# Ернст Хекел

| Ернст Хекел *Ernst Haeckel* |
| --- |
|  |
| Роден(а) | Ернст Хајнрих Филип Август Хекел 16 февруари 1834(1834-02-16) Потсдам, Кралство Прусија |
| Починал(а) | 9 август 1919(1919-08-09) (возр. 85) Јена, Вајмарска Република |
| Полиња | * зоологија
* природонаука
* евгеника
* филозофија
* морска биологија
 |
| Установи | Јенски универзитет |
| Образование | * Берлински универзитет
* Вирцбуршки универзитет
* Јенски универзитет
 |
| Познат по | теорија за рекапитулацијата |
| Поважни награди | * Линеев медал (1894)
* Дарвин-волесов медал (сребрен, 1908)
 |
| Авторска кратенка (бот.) | **Haeckel** |
| Авторска кратенка (зоо.) | **Haeckel** |
| Сопружник | Ана Зете, Агнес Хушке |
| **Потпис**  |

**Ернст Хајнрих Филип Август Хекел** (германски: *Ernst Heinrich Philipp August Haeckel*; 16 февруари 1834
 – 9 август 1919
) — германски зоолог, природонаучник, филозоф, лекар, професор, морски биолог и уметник. Открил, опишал и именувал илјадници нови видови, мапирал генеалошко дрво кое ги поврзува сите форми на живот и измислил многу термини во биологијата, вклучително и *екологија*, *филум*, *филогена*, и *Протисти.* Хекел ја промовирал и популаризирал работата на Чарлс Дарвин во Германија и ја развил влијателната, но веќе не широко распространета теорија на рекапитулација („онтогенезата ја рекапитулира филогенијата“) тврдејќи дека биолошкиот развој на поединечниот организам или онтогенезата, паралелно и ја резимира еволуцијата на неговиот вид развој, или филогенија.

Објавеното уметничко дело на Хекел вклучува над 100 детални, повеќебројни илустрации на животни и морски суштества, собрани во неговата *Уметнички форми на природата*, книга која понатаму ќе влијае на уметничкото движење Арт Нову. Како филозоф, Ернст Хекел ја напишал *Светска загатка* 1895–1899; и *Слобода во науката и наставата* за поддршка на еволуцијата на наставата.

Хекел исто така бил промотор на научниот расизам и ја прифатил идејата за социјалниот дарвинизам. Тој бил првиот човек што ја карактеризирал Големата војна „прва“ светска војна, што го направил уште во 1914 година.

## Живот

Божиќ 1860 година
Ернст Хекел е роден на 16 февруари 1834 година во Потсдам (тогаш дел од Кралството Прусија). Во 1852 година Хекел завршил студии во *Домгимназијата*, катедралната гимназија во Мерзебург. Потоа студирал медицина во Берлин и Вирцбург, особено со Алберт фон Коликер, Франц Лајдиг, Рудолф Вирхов (со кого подоцна работел накратко како асистент) и со анатом-физиолог Јоханес Петер Милер (1801-1858). Заедно со Херман Штајднер присуствуваше на предавања по ботаника во Вирцбург. Во 1857 година Хекел докторирал медицина, а потоа добил лиценца да се занимава со медицина. Професијата лекар изгледала помалку исплатлива за Хекел по контактот со болни пациенти.

Студирал кај Карл Гегенбаур на Универзитет Фридрих Шилер три години, добивајќи хабилитација по компаративна анатомија во 1861 година, пред да стане професор по зоологија на Јенскиот универзитет, каде што останал 47 години, од 1862 до 1909 година. Помеѓу 1859 и 1866 година Хекел работел на радиолариите, порифераните (сунѓери) и анелидите (сегментирани црви). За време на патувањето во Медитеранот, Хекел именувал скоро 150 нови видови на радиолариуми.

Во 1864 година, неговата прва сопруга, Ана Сете, починала. Хекел ѝ посвети некои видови медузи кои ги сметал за убави (како што е *Десмонема анасете*).

Од 1866 до 1867 година Хекел направил продолжено патување до Канарските Острови со Херман Фол. На 17 октомври 1866 година пристигнал во Лондон. Во текот на следните неколку дена тој го запознал Чарлс Лајл и ги посетил Томас Хаксли и семејството во нивниот дом. На 21 октомври тој го посетил Чарлс Дарвин во Даун Хаус во Кент. Во 1867 година се оженил со Агнес Хушке. Нивниот син Волтер е роден во 1868 година, нивните ќерки Елизабет во 1871 година и Ема во 1873 година. Во 1869 година отпатувал како истражувач во Норвешка, во 1871 година во Хрватска (каде што живеел на островот Хвар во манастир), и во 1873 година во Египет, Турција и Грција. Во 1907 година тој изградил музеј во Јена за да ја научи јавноста за еволуцијата. Хекел се повлекол од наставата во 1909 година, а во 1910 година се повлекол од Евангелистичката црква во Прусија.

Во подоцнежниот живот
По повод прославата на неговиот 80-ти роденден, му било врачено дело во два тома со наслов *Што му должиме на Ернст Хекел*, уредено по барање на германскиот Монистичко здружение од Хајнрих Шмит од Јена.

Сопругата на Хекел, Агнес, починала во 1915 година, а тој станал значително поизнемоштен, кршејќи си ја ногата и раката. Ја продал својата „Вила Медуза“ во Јена во 1918 година на фондацијата Карл Цајс, која ја зачувала неговата библиотека. Хекел починал на 9 август 1919 година.

Стана најпознатиот поборник на монизмот во Германија.

### Политика

Афинитетот на Хекел кон германското романтично движење, заедно со неговото прифаќање на форма на ламаркизам, влијаеле на неговите политички убедувања. Наместо да биде строг Дарвинец, Хекел верувал дека карактеристиките на организмот се стекнуваат преку интеракции со околината и дека онтогенезата ја рефлектира филогенезата.Тој ги гледал општествените науки како примери на „применета биологија“, а таа фраза била заменета и користена за нацистичка пропаганда.

Во 1906 година Хекел им припаѓал на основачите на Монистичката лига, која зазела став против филозофскиот материјализам и промовирала „природен светоглед“. Оваа организација траела до 1933 година и вклучувала такви значајни членови како Вилхелм Оствалд, Георг фон Арко (1869-1940), Хелене Стокер и Валтер Артур Беренсон. Тој бил првиот човек што го употребил терминот „прва светска војна“ за Првата светска војна.

Сепак, книгите на Хекел биле забранети од Нацистичката партија, која го одбил монизмот и слободата на мислата на Хекел. Покрај тоа, вреди да се спомене дека Хекел честопати отворено го препознавал големиот придонес на образованите Евреи во германската култура.

## Истражување

Морски анемони од Уметнички форми на природата на Ернст Хекел од 1904 година
Хекел бил зоолог, успешен уметник и илустратор, а подоцна и професор по компаративна анатомија. Иако идеите на Хекел се важни за историјата на еволутивната теорија, и иако тој беше компетентен анатом на безрбетници најпознат по неговата работа за радиоларија, многу шпекулативни концепти што тој ги застапувал сега се сметаат за неточни. На пример, Хекел опишал и именувал хипотетички микроорганизми од предците кои никогаш не биле пронајдени.

Тој бил еден од првите што ја разгледал психологијата како гранка на физиологијата. Тој исто така го предложил царството *Протисти* во 1866 година. Неговите главни интереси лежеле во еволуцијата и процесите на развој на животот воопшто, вклучувајќи го и развојот на неслучајна форма, што кулминирало со убаво илустрираната *Уметнички форми на природата*. Хекел не ја поддржувал природната селекција, туку верувал во Ламаркизам.

Споредба на ембриолошките теории на Ернст Хекел и Карл Ернст фон Баер
Хекел ја унапредил верзијата на претходната теорија за рекапитулација, претходно поставена од Етјен Сер во 1820-тите и поддржана од следбениците на Етјен Џофрој Сен-Илер, вклучувајќи го и Роберт Едмонд Грант. Тој предложи врска помеѓу онтогенезата (развојот на формата) и филогенијата (еволутивното потекло), сумирана од Хекел во фразата „онтогенезата ја рекапитулира филогенијата“. Неговиот концепт на рекапитулација е побиен во формата што тој ја дал (сега наречена „силна рекапитулација“), во корист на идеите што прв ги упатил Карл Ернст фон Баер. Силната рекапитулациона хипотеза ја гледа онтогенезата како повторувачки форми на возрасни предци, додека слабата рекапитулација значи дека она што се повторува (и се гради врз) е процесот на развој на ембрионот на предците. Хекел ја поддржал теоријата со цртежи на ембриони кои оттогаш се покажале дека се премногу поедноставени и делумно неточни, а теоријата сега се смета за прекумерно поедноставување на доста комплицирани односи, но споредувањето на ембрионите останува моќен начин да се докаже дека сите животни се поврзани. Хекел го претставил концептот на хетерохронија, промената на времето на ембрионалниот развој во текот на еволуцијата.

 Хекел (лево) со Николај Миклухо-Маклаи, неговиот помошник, во Канарите, 1866 година
 Портрет на двајца ''П. алалус'', шпекулативен вид.
Хекел бил блескава фигура, која понекогаш правела големи, ненаучни скокови од достапните докази. На пример, во времето кога Дарвин го објавил *За потеклото на видовите со помош на природна селекција* (1859), Хекел претпоставувал дека доказите за човечката еволуција ќе се најдат во Холандските Источни Инди (сега Индонезија ). Во тоа време, сè уште не биле идентификувани остатоци од човечки предци. Тој ги опишал овие теоретски остатоци во многу детали, па дури и го именувал сè уште неоткриениот вид, *Pithecanthropus alalus*, и им наложил на своите студенти како Ричард и Оскар Хертвиг да одат и да го најдат.

Еден студент навистина нашол некои останки: Холанѓанец по име Ежен Дубоа ги пребарувал Источните Инди од 1887 до 1895 година, откривајќи ги остатоците од Јава Човекот во 1891 година, составени од череп, бутната коска и неколку заби. Овие остатоци се меѓу најстарите остатоци од хоминиди некогаш пронајдени. Дубоа го класифицира Јава Човекот со ознаката *Pithecanthropus* на Хекел, иако подоцна тие беа рекласифицирани како *Хомо еректус*. Некои научници од тоа време предложија Јава Човекот на Дубоа како потенцијална средна форма помеѓу современите луѓе и заедничкиот предок што го делиме со другите големи мајмуни. Тековниот консензус на антрополозите е дека директните предци на современите луѓе биле африканските популации на *хомо еректус* (најверојатно *хомо ергастер*), наместо азиските популации на примерот со Јава Човекот и Човекот од Пекинг. (Иронично, нов човечки вид, Homo floresiensis, џуџест човечки тип, неодамна бил откриен на островот Флорес).

## Полигенизам и расна теорија

Креационистичкиот полигенизам на Семјуел Џорџ Мортон и Луис Агасиз, кој ги претставувал човечките раси како одделно создадени видови, бил отфрлен од Чарлс Дарвин, кој се залагал за моногенезата на човечкиот вид и африканското потекло на современите луѓе. За разлика од повеќето поддржувачи на Дарвин, Хекел изнел доктрина за еволутивен полигенизам заснована на идеите на лингвистот Август Шлајхер, во која неколку различни јазични групи се појавиле одделно од без зборови предчовечки *Urmenschen*, кои самите еволуирале од симиските предци. Овие посебни јазици го завршиле преминот од животни кон луѓе, и под влијание на секоја главна јазична гранка, луѓето еволуирале – во еден вид Ламаркова употреба-наследување – како посебни видови, кои можеле да се поделат на раси. Од ова, Хекел извлекол импликација дека јазиците со најголем потенцијал ги даваат човечките раси со најголем потенцијал, предводени од семитските и индогерманските групи, со берберски, еврејски, грчко-римски и германски сорти на прв план. Како што изјавил Хекел:

>  Овде мора да го споменеме еден од најважните резултати од споредбеното проучување на јазиците, кој за семејното стебло на видовите мажи е од највисоко значење, имено дека човечките јазици веројатно имале повеќекратно или полифилетско потекло. Човечкиот јазик како таков веројатно се развил дури откако видот на безговорни „Урменшен“ или „Афенменшен“ (германски: *ape-men*) се подели на неколку видови или видови. Со секој од овие човечки видови, јазикот се развивал сам и независно од другите. Барем ова е ставот на Шлајхер, еден од најистакнатите авторитети на оваа тема. ... Ако некој го гледа потеклото на гранките на јазикот како посебен и главен чин да се стане човек, а видот на човештвото како истакнат Според нивното јазично стебло, тогаш може да се каже дека различните видови мажи настанале независно еден од друг.
>
>
>
>
>
>
>
>

Хекел, исто така, ја применил хипотезата за полигенизам на модерната разновидност на човечки групи. Тој станал клучна фигура во социјалниот дарвинизам и водечки поборник на научниот расизам, наведувајќи на пример:

>  Кавкаскиот, или медитеранскиот човек („Homo Mediterraneus“), од памтивек е поставен на чело на сите раси на луѓето, како најразвиен и најсовршен. Генерално се нарекува кавкаска раса, но бидејќи, меѓу сите сорти на видот, кавкаската гранка е најмалку важна, ние претпочитаме многу посоодветна ознака предложена од Фридрих Милер, имено , онаа на *Медитеранот*. За најважните сорти на овој вид, кои згора на тоа се најеминентните актери во она што се нарекува „Универзална историја“, најпрво се издигна во состојба на процут на бреговите на Медитеранот. ... Само овој вид (со исклучок на монголскиот) има вистинска историја; само таа достигна до тој степен на цивилизација што се чини дека ги издигнува луѓето над остатокот од природата.
>
>
>
>
>
>
>
>

Хекел ги поделил човечките суштества на десет раси, од кои кавкаската била највисока, а примитивците биле осудени на истребување. Според него, „Црнците“ биле дивјаци, а Белците биле најцивилизирани:на пример, тој тврдел дека „црниот“ имал посилни и послободно подвижни прсти од која било друга раса, што, според него, е доказ за нивната се помалку еволуирани и што го навело да ги спореди со „мајмуните со четири раце“.

Палеонтологот од Харвард, Стивен Џеј Гулд, во својата *Онтогенија и филогенија,* напишал: „Еволутивниот расизам на [Хекелот; неговиот повик до германскиот народ за расна чистота и непоколеблива посветеност на „праведна“ држава; неговото верување дека суровите, незапирливи закони на еволуцијата владеат со човечката цивилизација и природата подеднакво, давајќи им на омилените раси право да доминираат над другите ... сите придонесоа за подемот на нацизмот.“

## Наводи

## Надворешни врски