# Ден

Земјина ротација е причината за привидното вртење на небесната сфера и промената на денеот и ноќта.
**Ден** — единица за време која се однесува на оној дел од деноноќието кој трае од изгрејсонце до зајдисонце.

## Денот во антиката

Во Стариот Рим, деноноќието (24 часа) се делело на седум фази:

1. crepusculum
2. моментот кога се плалеле факелите (prima face)
3. време за спиење (con cubium)
4. време кога не се прави ништо (nox intempesta)
5. пеење на петлите (gallicinium)
6. молчење (conticinium)
7. зора (aurora, vel crepusculum mafutinum)

## Денот како тема во уметноста и во популарната култура

### Денот како мотив во книжевноста

* „Непознат ден“ - песна на полскиот поет Адам Важик.
* „Денови“ — песна на македонската поетеса Јованка Денкова.
* „Последниот ден“ (српски: *Poslednji dan*) - песна на српскиот поет Војислав Илиќ.
* „Денот на создавањето“ - песна на полскиот поет Мјечислав Јаструн.
* „Како настана денот“ - расказ на италијанскиот писател Итало Калвино.
* „Тој ден“ — песна на македонскиот поет Блаже Конески од 1988 година.
* „Зимен ден“ — песна на Блаже Конески.
* „Весела песна“ — песна на Блаже Конески.
* „Терезија“ — песна на шпанскиот поет Федерико Гарсија Лорка.
* „Песна на денот кој заминува“ — песна на Федерико Гарсија Лорка.
* „Следниот ден“ (руски: *Следующтиҋ день*) - песна на рускиот поет Владимир Мајаковски од 1916 година.
* „Деновите“ — песна на македонскиот поет Живко Николовски.
* „Деесетти јуни, или крај на учебната година“ — песна на македонскиот поет Живко Николовски.
* „Ден за љубов“ — песна на македонскиот поет Живко Николовски.
* „Еден ден“ (англиски: *One day*) - роман на англискиот писател Дејвид Николс од 2009 година.
* „Летен ден“ - песна на рускиот писател Борис Пастернак.
* „Летен ден“ — песна на македонскиот писател Видое Подгорец.
* „Денови“ - песна на македонскиот поет Кочо Рацин.
* „Првиот ден“ - песна на рускиот поет Александар Ревич.
* „Еден ден на Иван Денисович“ - роман на рускиот писател Александар Солженицин од 1962 година.
* „Првиот ден во годината“ — краток расказ на македонската писателка Оливера Ќорвезироска од 2021 година.
* „Душник“ — краток расказ на Оливера Ќорвезироска од 2021 година.
* „Денови, денови, денови, денови!“ — песна на шпанскиот поет Хуан Рамон Хименес.
* „16 мај 1973 година“ — песна на полската поетеса Вислава Шимборска.

### Денот како мотив во музиката

* „Денот на Шарки“ (англиски: *Sharkey's Day*) — песна на американската музичарка Лори Андерсон од 1984 година.
* „Ден“ - песна на македонската група Баклава од 2008 година.
* „Жежок ден во Мексико“ (англиски: *Hot Day in Mexico*) - песна на македонската поп-група Бастион.
* „На изгревот од последниот ден“ (српски: *U оsvit zadnjeg dana*) — песна на српската рок-група Бјесови од 1994 година.
* „Еден ден“ (англиски: *One Day*) - песна на исландската поп-музичарка Бјорк (*Björk*) од 1993 година.
* „Глупав ден“ (англиски: *Dull Day*) — песна на австралиската рок-група *The Birtday Party*.
* „Сосема нов ден“ (англиски: *Brand New Day*) — песна на ирскиот музичар Ван Морисон (*Van Morrison*) од 1970 година.
* „Го проколнувам денот“ (англиски: *Rue the Day*) - песна на британската рок-група *The Wonder Stuff* од 1988.
* „Маглив ден“ (англиски: *A Foggy Day*) — популарна песна на композиторот Џорџ Гершвин (George Gershwin) и текстописецот Ајра Гершвин (Ira Gershwin) од 1937 година.
* „Нашите денови“ (хрватски: *Naši dani*) — песна од истоимениот музички албум на хрватската рок-група Група 220 од 1968 година.
* „Нови денови со стари грижи“ (хрватски: *Novi dani uz stare brige*) — песна на хрватската рок-група Група 220 од 1968 година.
* „Бесцелни денови“ (хрватски: *Besciljni dani*) — песна на хрватската рок-група Група 220 од 1968 година.
* „Сети се на оние денови“ (хрватски: *Sjeti se onih dana*) — песна на хрватската рок-група Група 220 од 1968 година.
* „Седум дена премногу долги“ (англиски: *Seven Days Too Long*) - песна на англиската рок-група *Dexys Midnight Runners* од 1980 година.
* „Чудни денови“ (англиски: *Strange days*) - песна од истоимениот албум на американската рок-група Дорс од 1967 година.
* „Тиркизни денови“ (англиски: *Turquoise Days*) — песна на британската рок-група Echo And The Bunnymen од 1981 година.
* „Денот Д“ (српски: *Dan D*) — песна на српската рок-група *Goblini* од 1994 година.
* „Последните денови“ (српски: *Последњи дани*) - песна на српската рок-група Идоли.
* „Ден без мене“ (англиски: *A Day Without Me*) — песна на ирската рок-група Ју Ту (*U2*) од 1981 година.
* „Последен ден“ (англиски: *Final Day*) - песна на велшката рок-група *Young Marble Giants* од 1980 година.
* „Врнежлив ден во јуни“ (англиски: *Rainy Day In June*) — песна на британската рок-група Кинкс (*The Kinks*) од 1966 година.
* „Сончево попладне“ (англиски: *Sunny Afternoon*) — песна на Кинкс од 1966 година.
* „Помеѓу деновите“ (англиски: *In Between Days*) - песна на британската рок-група Кјур (*The Cure*).
* „Ден за прослава“ (англиски: *Celebration Day*) - песна на британската рок-група Лед Цепелин (*Led Zeppelin*) од 1970 година.
* „Голем ден“ (хрватски: *Veliki dan*) — песна на хрватската рок-група Лет 3 од 1989 година.
* „Во овие последни денови“ (англиски: *In These Last Days*) — џез-композиција на Џини Ли (*Jeanne Lee*).
* „Последниот ден од нашето познанство“ (англиски: *The Last Day Of Our Acquaintance*) - песна на ирската поп-рок-музичарка Шинед О'Конор (*Sinéad O'Connor*) од 1989 година.
* „Нов ден“ (англиски: *A New Day*) - песна на канадската рок-музичарка Мери Маргарет О'Хара (*Mary Margaret O'Hara*) од 1988 година.
* „Најстудениот ден“ (англиски: *Coldest Day*) — песна на британската рок-група Меднес (*Madness*) од 1988 година.
* „Долги денови“ (англиски: *Long days*) — песна на канадската рок-група Ноуминсноу (*Nomeansno*) од 1986 година.
* „Нов ден“ (српски: *Нови дан*) — песна на српската рок-група Партибрејкерс од 1985 година.
* „Добри денови“ (англиски: *Good Days*) — композиција на германскиот џез-музичар Ханс Рајхл (*Hans Reichel*).
* „Уште еден шугав ден“ (српски: *Још један шугав дан*) — песна на српската рок-група Рибља чорба од 1979 година.
* „Совршен ден“ (англиски: *Perfect Day*) — песна на американскиот рок-музичар Лу Рид (*Lou Reed*) од 1972 година.
* „Овој совршен ден“ (англиски: *This Perfect Day*) — песна на австралиската рок-група Сеинтс (*The Saints*) од 1978 година.
* „Бел жежок ден“ (англиски: *White Hot Day*) — песна на шкотската рок-група Симпл мајндс (*Simple Minds*) од 1984 година.
* „Ноќ и ден (Омаж на Кол Портер)“ (англиски: *Nite & Day (Hommage À Cole Porter)*) — песна на американската музичка група *Tuxedomoon* од 1978 година.
* „Денови“ (англиски: *Days*) — песна на американската рок-група Телевижн (*Television*) од 1978 година.
* „Еден ден“ - музички албум на македонската поп-пејачка Тамара Тодевска од 2015 година.
* „Среќен ден“ (англиски: *Happy Day*) - песна на американската рок-група Токинг хедс (*Talking Heads*) од 1977 година.
* „Нов ден“ (хрватски: *Novi Dan*) - песна на југословенската рок-група Фит од 1988 година.
* „Врати го тој проклет ден“ - песна на македонската рок-група Хахаха од 2011 година.
* „Необичен ден“ (хрватски: *Neobičan dan*) - песна на хрватската група Хаустор.
* „Голем ден на север“ (англиски: *A Big Day in the North*) – песна на британската поп-рок група Хепи Мандис (*Happy Mondays*) од 1995 година.
* „Сомотни денови“ (англиски: *Velvet Days*) - песна на американската рок-музичарка Кристин Херш (*Kristin Hersh*) од 1994 година.
* „Нов ден изгрева“ (англиски: *New Day Rising*) - песна од истоимениот албум на американската рок-група Хускер Ду (*Hüsker Dü*) од 1985 година.
* „Во деновите што доаѓаат“ (англиски: *In Dayz "2" Come*) - песна на американска рап-група *Jungle Brothers* од 1989 година.
* „Три дена“ (англиски: *Three Days*) — песна на американската рок-група *Jane's Addiction* од 1990 година.
* „Нов ден вчера“ (англиски: *A New Day Yesterday*) - песна на британската рок-група Џетро тал (*Jethro Tull*) од 1969 година.

### Денот како мотив во филмот

* „Еден ден во Европа“ - германско-шпански филм од 2005 година.
* „Два дена, една ноќ“ - белгиско-француско-италијански филм од 2014 година, во режија на браќата Дарден.

## Наводи