# Главна страница

|  |  |
| --- | --- |
|
ДОБРЕ ДОЈДОВТЕ на ВИКИПЕДИЈА,
слободната енциклопедија |

Eнциклопедија што може **секој да ја уредува**. Моментално има вкупно **162.366** статии на македонски јазик и **318** активни уредници!
**Напишете нова статија!**  |

географија  •  астрономија  •  биологија  •  геологија  •  информатика  •  математика  •  медицина  •  физика  •  хемија  •  археологија  •  економија  •  историја  •  политика  •  социологија  •  философија  •  индустрија  •  образование  •  уметност  •  архитектура  •  јазици  •  книжевност  •  музика  •  религија  •  спорт
повеќе...

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| Избрана статија |
| --- |
| Пристаништето на Ница
**Ница** — петти најнаселен град во Франција, по Париз, Марсеј, Лион и Тулуза. Урбаната област на Ница се протега надвор од административните граници на градот со население од околу еден милион и зафаќа површина од 721 км². Сместен на југоисточниот брег на Франција на Средоземното Море, Ница е вториот најголем француски град на средоземниот брег, веднаш зад Марсеј.
Градот е наречен *Nice la Belle* (*Nissa La Bella* на окситански), што означува *Убавата Ница*, што исто така е името на неофицијалната химна на Ница, напишана од Меника Рондели во 1912. Ница е главен град на департманот Приморски Алпи и втор најголем град во регионот Прованса-Алпи-Азурен Брег по Марсеј.
Површината на денешна Ница се протега на „Тера Амата“, археолошко наоѓалиште во кое се најдени докази за многу рано користење на огнот. Околу 350 п.н.е., Грците од Марсеј основале постојана населба и ја нарекле Никаја, по божицата на победата *Ника*. Низ вековите, градот бил заземан многу пати од разни освојувачи. Неговата стратешка местоположба и пристаништето значајно придонеле за неговата поморска сила. Низ вековите бил владение на Савоја, потоа станал дел од Франција помеѓу 1792 и 1815, кога бил вратен на Пиемонт-Сардинија до неговото повторно припојување кон Франција во 1860.
Природната убавина на Ница и нејзината умерена средоземна клима им го привлекло вниманието на богатите Англичани во втората половина на XVIII век, кога голем број на благороднички семејства ги поминувале нивните зими овде. Главното градско шеталиште крај морето, Англиската променада (*Promenade des Anglais*) го добило своето име во име на посетителите на градот. (*Дознајте повеќе...*)
  **архива**  •  **критериуми** |

| На денешен ден... |
| --- |
|
Денес е 12 јуни 2026 година и издвоени настанати од времепловот се:
**Настани**:

|  |  |
| --- | --- |
| 1691  | Ахмед II на турскиот престол го наследи султанот Сулејман III.
  |
| 1798  | Француската армија го зазеде средоземниот остров Малта.
  |
| 1812  | Наполеон Бонапарт, француски цар, на чело на „Големата армија“ ја мина реката Њемен и ја започна офанзивата на Русија.
  |
| 1898  | Филипинскиот генерал Емилио Агиналдо за време на Американско-шпанската војна со поддршка на САД прогласи независност на Филипини. Американците, потоа ги окупираа Филипините и го срушија отпорот на филипинските националисти, а тој тихоокеански архипелаг стекна формална независност во 1946 година.
  |
| 1944  | Кај селото Стрмашево, Неготинско, дел од Втората македонска НОУ бригада го нападна и го разби бугарскиот полициски одред „Бенковски“. Во оваа борба загина и Коце Стојановски - Металец, истакнат борец и револуционер.
  |
| 1945  | Грчка воена единица го опколи селото Кономлади, Костурско, Егејска Македонија. Притоа, командантот на единицата ги собра сите жители и со сила ги тераше да признаат дека се Грци. Но, тој не успеа во тоа, бидејќи насобраните му изјавија дека се Македонци.
  |
| 1946  | Одигран е фудбалски натпревар за првиот повоен Првак на Македонија помеѓу „Победа“ и „Македонија“ (2:1). Притоа е остварен и првиот фудбалски радиопренос на Радио Скопје, со коментар на Коле Чашуле.
  |
| 1964  | Водачот на Африканскиот национален конгрес, Нелсон Мендела и уште 7 противници на расистичкиот режим во Јужноафриканската Република, осудени се на доживотна робија. Ослободен е во 1990 година, а во 1994 година даде заклетва како прв црнец претседател на земјата.
  |
| 1976  | При воениот удар во Уругвај од власт е симнат претседателот Хуан Бордабери, со што започна деветгодишната диктатура на армискиот врв.
  |
| 1991  | Борис Елцин е избран за претседател на Русија.
  |
| 1993  | Република Македонија стана членка на Меѓународната поштенска заедница.
  |
| 1997  | Република Македонија и Република Џибути воспоставиле дипломатски односи на амбасадорско ниво.
  |
| 2001  | Генерал потполковник Јован Андревски, Началник на Генералштабот на АРМ, поднесе неотповиклива оставка, во екот на борбените дејства.
  |
| 2016  | Најмалку 50 луѓе биле убиени и 53 други повредени во напад во ноќен клуб во Орландо, Флорида. Напаѓачот бил убиен од полициските сили. |

**Родени**:

|  |  |
| --- | --- |
| 1840  | Јакуб Арбес — чешки писател, критичар и новинар.
  |
| 1856  | Спиро Гулапчев — македонски анархист.
  |
| 1877  | Јохан Фридрих Хегер — германски архитект.
  |
| 1915  | Дејвид Рокфелер — американски банкар.
  |
| 1924  | Џорџ Херберт Вокер Буш — претседател на САД (1988 — 1992). |
| 1926  | Амадео Каризо — арегентински фудбалски голман.
  |
| 1928  | Петрос Моливијатис — грчки политичар.
  |
| 1929  | Ана Франк — холандска Еврејка, жртва на холокаустот (п. 1988.).
  |
| 1930  | Столе Аранѓеловиќ — српски и југословенски глумец.
  |
| 1941  | Чик Кореја — американски џез-музичар. |
| 1945  | Пет Џенингс — северноирски фудбалер.
  |
| 1949  | Тодор Мицов — македонски поет.
  |
| 1955  | Мурат Мурати — македонски лингвист.
  |
| 1959  | Хуан Антонио Сан Епифанио — шпански кошаркар.
  |
| 1965  | Гвен Торенс — американска атлетичарка.
  |
| 1965  | Волфганг Херндорф — германски, писател, сликар и карикатурист.
  |
| 1969  | Витал Хејнен — белгиски одбојкарски тренер.
  |
| 1977  | Николас Васкес — аргентински глумец.
  |
| 1979  | Диего Милито — аргентински фудбалер.
  |
| 1981  | Адријана Лима — бразилски модел.
  |
| 1982  | Марко Поповиќ — хрватски кошаркар. |
| 1984  | Бруно Соријано — шпански фудбалер.
  |
| 1986  | Серхио Родригес — шпански кошаркар.
  |
| 1989  | Андреја Гвардини — италијански велосипедист.
  |
| 1992  | Филипе Кутињо — бразилски фудбалер.
  |
| 1996  | Давинсон Санчес — колумбиски фудбалер.
  |
| 2002  | Кони Де Винтер — белгиски фудбалер. |

**Починале**:

|  |  |
| --- | --- |
| 816  | Лав III — римски папа.
  |
| 1903  | Милан Делчев — македонски револуционер.
  |
| 1912  | Фредерик Паси — француски хуманист и нобеловец (р. 1822).
  |
| 1943  | Тодор Ангеловски — македонски учител.
  |
| 1944  | Коце Стојановски - Металец — македонски револуционер. |
| 1983  | Норма Ширер — канадско-американска филмска глумица.
  |
| 1997  | Булат Окуџава — советски и руски поет.
  |
| 2003  | Грегори Пек — американски филмски глумец (р. 1916). |
| 2006  | Ѓерѓ Лигети — унгарско-австриски композитор (р. 1923).
  |
| 2007  | Барон Ги Едуар Алфонс Пол де Ротшилд — француски банкар (р. 1909). |
| 2024  | Џери Вест — американски кошаркар.
  |

**Празници**:

|  |  |
| --- | --- |
| \*  | Ден на Русија.
  |
| \*  | Светски ден против злоупотребата на детскиот труд. |

 |

| Издвоен цитат |
| --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ |
„Животот е една голема угорница, а уште поголема удолница по која трчаме. Цел живот трчаме за да го откриеме нејзиниот крај, нејзиниот газер, кај што ќе заврши и нашето талкање. Нашето постојано паѓање“. — „Пиреј“, Петре М. Андреевски, 1980 год. | “ |

**архива**  •  **предложете цитат** |

 |  |

| Слика на денот |
| --- |
|  Црквата „Св. Леонтиј“ во Водочкиот манастир, Струмичко. |
| **други избрани слики** |

| Дали сте знаеле... |
| --- |
| Зградата на ХАЗУ (порано ЈАЗУ)* ... дека **Југословенската академија на науките и уметностите (ЈАЗУ)** во Загреб е основана во 1861 г. како матична културно-научна установа на сите Јужни Словени?
* ... дека поимот **хигиена** доаѓа од **Хигија**, старогрчка божица на чистотата и здравјето?
* ... дека името на денешната скопска населба Црниче потекнува од средновековната тврдина **Чрнче** на Водно?
* ... дека според една легенда, поречкото село **Барбарос** (Барбарас) е наречено според светиот римски цар Фридрих I Барбароса?
* ... дека на сончевата светлината ѝ требаат **нешто над 8 минути** да стаса до Земјата?
* ... дека како најбрзо животно на светот, **сивиот сокол** при спуст може да развие брзина од 389 км/ч?
* ... дека Филип II бил убиен од **еден Павзаниј** поради друг?
* ... дека **знамето на Непал** е единственото неправоаголно знаме во светот?
* ... дека **Јована Лудата** имала 6 деца, и сите станале европски монарси?
* ... дека **Шведска** ја сменила **страната на возење** од лево на десно на 3 септември 1967 г.?

**архива**  •  **предложете факт** |

| Што е Википедија? |
| --- |
|
Изданијата на Википедија се места каде многу различни доброволци работат заедно за да напишат енциклопедии на различни јазици. Овој проект претставува **енциклопедија на македонски јазик** и моментално има **162.366 енциклопедиски статии**. Целата нејзина содржина е лесно достапна и слободна за употреба. **Нашата мисија е да го собереме целото човеково знаење на македонски јазик** — знаење кое е бесплатно, слободно и лесно пристапно за секого.
Сакате заедно да ја оствариме целта? Најпрво, започнете со нашиот **вовед**!

**Содржина и помош**
скорешни промени  •  технички списоци  •  почетен курс  •  помош  •  кратко упатство  •  превод на статија  •  вашата прва статија  •  селска чешма  •  викисредби  •  начела и напатствија  •  категориски индекс  •  избрана содржина  •  добри статии  •  нови статии  •  потребни статии

 |

| Заедница |
| --- |
|  **Селска чешма** — главно место за разговор поврзан со Википедија. Селската чешма е место каде што можете да поставувате прашања, решавате проблеми, да помогнете на заедницата и заедно да ја развиваме енциклопедијата.
 **Портал на заедницата** — збирно место поврзано со тематски проекти. Тука може да најдете тематски портали од различни области, каде може да придонесувате и да ја збогатувате Википедија.
 **Викисредби** — можност за дружење, размена на идеи и предлози за развојот на Википедија - во живо!
 **Тековни настани** — бидете во тек со развојните настани на Википедија. Следете го развојот на најголемата енциклопедија во светот!
 **Повеќејазичност** — слободната енциклопедија е достапна и на голем број други јазици, освен македонскиот. Истражете ја и на друг јазик! |

| Братски проекти |
| --- |
|
Фондацијата Викимедија е непрофитна организација која, покрај Википедија, опфаќа и други проекти:

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Ризница** — складиште на мултимедијални содржини |
|  | **Викиизвор** — збирка на дела и книги |
|  | **Викивести** — вести од светот |
|  | **Викиречник** — повеќејазичен речник и лексикон |
|  | **Викицитат** — збирка на цитати |
|  | **Викикниги** — збирка на учебници и прирачници |
|  | **Викивидови** — именик на видови |
|  | **Викиуниверзитет** — збирка на материјали и активности за учење |
|  | **Мета-вики** — усогласување на проектот „Викимедија“ |
|  | **Википодатоци**— база на слободни знаења |
|  | **Википатување** — туристички водич |

 |

 |

↑ најгоре ↑  •  превчитај ја страницава  •  статистика  •  односи со јавноста  •  пријавете неправилност