# Качунки

| Качунка |
| --- |
|  |
| *Crocus sativus* |
| Научна класификација |
| Царство: | Растенија |
| Надоддел: | Семеници |
| Нерангирано: | Скриеносеменици |
| Нерангирано: | Монокотиледони |
| Ред: | Шпаргловидни |
| Семејство: | Перуники |
| Потсемејство: | Качунки |
| Род: | **Качунки** L. |
| Типски вид |
| *Crocus sativus* L. |
| Видови |
|
Во текстот. |

**Качунки** (науч. *Crocus*) — род растенија кој обединува многугодишни тревести растенија од семејството на перуниките (*Iridaceae*). Видовите од овој род се распространети од источното Средоземје до средна Азија.

## Распространување

Ареалот го вклучува Средоземјето (особено јужна Европа и северна Африка), средна Европа, Мала Азија, Блискиот Исток и средна Азија сè до западна Кина, при што се среќаваат во различни биотопи - степи, ливади (меѓу кои и високопланински) и шуми.

За претставниците од овој род се потребни отворени сончеви станишта и пропуслива почва.

## Опис

Луковици од *Crocus sieberi*.
Луковицата е 3 см во пречник, округла или плосната, облечена во лушпи.

Стебло не се развива.

Листовите се линејни, се појавуваат за време или по цветањето.

Цветовите се единечни, понекогаш 2-3 од една луковица, опкружени со мембранозни лушпи. Околуцветникот е голем, во вид на долга инка, венчето се состои од 6 дела кои преминуваат во долга цилиндрична трубичка. Прашниците се прикачени за вратот на околуцветникот и се пократки од него; прашничките филаменти се кратки; антерите се исправени, линеарни, обично подолги од филаментите. Столпчето е нишковидно со три жига.

Плодовите се од типот на триделни кутијки; семињата се мали и зааглени.

Периодот на цветање е од пролет до есен (кај различните видови).

Според бојата на цветовите, качунките се делат на две групи: жолтоцветни (со жолта до портокалова боја) и синоцветни (со светлолилјакова до темновиолетова боја); се среќаваат и албино форми - почесто кај синоцветните, а поретко кај жолтоцветните.

## Систематика

* Подрод *Crocus*
	+ Секција *Crocus*
		- Серија *Verni*
			* *Crocus vernus*, *Crocus tommasinianus*, *Crocus etruscus*, *Crocus kosaninii*, *Crocus baytopiorum*
		- Серија *Scardici*
			* *Crocus scardicus*, *Crocus pelistericus*
		- Серија *Versicolores*
			* *Crocus versicolor*, *Crocus malyi*, *Crocus imperati*, *Crocus minimus*, *Crocus corsicus*, *Crocus cambessedesii*
		- Серија *Longiflori*
			* *Crocus longiflorus*, *Crocus nudiflorus*, *Crocus serotinus*, *Crocus niveus*, *Crocus goulimyi*, *Crocus ligusticus*\*\* (syn. *Crocus medius* hort, non Balbis) (Mariotti, 1988)
		- Серија *Kotschyani*
			* *Crocus kotschyanus*, *Crocus scharojanii*, *Crocus vallicola*, *Crocus autranii*, *Crocus karduchorum*, *Crocus gilanicus*, *Crocus ochroleucus*
		- Серија *Crocus*
			* *Crocus sativus*, *Crocus pallasii*, *Crocus thomasii*, *Crocus cartwrightianus*, *Crocus moabiticus*, *Crocus oreocreticus*, *Crocus asumaniae*, *Crocus hadriaticus*, *Crocus mathewii*\* (Kerndorff & Pasche, 1994), *Crocus naqabensis*\* (Al-Eisawi, 2001)
	+ Секција *Nudiscapus*
		- Серија *Reticulati*
			* *Crocus reticulatus*, *Crocus veluchensis*, *Crocus cvijicii*, *Crocus dalmaticus*, *Crocus sieberi*, *Crocus robertianus*, *Crocus cancellatus*, *Crocus hermoneus*, *Crocus abantensis*, *Crocus angustifolius*, *Crocus ancyrensis*, *Crocus gargaricus*, *Crocus sieheanus*, *Crocus rujanensis*\* (Randjelović & al., 1990), *Crocus herbertii*\* (B.Matthew, 2009)
		- Серија *Biflori*
			* *Crocus biflorus*, *Crocus chrysanthus*, *Crocus almehensis*, *Crocus danfordiae*, *Crocus pestalozzae*, *Crocus aerius*, *Crocus cyprius*, *Crocus hartmannianus*, *Crocus adanensis*, *Crocus leichtlinii*, *Crocus caspius*, *Crocus kerndorffiorum*\* (Pasche, 1993), *Crocus wattiorum*\* (Mathew, 1995; 2000), *Crocus nerimaniae*\* (Yüzbasioglu & Varol, 2004)
		- Серија *Orientales*
			* *Crocus korolkowii*, *Crocus michelsonii*, *Crocus alatavicus*
		- Серија *Flavi*
			* *Crocus flavus*, *Crocus antalyensis*, *Crocus olivieri*, *Crocus candidus*, *Crocus vitellinus*, *Crocus graveolens*, *Crocus hyemalis*, *Crocus paschei*\* (Kerndorff, 1993)
		- Серија *Aleppici*
			* *Crocus aleppicus*, *Crocus veneris*, *Crocus boulosii*
		- Серија *Carpetani*
			* *Crocus carpetanus*, *Crocus nevadensis*
		- Серија *Intertexti*
			* *Crocus fleischeri*
		- Серија *Speciosi*
			* *Crocus speciosus*, *Crocus pulchellus*
		- Серија *Laevigati*
			* *Crocus laevigatus*, *Crocus boryi*, *Crocus tournefortii*
* Подрод *Crociris*
	+ *Crocus banaticus*