# Микроуправувач

Изглед на микроуправувач
**Микроуправувачот** претставува компјутер на единствен чип (плоча). Тој има микрообработувач, компјутерска меморија и влезно/излезни порти — сѐ она што му е потребно за работа на еден компјутер. За разлика од личните сметачи микроуправувачите користат слаби обработувачи со брзина од неколку мегахерци што е сосема доволна за нивните потреби. Исто така трошат многу малку електрична енергија а кога не вршат никаква работа имаат можност да мируваат односно да не трошат воопшто енергија.

Главната намена на микроуправувачите е во автоматиката, односно при производството на автоматски производи и уреди како автоматските системи во автомобилите, далечински управуваните уреди, индустриски и канцелариски машини, најразлични уреди и играчки. Наоѓајќи ја оваа примена и благодарение на нивната ниска цена поради малите потреби од обработувачи и мемории, на микроуправувачите отпаѓа најголемиот дел од производството на микрообработувачи, а се разбира претставува и огромен бизнис.

## Историја

Историјата на Микроуправувачите е тесно поврзана со историјата на микрообработувачите. Првиот микроуправувач е произведен во 1974 година од компанијата Тексас Инструментс а тоа е TMS1000. Набрзо потоа и Интел излегува со свој 8-битен микроуправувач а тоа е Интеловиот 8048.

PIC (управувач со програмабилен интерфејс) управувачите потекнуваат од 1985 година. Тие користат Харвард Архитектура и Reduced Instruction Set(Намален Сет од инструкции). Ги произведува фирмата Микрочип и денес се едни од најчесто користените микроуправувачи.

## Вградени системи

Во еден микроуправувач се вметнати следните системи:

* микрообработувач - спрема потребите имаме различни видови на обработувачи движејќи се од најстарите и најпрости 4-битни обработувачи па сè до најновите и најсложени 64-битни обработувачи.
* сериски влезно/излезни порти
* други идови на сериска комуникација
* додатни уреди како тајмер и слично
* компјутерска меморија од најразлични видови (РАМ,РОМ,ЕПРОМ,ЕЕПРОМ)
* аналогно-дигитални претворувачи

Структурата на микроуправувачите е многу различна и многу варира во зависност од потребите. Бидејќи наоѓаат примена во најразлични области и нивната градба им е најразлична. Честопати производителите оставаат можности на корисниците сами да си ги одберат деловите и уредите кои ќе ги приклучат.

## Средини на програмирање

Микроуправувачите првично се програмираа преку асемблер, меѓутоа со развојот на посовремените програмски јазици и програмирањето на овие управувачи се врши со тие јазици.

Развиени се и програмски пакети посебно за користење при програмирање на микроуправувачи. Тие обично ја носат наставката "микро" пред името на програмскиот јазик.

## Видови и производители

* AMCC
* Altera
* Analog Devices
* Atmel
* Charmed Labs
* Cypress MicroSystems
* Dallas Semiconductor
* EPSON Semiconductor
* Freescale Semiconductor
* Fujitsu
* Holtek
* Infineon
* Intel
* Lattice Semiconductor
* Microchip Technology
* National Semiconductor
* NEC
* Parallax
* Philips Semiconductors
* Rabbit Semiconductor
* Renesas Technology
* Silabs
* Silicon Motion
* STMicroelectronics
* Texas Instruments
* Toshiba
* Western Design Center
* Ubicom
* Xemics
* Xilinx
* ZiLOG