# Шведски јазик

| Шведски јазик |
| --- |
| *svenska* |
| Изговор | [ˈsvɛ̂nskâ] |
| Застапен во | Шведска, Финска |
| Подрачје | Скандинавија |
| Говорници | 8,7 милиони  (2007) |
| Јазично семејство | индоевропско
* германски
	+ северногермански
		- источноскандинавски
			* **шведски јазик**
 |
| Претходни облици: | старошведски
* современ
	+ **шведски јазик**
 |
| Писмо | латиница (шведска азбука) |
| Статус |
| Службен во |  Шведска  Финска  Европска Унија Нордиски совет |
| Регулативен орган | Совет за шведскиот јазик (во Шведска) Шведска Академија (во Шведска) Истражувачи институт за јазици во Финска |
| Јазични кодови |
| ISO 639-1 | sv |
| ISO 639-2 | swe |
| ISO 639-3 | swe |
| Linguasphere | 52-AAA-ck to -cw |
| Главна територија каде се зборува шведскиот. |

**Шведски јазик** (*svenska*) — северногермански јазик од семејството на индоевропски јазици, кој се зборува од околу 10 милиони луѓе, претежно во Шведска и Финска. Јазикот е сроден и многу сличен со норвешкиот и данскиот. Шведскиот моментално е најголемиот северногермански јазик по број на говорници.

Стандардниот шведски е национален и службен јазик во Кралството Шведска и се заснова на централношведските дијалекти. Шведскиот е службен јазик и во Финска. Стандардната норма почнала да се развива во 19 век, а веќе во раниот 20 век бил стандардизиран. Зборовниот редослед на шведскиот јазик е подмет-прирок-предмет, но овој редослед може понекогаш и да се измени. Шведската морфологија е слична со англиската, односно јазикот има неколку инфлекции, два рода, два падежа и два броја. Во јазикот постојат номинативот и генитивот, но можат да се пронајдат и остатоци од акузативот и дативот.

## Класификација

Шведскиот е индоевропски јазик, кој е дел од подгупата на северногермански јазици од групата на германски јазици. Во рамките на северногерманските јазици, шведскиот е дел од источноскандинавските јазици, заедно со данскиот. Дел од западноскандинавските јазици се фарскиот, исландскиот и норвешкиот. Сепак, скорешни истражувања ја потврдуваат класификацијата на *островски скандинавски јазици* (фарски и исландски) и *континентални скандинавски јазици* (дански, норвешки и шведски).

Поради големата сличност меѓу континенталните скандинавски јазици, тие може да се сметаат за дијалекти на еден заеднички скандинавски јазик. Сепак, поради големото соперништво меѓу Данска и Шведска, вклучително и серија војни во 16 и 17 век, во XIX и XX век се пројавиле националистичките идеи и со тоа јазиците се стекнале со различни правописни норми, вклучително и речници, граматики и регулаторни тела. Јазичарите понекогаш тврдат дека данскиот, норвешкиот и шведскиот сочинуваат дијалектен континум на еден (скандинавски) јазик.

## Географска распространетост

Шведскиот е национален јазик на Шведска и мајчин јазик на околу 8 милиони Швеѓани во Шведска, и втор јазик на уште милион имигранти во државата. Според податоците од 2007 година, околу 5.5% од вкупното население на Финска зборуваат на шведски. Бројот на луѓе кои зборуваат шведски во Финска се намалува во последните 400 години. Швеѓаните во Финска се сконцентрирани на финското крајбрежје и на финските острови, меѓу кои и Оланд, каде е единствен службен јазик.

## Статус

Шведскиот е официјално главен јазик во Шведска. Јазикот долго време се употребувал во локалната и државна власт, како и во образованието, но не бил прогласен со закон како службен јазик во државата до 2009 година.

Шведскиот е службен јазик во Оланд во Финска. Јазикот е исто така официјален на целата територија на Финска, покрај финскиот. Шведскиот е исто така службен јазик во Европската Унија и работен јазик во Нордискиот совет.

## Дијалекти

Според традиционалната поделба на шведската дијалектологија, јазикот е составен од шест големи наречја::

* норландско дијалекти
* источношведски дијалекти - во Финска
* свејски дијалекти
* готландски дијалекти
* јетландски дијалекти
* јужношведски дијалекти

## Правопис

A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, T, U, V, W, X, Y, Z, Å, Ä, Ö
Шведската азбука има 29 букви, од кои 26 се стандардни латинични букви, а три се со наредни знаци: *Å*/*å*, *Ä*/*ä*, и *Ö*/*ö*. Овие букви биле создадени во 16 век. До 2006 година буквата *w* се сметала за варијанта на *v*, која се користи само за странски зборови и имиња. Во јазикот понекогаш се корости и буквата e со надреден знак (é) за означување на акцентот кај некои зборови. Покрај неа, во јазикот се користи и буквата a со надреден знак (à). Германската *ü* се смета за варијанта на *y* и понекогаш се пишува кај некои странски имиња. Невообичаено е за шведскиот да се заменуваат буквите со надредни знаци со останати букви, каква што е праксата во германскиот да се пишува *oe* наместо *ö* на пример.

## Фонологија

Шведските дијалекти имаат 17 или 18 самогласки, 9 долги и 9 кратки. Покрај нив, во јазикот има и 18 согласки. Јазикот има два тона, што му ја дава карактеристичната звучност на јазикот.

Самогласките во шведскиот јазик. Од Engstrand (1999:140) harvcoltxt error: no target: CITEREFEngstrand1999 (help).

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | билабијални | лабиодентални | забни | алвеоларни | палатални | веларни | глотални |
| експлозивни | p | b |  | t | d |  |  |  | k | ɡ |  |
| апроксимантни |  |  | v |  | l | r |  | j |  | h |
| фрикативни |  | f | s | ɕ | ɧ |  |
| вевни |  |  |  |  |  |  |
| носни | m |  | n |  |  | ŋ |  |

## Примери

|  |
| --- |
| **Шведски јазик**  |
|  |
|  **Писмо** | латиница |
|  **Пример** | Прв член од „Декларацијата за човекови права“ |
|  **Текст** | Alla människor äro födda fria och lika i värde och rättigheter. De äro utrustade med förnuft och samvete och böra handla gentemot varandra i en anda av broderskap. |
|  **Македонски** | Сите човечки суштествa се раѓaaт слободни и еднакви по достоинство и правa. Tиe се обдарени со разум и совест и требa да се однесувaaт еден кон друг во дуxот на општо човечкaтa припaдност. |
| **Портал: Јазици** |

Оче наш на шведски
Vår fader som är i Himmelen.

Helgat varde Ditt namn.

Tillkomme Ditt Rike.

Ske Din vilja, såsom i Himmelen

så ock på Jorden.

Vårt dagliga bröd giv oss idag

Och förlåt oss våra skulder

såsom ock vi förlåta dem oss skyldiga äro

och inled oss icke i frestelse

utan fräls oss ifrån ondo.

Ty Riket är Ditt och Makten och Härligheten

i Evighet.

## Наводи

## Поврзано

* Шведска
* Германски јазици
* Швеѓани

## Надворешни врски

* Шведска граматика, подготвена од Л. Стенсон.
* Шведски основни курсеви
* Страница за шведски зборови со картички
* Swedish-English/Шведско-арапски/шведско-руски/шведско-шпански речници на Språkrådet
* tyda.se
* Народен речник
* Шведски речник на Webster's Dictionary
* Norstedts Шведско-англиски речник
* lexikon.se Архивирано на 11 октомври 2011 г.