Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Орел-рибар

| Орел-рибар |
| --- |
|  |
| Орел-рибар |
|  |
| Заштитен статус |
|  Незагрозен  (МСЗП 3.1) |
| Научна класификација |
| Царство: | Животни |
| Колено: | Хордати |
| Класа: | Птици |
| Ред: | Соколовидни или Јастребовидни |
| Семејство: | **Орли-рибари** Sclater & Salvin, 1873 |
| Род: | **Орел-рибар** Savigny, 1809 |
| Вид: | **Орел-рибар** |
| Научен назив |
| Pandion haliaetus (Linnaeus, 1758) |
|  |

*Pandion haliaetus*
**Орел-рибар** (науч. *Pandion haliaetus*) е птица од редот на соколовидните, сместена во своја семејство **орли-рибари** (*Pandionidae*) и свој род **орел-рибар** (*Pandion*). Ја има во Македонија.

## Распостранетост и живеалиште

Тие живеат низ целиот свет, а највеќе ги има во Канада и САД. Нивните гнезда најчесто ги поставуваат покрај езерата, мочуриштата и морските брегови.

## Опис

Долги се 60 см, а распонот на крилјата им е 180 см. Главата им е бела, а од очите до страните на вратот имаат црно. Градите и долниот дел им е бел, а крилјата им се кафеави.

## Исхрана

Орлите-рибари се хранат со риби, со тежина до 2 кг. Кога ќе здогледаат риба, тие се спуштаат блиску до нивото на водата, грабнувајќи ја со своите нозе. Канџите се така обликувани, што не им дозволуваат на рибите да побегнат.

## Размножување

Гнездата им се направени од дрвени стапчиња, а најчесто им се наоѓаат на дрвата, карпите, бандери, мостови и слично, блиску до вода. Женките несат 2-4 јајца кои ги квачат 35-40 дена.

## Наводи

## Надворешни врски

* Орел-рибар на Ризницата ?
* Видеоснимки, слики и звуци од орли-рибари — „Интернет-збирка на птици“ (англиски)
* Профил на орелот-рибар Архивирано на 2 јануари 2009 г. — Birdlife International (англиски)
* Програм за надзор на гнездата на орелот-рибар — OspreyWatch (англиски)
* Информации за орелот-рибар во Британија — Кралско друштво за заштита на птиците (англиски)
# Џиниев коефициент

Светска карта на Џиниеви коефициенти (како %) за 2022 г.
* <30
* 30-35
* 35-40
* 40-45
* 45-50
* 50+

**Џиниев коефициент** — мерка на статистичката распределба кој најчесто се користи за *мерење на нееднаквоста на распределбата на приходите* или за *мерење на нееднаквоста на распределбата на богатството*. Вредноста на коефициентот е дефинирана во распон од 0 до 1, при што ниска вредност индицира подеднаква распределба на приходите или богатството, а висока вредност (на пр. 1) одговара на целосна нееднаквост (кајшто едно лице го поседува целиот приход, а сите други немаат приходи). Во светски рамки, Џиниевиот коефициент се движи од 0,232 во Данска до 0,707 во Намибија. Наречен е по италијанскиот статистичар Корадо Џини, кој го осмилил и изложил во неговото дело „Разновидност и променливост“ (*Variabilità e mutabilità*) објавено во 1912 г.

Џиниевиот коефициент може да се изрази и во проценти, така што коефициентот се множи со 100: така во Данска коефициентот би изнесувал 23,2%, а во Намибија 70,7%. Понекогаш знакот за процент се изоставува при прикажувањето на Џиниевиот коефициент, затоа е важно да се знае дека тој може да се движи од 0 до 100, за разлика од коефициентот кој се движи од 0 до 1.

Коефициентот вообичаено се користи и како мерка за дискриминаторската моќ на системите за управување со кредитниот ризик.

## Џиниевиот коефициент во Македонија

Во 2022 и 2023 година, во Македонија, Џиниевиот коефициент изнесувал 29,8 % и 30,3 %, соодветно. — на исто ниво со Германија и Франција.

## Наводи

## Надворешни врски

* The World Bank: Measuring Inequality Архивирано на 22 јуни 2013 г.
* United States Census Bureau List of Gini Coefficients by State for Families and Households
* Gini index calculated for all countries (from internet archive)
* Comparison of Urban and Rural Areas' Gini Coefficients Within States Архивирано на 13 октомври 2006 г.
* World Income Inequality Database Архивирано на 13 март 2011 г.
* Forbes Article, In praise of inequality
* Travis Hale, University of Texas Inequality Project: *The Theoretical Basics of Popular Inequality Measures*, online computation of examples: 1A, 1B
# Света Елена (остров)

| Света Елена Saint Helena |
| --- |
|

|  |
| --- |
|  |
|  Знаме |

 |
| **Гесло:**„Верна и непоколеблива“ |
| **Химна:**„Боже, чувај го Кралот“ „Мојот остров Света Елена“ (неофиц.) |
| Карта на Света Елена  Карта на Света Елена |
| Местоположба на Света Елена во јужниот Атлантски Океан  Местоположба на Света Елена во јужниот Атлантски Океан |
| **Главен град** | Џејмстаун ﻿ / ﻿ |
| Најголем settlement | Халф Три Холоу ﻿ / ﻿ |
| Службен јазик | англиски |
| **Дел од** | Света Елена, Вознесение и Тристан да Куња |
| Уредување | беспартиска демократија |
|  •  | Монарх | Чарлс III |
|  •  | Управник | Марк Ендру Кејпс |
| Основана |
|  •  | Повелба | 1657  |
|  •  | Колонизиран од Источноиндиската компанија |  1659  |
|  •  | крунска колонија (преоѓа на државата) |  22 април 1834  |
|  •  | Тековен устав | 1 септември 2009  |
| Површина |
|  •  | Вкупна |  121 км2  |
| Население |
|  •  | Попис 2008 (фев) | 4,255  |
|  •  | Густина | 35 жит/км2  |
| Валута | светоеленска фунта (`SHP`)  |
| Часовен појас | GMT  |
| Се вози на | лево |
| НДД | .sh |
| Повик. бр. | +290 |
| а. | Британски пошт. бр. STHL 1ZZ |

**Света Елена** (англиски: *Saint Helena*) — остров во Атлантскиот Океан и дел од британската територија Света Елена, Вознесение и Тристан да Куња. Откако го прогониле, Наполеон Бонапарт бил донесен на Света Елена. Тој тука живеел сè до смртта на 5 мај 1821 година. Се смета дека бил отруен на својата 52 година.

## Поврзано

* Грб на Света Елена
* Знаме на Света Елена

## Наводи
# Колера

| Колера |
| --- |
|  |
| Слика од *Vibrio cholerae* добиена од скенирачки електронски микроскоп |
| Специјалност | Заразна болест, ургентна медицина  |

|  |  |
| --- | --- |
|      | Ве молиме, обрнете внимание на ова **важно предупредување** во врска со темите од **областа на медицината (здравјето)**. |

**Колерата** — акутно, инфекциско заболување ендемско за Азија.

Колерата ја предизвикува *Vibrio cholerae* во два биотипа - класичен и El Tor. Вториот тип може да преживее подолго во природа, може да предизвика субклинички случаи, има подолг период на фекална екскреција од организмот и може да се пренесува од случај на случај или преку вода и храна.

* пренесувањето на колера е најчесто преку заразена вода која се црпи од плитки и незаштитени бунари и исто така флаширана вода со мраз.
* морската храна исто така се посочува како можен извор, особено сирова или малку готвена

Најголем дел од луѓето заразени со V. cholerae имаат блага до средно изразена дијареја но доколку навреме не се лекува, колерата е една од најбрзоширечките, фатални инфекции воопшто познати

* во ендемски области
	+ најчесто заболуваат децата
	+ случаите се поретки кај повозрасни лица поради имунитетот стекнат со тек на време
* во неендемски области не постои специфична возрасна група над која колерата делува, општо земено, целото население нема развиено имунитет за одбрана од болеста....

## Патогенеза

Vibrio cholerae го колонизира тенкото црево и произведува моќен ендотоксин кој се врзува за ГМИ - ганглиозиден рецептор на клеточната мембрана со помош на врзувачки единици.
Активните подединици на ендотоксинот влегуваат во клетката и ја активираат аденил циклазата. Ова резултира со акумулација на цикличен АМП, кој стимулира активна секреција на јонски соли, хлориди, фосфор и HCO3 а со нив и вода. Резултатот е дијареја.

## Лекување

Пациент со колера прима рехидратациона терапија
Претежно, лекувањето се состои во терапија за рехидрација. Со помош на ваква терапија смртноста кај случаите заболени од колера е намалена на помалку од 1%. Најчесто, рехидрацијата е орална но кај колабирани пациенти се применува и интравенозна рехидрација.

Употребата на антибиотици (тетрациклин) помага да се искорени инфекцијата и исто така да се намали траењето на болеста.

## Наводи

## Надворешни врски

|  |  |
| --- | --- |
| Класификација | П · Р · П* **МКБ-10**: A00
* **МКБ-9-CM**: 001
* **MeSH**: D002771
* **DiseasesDB**: 29089
 |
| Надворешни извори | * **MedlinePlus**: 000303
* **eMedicine**: med/351
* **Patient UK**:
Колера
* **Orphanet**: 173
 |
# Католички кралеви

Владенијата на Католичките кралеви
**Католичките кралеви** (шпански: *Reyes Católicos*) е титула која во историјата се користи за кралицата Изабела I Кастиљска и Фернандо II Арагонски. Оваа титула била дадена од страна на Папа Александар VI (во историјата е познат како *Родриго Борџија*). Тие се венчале во 1469 година во Ваљадолид.

Католичките кралеви го користиле своето познато мото: "*Tanto monta, monta tanto, Isabel como Fernando*" (македонски: "Колку вреди едното, толку вреди и другото, Изабела како Фердинанд"). Соединувајќи ги “круните“ на најголемите кралства во тоа време на Пиринејскиот Полуостров, Кралство Кастиља и Кралство Арагон. Со ова, тие всушност ги поставиле темелите на новото Кралство Шпанија, кое конечно било формирано во времето на нивниот внук Карло V. Со времето, оваа титула на еден начин му била оправдана ако се има предвид протерувањето на Маврите од Пиринејскиот Полуостров за време на Реконквистата.

Владеењето на Католичките кралеви се совпаѓа со периодот на завршување на средниот век и започнувањето на модерната историја. Преку создавање на силна централистичка власт со помош на градовите, била создадена монархија која имала сила да се бори против големите феудални семејства. Со освојувањето на Гранада, Навара, Канарските Острови, како и делови од Северна Африка била создадена држава која денеска во историографијата е позната како Кралство Шпанија.

Откривањето на Америка во 1492 година се совпаѓа со годината на крајот на Реконквистата. Преку колонизацијата на Новиот Свет, Шпанија станала една од најголемите светски велесили во тоа време.

## Поврзано

* Јарем и стрели — симбол на Католичките кралеви
# Давид Силва

| Давид Силва |
| --- |
| Силва на европското првенство 2012 |
| Лични податоци |
| Полно име |
David Josué Jiménez Silva |
| Роден на |
8 јануари 1986(1986-01-08) |
| Роден во |
Аргуинегуин, Шпанија |
| Висина |
1.70м |
| Позиција |
напаѓач од среден ред |
| Клупски податоци |
| Сегашен клуб |
Манчестер Сити |
| Број |
21 |
| Младинска кариера |
| 1995–2000 |
Сан Фернандо |
| 2000–2003 |
Валенсија |
| Кариера\* |
| Години | **Клуб** | **Наст.** | **(Гол.)** |
| 2003–2004 |
Валенсија Б |
14 |
(1) |
| 2004–2005 |
→  Ејбар (позајмица) |
35 |
(5) |
| 2005–2006 |
→  Селта Виго (позајмица) |
34 |
(4) |
| 2006–2010 |  Валенсија |
119 |
(21) |
| 2010– |  Манчестер Сити |
266 |
(54) |
| Репрезентација ‡ |
| 2001–2002 |
Шпанија У16 |
6 |
(2) |
| 2002–2003 |
Шпанија У17 |
20 |
(5) |
| 2004–2005 |
Шпанија У19 |
14 |
(5) |
| 2005 |
Шпанија У20 |
5 |
(4) |
| 2004–2006 |
Шпанија У21 |
9 |
(7) |
| 2006– |
Шпанија |
125 |
(35) |
|
\* Ажурирано на: 18:39, 18 May 2012 (UTC) \*\* Ажурирано на: 19:02, 1 July 2012 (UTC) |

**Давид Силва** (шпански: *David Josué Jiménez Silva*, роден на 8 јануари 1986
) — шпански фудбалер кој игра за Манчестер Сити и шпанската репрезентација. Силва е способен да игра како крило, како традиционален број 10,и понекогаш како напаѓа.Силва потроши шест години од неговата професионална кариера со Валенсија, појавувајќи се во 150 натпревари и освојувајќи еден Копа дел реј, пред да се приклучи во летото 2010 во Манчестер сити.Од кога се приклучи во Манчестер Сити, Силва се појави во повеќе од 100 натпревари во две сезони,освојувајќи го ФА Купот и ФА Премиер Лигата.

## Надворешни врски

* Матична страница
* Elitefootball профил
* BDFutbol профил
* National team data
* Transfermarkt profile
* Premier League profile Архивирано на 10 февруари 2014 г.

* Давид Силва – Профил на службената страница на ФИФА
* ESPN статистика Архивирано на 25 август 2009 г.
* Silva на Goal.com Архивирано на 3 септември 2011 г.
# Астурија

**Астурија**, службено: **Кнежевство Астурија** (шпански: *Principado de Asturias*; астурлеонски: *Principáu d'Asturies* или *Asturies*) е автономна заедница во Шпанија. Името го добила од историски причини, т.е. шпанскиот престолонаследник има назив принц од Астурија. Главен град е Овиедо.

Астурија зафаќа површина од 10.604 км2 и население од 1.076.896 жители. Се наоѓа на северниот брег на Шпанија.
# Тристан да Куња

| Тристан да Куња Tristan da Cunha |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Знаме | Грб |

 |
| **Гесло:**„*Нашата вера е наша сила*“ „*Our faith is our strength*“ |
| **Химна:**„Боже, чувај го Кралот“  |
| Локацијата на Тристан да Куња во Атлантскиот Океан.  Локацијата на Тристан да Куња во Атлантскиот Океан. |
| **Главен град** | Единбург на Седумте Мориња ﻿ / ﻿ |
| Најголем најголема населба | Главен град |
| Службен јазик | англиски |
| Демоним | Тристански
  |
| **Дел од** | Света Елена, Вознесение и Тристан да Куња |
| Лидери |
|  •  | Монарх | Чарлс III |
| Основана |
|  •  | Населен во | 1810  |
|  •  | Дел од колонијата ’Рт на Добра Надеж (на ОК) | 14 август 1816  |
|  •  | Дел од Света Елена | 12 јануари 1938  |
| Површина |
|  •  | Вкупна |  207 км2  |
|  •  | Главен остров | 98 км2 |
| Население |
|  •  | Попис 2015 | 302  |
|  •  | Густина | 1.4 жит/км2  |
| Валута | Британска фунта (£) (`GBP`)  |
| Часовен појас | GMT (UTC​) |
| Се вози на | лево |
| НДД | немаa |
| Повик. бр. | +290 |
| а. | се користат .sh или .uk. Поштенски број: TDCU 1ZZ |

**Тристан да Куња** (англиски: *Tristan da Cunha*, португалски: *Tristão da Cunha*) — група од острови во јужниот дел на Атлантикот, 2816 километри од Јужна Африка и 3360 километри од Јужна Америка. Административно, острвите се дел од британските прекоморски територии Света Елена, Вознесение и Тристан да Куња.

Територијата се состои од главниот остров Тристан да Куња, со површина од 98 км2, како и од неколку ненаселени острови како што се Непристапниот Остров (10 км2) и Славеевите Острови (1,8 км2). На оваа територија припаѓа и островот Гоф (91 км2), 395 километри југоисточно од Тристан) на кое е поставена метеоролошка станица.

## Историја

Островот првпат бил откриен од страна на португалскиот морепловец Тристан да Куња во 1506 година. Главиот остров го именувал според своето име(португалски: *Ilha de Tristão da Cunha*).

Во 1815 година Обединетото Кралство ги припоило овие острови и со нив владеело преку колонијата ’Рт на Добра Надеж во Јужна Африка. Од 1938 година, островите се придружни територии на Света Елена а од 2009 година е дел од прекуморската територија Света Елена, Вознесение и Тристан да Куња.

Вулканската ерупција во 1961 година го натерала скоро целото население на евакуација во Англија, во воената база близу Саутхемптон. Поголемиот дел од жителите се вратиле на островот во 1963 година.

## Наводи

## Надворешни врски

* Историја на островите
* Официјален портал