# Усноцветни

Усноцветни

| Усноцветни |
| --- |
|  |
| Пурпурна мртва коприва (*Lamium purpureum*) |
| Научна класификација [ у ] |
| Царство: | Растенија |
| *клад*: | Скриеносеменици |
| *клад*: | Евдикоти |
| *клад*: | Астериди |
| Ред: | Усноцветовидни |
| Семејство: | **Усноцветни** Martinov |
| Типски род |
| Мрва коприва (*Lamium*) L. |
| Родови |
|
Во текстот |

**Усноцветни** (науч. *Lamiaceae* или *Labiatae*) — семејство на растенија која се состои од околу 210 родови и околу 3500 видови. Порано се сметало дека е во блиско сродство со врбинките (*Verbenaceae*), но неколку скорешни филогенетски истражувања покажале дека многубројните родови класифицирани во *Verbenaceae* припаѓаат во *Lamiaceae*, така што најкарактеристичните родови од *Verbenaceae* не се во блиско сордство со оние од *Lamiaceae*, а се најблиски сродници со другите членови на редот на усноцветовидните (*Lamiales*).

## Морфолошки одлики

Растенијата од ова семејство најчесто се ароматични и се претставени со нашироко користени зачински билки (како босилекот, нането, рузмаринот, жалфијата, чубрицата, мајораната, ориганото, мајчината душичка, лавандата и перилата). Некои се грмушести видови, но ретки се дрвјата и лијаните. Многу членови на семејството се нашироко култивирани, што се должи не само на нивните ароматични квалитети, туку и на лесното одгледување: овие растенија се меѓу оние кои најлесно се размножуваат со резници од стеблото. Одредени видови се одгледуваат како украсни растенија, како колеусот на пример. Други се одгледуваат за исхрана, и тоа најмногу поради семињата (како *Salvia hispanica*).

Првичното име на семејството е *Labiatae*, кое е дадено како резултат на тоа што цветовите кај овие растенија најчесто имаат венечни ливчиња споени во горна и долна усна (*labia* на латински значи *усна*). Меѓутоа, во почеста употреба е името *Lamiaceae*.

Листовите се наспрамни, при што секој пар на листови од едно членче дава извиткан изглед. Стеблата се најчесто квадратни на напречен пресек, но ова својство не се среќава кај сите членови на семејството, а понекогаш се среќава кај претставници од други семејства.

Цветовите се билатерално симетрични, со 5 споени чашкини и венечни ливчиња. Тие се најчесто хермафродитни.

## Родови

Лаванда - *Lavandula sp.*

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Acanthomintha*
*Achyrospermum*
*Acinos*
*Acrocephalus*
*Acrotome*
*Acrymia*
*Aeollanthus*
*Agastache*
*Ajuga*
*Ajugoides*
*Alajja*
*Alvesia*
*Amethystea*
*Anisochilus*
*Anisomeles*
*Antonina*
*Asterohyptis*
*Ballota*
*Becium*
*Benguellia*
*Blephilia*
*Bostrychanthera*
*Bovonia*
*Brazoria*
*Bystropogon*
*Calamintha*
*Capitanopsis*
*Capitanya*
*Caryopteris*
*Catoferia*
*Cedronella*
*Ceratanthus*
*Chamaesphacos*
*Chaunostoma*
*Chelonopsis*
*Cleonia*
*Clinopodium*
*Colebrookia*
*Coleus*\*
 *Collinsonia*
*Colquhounia*
*Comanthosphace*
*Conradina*
*Craniotome* | *Cuminia*
*Cunila*
*Cyclotrichium*
*Cymaria*
*Dauphinea*
*Dicerandra*
*Dorystaechas*
*Dracocephalum*
*Drepanocaryum*
*Eichlerago*
*Elsholtzia*
*Endostemon*
*Englerastrum*
*Eremostachys*
*Eriope*
*Eriiophyton*
*Eriopidion*
*Eriothymus*
*Erythrochlamys*
*Eurysolen*
*Fuerstia*
*Galeopsis*
*Geniosporum*
*Glechoma*
*Glechon*
*Gomphostemma*
*Gontscharovia*
*Hanceola*
*Haplostachys*
*Haumaniastrum*
*Hedeoma*
*Hemiandra*
*Hemigenia*
*Hemizygia*
*Hesperozygis*
*Heterolamium*
*Hoehnea*
*Holocheila*
*Holostylon*
*Horminum*
*Hoslundia*
*Hymenocrater*
*Hypenia*
*Hypogomphia* | *Hyptidendron*
*Hyptis*
*Hyssopus*
*Isodictyophorus*
*Isodon*
*Isoleucas*
*Keiskea*
*Kinostemon*
*Kudrjaschevia*
*Kurzamra*
*Lagochilus*
*Lagopsis*
*Lallemantia*
*Lamiastrum*
*Lamiophlomis*
*Lamium*
*Lavandula*
*Leocus*
*Leonotis*
*Leonurus*
*Lepechinia*
*Leucas*
*Leucosceptrum*
*Limniboza*
*Lophanthus*
*Loxocalyx*
*Lycopus*
*Macbridea*
*Marmoritis*
*Marrubium*
*Marsypianthes*
*Meehania*
*Melissa*
*Melittis*
*Mentha*
*Meriandra*
*Mesona*
*Metastachydium*
*Microcorys*
*Micromeria*
*Microtoena*
*Minthostachys*
*Moluccella*
*Monarda* | *Monardella*
*Mosla*
*Neoeplingia*
*Neohyptis*
*Nepeta* (мачкино нане)
 *Neustruevia*
*Nosema*
*Notochaete*
*Ocimum*
*Octomeron*
*Ombrocharis*
*Origanum*
*Orthosiphon*
*Otostegia*
*Panzerina*
*Paraeremostachys*
*Paralamium*
*Paraphlomis*
*Peltodon*
*Pentapleura*
*Perilla*
*Perovskia*
*Perrierastrum*
*Phlomis*
*Phlomoides*
*Phyllostegia*
*Physostegia*
*Piloblephis*
*Pitardia*
*Platostoma*
*Plectranthus*
*Pogogyne*
*Pogostemon*
*Poliomintha*
*Prasium*
*Prostanthera*
*Prunella*
*Pseuderemostachys*
*Puntia*
*Pycnanthemum*
*Pycnostachys*
*Renschia*
*Rhabdocaulon*
*Raphidion* | *Rhododon*
*Rosmarinus*
*Rostrinucula*
*Roylea*
*Rubiteucris*
*Sabaudia*
*Saccocalyx*
*Salazaria*
*Salvia*
*Satureja*
*Schizonepeta*
*Scutellaria*
*Sideritis*
*Siphocranion*
*Skapanthus*
*Solenostemon*
*Stachyopsis*
*Stachys*
*Stenogyne*
*Sulaimania*
*Suzukia*
*Symphostemon*
*Synandra*
*Syncolostemon*
*Tetradenia*
*Teucrium*
*Thorncroftia*
*Thuspeinanta*
*Thymbra*
*Thymus*
*Tinnea*
*Trichostema*
*Vitex*
*Warnockia*
*Wenchengia*
*Westringia*
*Wiedemannia*
*Wrixonia*
*Zataria*
*Zhumeria*
*Ziziphora* |

## Наводи

* Watson и Dallwitz Архивирано на 3 јануари 2007 г.

## Надворешни врски

* „*Усноцветни*“. *— Енциклопедија на живиот свет*.
* Lamiaceae Архивирано на 3 јануари 2007 г. во L. Watson и M.J. Dallwitz (1992 наваму). Семејства на цветници: описи, илустрации, информации Архивирано на 3 јануари 2007 г.
* Подробен опис на семејствата на цветни растенија Архивирано на 3 јануари 2007 г.
* Слики од усноцветни
* Семејство усноцветни Архивирано на 27 јули 2008 г. Цвеќиња во Израел