Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Гондола

Гондола во Венеција
Гондола на докот Св.Марко на фотографија од XIX век од Карло Наја
**Гондола** (италијански *gondola*) — чамец за пловидба на плитки води и е единствен во Венеција и нејзините бројни канали со што го симболизира угледот на романтичен град. Потеклото на зборот *гондола* никогаш не е точно утврден и покрај многуте интересни теории.

## Изглед

За изградба на гондола се употребуваат осум различни видови дрво (лимон, ариш, бука, бор, вишна, орев, брест и махагон) и истата се состои од 280 делови. Нејзиниот асиметричен облик овозможува лесно управување со само едно весло со кое гондолиерот весла стоејќи на крмата. Левата страна од гондолата е направена подолга од десната за точно 24 cm со цел да се створи рамнотежа поради телесната тежина на гондолиерот.

Сите се долги точно 10.87 метри и 1.42 метар широки.

Постојат повеќе видови гондоли:

* Диздотона (итал.*Disdotòna*)
* Каорлина (итал.*Caorlìna*)
* Гондолин (итал.*Gondolìn*)
* Мазкарета (итал.*Mascarèta*)
* Сандоло (итал.*Sàndolo*)

## Историја

Во писмото на војводата Фалиере од 1094 година за првпат се спомнува гондолата која тогаш, како и денес, се употребувала за превоз на патниците низ градот. Во XVIII век низ каналите од градот пловеле можеби околу 14.000 гондоли што значи дека Венеција била еден од најпрометните водени патишта во светот. Денес од нив се останати околу 500 и претставуваат најчесто туристичка атракција.

## Галерија на слики

* Гондола од високо
* Укотвени гондоли
* Две гондоли
* Гондола
* Гондола во Сан Тровазо
* Слика на Каналето на која се претставени гондолите
* Венецијански гондоли
* Патници во гондола

## Наводи

## Надворешни врски

* Официјално мрежно место на Гондолите
* Мрежно место на венецијанската Регата
# Сообраќајна мрежа

Бандера со испреплетени кабли за струја, телефонија и телевизија во Јапонија
**Сообраќајна мрежа** или **транспортна мрежа** е мрежа од патишта, улици, цевоводи, аквадукти, далноводи, или каква било структура која овозможува движење на возила или проток на суровини.

Во рамките на сообраќајното инженерство се вршат анализи на сообраќајната мрежа, со кои се утрврдува протокот на возила (или луѓе) низ неа, обично со примена на математичка теорија на графите. Тука може да се комбинираат повеќе видови на сообраќај, как на пример пешачење и автомобил и со тоа се моделираат повеќеначински патувања.

## Поврзано

* Сообраќај
* Инфраструктура
* Сообраќајна мрежа (теорија на графите)
# Кинеска национална вселенска управа

Национална кинеска вселенска управа
*国家航天局*| Логото на НКВУ (CSNA) |
| Сопственик | Влада на Н.Р. Кина |
| Основана | 22 април 1993 |
| Главен штаб | Пекинг |
| Управник | Сун Лаијан |
| Буџет | $500 милиони (официјално) |

**Кинеската национална вселенска управа** (**КНВУ**) (кин. 国家航天局, пинјин: *Guó Jiā Háng Tiān Jú* или англ. *China National Space Administration*, *CNSA*) е национална вселенска агенција на Народна Република Кина која е одговорна за вселенската програма на државата.

## Управа

Сегашен управник на агенцијата е Сун Лаијан, од 2004, додека од 2005 **Џин Жуаглунг** и **Луо Ге** се подпреседатели.

## Оддели

КНВУ има четири оддели и тоа:

* Оддел за генерално планирање,
* Оддел за системско инжинерство,
* Оддел за наука, технологија и контрола на квалитетот,
* Оддел за надворешни работи.

## Надворешни врски

* Официјалниа страница на НКВУ
# Оксид

Оксиди, железо (III) оксид, или ’рѓа
**Оксидите** — бинарни соединенија на кислородот со некој друг хемиски елемент, во кои кислородот има оксидационен број -2. Ова е дотолку важно бидејќи постојат и соединенија кои се изградени од кислород и некој друг елемент, а не се оксиди, како на пример пероксидите и супероксидите.

## Номенклатура на оксидите

Називите на оксидите се образуваат со наведување на *името на елементот што е сврзан за кислородот*, а веднаш до него, слеано, во мала заграда и со римски броеви се пишува *оксидациониот број* на елементот што го гради оксидот и на крајот одделно се пишува зборот *оксид*.

За елементите кои имаат променлив оксидационен број, односно имаат повеќе оксидациони броеви, истиот се пишува:

CoO - кобалт(II)оксид

CrO3 - хром(VI)оксид

Fe2O3 - железо(III)оксид итн.

За елементите, пак, што немаат променлив оксидационен број, односно имаат само еден, истиот не се пишува. Во ваков случај, тој елемент гради само еден единствен оксид:

Li2O - литиум оксид

La2O3 - лантан оксид

CdO - кадмиум оксид

Се применува и уште една номенклатура на оксидите која се користи најчесто за оксидите на неметалите. Според неа, пред името на елементот и пред зборот оксид се ставаат претставки што го означуваат бројот на атоми од елементот што го гради оксидот и бројот на кислородни атоми. Така, ако во оксидот има само еден атом од неметалот, претставката *- моно* не се пишува, но тоа не важи за кислородот:

SiO2 - силициум диоксид

Cl2O7 - дихлор хептаоксид

NO - азот моноксид
P2O5 дифосфор пента оксид

## Особини и значење на оксидите

Оксидите на неметалите, честопати, во реакција со вода даваат киселини, а оние на металите бази. Секако, предуслов за ова е оксидот да е растворлив во вода. Според горенаведеното, може да се зборува за *киселински* или за *базни* оксиди. Некои реакции на растворување на оксиди во вода при кои се образуваат киселини или бази се:

SO3 + H2O ----> H2SO4

P4O10 + 6H2O ----> 4H3PO4

Na2O + H2O ----> 2NaOH

CaO + H2O ----> Ca(OH)2

Но, оксидите што имаат киселински или базен карактер може да стапуваат и во реакции при кои се добиваат соли:

MgO + 2HNO3 ----> Mg(NO3)2 + H2O

Ca(OH)2 + CO2 ----> CaCO3 + H2O

CaO + SiO2 ----> CaSiO3

Меѓутоа, постојат оксиди што може да реагираат како со киселини, така и со бази. На пример, таков е цинк оксидот (ZnO), кој речиси не се раствора во вода, но поради тоа што ќе стапи во соодветна реакција, може да се раствора и во раствори на киселини и на бази. Во двата случаи се добива сол. Оксидите што вака се однесуваат се нарекуваат *амфотерни оксиди*. Понатаму, има оксиди кои не реагираат ниту со киселини, ниту со бази. Ваквите оксиди се *индиферентни*.

Оксидите на сулфур и на азот се употребуваат при производството на сулфурна и азотна киселина, додека во подрачја каде што индустриските постројки во атмосферата испуштаат сулфурни и азотни оксиди, доаѓа до појава на т.н. кисели дождови кои имаат штетно дејство врз живиот свет и разни објекти.
# Ван Аленов појас

Ван Аленовиот радијациски појас
**Ван Аленовиот радијациски појас** е торус од енергетски наполнети честички (плазма) околу Земјата, задржан од страна на Земјиното магнетно поле. Оваа поле не е униформно распределено околу Земјата. На сончевата страна, тоа е стеснето поради сончевите ветрови, додека од другата страна е издолжено до околу три Земјини полупречници. Ова предизвикува појавување на т.н. Чапман-Фераро јама, во која лежи Ван Аленовиот појас. Тој е поделен на два различни појаси; надворешниот појас е формиран од електрони, додека внатрешниот е формиран од комбинација на протони и електрони. Исто така, појасите содржат помали количества на други нуклеони, како на пр. алфа-честички. Ван Аленовите појаси се тесно поврзани со поларната аврора, кога честичките влегуваат во горната атмосфера и стануваат флуоресцентни.

Ван Аленовиот појас е именуван по Џејмс ван Ален, кој е заслужен за неговото откритие. .

## Наводи