# Корпоративна општествена одговорност

**Корпоративна општествена одговорност** (**CSR**, исто така наречена **корпоративна совест**, **корпоративното граѓанство**, **социјална средина**, или **одржлив одговорен бизнис / одговорен бизнис**) е форма на корпоративно саморегулирање интегриранo во бизнис модел. CSR управувачките функции се вграден, само-регулирачки механизам со кој бизнисите ja следат активно нивната усогласеност со духот на законот, етичките стандарди и меѓународните норми. Целта на KOO е да ја прифати одговорноста за акциите на компанијата и да ги поттикне на позитивно влијание преку активности во животната средина, со потрошувачите, вработените, заедниците, акционерите и сите други членови на јавната сфера.

Терминот "Корпоративна општествена одговорност" влегол во општа употреба во доцните 1960-ти и раните 1970-ти години, откако многу мултинационални корпорации го формирале терминот акционери, што ги опишува оние кои имаат влијание на организацијата преку нивно влијание. Терминот бил употребуван за да се опишат корпоративни сопственици над акционерите, како резултат на влијателна книга на Едвард Фримен, *Стратегиски менаџмент: пристап на акционер*во 1984 година. Поддржувачите велат дека корпорациите имаат повеќе долгорочна добивка од перспективното работење, додека критичарите тврдат дека KOO го одвлекува вниманието од економската улога на бизнисот. Други тврдат дека CSR е само обид да се пре-блокира улогата на владите како чувари на мултинационалните корпорации.
CSR е создадена да ја помогне мисијата на организацијата, како водич за она што компанијата се залага и кон она што ќе треба се придржуваат потрошувачите. Развојната бизнис етика е една од формите на применетата етика, кој се занимава со етички принципи и морални или етички проблеми кои можат да настанат во деловното опкружување. ISO 26000 е признат меѓународен стандард за CSR. Организациите од јавниот сектор, (Обединетите нации за пример) се придржуваат до тројната крајна линија(TBL). Широко прифатено е тоа дека CSR се придржува до слични принципи, но не со официјалниот чин на законодавството.

## Пристапи

Некои стручни лица идентификуваат разлика помеѓу пристапите кон CSR во Канада (Училиштето во Монтреал за CSR), во континентална Европа и англосаксонските пристапи.

Дури и дискусијата за CSR во Европа е многу хетерогена.

Заеднички пристап кон CSR е филантропијата. Ова вклучува парични донации и помош на локалните организации и најсиромашните заедници во земјите во развој. На некои организации не им се допаѓа овој пристап бидејќи тоа не помага во изградбата на вештините на месните жители, а генерално развојот на заедницата води до повеќе одржлив развој.

Друг пристап кон CSR е да ја приклучи својата стратегија директно во бизнис стратегијата на организацијата.

Друг пристап е зголемување на интересот за корпоративната одговорност. Ова се нарекува создавање на заеднички вредности или CSV. Моделот на заедничката вредност е заснован на идејата дека корпоративниот успех и социјалната заштита се меѓусебно зависни, а секој бизнис има потреба од здрава, образована работна сила, одржливи ресурси и вешто владеење за поефикасно да се натпреварува на пазарот. За општеството да напредува, поволните и конкурентни бизниси мора да се развиваат и да поддржуваат создавање на приход, богатство, даночен приход, како и можности за филантропија. CSV доби глобално внимание во статијата на Харвард за бизнис план *Стратегија и општество: Врската помеѓу конкурентна предност и корпоративната социјална одговорност*[1] од страна на Мајкл Е. Портер, водечки авторитет за конкурентна стратегија и раководител на Институтот за стратегија и конкурентност на Бизнис училиштето на Харвард, и Марк Р. Крамер, виш научен соработник на училиштето Кенеди на Универзитетот Харвард и соосновач на советниците за социјалното влијание. Статијата обезбедува увид и релевантни примери на компании кои имаат развиено длабоки врски помеѓу нивните бизнис стратегии и корпоративната општествена одговорност. CSV признава размени помеѓу краткорочната профитабилност или целите на животната средина, но се фокусира повеќе на можностите за конкурентна предност за градење на социјална вредност во корпоративната стратегија.

Многу компании користат бенчмаркинг стратегија за да се натпреваруваат во рамките на нивните индустрии во CSV политиката, спроведувањето и ефикасноста. Бенчмаркингот вклучува ревидирање на конкурентите CSR иницијативи, како и мерење и оценување на влијанието што тие политики го имаат врз општеството и животната средина, и тоа како корисниците ја гледаат конкурентата CSR стратегија. По сеопфатната студија за конкурентната стратегија и извршениот преглед на внатрешната политика, може да се извршти споредба и да се развие стратегија за конкурентните CSR иницијативи.

## Општествено сметководство, ревизија и известување

За бизнисот за да преземе одговорност за своите постапки, бизнисот мора да биде целосно одговорен. Социјалното сметководсто, како концепт за опишување на комуникација на социјалните и еколошките ефекти на економските активности на компанијата на одредени интересни групи во општеството и за општеството во целина, е исто така важен елемент на CSR .
Социјалното сметководство ја нагласува идејата на корпоративната одговорност. D.Crowther го дефинира социјалното сметководство во смисла како "пристап кон известување активности на фирмата која ја нагласува потребата за идентификација на општествено релевантно однесување, определување на она за кое компанијата е одговорна со својата општествена работа и развој на соодветни мерки и известувачки техники."
Еден пример на социјално сметководство, до одреден степен, се наоѓа во годишниот директорски извештај, под условите на Законот за трговски друштва во Велика Британија.

Развиени се голем број на известувачки упатства или стандарди за да служат како рамка за социјално сметководство, ревизија и известување, вклучувајќи:

* Одговорност (Институт за социјални и етички одговорности) # AA1000 стандард, врз основа на тројна крајна линија на Џон Елкингон
* Сметководство за одржливост на проектот Архивирано на 14 септември 2010 г. Рамка за репорти Архивирано на 23 септември 2010 г.
* Водич за известување на Глобалната известувачка иницијатива
* Стандард на GoodCorporation Стандард Архивирано на 20 март 2012 г. развиен во соработка со Институтот за бизнис етика
* Earthcheck www.earthcheck.org Сертификација
* Меѓународниот стандард за Општествена одговорност SA8000
* Водич за Етички стандард
* Стандард за управување со животната средина ISO 14000
* Глобален договор на Обединети нации бара компаниите да комуницираат за нивниот напредок (или да се произведат извештај за напредокот), и да се опише спроведувањето на десетте универзални принципи на компанијата. Оваа информација треба да биде целосно интегрирана во главниот медиум на комуникација на акционерот.

Во некои земји, постојат правни барања за социјалнo сметководство, ревизија и известување (на пример, во Франција), иако усогласување на меѓународен или национален договор за значајни мерења на социјалните и еколошките перформанси е многу тешко да се воспостави. Многу компании сега произведуваат надворешни ревидирани годишни извештаи, но извештаите варираат во формат, стил, и евалуација и методологија (дури и во рамките на истата индустрија). Критичарите ги отфрлаат овие извештаи.

Во Јужна Африка, од јуни 2010 година, сите компании кои котираат на берзата на Јоханесбург било потребно да се произведат интегрирано известување на местото на годишниот финансиски извештај и одржлив развој.

Интегриран извештај вклучува социјални, економски и перформанси на околината заедно со финансиски информации за ефикасноста и се очекува да им обезбеди на корисниците повеќе прегледи во врска со компанијата. Меѓутоа, ова барање било имплементирано во отсуство на какви било формални или правни стандарди за интегриран извештај. Интегрираниот известувачки комитет е основан за издавање на упатства за добра практика во оваа област.

## Потенцијални бизнис придобивки

Обемот и видот на придобивките од CSR за една организација може да варира во зависност од природата на претпријатието, и е тешко да се измери, иако има доволно литература за убедување бизнисот да донесе мерки надвор од финансиските.

Дефиницијата за CSR што се користи во рамките на една организација може да варира. CSR може да биде засновано на одделенија на организацијата за човечки ресурси, бизнис развој или односи со јавноста.
Бизнис случај за CSR во рамките на компанијата, најверојатно, ќе се темели врз една или повеќе од овие аргументи:

### Човечки ресурси

CSR програма може да послужи како помош за регрутирање и задржување, особено во рамките на конкурентени фирми. Потенцијалните регрути често се прашуваат за CSR политика на фирмата за време на интервјуто, и со сеопфатна политика може да им се даде предност. CSV , исто така, може да помогне за подобрување на перцепцијата на компанијата меѓу нејзиниот персонал, особено кога вработените може да бидат вклучени во давањето плати, прибирање финансиски средства, активности или заедничко волонтирање.

### Управување со ризици

Управување со ризици е централниот дел на многу корпоративни стратегии. Репутацијата, која се потребни децении да се изгради може да се уништи во часови преку инциденти како корупциски скандали или несреќи во околината. Ова, исто така може да привлече несакано внимание од регулаторите, судовите, владата и медиумите. Градење вистинска култура со која "се прави вистинската работа" во рамките на корпорацијата може да доведе до избегнување на овие ризици.

### Разлика според брендови

На големите пазари, сите компании се стремат кон уникатна продажба на предлозите која може да ги одвои од конкуренцијата во главите на потрошувачите. CSV може да игра улога во градењето на лојалноста на клиентите врз основа на етички вредности.
Неколку големи брендови, како што се "The Co-operative Group", "The Body Shop" и "American Apparel" се изградени врз етички вредности. Организациите за бизнис услуги може да имаат премногу корист од добра репутација за интегритет и добри практики.

### Лиценца за работа

Корпорациите се заинтересирани да избегнат мешање во нивниот бизнис преку оданочување или прописи. Со преземање на суштински доброволни чекори, тие можат да ја убедат владата и пошироката јавност дека тие опфаќаат прашања како што се здравјето и безбедноста, разновидностa, или во однос на стандардите за труд и влијанијата врз животната средина.

## Критики и проблеми

Критичарите на CSR како и поборниците имаат дебата за голем број на проблеми во врска со тоа. Тие ја вклучуваат врската кон CSR како основна цел и природата на бизнисот и сомнителните мотиви за ангажирање за CSR, вклучувајќи загриженост за неискреност и лицемерие.

### Природа на бизнисот

Милтон Фридман и други тврдат дека целта на корпорацијата е да се зголемат повратните средства на акционерите и поради тоа што само луѓето можат да имаат социјална одговорност, корпорациите се одговорни само за нивните акционери, а не за општеството како целина. Иако тие прифаќаат дека корпорациите треба да ги почитуваат законите на земјите во кои тие работат, тие тврдат дека корпорациите немаат друга обврска кон општеството. Некои луѓе сметаат дека CSR е во склад со самата природа и намена на бизнисот претставува пречка за слободната трговија.

Критичарите на овој аргумент гледаат на слободниот пазар како спротивност на благосостојбата на општеството и пречка за човековата слобода. Тие тврдат дека капитализмот што постои во многу земји во развој е форма на економски и културен империјализам, истакнувајќи дека овие земји обично имаат помалку заштита на трудот, а со тоа и нивните граѓани се изложени на поголем ризик од експлоатација од страна на мултинационалните корпорации.

Широк спектар на поединци и организации работат помеѓу овие страни. На пример, REALeadership Алијансата тврди дека работата на раководството (било да е тоа корпоративно или на друг начин) е да го промени светот на подобро.

Многу верски и културни традиции тврдат дека економијата постои да им служи на човечките суштества, така што сите економски субјекти имаат обврска кон општеството. Покрај тоа, како што беше дискутирано погоре, многу CSR поборници укажуваат дека CSR може значително да ја подобри долгорочната корпоративна профитабилност затоа што ги намалува ризиците и неефикасноста, додека нуди и потенцијални придобивки како подобрена бренд репутација и ангажираност на работниците.

### Мотиви

Некои критичари веруваат дека CSR програмите се преземаат од страна на компаниите како што се British American Tobacco , гигантот за нафта (добро познат по својот висок профил и рекламните кампањи за еколошки аспекти во работењето), и McDonald и нивната цел да го одвлекуваат вниманието на јавноста со етички прашања поставени од страна на нивните основни операции. Тие тврдат дека некои корпорации започнаа со CSR програми за комерцијални корист и тие уживаат преку зголемување на нивниот углед со јавноста. Тие укажуваат дека корпорациите кои постојат само за да го зголемат профитот не се во состојба да ги унапредат интересите на општеството како целина.

Друг проблем е дека понекогаш компаниите тврдат дека за промовирање на CSR треба да бидат посветени на одржлив развој, но истовремено се вклучуваат и во штетни бизнис практики. На пример, од 1970-тите, на McDonald корпорацијата и куќата на Роналд Мекдоналд се гледа како CSR и маркетингшка врска. Во поново време, како што CSR стана неопходна, компанијата ги зајакна своите CSR програми поврзани со пазарот на труд, еколошки и други практики.

Критичарите што се занимаваат со корпоративно лицемерие и неискреност обично укажуваат на тоа дека владиното и меѓународното регулирање и спроведување се неопходни да се обезбеди дека компаниите се однесуваат на социјално одговорен начин.

Други, како Патриша Верхан, тврдат дека CSR треба да се смета повеќе како корпоративна морална одговорност и да се ограничи со фокусирање повеќе на директните влијанија на организацијата.

### Етичкa потрошувачка

Порастот на популарноста на етичката потрошувачка во текот на последните две децении може да биде поврзан со подемот на CSR. Како глобалната популација се зголемува, така притисокот врз ограничените природни ресурси треба да ја задоволи зголемената побарувачка на потрошувачите. Индустријализацијата, во многу земји во развој, е во подем како резултат на технологијата и глобализацијата. Потрошувачите се сè повеќе свесни за животната средина и социјалните импликации на нивните одлуки од ден за ден и затоа почнуваат да купуваат одлуки во врска со нивната еколошкa и етичка загриженост. Сепак, оваа практика е далеку од согласност да стане универзална.

### Глобализацијата и пазарните сили

Како корпорациите растат преку глобализација, тие се соочуваат со нови предизвици кои наметнуваат ограничувања на нивниот раст и потенцијален профит. Владините прописи, тарифите, еколошките ограничувања и различните стандарди за тоа што претставува "трудова експлоатација" се проблеми кои може да ги чинат организациите милиони долари. Некои етички прашања се едноставно скапа пречка, а некои компании користат CSR методологии, како стратешки тактика за да добијат поддршка од јавноста за нивното присуство во глобалните пазари, помагајќи им да одржат конкурентна предност.

### Социјална свест и едукација

Улогата меѓу корпорациите како заинтересирани страни е да работат колективно за да извршат притисок врз корпорациите кои се менуваат. Акционерите и инвеститорите преку општествено одговорнo инвестирање вршат притисок на корпорациите да се однесуваат одговорно. Невладините организации, исто така, заземаат поголема улога, проширувајќи ја моќта на медиумите и на интернетот за да се зголеми нивната контрола и колективен активизам околу корпоративното однесување. Преку едукација и дијалог, развојот на свеста на заедницата во одржување бизниси се зголемува.

### Етичка обука

Подемот на етиката во корпорациите е друг двигател заслужен за промена на однесувањето и културата на корпорациите. Целта на оваа обука е да им помогне на вработените да донесат етички одлуки кога одговорите се јасни. Tullberg верува дека кај луѓето постои капацитет да лажат и манипулираат, па оттука и потребата за учење нормативни вредности и правила во човековото однесување. Организациите, исто така имаат корист од зголемување на вработените, лојалност и гордост во организацијата.
И покрај тоа, компаниите стануваат заинтересирани за процеси кои можат да додадат видливост на CSR политики и активности. Еден метод за стекнување на зголемена популарност е употребата на добри програми за обука, каде CSR е голем проблем и бизнис симулацијата може да игра значајна улога во ова.

### Закони и регулација

Друг двигател на CSR е улогата на независни посредници, особено Владата, за да обезбеди дека корпорациите се спречени да им наштетат на пошироките општествени добра, вклучувајќи ги и луѓето и животната средина. CSR критичарите како што е Роберт Рајх тврдат дека владите треба да го постават на дневен ред прашањето за општествена одговорност и да го дефинираат со закони и регулатива која ќе им овозможи на бизнисите да се однесуваат одговорно.

Прашањата околу владината регулатива претставуваат проблем. Регулативата сама по себе не е во можност да го покрие секој аспект во детали на работењето на акционерското друштво. Ова доведува до тешки правни процеси и проблеми при толкување на законот.
Второто прашање е финансиски товар за тоа дека регулативата може да ја одржи економијата на една земја.

Данска има право на CSR. На 16 декември 2008 година, данскиот парламент усвои нацрт-закон што ја прави задолжителна за најголемиот број на дански компании (1100), инвеститори и државни компании за да се вклучат информации за корпоративна општествена одговорност на претпријатијата во нивните годишни финансиски извештаи. Барањето за известување стапило на сила на 1 јануари 2009 година.
 Потребните информации вклучуваат:

* Информации за политики на компаниите за КОО или општествено одговорни инвестиции
* Информации за тоа како таквите политики се имплементирани во пракса
* Информации за какви резултати се добиени досега и очекувања на управата за иднината во однос на КОО

### Приоритети на заинтересираните страни

Корпорациите се мотивирани да станат општествено одговорни затоа што повеќето нивни важни соработници очекуваат од нив да го разберат општеството и прашањата на заедницата кои се релевантни за нив. Разбирање на ова е важно за вработените и е обично прв приоритет заради многуте меѓусебни бизнис бенефиции кои можат да бидат добиени од зголемената ангажираност на работниците (т.е. повеќе лојалност, подобрување на вработувањето, зголемување на задржувањето, поголема продуктивност, и така натаму). Клучни надворешни засегнати страни вклучуваат клиенти, потрошувачи, инвеститори (особено институционални инвеститори), заедници во области каде што корпорацијата работи на своите капацитети, регулатори, академици и медиуми.

## Аргументи за вклучување на попреченост во CSR

Во последниве години CSR сè повеќе станува дел од голем број на компании и истовремено станува важна активност за бизнисите низ целиот свет.

Во суштина, CSR значи дека бизнис моделот на компанијата треба да биде општествено одговорен и еколошки одржлив. Општествено одговорен значи дека активностите на компанијата треба да бидат од корист за општеството, а еколошки одржлив тоа значи дека активностите на компанијата не треба да наштетат на животната средина.

Во денешно време можеме да видиме е дека има излив на ентузијазам само за еколошки причини. На пример, контрола на загадувањето, глобалното затоплување, уништувањето на шумите, намалување на емисиите на јаглерод и др. Тоа е затоа што повеќето од социјалните активности на компаниите придонесуваат за благосостојбата на работоспособни луѓе, но не се земат предвид лицата со посебни потреби кои се исто така дел од општеството во кое компанијата постои и кои изнесуваат најмалку 10 % од населението. Затоа, хендикепот мора да се направи дел од CSR политиките на компаниите.

Вршење на деловната практика која ги вклучува лицата со посебни потреби би требало да помогне за подобрување на угледот на компанијата и сликата во повеќе конкурентна средина.

Конечно, хендикепот е еден од факторите кои можат да придонесат за "разновидност", а разновидност значи зголемување на вредноста во управување со компанијата. Сепак, хендикепот често се наметнува во полза на други разновидни критериуми, па инвалидитетот треба да биде конкретно вклучен во рамките на CSR.

## Погледни уште

* Бизнис етика
* Односи со јавноста
* Претприемништво
* Корпорација

## Белешки

## Наводи