# Американски бизон

| Американски бизон Период: ран холоцен – денес |
| --- |
|  |
| Американски бизон  Огласување |
| Заштитен статус |
|  Речиси загрозен  (МСЗП 3.1) |
| Научна класификација |
| Царство: | Животни |
| Колено: | Хордови |
| Класа: | Цицачи |
| Надред: | Копитари |
| Ред: | Парнокопитни |
| Семејство: | Шуплороги |
| Потсемејство: | Говеда |
| Род: | Бизон |
| Вид: | **Американски бизон** |
| Научен назив |
| Bison bison (Linnaeus, 1758) |
| Подвидови |
| *B. b. athabascae*
*B. b. bison* |
|  |
| Синоними |
| *Bos americanus* *Bos bison* *Bison americanus* *Bison bison montanae* |

Американски бизон
**Американски бизон** (науч. *Bison bison*) наречен и **бафало** (англиски: *buffalo*) — вид бизон од тревните предели на Северна Америка. Некогаш живеел огромни стада, но во XIX е доведен до раб на истребување поради прекумерниот стопански лов и болестите префатени од домашниот добиток. Во поново време бројноста му е зголемена, но ова е ограничено на неколку национални паркови и резервати. Изворното живеалиште на бизонот сочинувало триаголник помеѓу Големото Мечкино Езеро во најсеверозападниот дел на Канада, на југ до сојузните држави и Дуранго и Нов Леон во Мексико, а на исток до источното крејбрежје на САД, од Њујорк до Џорџија, па дури и до Флорида и Северна Каролина.

Постојат два подвида: рамничарскиот бизон (*Bison bison bison*), кој е помал и со позаоблена грпка, и шумскиот бизон (*Bison bison athabascae*), кој е повисок и има поаглеста грпка. Шумскиот бизон е трет вид по големина меѓу говедата во светот, веднаш зад гаурот и индискиот бивол. Во денешно време претставува најголемото копнено животно на американските континенти.

Животното може да се види во Зоолошката градина во Скопје.

## Опис

Бизонот достигнува 2,5-3 м во должина и до 2 м во висина. Има густи влакна со сиво-кафена боја, а на главата и вратот тие се црно-кафеави, иако се среќаваат и необично светли единки. Предниот дел од телото е прекриен со подолги влакна. Главата е масивна, со широко чело. Нозете му се кратки и дебели и се разидуваат на страна, а на краевите пак се враќаат навнатре. Ушите се кратки и тесни; очите — големи и темни, а вратот кус.

Предницата на телото има грпка и е многу поразвиена од задната страна. Опашката му е кратка, со долг густ перчин на крајот. Нозете се ниски, но многу силни. Женктие се значително помали од мажјаците, кои достигнуваат тежина до 1270 кг. Американскиот бизон е мошне сличен на еврпоскиот, дотколку што некои научници претпоставуваат дека не е засебен вид, туку видоизменет европски бизон (зубар).

Разликуваме два подвида на американски бизон — рамничарскиот (Bison bison bison) и шумскиот бизон (Bison bison athabascae), кои јасно се разликуваат по градба и крзното.

Рамничарски бизон
Шумски бизон
Особености на рамничарскиот бизон:

* главата е крупна, коса меѓу роговите е густа, а самите рогови ретко се издаваат повисоко од косата;
* највисокиот дел на грпката е сместен над предните нозе, има густа брада и изразена грлена грива издадена над градите, добро изразена крзенна наметка, а по боја е посветол од шумскиот бизон;
* помал е и полесен од шумскиот бизон.

Особености на шумскиот визон:

* главата му е помала, со темни шишки пред и над челото, а роговите се издаваат над шишките;
* највисокиот дел на грпката е сместен пред предните нозе, има лелеава брада и недоразвиена грлена грива, неизразен крзнен плашт; крзното обично му е потемно отколку она на рамничарскиот бизон;
* покрупен е и потежок од рамничарскиот бизон

Американскот бизон слободно се вкрстува со европскиот бизон (зубар). Добиеното животно е плодно и се нарекува „зубробизон“ или „бизонозубар“.

## Поведение

Младо теле
Во минатото, бизоните лете паселе по широките рамници на север, а зиме преоѓале во шумовити предели на југ, кајшто е потопло.

Рамничарските бизони се хранат претежно со трева, и тоа до 25 кг дневно. Шумските јадат и мов, лишаи и гранки. Можат да наоѓаат храна во снег на длабочина од 1 метар. Густото крзно добро ги штити од студот и лесно поднесуваат ниски температури до -30 °C. Зимно време бараат подрачја со помалку снег.

Иако навидум изгледа несмасен, бизонот е прилично брзо животно и не секој коњ може да го стигне. Воедно е и добар пливач. Во минатото живеел во големи стада од по 20 000 единки.

Секое стадо го предводат неколку стари мажјаци, кои го чуваат и бранат со големо внимание и посветеност. Бизонот е многу силно и опаснен кога е налутен, и има добар мирис и слух. Оддава мошусен мирис, кој се чувствува на големо растојание.

Бизоните се многуженци. Доминантните мажјаци собираат мали хареми. Сезоната на парење е од јули до септември. Бременоста трае околу 9 месеци. Се раѓа по едно теле, а многу ретко по две. Млекото има масленост од 12%.

Младите бизони се мошне пргави и игриви, а старите ги штитат. Се огласуваат со глуво мукање.

## Поврзано

* Европски бизон

## Наводи

## Надворешни врски

* „*Американски бизон*“. *— Енциклопедија на живиот свет*.
* „Американски бизон“. Обединет таксономски информативен систем. (англиски)
* Портал на американскиот бизон Архивирано на 21 јуни 2017 г. (англиски)
* Национално здружение на американскиот бизон (англиски)