# Унгарска револуција (1956)

| Унгарска револуција од 1956
 |
| --- |
| Дел од Студена војна
 |
|  Знаме на Унгарија со отесечен комунистички грб. Знамето со дупка станало симбол на револуцијата.
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Датум | 23 октомври – 10 ноември 1956
 |
| Место | Унгарија |
| Исход | советска победа, револуцијата била задушена
 |

 |
| Завојувани страни |
|  СССР
* Советска армија
* КГБ

 Унгарија
* Државна безбедносна управа
 |  Унгарски револуционери
 |
| Команданти и водачи |
|  Никита Хрушчов  Иван Конев  Ерне Гере
 |  Имре Наѓ   Пал Малетер  |
| Сила |
| 31.550 трупи 1.130 тенкови непознат број на лојални членови од унгарската влада
 | непознат број на војници, вооружени групи и вооружени цивили
 |
| Жртви и загуби |
| Советски жртви: 722 убиени или исчезнати 1.540 повредени
 | 2.500–3.000 убиени (проценка) 13.000 повредени (проценка) |
| 3.000 убиени цивили
 |

**Унгарска револуција од 1956** или **Унгарско востание од 1956** (унгарски: *1956-os forradalom* или *1956-os felkelés*) — народен револт против унгарската влада и нејзините политики наметнати од СССР, кој траел од 23 октомври до 10 ноември 1956 година. Иако револтот започнал без предводник, тој прераснал во првата голема закана по советската контрола откако силите на СССР ги потиснале силите на Нацистичка Германија од територијата на Унгарија на крајот од Втората светска војна и навлегле во Средна и Источна Европа.

Револтот започнал како студентски демонстрации што привлекле илјадници лица кои марширале низ центарот на Будимпешта до зградата на парламентот, разгласувајќи на улиците од комбе со помош на звучници преку Радио Слободна Европа. Студентска делегација се обидела да влезе во зградата на унгарското радио со намера јавно да ги објават студентските барања, но била задржана. Кога било побарано ослободување на студентската делегација од страна на лицата кои однадвор демонстрирале, Државната безбедносна полиција отворила оган од внатрешноста на градбата. Еден студент починал, бил завиткан во знаме и држен над толпата. Со овој настан започнала револуцијата. Со раширувањето на вестите, неред и немири започнале низ целиот град.

Револтот набргу се проширил низ цела Унгарија и владата се распаднала. Илјадници лица воено се организирале и започнале да се борат против Државната безбедносна полиција и советските трупи. Просоветските комунисти и членовите на Државната управа за безбедност биле убивани или затворани, а поранешните затвореници ослободувани и вооружувани. Радикалните импровизирани работнички совети се избориле за локална контрола од владејачката Унгарска работничка народна партија и побарале политички промени. Новата влада формално ја распуштила Државната управа за безбедност, ја објавила својата намера за повлекување од Варшавскиот пакт и се залагала за возобновување на слободните избори. На крајот на октомври, борбите речиси сопреле и состојбата започнала повторно да се нормализира.

По објавувањето на готовноста за преговори во врска со повлекувањето на советските сили, Политбирото ја променило одлуката и решило да ја задуши револуцијата. На 4 ноември, советските сили навлегле во Будимпешта и другите подрачја на земјата. Отпорот продолжил до 10 ноември. Повеќе од 2.500 унгарски и 700 советски трупи биле убиени во конфликтот, а 200.000 Унгарци ја напуштиле земјата. Следните неколку месеци биле исполнети со масовни апсења и јавни оптужби. До јануари 1957, новоназначената влада од страна на СССР ја задушила севкупната опозиција во јавноста. Овие советски активности, иако ја зајакнале контролата над Источниот блок, предизвикале поделба меѓу марксистите во западните земји и придонеле кон значајно намалување на членството во комунистичките партии во овие земји.

Јавна дискусија за револуцијата била забранета во Унгарија повеќе од 30 години. По омекнувањето на политиката во текот на 1980-тите, револуцијата била предмет на интензивно проучување и дебата. При создавањето на Третата унгарска република во 1989, 23 октомври бил прогласен за национален празник.

Додека трала Втората Свететска војна Унгарија била член на Силите на оската, таа се здружила со моќите на Нацистичка Германија, Кралството на Италија (1861-1946)Фашистичка Италија, Кралството на Романија, и Кралството на Бугарија.Во 1941, Унгарската војска (Унгарија во Втората светска војна)во инвазија од Југославија или окупацијата од Југославија и Операцијата Барбароса или инвазија на Советскиот Сојуз.Црвената Армија ги форсирала да се вратат Унгарците и други освојувачи на оската, и околу 1944 била тргната кон Унгарија.

Плашејќи се од инвазијата, Унгарската влада започнала да преговара со приврзаниците на сојузниците.Тие завршиле кога ја нападнаа и окупираа операцијата Маргарет нацистичка Германија, земјата ја создаде про-оската (Владата на националното единство, Унгарија).

Обете Унгарци и Германци форсирале стационирани сили кои биле последователно поразени кога Советскиот Сојуз ја нападнале земјата на крајот од 1944.

### Повоена окупација

Кон крајот на Втората светска војна, (Советската војна) ја окупирале Унгарија, со тоа што државата се нашла под фазата на Советскиот Сојуз.Веднаш по завршувањето на Втората светска војна, Унгарија била повеќепартиска демократија, и Унгарските парламентарни избори во 1945 произведиле независна коалициска влада на сиромашните, аграрни работници и граѓански партии (коалициска влада) под премиерот Золтан Тилди. Како и да е Унгарската комунистичка партија, марксистичка-ленистичка група кои ги споделиле иделистичките верувања на Советската влада, константно победувала со мали концесии во процес именуван Салама тактика, која го пресекува подалеку влијанието на избраната влада, вклучувајќи го фактот дека резултирало само 17% од гласањето.

По изборите во 1945, портфолијото од Министерството за надворешни работи, го прегледале авторитетот на Унгарската безбедносна полиција, подоцна познато како АВХ, била преместена од Независна партија и мали партии на номинираната Комунистичка партија.

партијата на Унгарските работници била изменета во економијата во социјализмот со преземање на радикална Национализација врз основа на советскиот модел.Писателите и новинарите биле првите кои гласале да се отвори критика на владата и нејзините политики, со тоа што објавиле критички статии во 1955.На крајот од 22 октомври 1949, студентите на Техничкиот универзитет ја воскреснаа студентската унија на МЕФЕС и организираа демонстрации на 23 октомври што предизвикаа синџир на настани што водат директно до револуцијата.

## Литература

## Наводи

## Надворешни врски

Историски збирки
* 1956 Hungarian Revolution Collection Архивирано на 9 мај 2012 г. of the Woodrow Wilson International Center for Scholars, Cold War International History Project (Virtual Archive 2.0), containing documents and other source materials relating to the 1956 Revolution.
* Institute of Revolutionary History, Hungary Архивирано на 23 март 2005 г. A Hungarian language site providing historical photos and documents, books and reviews, and links to English language sites.
* OSA Digital Archive Архивирано на 7 февруари 2008 г. Videos of the 1956 Hungarian Revolution
* *Universal Pictures and Warner Pathé newsreels regarding the revolution*
* "On this day 4 November 1956: Soviet troops overrun Hungary" (Accessed 12 October 2006) – BBC reports on the first day of the second Soviet intervention and the fall of the Nagy government.
* Hungary '56 Andy Anderson's pamphlet, written in 1964 and originally published by Solidarity (UK), about events of the Hungarian uprising of 1956, focusing on Hungarian demands for economic and political self-management. (AK Press 2002, ISBN 0-934868-01-8)
* Краткометражниот филм *Big Picture: Operation Mercy* е достапен за слободно симнување на Интернетскиот архив
* Краткометражниот филм *Hungarian Revolution Aftermath (1956)* е достапен за слободно симнување на Интернетскиот архив
* Краткометражниот филм *Hungarian Revolution (1956)* е достапен за слободно симнување на Интернетскиот архив

Други академски извори
* The 1956 Hungarian revolution and the Soviet bloc countries: reactions and repercussions (MEK)

Документарни филмови
* *Freedom's Fury* The 2005 documentary film depicting events surrounding the Hungarian-Soviet confrontation in the Olympic water polo tournament, now known as the "blood in the water match". Narrated by Mark Spitz, produced by Lucy Liu and Quentin Tarantino.
* *Torn from the flag* Documentary film 2007. The significant global effects of the Hungarian revolution of 1956.

Одбележувања
* The 1956 Portal A resource for Hungarian-American organizations to highlight and promote their 1956 Hungarian Revolution commemoration activities, including 1956 photos, videos, resources, and events across the US.
* Freedom Fighter 56 Personal stories of survival and escape from participants in the revolution
* 1956 Hungarian Memorial Oral History Project Архивирано на 15 септември 2008 г. Multicultural Canada oral history collection of revolution refugees in Canada