# Руски јазик

| Руски јазик |
| --- |
| Русский язык |
| Изговор | [ˈruskʲɪj jɪˈzɨk] |
| Застапен во | Русија, земјите од поранешниот Советски Сојуз, Германија, Израел, САД, Канада, и останатата руска дијаспора |
| Говорници | 150 милиони  (2010) 110 милиони како втор јазик (нема датум) |
| Јазично семејство | индоевропско
* балтословенски
	+ словенски
		- источнословенски
			* **руски јазик**
 |
| Претходни облици: | староисточнословенски
* **руски јазик**
 |
| Писмо | руска азбука |
| Статус |
| Службен во |
Список
* Русија (државен)
 Белорусија (државен)
 Казахстан (официјален)
 Киргистан (официјален)
 Таџикистан (јазик за меѓуетничка ком.)
 Абхазија(официјален)
 Јужна Осетија(државен)
 Приднестровие (официјален)
 Гагаузија (официјален)
**Организации:**
 ООН
	+ МААЕ
	+ МОЦА
	+ УНЕСКО
	+ Светска здравствена организација Заедница на независни држави
Евроазиска економска заедница
 Организација на Договорот за колективна безбедност
Шангајска кооперативна организација
 Организација за безбедност и соработка во Европа
Секретаријат на Антарктичкиот договор
Меѓународна организација за стандардизација
 |
| Признаен како малцински во |
Список
* Азербејџан
 Кина
 Романија (малцински)
 Туркменистан
 Узбекистан
 Украина (малцински)
 Чешка
 Финска (малцински)
 САД
 |
| Регулативен орган | Институт за руски јазик при Руската академија на науките |
| Јазични кодови |
| ISO 639-1 | ru |
| ISO 639-2 | rus |
| ISO 639-3 | rus |
| Linguasphere | 53-AAA-ea < 53-AAA-e (верзии: 53-AAA-eaa до 53-AAA-eat) |
| **Рускиот во Евроазија**
  мнозински јазик
  малцински јазик |
|

 |

|  |
| --- |
| **Руски јазик**  |
|  |
|  **Писмо** | кирилица |
|  **Пример** | Прв член од „Декларацијата за човекови права“ |
|  **Текст** | Все люди рождаются свободными и равными в своём достоинстве и правах. Они наделены разумом и совестью и должны поступать в отношении друг друга в духе братства. |
|  **Македонски** | Сите човечки суштествa се раѓaaт слободни и еднакви по достоинство и правa. Tиe се обдарени со разум и совест и требa да се однесувaaт еден кон друг во дуxот на општо човечкaтa припaдност. |
| **Портал: Јазици** |

**Рускијазик** (руски: русский язык) — источнословенски јазик, од групата на словенски јазици од семејството на индоевропски јазици. Рускиот јазик е мајчин јазик на Русите, и национален јазик на Русија. Јазикот е службен и во Белорусија, Украина, Казахстан и Киргистан, а се зборува на високо ниво во сите држави од поранешниот Советски Сојуз. Рускиот јазик потекнува од староисточнословенскиот јазик и денес е најголем словенски јазик во светот со 150 милиони говорници. Јазикот се пишува на кирилица, поточно на руската азбука.

Рускиот е најраспространет јазик во Евроазија. Исто така, рускиот е најголем мајчин јазик во Европа и осми најголем јазик во светот по бројот на луѓе чиј овој јазик е мајчин, а петти по вкупниот број на говорници. Рускиот јазик е еден од шесте официјални јазика на ООН.

Рускиот јазик има богата историја и на него се испишани едни од најголемите светски книжевни дела. Рускиот јазик бил мајчин јазик на писатели од рангот на Достоевски, Толстој, Тургенев, Пушкин или Булгаков.

## Статус

Рускиот јазик е службен јазик во Русија, каде е и национален јазик. Исто така, рускиот јазик е службен и во Белорусија покрај белорускиот, во Казахстан покрај казашкиот, во Киргистан покрај киргискиот, во Приднестровие, Јужна Осетија и Абхазија. Во Украина јазикот не е службен, но има статус на регионален или малцински јазик со мал, општински, службен стгатус. Рускиот јазик е службен јазик во ООН. Образованието на руски јазик е сè уште популарно во и надвор од Русија, поточно на просторот на поранешниот Советски Сојуз. Сè уште, во овие простори, се смета дека важно е децата да го научат јазикот. Значително руско население има и во Латвија и Естонија, но не е признат како малцински или службен јазик. Рускиот јазик е еден од двата официјални јазика во Меѓународната вселенска станица. Астронаутите на НАСА кои служат заедно со руските најчесто посетуваат часови по руски јазик. Оваа пракса потекнува уште од 1975 година.

## Писмо

Рускиот јазик користи руска азбука, која се заснова на кирилицата. Руската азбука има 33 букви:

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| А /a/ | Б /b/ | В /v/ | Г /ɡ/ | Д /d/ | Е /je/ | Ё /jɔ/ | Ж /ʐ/ | З /z/ | И /i/ | Й /j/ |
| К /k/ | Л /l/ | М /m/ | Н /n/ | О /ɔ/ | П /p/ | Р /r/ | С /s/ | Т /t/ | У /u/ | Ф /f/ |
| Х /x/ | Ц /ts/ | Ч /tɕ/ | Ш /ʂ/ | Щ /ɕɕ/ | Ъ /-/ | Ы /ɨ/ | Ь /ʲ/ | Э /ɛ/ | Ю /ju/ | Я /ja/ |

## Правопис

Рускиот правопис е делумно фонетски. Всушност, самиот правопис е еден баланс меѓу фонетскиот, морфолошиот, етимолошкиот и граматичкиот систем. Моменталниот правопис на рускиот јазик потекнува од драстичните јазични промени од 1918 година, а кодифицирани во 1956 година. Во 1990-те имало мали промени во самиот правопис, но не биле прифатени.

### Примери

* Привет (неофицијално) - Здраво
* Доброе утро - Добро утро
* Добрый день - Добар ден
* Добрый вечер - Добро вечер
* Спокойной ночи — Добра ноќ
* До свидания — Довидување
* Пока (неофицијално) - Пријатно
* Как ты? (рамките на значењето на „Как у тебя дела?“; неофицијално) — Како си?
* Как вы? (рамките на значењето на „Как у вас дела“; официјално, уште множинската форма) - Како сте?
* Что делаешь? (неофицијално) — Што правиш? Како си?
* Что делаете? (официјално, уште множинската форма) - Што правите? Како сте?
* У меня всё хорошо - Добар сум
* Всего доброго - Сѐ најдобро
* С днём рождения! - Среќен роден ден!
* Благодарю (официјално и неофицијално) - Благодарам
* Спасибо - Фала
* Пожалуйста - Молам
* Простите! - Простете!
* Извините! (официјално) - Извинете!
* Извини! (неофицијално) - Извини.
* Который час? - Колку е часот?
* Вы говорите? - Дали зборувате ...?

...по-английски - англиски
...по-болгарски - бугарски
...по-македонски - македонски
...по-сербски - српски
...по-гречески - грчки
...по-французски - француски
...по-немецки - германски
...по-итальянски - италијански
...по-испански - шпански
* Да - Да
* Нет - Не
* Может быть (рамките на значењето на „Возможно“) - Можеби
* Скоро увидимся - Ќе се видиме наскоро
* Увидимся завтра (рамките на значењето на „До завтра“) - Ќе се видиме утре

## Поврзано

* Руска азбука
* Руси
* Русија
* Источнословенски јазици

## Наводи

## Надворешни врски

* Руски центар — центар за изучување на рускиот јазик во Скопје (македонски)
* Национален корпус на рускиот јазик (англиски)
* Институт за руски јазик (руски)