римската Империја |
| --- |
| A | B | C | D | E | F | G | H | I | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | V | X | Y | Z |

|  |
| --- |
| **Стандардна ИСО азбука** |
| Aa | Bb | Cc | Dd | Ee | Ff | Gg | Hh | Ii | Jj | Kk | Ll | Mm | Nn | Oo | Pp | Qq | Rr | Ss | Tt | Uu | Vv | Ww | Xx | Yy | Zz |

## Проширување и лигатури

| Лигатури и проширени латинични букви |
| --- |
| ɐ
ɑ
ᶐ
ɒ
ẚ
ʙ
Ↄↄ
Ðð
ȸ
ʣ
ʥ
ʤ
Ǝǝ
Əə
ᶕ
Ɛɛ
ᶓ
ɘ
ɚ
ɜ
ᶔ
ɝ
ɞ
ʚ
ɤ
ʩ
Ⅎⅎ
ɡ
ᵹ
ɢ
ʛ
ᵷ
Ɣɣ
Ƣƣ
ʜ
Ƕƕ
ɦ
Ⱶⱶ
ɧ
ɪ
Ɩɩ
ᵼ
ʞ
ʪ
ʫ
ʟ
ɮ
ƛ
ʎ
ɴ
Ŋŋ
ɶ
Ɔɔ
ɷ
Ȣȣ
ɸ
ⱷ
ȹ
Kĸ
Ʀʀ
ɹ
ɺ
ɻ
ɿ
ʁ

ß
Ʃʃ
ᶋ
ƪ
ʅ
ᶘ
ʆ
ſ
ʨ
ᵺ
ƾ
ʦ
ʧ
ʇ
ᵫ
ɥ
ʮ
ʯ
Ɯɯ
ɰ
Ʊʊ
ᵿ
Ʌʌ
ʍ
ƍ
Ʒʒ
Ƹƹ
ᶚ
ƺ
ʓ
Ȝȝ
Þþ
Ƿƿ
ƻ
Ƨƨ
Ƽƽ
Ƅƅ
Ɂɂ
ʔ
ʕ
ʡ
ʢ
ʖ
ǀ
ǁ
ǂ
ǃ
ʗ
ʘ
ʬ
ʭ
Ææ
Œœ |

## Букви со дијакрити

| Букви со дијакрити |
| --- |
| Áá
Àà
Ăă
Ắắ
Ằằ
Ẵẵ
Ẳẳ
Ââ
Ấấ
Ầầ
Ẫẫ
Ẩẩ
Ǎǎ
Åå
Ǻǻ
Ää
Ǟǟ
Ãã
Ȧȧ
Ǡǡ
Ąą
Āā
Ảả
Ȁȁ
Ȃȃ
Ạạ
Ặặ
Ậậ
Ḁḁ
Ⱥⱥ
ᶏ
Ǽǽ
Ǣǣ
Ḃḃ
Ḅḅ
Ḇḇ
Ƀƀ
ᵬ
ᶀ
Ɓɓ
Ƃƃ
Ćć
Ĉĉ
Čč
Ċċ
Çç
Ḉḉ
Ȼȼ
Ƈƈ
ɕ
Ďď
Ḋḋ
Ḑḑ
Ḍḍ
Ḓḓ
Ḏḏ
Đđ
ᵭ
ᶁ
Ɖɖ
Ɗɗ
ᶑ
Ƌƌ
ȡ
Éé
Èè
Ĕĕ
Êê
Ếế
Ềề
Ễễ
Ểể
Ěě
Ëë
Ẽẽ
Ėė
Ȩȩ
Ḝḝ
Ęę
Ēē
Ḗḗ
Ḕḕ
Ẻẻ
Ȅȅ
Ȇȇ
Ẹẹ
Ệệ
Ḙḙ
Ḛḛ
Ɇɇ
ᶒ
Ḟḟ
ᵮ
ᶂ
Ƒƒ
Ǵǵ
Ğğ
Ĝĝ
Ǧǧ
Ġġ
Ģģ
Ḡḡ
Ǥǥ
ᶃ
Ɠɠ
Ĥĥ
Ȟȟ
Ḧḧ
Ḣḣ
Ḩḩ
Ḥḥ
Ḫḫ
H̱ẖ
Ħħ
Ⱨⱨ
Íí
Ìì
Ĭĭ
Îî
Ǐǐ
Ïï
Ḯḯ
Ĩĩ
İi
Įį
Īī
Ỉỉ
Ȉȉ
Ȋȋ
Ịị
Ḭḭ
Iı
Ɨɨ
ᵻ
ᶖ
Ĵĵ
ǰ
ȷ
Ɉɉ
ʝ
ɟ
ʄ
Ḱḱ
Ǩǩ
Ķķ
Ḳḳ
Ḵḵ
ᶄ
Ƙƙ
Ⱪⱪ
Ĺĺ
Ľľ
Ļļ
Ḷḷ
Ḹḹ
Ḽḽ
Ḻḻ
Łł
Ŀŀ
Ƚƚ
Ⱡⱡ
Ɫɫ
ɬ
ᶅ
ɭ
ȴ
Ḿḿ
Ṁṁ
Ṃṃ
ᵯ
ᶆ
ɱ
Ńń
Ǹǹ
Ňň
Ññ
Ṅṅ
Ņņ
Ṇṇ
Ṋṋ
Ṉṉ
ᵰ
Ɲɲ
Ƞƞ
ᶇ
ɳ
ȵ
N̈n̈
Óó
Òò
Ŏŏ
Ôô
Ốố
Ồồ
Ỗỗ
Ổổ
Ǒǒ
Öö
Ȫȫ
Őő
Õõ
Ṍṍ
Ṏṏ
Ȭȭ
Ȯȯ
Ȱȱ
Øø
Ǿǿ
Ǫǫ
Ǭǭ
Ōō
Ṓṓ
Ṑṑ
Ỏỏ
Ȍȍ
Ȏȏ
Ơơ
Ớớ
Ờờ
Ỡỡ
Ởở
Ợợ
Ọọ
Ộộ
Ɵɵ
Ṕṕ
Ṗṗ
Ᵽᵽ
ᵱ
ᶈ
Ƥƥ
P̃p̃
ʠ
Ɋɋ
Ŕŕ
Řř
Ṙṙ
Ŗŗ
Ȑȑ
Ȓȓ
Ṛṛ
Ṝṝ
Ṟṟ
Ɍɍ
ᵲ
ᶉ
ɼ
Ɽɽ
ɾ
ᵳ
Śś
Ṥṥ
Ŝŝ
Šš
Ṧṧ
Ṡṡẛ
Şş
Ṣṣ
Ṩṩ
Șș
ᵴ
ᶊ
ʂ
ȿ
S̩s̩
Ťť
T̈ẗ
Ṫṫ
Ţţ
Ṭṭ
Țț
Ṱṱ
Ṯṯ
Ŧŧ
Ⱦⱦ
ᵵ
ƫ
Ƭƭ
Ʈʈ
ȶ
Úú
Ùù
Ŭŭ
Ûû
Ǔǔ
Ůů
Üü
Ǘǘ
Ǜǜ
Ǚǚ
Ǖǖ
Űű
Ũũ
Ṹṹ
Ųų
Ūū
Ṻṻ
Ủủ
Ȕȕ
Ȗȗ
Ưư
Ứứ
Ừừ
Ữữ
Ửử
Ựự
Ụụ
Ṳṳ
Ṷṷ
Ṵṵ
Ʉʉ
ᵾ
ᶙ
Ṽṽ
Ṿṿ
ᶌ
Ʋʋ
ⱴ
Ẃẃ
Ẁẁ
Ŵŵ
W̊ẘ
Ẅẅ
Ẇẇ
Ẉẉ
Ẍẍ
Ẋẋ
ᶍ
Ýý
Ỳỳ
Ŷŷ
Y̊ẙ
Ÿÿ
Ỹỹ
Ẏẏ
Ȳȳ
Ỷỷ
Ỵỵ
ʏ
Ɏɏ
Ƴƴ
Źź
Ẑẑ
Žž
Żż
Ẓẓ
Ẕẕ
Ƶƶ
ᵶ
ᶎ
Ȥȥ
ʐ
ʑ
ɀ
Ⱬⱬ
Ǯǯ |

## Диграфи, триграфи, и тетраграфи

## Забелешки
# L

Ll
**L** — дванаесеттата буква од латиницата. Оваа буква има фонетската вредност /l/, /ɫ/ или /ʎ/. Оваа буква се користи во македонскиот јазик за транскрипција на кириличната буква *л*.

Латинични букви[скриј]

|  |  |
| --- | --- |
| Основни букви | Aa
Bb
Cc
Dd
Ee
Ff
Gg
Hh
Ii
Jj
Kk
Ll
Mm
Nn
Oo
Pp
Qq
Rr
Ss
Tt
Uu
Vv
Ww
Xx
Yy
Zz |
| Дијакритични букви | Áá
Àà
Ââ
Ää
Āā
Ąą
Åå
Ææ
Ǽǽ
Ǣǣ
Ăă
Ââ
Ãã
Əə
Ḃḃ
Čč
Ćć
Ċċ
Çç
Ĉĉ
Ḋḋ
Đđ
Ðð
Ďď
Éé
Èè
Êê
Ēē
Ęę
Ėė
Ëë
Ěě
Ĕĕ
Ȝȝ
Ḟḟ
₣€
Ǵǵ
Ğğ
Ġġ
Ĝĝ
Ģģ
G‘g‘
Ħħ
Ĥĥ
İi
Íí
Ìì
Îî
Īī
Įį
Ïï
Ĭĭ
Ĵĵ
Ḱḱ
Ķķ
Ļļ
Ľľ
Ĺĺ
Łł
Ṁṁ
Ññ
Ņņ
Ňň
Ńń
Óó
Òò
Ôô
Öö
Őő
Ōō
Øø
Õõ
Ǫǫ
O‘o‘
Ŏŏ
Œœ
Ṗṗ
Řř
Ŗŗ
Ŕŕ
Šš
Şş
Ŝŝ
Ṡṡ
Śś
ß
Þþ
Ṫṫ
Ţţ
Ťť
Úú
Ùù
Ûû
Üü
Ŭŭ
Űű
Ūū
Ųų
Ůů
Ŭŭ
Ƿƿ
Ýý
Ŷŷ
Ÿÿ
Ȳȳ
Y̆y̆
Žž
Żż
Źź |
| Диграфи | Dz
Dž
Lj
Nj |
# Кандела

Луксметар за мерење на осветлувањето (илуминација) во услови на работа.
**Кандела** (крат. **cd**, **кд**) е основна SI-единица за светлосна јачина. Една кандела е јачина на светлина што приближно ја дава една свеќа.

Точно дефинирана една кандела е светлината што ја дава извор со еднобојно зрачење со честота 540×1012 херци и што има јачина на зрачење во тој правец од 1⁄683 вати на стерадијан.

**Фотометриски единици на SI* п
* р
* у**| Величина | Симбол | SI-единица | Симбол | Димензија | Белешки |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Светлосна енергија | *Q*v  | лумен-секунда | lm⋅s | T⋅J | единицата е наречена и „талбот“ |
| Светлосен тек | *Φ*v  | лумен (= cd⋅sr) | lm | J | наречен и „светлосна моќ“ |
| Светлосна јачина | *I*v | кандела (= lm/sr) | cd | J  | основна SI-единица, светлосен тек по единица просторен агол |
| Блескавост | *L*v | кандела на квадратен метар | cd/m2 | L−2⋅J | единиците се наречени и „нити“ |
| Осветленост | *E*v | лукс (= lm/m2) | lx | L−2⋅J | за светлина врз површина |
| Светлосна излезност | *M*v | лукс (= lm/m2) | lx | L−2⋅J | за светлина израчена од дадена површина |
| Светлосна изложеност | *H*v | лукс-секунда | lx⋅s | L−2⋅T⋅J |  |
| Густина на светлосна енергија | *ω*v | лумен-секунда на кубен метар | lm⋅s⋅m−3 | L−3⋅T⋅J |  |
| Светлосна делотворност | *η*  | лумен по ват | lm/W | M−1⋅L−2⋅T3⋅J | сооднос на светлосниот тек со зрачниот тек |
| Поврзано: SI **·**  Фотометрија **·**  Радиометрија |
# Кинезизација

**Кинезизација** или **синизација** — назив за процесот на јазична и културна асимилација, односно прифаќање на кинескиот јазик, писмо или национален идентитет од страна на некинески етнички групи или култури. Во лингвистиката, во потесна смисла, тоа значи транскрипција во кинеско писмо.

Во својата поширока и најчесто употребувана смисла, синизацијата се однесува на бројни примери на некинески народи кои во текот на кинеската историја го изгубиле сопствениот идентитет, односно се „споиле“ во поширокиот кинески идентитет. Манџуријците често се наведуваат како последен пример. Во уште поширок контекст, ова значи влијание на кинеската култура врз неасимилираните народи, култури и земји како Кореја, Виетнам и Јапонија, кои често се наведуваат како дел од синосферата.

## Надворешни врски

* Sinicization vs. Manchuness (by Xiaowei Zheng).
* *Sinicization: at the crossing of three China regions, an ethnic minority becoming increasingly more Chinese: the Kam People, officially called Dong People* (in French)/ *Sinisation: à la limite de trois provinces de Chine, une minorité de plus en plus chinoise: les locuteurs kam, officiellement appelés Dong*, Jean Berlie, Guy Trédaniel editor, Paris, France, published in 1998.
* *Sinicization of the Kam (Dong People), a China minority* (in French)/ *Sinisation d'une minorité de Chine, les Kam (Dong)*, Jean Berlie, s.n. editor, published in 1994.
* *Islam in China, Hui and Uyghurs: between modernization and sinicization*, Jean A. Berlie, White Lotus Press editor, Bangkok, Thailand, published in 2004. ISBN 978-974-480-062-6, 9789744800626.
# Западнојугурски јазик

| Западен југурски јазик yoğïr lar, yoğïr śoz  |
| --- |
| Изговор: | *Јоир лар* |
| Зборуван во: | НР Кина  |
| Регион: | Гансу |
| Вкупно говорници: | 4,600 |
| Јазично семејство: | Алтајски  Туркиски јазици   **Западен југурски јазик**  |
| Писмо: | бесписмен јазик |
| Јазични кодови |
| ISO 639-1: | *нема* |
| ISO 639-2: |  |
| ISO 639-3: | id=Ybe Ybe |

**Западниот југурски** и **источниот југурски** се термини што се користи од кинеските лингвисти за да се направи разлика помеѓу туркискиот југурски јазик и монголскиот југурски јазик и двата јазика се зборувани од иста нација- југурци. Има околу 4,600 говорници и својот јазик го нарекуваат yoğïr lar (говор југур) или yoğïr śoz (југур збор). Говорниците на западнојугурскиот јазик живеат главно во западниот дел на Сунан-југурскиот автономен округ во покраината Гансу. Тие се сконцентрирани во околиите Дахе и Мингхуа, како и во северниот дел на околијата Хуангченг.

## Гласови

### Согласки

**Согласки**|   | Лабијални | Алвеоларни | Ретрофлексни | Непчани | Меконепчани | Увуларни | Глотални |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Експлозивни | pʰ | p | tʰ | t |   |   |   |   | kʰ | k | qʰ | q |   |   |
| Африкативни |   |   | (ʦʰ) | ʦ | ʈʂʰ | ʈʂ | ʨʱ | ʨ |   |   |   |   |   |   |
| Фрикативни | (f) |   | s | z | ʂ | ʐ | ɕ |   | x | ɣ |   |   | h |   |
| Носни | m | n |   |   |   |   | ŋ |   |   |   |   |
| Вевни |   |   | r |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| Латерални |   |   | l |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| Апроксимантни | w |   |   |   |   | j |   |   |   |   |   |   |

## Наводи
# Волтер Липман

|  |
| --- |
| **Волтер Липман** |
|  |
| Роден | 23 септември 1889( 1889-09-23) Њујорк, САД |
| Починал | 14 декември 1974(1974-12-14) (возр. 85) Њујорк, САД  |
| Занимање | новинар, писател |

**Волтер Липман** (23 септември 1889
 - 14 декември 1974
), е американски новинар и писател, со голем авторитет за надворешно-политички прашања. До 1966 година бил уредник и воведничар на весникот „Њујорк хералд трибјун“. Двапати бил добитник на Пулицеровата награда.

Оставил длабоки траги во модерната политичка историја на САД. Липман не ја создаваше политиката на САД, ниту беше одговорен за неа, но со своите толкувања, поддршки и негирања, значително влијаеше врз насоката во која одеше Америка.

## Наводи
# Дислексија

| Дислексија |
| --- |
| Специјалност | Невропсихологија, Педијатрија  |

|  |  |
| --- | --- |
|      | Ве молиме, обрнете внимание на ова **важно предупредување** во врска со темите од **областа на медицината (здравјето)**. |

Поглед на корпус калозум, предниот дел на врвот на сликата
**Дислексија** е состојба каде што постојат тешкотии при читањето и разбирање на прочитаното. Децата кои страдаат од оваа болест, имаат тешкотии и при интерпретацијата на визуелните симболи.
Иако имаат нормален вид и слух, како и навики за пишување, тие имаат тешкотии при пишувањето на букви или зборови по саканиот редослед или некогаш ги мешаат некои букви, така на пример како "б" и "д" или "п" и "н". Често мешаат и блиски зборови, не обрнуваат внимание на интерпункцијата и читаат со монотон глас. Многу често ги пишуваат зборовите како што и ги изговараат. Децата кои страдаат од дислексија, не заостануваат во менталниот развој од своите врсници па дури и во некои случаи ги надминуваат. Но, ако дијагнозата не се постави на време и не се спроведе потребното лекување, детето ќе заостанува во училишните активности и ќе почне да пројавува отстапувања во однесувањето.

## Вообичаени симптоми:

* Преместување на буквите;
* Тешкотии во читањето;
* Детето тешко може да ги запомни зборовите, дури и оние кои штотуку ги прочитало.

## Што може да се преземе?

**Дислексијата** не треба да пречи во образованието на детето. Ако болеста се открие доволно рано и детето добива помош во училиштето од психолог и педагог, тоа ќе може да ги надмине тешкотиите. Со такво дете најдобро е да се обрнува внимание на неговите способности кои се неповрзани со писмените знаци. Поддржувајте го творечкиот и конструктивниот карактер на другите активности, за да не ја загуби детето самодовербата што подоцна може да предизвика и нарушување во неговото однесување. Децата кои страдаат од дислексија, имаат потреба од поддршка и совет. Исклучително важно е да не мешаат нивните тешкотии во читањето со заостанување во менталниот развој или со какви било оштетувања на слухот и видот.
# Старофранцуски јазик

| Старофранцуски |
| --- |
| Застапен во | северна Франција, делови од Белгија и Швајцарија |
| Изумрен | развиен во средновековен француски во 14 век |
| Јазично семејство | индоевропско
* италско
	+ романско
		- италозападно
			* западно
				+ галоибериско
					- галороманско
						* галоретијанско
							+ оилски
								- **старофранцуски**
 |
| Јазични кодови |
| ISO 639-2 | fro |
| ISO 639-3 | – |

**Старофранцуски јазик** бил романски јазик зборуван во териториите на северна Франција и делови на денешна Белгија и Швајцарија во периодот околу 1000 до 1300 година. Тогаш бил познат како *Langues d'oïl* или *Оил јазик* за да се разликува од окситанскиот јазик, локално наречен и „провансалски“ што се зборувал во јужна Франција.

## Надворешни врски

* *Old French on the Web* Архивирано на 21 мај 2007 г.
* Old French Online Архивирано на 21 февруари 2007 г. from the University of Texas at Austin
* dictionnaire medievale - a wiki dictionary for middle french words and phrases Архивирано на 9 ноември 2007 г.
* GdfEdic, GdfCEdic, GdfLexEdic - an electronic version of dictionary of the Old French of Frédéric Godefroy: Dictionnaire de l'ancienne langue française. Архивирано на 11 ноември 2007 г.
# Обединето Нискоземско Кралство

| Обединето Нискоземско Кралство*Koninkrijk der Nederlanden* *Royaume des Pays-Bas* |
| --- |
| 1815–1839 |
|
Знаме

Грб

 |
| Обединето Нискоземско Кралство во 1815 г. |
| Статус | Државна заедница |
| Главен град | Амстердам и Брисел |
| Говорени јазици | холандски, француски |
| Уредување | Уставна монархија |
| Крал |   |
| Legislature | Генерално собрание |
| • Upper house | Сенат |
| • Lower house | Второстепен дом |
| Историски период | Виенски конгрес |
|  |
| • Виенски конгрес  | 16 март 1815 |
| • Лондонски договор  | 19 април 1839 |
|  |
| Валута | Холандската гулдена |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Претходници** | **Наследници** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | [[Прво Француско Царство]] |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Холандија |  |
| Duchy of Limburg (1839–1867) |  |
| Белгија |  |

 |

 |

**Обединетото Нискоземско Кралство** (1815-1830) (1839) (холандски: *Koninkrijk der Nederlanden Verenigd*, француски: Royaume-Uni des Pays-Bas) е име кое било користено за новата европска држава која била создадена од страна на Првото Француско Царство за време на Виенскиот конгрес во 1815 г. Оваа држава, официјално наречена „*Кралство на Ниските Земји*“, се состоела од поранешната Холандска Република (Република на Обединетите Покраини) на север, поранешнните Австриски Ниски Земји на југ, и поранешната Лиешка епархија.

Обединетото Нискоземско Кралство пропаднало по 1830 по Белгиската револуција во 1830 година. Кралот Вилем I, новата белгиска држава ја признал по Договорот од Лондон.
# Темпо

**Темпо** — израз во музиката за да се опише брзината, а често и начинот на кој изведувачот треба да го изведе музичкото дело или некој дел од композицијата. По правило, ознаките за темпото се бележат нaд петолинието и директно на местото каде што започнува нивниот ефект.

## Обележување и читање

Ознаката за темпото е претставена преку италијански збор или термин, кој ја опишува брзината и начинот на изведување. Дури и не многу искусен музичар има претстава за брзината со која треба да се изведе музичкото дело, засновано врз самиот збор, и тоа чувство се продлабочува и се подобрува со понатамошно искуство. Начинот за одредување на темпото е да се одреди бројот на oтчукувања што треба да поминат за една минута. Ова обично се означува со записот „ознака на единица мерка = број на единица мерка во минута“ во загради, по горенаведениот збор на италијански. Пример: За прецизно почитување на темпото, најчесто се користи уред наречен метроном.

* Мерка единица е четвртина нота=120 удари во една минута

## Знаци за темпо

По правило ознаките за темпото се бележат лево во најгорниот дел, над петолинието, но, може да се најдат и на други делови од музичкото дело каде што е потребно. Некои од ознаките се следниве:

* andante-средно (76-108bpm)
* adagio-бавно со голема експресија (66-76bpm)
* allegro-брзо (124-156bpm)
* presto-брзо,многу брзо (160-200 bpm)
* moderato-умерено (108-120bpm)
* largo-бавно и широко (40-60bpm)
* grave-многу бавно (25-45 bpm)

## Наводи
# Ливонски јазик

| Ливонски |
| --- |
| līvõ kēļ |
| Застапен во | Латвија |
| Подрачје | Ливонски Брег |
| Народ | Ливонци |
| Изумрен | 2 јуни 2013, со смртта на Гризелда Кристина |
| Јазично семејство | уралски* Угрофински
	+ Фински
		- Јужнофински
			* **ливонски**
 |
| Дијалекти | Курланд
* Салака †
 |
| Признаен како малцински во |  Латвија |
| Јазични кодови |
| ISO 639-3 | liv |
|   Распределба на последните говорители на ливонски јазик
  Историска распределба на ливонскиот јазик во Латвија |
| Ливонскиот според УНЕСКО-виот Атлас на загрозени светски јазици е критично загрозен |
|

 |

**Ливонски јазик** (лив: *līvõ kēļ*, естонски: *liivi keel*) — јазик од групата на угрофински јазици. Последното лице чиј мајчин јазик бил ливонскиот починало во 2013 година. Го зборуваат Ливонците на Ливонскиот брегот од Ришкиот Залив.

Некои етнички Ливонци кои учат или научиле ливонски се обидуваат да го оживеат, но можностите за користење на ливански јазик се ограничени бидејќи тие се мало малцинство. Јазикот се изучува на универзитетите во Латвија, Естонија и Финска.

## Наводи

## Надворешни врски

* Ливонски јазик на Ризницата ?
* Livones.lv Архивирано на 17 октомври 2021 г.
* Virtual Livonia