# Слепи кучиња

| colspan=2 class="skin-nightmode-reset-color" style="text-align: center; background-color: transparent; text-align:center; border: 1px solid red;" | Слепи кучиња Период: Ран миоцен - денес |
| --- |
|  |
| Мал бамбусов стаорец, *Cannomys badius*. |
| colspan=2 style="text-align: center; background-color: transparent; text-align:center; border: 1px solid red;" | Научна класификација |
| Царство: | Animalia |
| Колено: | Chordata |
| Класа: | Mammalia |
| Ред: | Rodentia |
| Натсемејство: | Muroidea |
| Семејство: | **Spalacidae** Gray, 1821 |
| colspan=2 style="text-align: center; background-color: transparent; text-align:center; border: 1px solid red;" | Потсемејства |
|
Spalacinae
Myospalacinae
Rhizomyinae |

**Слепите кучиња** (латински: *Spalacidae*) образуваат семејство на глодачи која обединува ријачки цицачи адаптирани кон подземен начин на живеење: слепото куче, бамбусовиот стаорец и цокорите. Ова семејство, заедно со *Platacanthomyidae*, претставува една од најстарите гранки на подредот *Muridae*. До неодамна, овие глодачи припаѓаа на различни семејства: *Spalacidae*, *Rhizomyinae* и потсемејството на цокори од семејството на хрчаци. Меѓутоа, скорешните генетски истражувања открија дека овие групи се монофилетски.

## Општи одлики

Во семејството има ријачки или полуријачки глодачи за кои е карактеристично крупното брановидно тело, недоразвиените очни јаболки и ушни школки, ниското и густо крзно и кратките екстремитети. Опашката е кратка (долга колку половина од телото). Черепот има широка клиновидна форма, а мускулатурата на вратот е силна. За повеќето видови (освен цокорите, кои ријат со помош на предните екстремитети) се карактеристични широки испапчени секачи. Големината на телото варира од белозабото мало слепо куче (*Nannospalax leucodon*), чија должина изнесува 13 cm, а тежи околу 100 g, до џиновскиот бамбусов стаорец, кој при должина на телото од 48 cm тежи до 4 кг. Кај некои видови (африкански бамбусови стаорци) мажјаците се поголеми од женките; кај другите половиот диморфизам не е изразен.

## Начин на живеење

Слепите кучиња се распространети во Стариот Свет. Во Европа тие се среќаваат од југоисточна Европа до Африка, на запад до Либија, а на југ до северна Танзанија; во Азија достигнуваат од Блискиот Исток и Мала Азија до островот Суматра. Два вида на слепи кучиња — џиновското и обичното се среќаваат на територијата на Русија.

Поголем дел од својот живот овие глодачи го минуваат под земјата, градејќи сложени системи на тунели со гнездови комори, складишта и тоалети. Почвата ја раскопуваат пред сè со секачите (слепото куче и бамбусовиот стаорец) или со предните екстремитети (цокорите). За риење, овие глодачи ги претполагаат влажните ровки почви, при што избегнуваат сушни станишта; на планините се среќаваат до 4000 m надморска височина. Ова се солитарни територијални животни кои ги заштитуваат своите гнездилишта и посед. Активни се во текот на целата година; дневната активност зависи од видот. Повеќето видови заседнуваат во своето место на живеење, додека други скитаат во потрага по храна. Се хранат најмногу со подземните делови на растенијата: корења, луковици и ризоми. Зелените делови на растенијата, плодовите, семињата, но и инсектите и другите безрбет ги користат помалку. Многу видови се штетници на земјоделските култури.

## Систематика

Обично слепо куче, *Spalax microphthalmus*.
* Потсемејство вистински слепи кучиња — *Spalacinae*
	+ Слепо куче (*Spalax*)
		- Песочно слепо куче (*Spalax arenarius*)
		- Џиновско слепо куче (*Spalax giganteus*)
		- Балканско слепо куче (*Spalax graecus*)
		- Обично слепо куче (*Spalax microphthalmus*)
		- *Spalax zemni*
	+ Мало слепо куче (*Nannospalax*)
		- *Nannospalax leucodon*
		- *Nannospalax nehringi*
		- *Nannospalax ehrenbergi*
* Потсемејство бамбусови стаорци — *Rhizomyinae*
	+ Бамбусов стаорец (*Rhizomys*)
		- *Rhizomys sinensis*
		- *Rhizomys pruinosus*
		- *Rhizomys sumatrensis*
	+ Мали бамбусови стаорци (*Cannomys*)
		- Мал бамбусов стаорец (*Cannomys badius*)
	+ Африкански бамбусови стаорци (*Tachyoryctes*)
		- *Tachyoryctes macrocephalus*
		- *Tachyoryctes splendens*
* Потсемејство цокори — *Myospalacinae*
	+ Цокор (*Myospalax*)
		- *Myospalax aspalax*
		- *Myospalax epsilanus*
		- *Myospalax myospalax*
		- *Myospalax psilurus*
		- *Myospalax fontanierii*
		- *Myospalax rothschildi*
		- *Myospalax smithii*
	+ Просифнеус

Африканските бамбусови стаорци понекогаш се вбројуваат во одделно потсемејство — *Tachyoryctinae*.

## Природозаштитен статус

Од 36 видови во семејството, 7 се внесени во Црвената список на Меѓунардоното здружение за заштитна на природата како *загрозени*:

* Балканско слепо куче (*Spalax graecus*),
* Џиновско слепо куче (*Spalax giganteus*),
* Обично слепо куче (*Spalax microphthalmus*),
* Песочно слепо куче (*Spalax arenarius*),
* Белозабо мало слепо куче (*Nannospalax leucodon*),
* Етиопски бамбусов стаорец (*Tachyoryctes macrocephalus*),
* Кинески цокор (*Myospalax fontanierii*).

## Извор

* Animal Diversity Web: Spalacidae