Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# L

Ll
**L** — дванаесеттата буква од латиницата. Оваа буква има фонетската вредност /l/, /ɫ/ или /ʎ/. Оваа буква се користи во македонскиот јазик за транскрипција на кириличната буква *л*.

Латинични букви

|  |  |
| --- | --- |
| Основни букви | Aa
Bb
Cc
Dd
Ee
Ff
Gg
Hh
Ii
Jj
Kk
Ll
Mm
Nn
Oo
Pp
Qq
Rr
Ss
Tt
Uu
Vv
Ww
Xx
Yy
Zz |
| Дијакритични букви | Áá
Àà
Ââ
Ää
Āā
Ąą
Åå
Ææ
Ǽǽ
Ǣǣ
Ăă
Ââ
Ãã
Əə
Ḃḃ
Čč
Ćć
Ċċ
Çç
Ĉĉ
Ḋḋ
Đđ
Ðð
Ďď
Éé
Èè
Êê
Ēē
Ęę
Ėė
Ëë
Ěě
Ĕĕ
Ȝȝ
Ḟḟ
₣€
Ǵǵ
Ğğ
Ġġ
Ĝĝ
Ģģ
G‘g‘
Ħħ
Ĥĥ
İi
Íí
Ìì
Îî
Īī
Įį
Ïï
Ĭĭ
Ĵĵ
Ḱḱ
Ķķ
Ļļ
Ľľ
Ĺĺ
Łł
Ṁṁ
Ññ
Ņņ
Ňň
Ńń
Óó
Òò
Ôô
Öö
Őő
Ōō
Øø
Õõ
Ǫǫ
O‘o‘
Ŏŏ
Œœ
Ṗṗ
Řř
Ŗŗ
Ŕŕ
Šš
Şş
Ŝŝ
Ṡṡ
Śś
ß
Þþ
Ṫṫ
Ţţ
Ťť
Úú
Ùù
Ûû
Üü
Ŭŭ
Űű
Ūū
Ųų
Ůů
Ŭŭ
Ƿƿ
Ýý
Ŷŷ
Ÿÿ
Ȳȳ
Y̆y̆
Žž
Żż
Źź |
| Диграфи | Dz
Dž
Lj
Nj |
# Залог (граматика)

Односот на подметот кон глаголското дејство се вика **залог**.

Залогот може да биде **активен** и **пасивен**.

Кога подметот го означува вршителот на дејството станува збор за активен залог.

Кога подметот не го означува вршителот на дејството станува збор за Пасивен залог.

1.**Наставничката** ја награди Марија. (активен залог)

2.**Костадин** го удри кучето.(активен залог)

3.Марија е наградена од наставничката. (пасивен залог)

4.Кучето беше удрено од Костадин. (пасивен залог)

Пример за залогот во македонскиот јазик.
## Наводи
# Гугол

**Гугол** — голем број кој може да се претстави како10100. Станува збор за број во кој првата цифра е 1, а потоа следат 100 нули:

10.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000

Називот за овој број го дал внукот на американскиот математичар Едвард Каснер. Називот за овој број станал популарен во неговата книга „Математиката и имагинацијата“ која била објавена во 1940 година.

Технолошката компанија Google своето име го добила според овој број со тоа што спелувањето на англиски е променето.

## Литература

## Надворешни врски

* „Googol“ од Ерик В. Вајсштајн — MathWorld (англиски)

* googol на PlanetMath (англиски)
* Padilla, Tony; Symonds, Ria. „Googol and Googolplex“. *Numberphile*. Brady Haran. Архивирано од изворникот на 2014-03-29. Посетено на 2013-08-07.
# Трамвај-жичара

Трамвај-жичара во Баку
**Трамвај-жичара** е вид транспортно средство, обично железничко, што се користи за искачување или спуштање по стрмни падини. Работи со систем од кабли и макари, каде две вагони се поврзани со кабел и се движат истовремено во спротивни насоки – едниот се искачува, а другиот се спушта. Ова овозможува ефикасен транспорт на патници или товар на места каде обичните возови или други возила не можат лесно да функционираат поради наклонот.

Често се користат во планински области, туристички атракции или градски средини со големи висински разлики, како на пример во Лисабон, Загреб или во планински региони како Швајцарија.

## Наводи
# 99942 Апофис

99942 Апофис е подвижната бела точка во средината
**99942 Апофис**, познат и по неговата привремена ознака **2004 MN4** — астероид, чија орбита минува блиску до Земјата. Неговото откритие во 2004 г. предизвикало кратка загриженост, бидејќи првичните набљудувања претполагале дека астероидот има релативно голема веројатност да удри во Земјата во 2029 г. Дополнителните набљудувања ги подобруваат предвидувањата, исклучувајќи судир со Земјата или Месечината на 13 април 2029 г. (петок). Меѓутоа, постои можност за судир за време на блиското додавање во 2036 г. Шансите за тоа се проценуваат на 1 спрема 233.000. Во случај на судир, релативно малата големина на Апофис (помеѓу 250 и 350 метри) би довела до месна, наместо глобална катастрофа.

Астероидот бил откриен од Рој Такер, Дејвид Толен и Фабрицио Бернарди на 19 јуни 2004 г. и го добил името по египетското божество Апофис (Апоп).

## Одлики

Нови податоци за астероидот Апофис се добиени со помош на вселенската опсерваторија „Хершел“. Претходните проценки покажуваат дека пречникот на Апофис е 270 ± 60 метри. Според ажурираните податоци, тоа е 325 ± 15 метри. 20-процентно зголемување на пречникот дава повеќе од 70 проценти зголемување на обемот и (под претпоставка на хомогеноста) масата на небесното тело. Апофис одразува само 23 % од светлината што паѓа на неговата површина.

## Наводи

## Надворешни врски

* Müller, T. G.; Kiss, C.; Scheirich, P.; Pravec, P.; и др. (2014). „Thermal infrared observations of asteroid (99942) Apophis with *Herschel*“. *Astronomy & Astrophysics*. **566**: A22. arXiv:1404.5847. Bibcode:2014A&A...566A..22M. doi:10.1051/0004-6361/201423841. S2CID 119282830.
* Apophis Asteroid
* Asteroid Apophis orbit from recent observations, EPSC Abstracts Vol. 6, EPSC-DPS2011-1212, 2011, EPSC-DPS Joint Meeting 2011
* Diagrams and orbits of Apophis (Sormano Astronomical Observatory)
* Interactive 3D gravity simulation of Apophis's 2029 Earth flyby
# 2013 ND15

2013 ND15| Анимација на 2013 ND15 во однос на Сонцето и Венера       Сонце **·**       Венера **·**        2013 ND15 |
| Откривање |
| Откривач | Pan-STARRS |
| Откриено | 13 јули 2013 |
| Ознаки |
| Категорија на астероид | * Атонски астероид
* марсопресекувач
* венеропресекувач
* земјопресекувач
 |
| Орбитални особености  |
| Епоха 13 јануари 2016 (ЈД 2457400,5) |
| Параметар на неодреденост 7 |
| Афел | 1,1660 ае (174,43 Гм) |
| Перихел | 0,28100 ае (42,037 Гм) |
| Голема полуоска | 0,72351 ае (108,236 Гм) |
| Занесеност | 0,61162 |
| Орбитален период | 0,62 г (224,8 д) |
| Средна аномалија | 198,82° |
| Средно движење | 1,6015° дневно |
| Наклон | 4,7962° |
| Должина на искачувачкиот јазол | 95,841° |
| Аргумент на перихелот | 19,697° |
| Земјино НРОП | 0,00751978 ае (1.124.943 км) |
| Јупитерово НРОП | 3,95146 ае (591,130 Гм) |
| Физички особености |
| Димензии | 40–100 м |
| Апсолутна величина *(H)* | 24,1 |
|  |

**2013 ND15** (или 2013 ND15) — астероид, привремен тројанец на Венера — првото откриено тело од овој вид околу оваа планета.

## Откривање, орбита и физички особености

2013 ND15 е откриен на 13 јули 2013 г. од Н. Примак, А. Шулц, Т. Гоџа и К. Чемберс во рамките на проектот Pan-STARRS. До септември 2014 г. бил забележан 21 пат во податочен лачен опсег од 26 дена. Претставува атонски астероид чија голема полуоска (0,7235 ае) е многу слична на Венерината, но има голема занесеност (0,6115) и мал орбитален наклон (4,794°). Со апсолутна величина од 24,1, има пречник од 40 до 100 м (за претпоставено албедо од 0,04-0,20).

## Тројанска динамичка состојба и орбитален развој

Астероидот следи полноглавечка орбита околу Венерината Лагранжова точка L4. Освен тоа што е коорбиталец на Венера, овој астероид е марсопресекувач и земјопресекувач. 2013 ND15 покажува резонантен (или близурезонантен) однос со Меркур, Венера и Земјата. Неговиот краторочен динамички развој е различен од оној на другите три Венерини коорбиталци, 2001 CK32, 2002 VE68 и 2012 XE133.

## Потенцијално опасен астероид

2013 ND15 не се смета за потенцијално опасен астероид бидејќи има апсолутна величина над 22,0, иако периодично се доближува на 0,05 ае од Земјата. Забележан е на растојание од 0,077 ае од Земјата на 21 јуни 2016 г.

## Поврзано

* (322756) 2001 CK32
* (524522) 2002 VE68
* 2012 XE133

## Белешки

## Наводи

## Надворешни врски

* Откривање на стероидот — Центар за мали планети
* 2013 ND15 — податоци од Центарот за мали планети
* 2013 ND15 — *NeoDyS-2*
	+ Ефемерида **·** Предвидување од набљудувања **·** Орбитални информации **·** MOID **·** Сопствени елементи **·** Информации од набљудување **·** Доближувања **·** Физички информации **·** NEOCC
* 2013 ND15 — Состојбени сознанија за вселената, ЕВА
	+ Ефемериди **·** Набљудувања **·** Орбита **·** Физички својства **·** Преглед
* 2013 ND15 — *База на мали небесни тела на JPL*

* Откривање **·** Шема на орбитата **·**  Орбитални елементи **·** Физички параметри
# 1764 во книжевноста

| Години во книжевноста |
| --- |
| * …
* 1754
* 1755
* 1756
* 1757
* 1758
* 1759
* 1760
* 1761
* 1762
* 1763
* **1764 1765
* 1766
* 1767
* 1768
* 1769
* 1770
* 1771
* 1772
* 1773
* 1774
* …
 |
| Поврзани теми од периодот |
| * …
* 1761
* 1762
* 1763
* **1764 1765
* 1766
* 1767
* …
* …
* 1730-ти
* 1740-ти
* 1750-ти
* **1760-ти 1770-ти
* 1780-ти
* 1790-ти
* …
* …
* XVII век
* XVIII век
* XIX век
* …
 |
| * Уметност
* Археологија
* Архитектура
* Книжевност
* Музика
* Наука
* *повеќе*
 |

**1764 година во книжевноста** содржи некои значајни настани.

## Настани
# Прво Француско Царство

| Француско Царство*Empire Français* |
| --- |
| 1804–1814 |
|
Знаме

Imperial Coat of arms

 |
| **Химна:Chant du Départ* "Песна на заминување" |
| Француското Царство во својот врв (септември 1812 г.):
  Непосредно управувани  Клиентски држави  Воена окупација  Де јуре граници на клиентски држави, но ниту под француска ниту клиентска власт
 |
| Статус | Империја |
| Главен град | Париз |
| Говорени јазици | француски |
| Уредување | уставна монархија |
| Цар |   |
|  |
| • 1804 – 1814/1815  | Наполеон Бонапарт |
| • 1815  | Наполеон II |
|  |
| Legislature | Парламент |
| • Upper house | Сенат |
| • Lower house | Законодавно тело |
| Историски период | Наполеонови војни |
|  |
| • Наполеон како цар  | 18 мај 1804 |
| • Абдиција на Наполеон  | 6 април 1814 |
| • Сто дена  | 20 март – 7 јули 1815 |
|  |
| Валута | француски франк |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Претходници** | **Наследници** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Прва Француска Република |
|  | Свето Римско Царство |
|  | Кралство Холандија |
|  | Лигуријанска Република |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Бурбонска реставрација |  |
| Обединето Кралство Холандија |  |
| Мореснет |  |
| Кралство Сардинија |  |
| Австриско Царство |  |
| Војводство Луксембург |  |
| Војводство Токсана |  |

 |

 |
| Денес дел од |  Белгија  Хрватска  Франција  Германија  Италија  Луксембург  Монако  Холандија  Словенија  Швајцарија  Ватикан |

**Француско Царство** (1804-1814), познато и како **Големо Француско Царство**, **Прво Француско Царство** или **Наполеоново Царство** — царство основано од страна на Наполеон Бонапарт. Во времето на неговото постоење било доминантна сила во поголемиот дел од континентална Европа за време на раниот XIX век.

Наполеон бил прогласен за цар на Французите (*L'Empereur des Français*) на 18 мај 1804 година и крунисан на 2 декември 1804 година. По создавањето на царството, веднаш Франција започнала војна против т.н. колалиција на Австрија, Прусија, Русија, Португалија. Наполеон издвојувал голема победа во Битката кај Аустерлиц во 1805 година и во Битката кај Фридланд во 1807 година.

Наполеон на 6 април 1814 година абдицирал, но од прогонство се вратил од Елба наредната година. Во Битката кај Вратело Франција била поразена, кое го навестило пропаѓањето на царството.

Наполеон ја потпишал својата втора абдикација на 22 јуни; на 28 јуни кралот Луј XVIII бил повратен на францускиот престол, со што завршиле т.н. „сто дена“. Британските власти го прифатиле предавањето на поранешниот цар на 15 јули; подоцна бил протеран на островот Света Елена. Толку бил голем поразот на Наполеон, што Ватерло останал како синоним за огромен пораз.

Административна карта на Француското Царство во 1812 г.
## Наводи
# Кореографија

Кореографија за шпанскиот танц Качуча, опишана со користење танцова нотација
 Кореографија на грузиската кореографка и примабалерина Нина Ананијашвили за балетот Лебедово езеро, 20 април 2007 година.
**Кореографија** (грчки: χορογραφία буквален превод — пишување на танц) — посебна уметничка дисциплина во создавањето на сценско-музички танцови дела. Компонирање, аранжирање на сложени танцови елементи во единствена формално содржинска единица усогласена со музичката основа. Во таканаречениот класичен балет, оваа композиција мора да следи многу канони, додека во модерниот танц *кореографите* користат послободни форми. **Кореограф** е музичко-сценски уметник кој создава танцови аранжмани (чекори, движења, фигури итн.) за театарска претстава (балет, драма, опера). Најкомплексни поставки се целовечерните балетски претстави. Најчесто, балетаните со богато танцово искуство и особен талент за овој вид креативна работа, кон крајот на својата активна играчка кариера се одлучуваат за кореографска работа.

## Етимологија

Зборот *кореографија* (грчки: χορογραφία) буквално значи „пишување танц“ и е формиран од грчките зборови „χορο“ што значи „кружен танц“, или буквално „играм во круг“ и „γραφία“ што значи „пишувам, бележам“. За прв пат се појавил во американско-англискиот речник во 1950-тите, и зборот *кореограф* (грчки: χορογραφ) за прв пат го користел Џорџ Баланчин во мјузиклот на Бродвеј „*На твоите прсти* “ во 1936 година. Пред тоа, за сценските или филмските заслуги користеле фрази како „составите спремени од“, „танцовите спремени од“, или едноставно „танцови“ за означување на кореографот.

## Поврзано

* Кореодрама

## Наводи

## Литература

* Taper, Bernard (1996). *George Balanchine: A Biography*. University of California Press. стр. 180. ISBN 978-0-520-20639-7.CS1-одржување: ref=harv (link)
* Здравковић, Милован (2007). *"Речник основних позоришних појмова"* (II допуњено. изд.). Народно позориште у Београду, (Београд – КИЗ АЛТЕРА). стр. 79/80. ISBN 978-86-84897-17-8. Проверете ги датумските вредности во: `|access-date=` (help); `|access-date=` бара `|url=` (help)CS1-одржување: ref=harv (link)
* Бајић, Весна (2006). *Музика и игра у преради, обради и композицији - друго поглавље дипломског рада*. Београд: ФМУ.CS1-одржување: ref=harv (link)