Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Индонезийысе йылме

**Индонезийысе йылме** (индон. Bahasa Indonesia) — австронезийысе йылме-влак кокла гыч. Индонезийыште 1945 ий гыч кугыжаныш йылмылан шотлалтеш. 20 млн еҥ наре тудын дене кутыра. Йылмым палыше-влакын чотышт — 200 млн наре. Кутыртыш (диалект)-влак уке.

## Фонетика

Тиде йылмыште 26 йӱк уло. Индонезийысе тиштерыште 23 йӱкпале уло:

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U V W Z.

## Литератур

* Аракин В. Д. Индонезийский язык, М. — 1965
* Грамматика индонезийского языка, ред. Аракин В. Д., М. — 1972
* Карманный индонезийско-русский словарь, ред. Сухадионо, 8000 слов, М. — 1959
* Большой индонезийско-русский словарь. В 2-х томах. Под редакцией Р. Н. Коригодского. 56 тыс. слов и 48 тыс. словосочетаний. М: Русский язык, 1990
* Погадаев В.А. Индонезийско-русский и русско-индонезийский словарь. 60 тыс. слов и словосочетаний. М.: Русский язык, ИД Дрофа, 2008 ISBN 978-5-9576-0376-4.
* Victor Pogadaev. Kamus Rusia-Indonesia, Indonesia-Rusia. Jakarta: P. T. Gramedia Pustaka Utama, 2010. ISBN 978-979-22-4881-4

## Кылвер-влак

*
* Малайский язык- малай да индонезийысе йылме-влак дене книга.
# Гепард

| Гепард |
| --- |
|  |
| Биологий классификаций |
| Кугыжаныш: | Янлык  |
| Пӧлка: | Хордан  |
| Класс: | Шӧр пукшышо  |
| Тӱча: | Шылгочшо  |
| Ӱлылтӱча: | Feliformia  |
| Урлык: | Acinonyx  |
| Тӱрлык: | Acinonyx jubatus  |

Гепард
**Гепард** (лат. *Acinonyx jubatus*) – Африккыште да Азийыште пырыс-влак (Felidae) йамагатын гыч кугу янлык. Капше 115–135 см, почше 84 см, нелытше 36–65 кг.

## Ӱлылтӱрлык-влак

Африккыште :

1. *Acinonyx jubatus jubatus* — Кечывалвел Африка да Намибий
2. *Acinonyx jubatus raineyi* — Кений
3. *Acinonyx jubatus ngorongorensis* — Танзаний да Заир
4. *Acinonyx jubatus soemmeringii* — Нигерий да Сомали
5. *Acinonyx jubatus hecki* — Алжир

Азийыште :

1. *Acinonyx jubatus raddei* — Прикаспийская низменность
2. *Acinonyx jubatus venaticus* — Индий да Средний Восток
# Казахстан

**КазахстанҚазақстан Республикасы*|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Казахстанын тистыже | Казахстанын ойыпшо |

 |
|  |
|
Чапмуро: *Менің Қазақстаным* |
| **Негызлыме** | 16 теле 1991 |
| **Кугыжаныш йылме** | казах |
| **Рӱдола** | Астана |
| **Виктем йӧн** | президент республика |
| **Президент** | Касым-Жомарт Токаев |
| **Премьер-министр** | Алихан Смаилов |
| **Кумдык** вӱд ӱмбал % | 9-ше тӱняште 2 724 902 км² 2,8 |
| **Калык чот** чаклык | 64-шо тӱняште 19 644 067 (2022) 6,93 еҥ/км² |
| **Валюта** | тенге |
| **Интернет-домен** | .kz |
| **Телефон-код** | +7, +997 |
| **Шагат ӱштӧ** | UTC +6:00 |

**Казахстан**, тыгак **Казахста́н Респу́блик** (казахла *Қазақстан Республикасы*), (казахла *Қазақстан* [qɑzɑqˈstɑn]) — Азийын йӱдвел-касвелныже да Европын кечывалвел-эрвелныже верланыше кугыжаныш. Эн кугу эл-влак коклаште айлыме кумдык шотышто 9-ше верым налеш (2 млн 724,9 тӱж. км²). Ты элын конститутцийже почеш «Казахстан» ден «Казахстан Республик» лӱм-влак ик виянак улыт.

Рӱдолаже — Нур-Султан.
# Камчатка (ыҥ-влак)

**Камчатка** мут ончыктен кертеш:

* Камчатка — Российыште Евразийын йӱдвел-эрвелныже лийын шогышо пелотро.
* Камчатка — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
# III Карл

| III Карл |
| --- |
| англичанла *Charles III, King of the United Kingdom* |
|  |
| Шочмаш дене лӱм | англичанла *Prince Charles Philip Arthur George Windsor of Edinburgh* |
| Шочын |  1948 ий 14 Кылме(1948-11-14)[…] (77 ий) |
| Шочмо вер | * Вестминстер[d], Большой Лондон[d], Англия[d], Ушымо Королевстве
 |
| Эл | * Ушымо Королевстве
 |
| Тыршымаш алан | серызе, игрок в поло, амалкалче, пилот вертолёта, детский писатель, аристократ, политик, филантроп, защитник окружающей среды |
| Ача | Филипп Маунтбеттен, герцог Эдинбургский[d] |
| Ава | Елизавета II[d] |
| Кышкар:Wikidata gender switch | Диана, принцесса Уэльская[d] да Камилла[d] |
| Йоча-влак | Уильям, принц Уэльский[d][…] да Гарри, герцог Сассекский[d][…] |
| Чап пӧлек да премий |                                      RSPB Medal[d] (2011 ий) медаль Альберта[d] (1985 ий) Член Королевского литературного общества[d]  Great Gold Medal of Masaryk University[d] (2010 ий)    почётный доктор Королевского колледжа музыки[d] (1981 ий) Королевский член Королевского общества[d] ( 1978 ий 9 Пургыж)     премия Эккарта Витцигмана[d] (2010 ий) премия "Ахимса"[d] (2015 ий) honorary doctor of the University of Otago[d] (1981 ий) почётный доктор[d] ( 1982 ий 14 Ага) |
| Сайт | royal.uk/the-king(англ.) |
|  Медиафайлы на Викискладе |

**III Карл** (англичанла *Charles III*; 1948 кылме 14, Вестминстер) — Ушымо Королевствын кугыжаше.

## Биографий

## Литератур

* Bensonn, Ross. Charles: The Untold Story. — St Martins Press, 1994. — ISBN 978-0-312-10950-9.
* Brandreth, Gyles. Charles and Camilla: Portrait of a Love Affair. — UK : Random House, 2007. — ISBN 978-0-09-949087-6.
* Brown, Michèle. Prince Charles. — Crown, 1980. — ISBN 978-0-517-54019-0.
* Campbell, J. Charles: Prince of Our Times. — Smithmark, 1981. — ISBN 978-0-7064-0968-0.
* Cathcart, Helen. Prince Charles: The biography. — illustrated. — Taplinger Pub. Co; Ltd, 1977. — ISBN 978-0-8008-6555-9.
* Eade, Philip. Young Prince Philip : His Turbulent Early Life :. — London : HarperPress, 2012. — P. 224. — 384 p. — ISBN 0007305397, 978-0007305391.
* Fisher, Graham; Fisher, Heather. Charles: The Man and the Prince. — Robert Hale, 1977. — ISBN 978-0-7091-6095-3.
* Gilleo, Alma. Prince Charles: Growing Up in Buckingham Palace. — Childs World, 1978. — ISBN 978-0-89565-029-0.
* Bedell Smith, Sally. Prince Charles: The Passions and Paradoxes of an Improbable Life. — Random House Trade Paperbacks, 2017. — ISBN 978-0812979800.

## Кылвер-влак

* Официал сайт
* The Prince of Wales at the Royal Family website

## Важ-влак
# Сальвадор

**СальвадорRepública de El Salvador*|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Сальвадорын тистыже | Сальвадорын ойыпшо |

 |
|  |
|
Калыкле девиз: *Dios, Unión, Libertad*
Чапмуро: *Himno Nacional de El Salvador* |
| **Негызлыме** | 1821 |
| **Кугыжаныш йылме** | испан |
| **Рӱдола** | Сан-Сальвадор |
| **Виктем йӧн** | республик |
| **Президент** | Найиб Букеле |
| **Кумдык** вӱд ӱмбал % | 148-ше тӱняште 21 040 км² 1,5 |
| **Калык чот** чаклык | 97-ше тӱняште 6 134 000 (2009) 341,5 еҥ/км² |
| **Валюта** | доллар (USD) |
| **ЭЧЙ** ЭЧЙ/еҥ  | 75-ше тӱняште 43,64 млрд. $ (2010)
66-шо тӱняште
 7 442 $  |
| **Интернет-домен** | .sv |
| **Телефон-код** | +503 |
| **Шагат ӱштӧ** кеҥежым | UTC-6 UTC-6 |

**Сальвадор** (испанла *El Salvador*) — эл Йӱдвел Америкыште.
# Лексикографий

**Лексикографий** (грекла λεξικον, *lexikon* — мутер + γραφο, *grapho* — возем) — йылмышанчын ужашыже, мутерым ыштыме пашам, мутерым шымлызе шанче.

Марий лексикографийын вияҥден колтымаште кугу суапле пашам кумдан палыме шанче пашаеҥ Валериан Михайлович Васильев - Ӱпымарий ыштен. В.Васильев шуко вере лийын, калыкын тӱрлӧ ойыртемжым, диалектшым шымлен. 1928 ийыште Москваште «Марий мутерже» лектын.
# Гренланд йылме

| Гренланд йылме |
| --- |
|  |
| Самоназвание | Kalaallisut |
| Эл-влак | * Датское королевство[d]
 |
| Ончышо организаций | Oqaasileriffik[d] |
| Марла моштышо | * 56 200 еҥ (2007 ий)
 |
| Статус | уязвимый[d] |
| Классификаций |
| эскимосско-алеутские языки
эскимосские языки
инуитские языки
гренланд йылме |
| Возыктыш | Greenlandic alphabet[d], Kleinschmidt orthography[d] да скандинавский Брайль[d] |
| Йылме код-влак |
| ГОСТ 7.75–97 | эсм 843 |
| ISO 639-1 | kl |
| ISO 639-2 | kal |
| ISO 639-3 | kal |
| Atlas of the World’s Languages in Danger | 687 |
| Ethnologue | kal |
| Linguasphere | 60-ABB-g |
| ELCat | 8689 |
| IETF | kl |
| Glottolog | gree1280 |
|  Википедия на этом языке |

**Гренланд йылме** (гренл. Kalaallisut) — Гренландий йылмыже.
# XXI курым

XX курым WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 XXII курым

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2000 ийла: | *2000* | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 |
| 2010 ийла: | 2010  | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 |
| 2020 ийла: | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 |
| 2030 ийла: | 2030 | 2031 | 2032 | 2033 | 2034 | 2035 | 2036 | 2037 | 2038 | 2039 |
| 2040 ийла: | 2040 | 2041 | 2042 | 2043 | 2044 | 2045 | 2046 | 2047 | 2048 | 2049 |
| 2050 ийла: | 2050 | 2051 | 2052 | 2053 | 2054 | 2055 | 2056 | 2057 | 2058 | 2059 |
| 2060 ийла: | 2060 | 2061 | 2062 | 2063 | 2064 | 2065 | 2066 | 2067 | 2068 | 2069 |
| 2070 ийла: | 2070 | 2071 | 2072 | 2073 | 2074 | 2075 | 2076 | 2077 | 2078 | 2079 |
| 2080 ийла: | 2080 | 2081 | 2082 | 2083 | 2084 | 2085 | 2086 | 2087 | 2088 | 2089 |
| 2090 ийла: | 2090 | 2091 | 2092 | 2093 | 2094 | 2095 | 2096 | 2097 | 2098 | 2099 |
| 2100 ийла: | 2100 |