Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1 пеледыш

|  |
| --- |
| ← **пеледыш** → |
| Шч | Кш | Вр | Из | Кг | Шм | Рш |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |
| 2026 ий |

**1 пеледыш** (1 июнь) — григориан кечышот почеш идалыкын 152-шо (кужемдыме ийлаште — 153) кечыже. Идалык пытыме марте 213 кече кодеш.

## Пайрем да памятный дате-влак

* **Йоча-влакым аралыме тӱнямбалсе кече**. Тиде йоча–влакын вучымо да весела пайремышт. Тыгак тиде кечын кугырак–влаклан ушештарат, изирак–влак нунын дечын поро кумылым да аралтышым вучат, йоча – влаклан вуйын шогат.
* **Российысе йӱдвел флотын кечыже** палемдалтеш.

## Лӱмгече

Пеледыш тылзын икмыше кечынже Александр, Антон, Василий, Виктор, Григорий, Иван, Игнат, Ипполит, Корней, Максим, Матвей, Митрофан, Михаил, Николай, Онуфрий, Павел, Сергей–влакын лӱм кечышт.

## Событий-влак

*Тугак ончо: Категорий:Пеледыш тылзын 1 кечысе событий-влак*

* 1933 ий — шке жапыштыже кумдан чапланыше Челябинскысе трактор заводым почмо.
* 1980 ий — «CNN» кабель телевидений пашам ышташ тӱҥалын. Тӱнямбал телевиденийын эн кугу проектше.

## Шочыныт

*Тугак ончо: Категорий:Пеледыш тылзын 1 кечынже шочшо-влак*

* 1907 — Никандр Лекайн, марий серызе, журналист, СССР Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1960), Марий АССР-ын Калык серызыже (1957), 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
* ???? — **Юрий Михайлович Гущин**, Россий Федерацийысе ялозанлыкын сулло пашаеҥже. Паша корныжо марий республикысе ял озанлык министерствыште тӱҥалын, умбакыже шуаралтын да Медведево район «Пригородный» ушемын вуйлатышыже марте шуын. Ял озанлыкым вияҥдымаште кугу пашам вӱден шогымыжлан Марий Элысе кугыжаныш премий дене палемдалтын.
* 1947 — **Роза Викторовна Рябцева**, тӱвыра пашаеҥ, Марий Эл Республикын сулло артисткыже. Морко кундем Семисолан чолга ӱдыржӧ ончыч «Марий Эл» ансамбльыште шуаралтын. Кугыжаныш филармонийыштат 10 ий тыршен, а 1975-1997-ше ийлаште марий телевиденийын дикторжо лийын.
* 1936 — **Николай Михайлович Комаров**, туныктыш пашаеҥ. Морко кундемыште шочын. Себеусадысе кыдалаш школышто физкультур туныктышылан 25 ий кыртмен ыштен. Туныктышо-влаклан «Модыш задаче-влак» пособийым чумырен.
* ???? — Светлана Мартьяновна Белкова, журналист. Тудо шкеже Шернур кундем Кукнур солан шочшыжо. Ятыр жап «Марий Эл» газет редакцийыште ыштен.

## Коленыт

*Тугак ончо: Категорий:Пеледыш тылзын 1 кечынже колышо-влак*

## Калык пале

|  |  |
| --- | --- |
|  | 1 пеледыш Викиклатыште? |
# Украина

**УкраинаУкраїна, Украина*|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Украинын тистыже | Украинын ойыпшо |

 |
|
CtrNm=Киев |
|
Чапмуро: *Ще не вмерла Україна* |
| **Кугыжаныш йылме** | украин |
| **Виктем йӧн** | республик |
| **Президент** | Петро Порошенко. |
| **Премьер-министр** | Владимир Гройсман. |
| **Кумдык** вӱд ӱмбал % | 43-шо тӱняште 603 628 км² 7 |
| **Калык чот** чаклык | 27-ше тӱняште 46 372 700 (2008) 77 еҥ/км² |
| **Валюта** | гривня. (UAH) |
| **ЭЧЙ** ЭЧЙ/еҥ  | 47-ше тӱняште 131 197 кмср $ (2007)
88-ше тӱняште
 2 852 $  |
| **Интернет-домен** | .ua |
| **Телефон-код** | +380 |
| **Шагат ӱштӧ** | UTC +2 |

**Украина** (украинла Україна) — Европысо эл.
# Олавуй

**Олавуй** (рушла Мэр) — олан администрацийын, шуктызо кучемын вуйлатышыже.

Оласе кучемын вуйлатышыжын моло лӱм-влак:

* **бургомистр** (немычла *Bürgermeister*; немыч кертыж йӱлам кучышо эллаште кучылталтеш, тыгак революций деч ончычсо Российыште да ССРУште руалтен налме мландыштыже Ачамланде Сар годым кучылталтын);
* **городской голова** Россий империйыште, кызытсе Российыште - Калуга олаште; тыгак Украиныште;
* **алькальд** испанйылман эллаште;
* **кмет** Болгарийште;
* **приматор** Словакийште да кугу олалаште Чехийште;
* **староста** — изи олалаште Чехийште да Литваште;
* **олан президентше** ((полӓк.) prezydent miasta) Польшышто;
* **бурмистр** Польшышто;
* **башкан** (туркыла başkan) Турцийште;
* **примар** Румынийште да Молдоваште;
* **оласе администраций вуйлатышыже**;
* **оласе виктем тӧра**;
* **верысе шкевиктемын вуйжо**;
* **оласе йырвелын вуйжо**;
* **муниципал кундемын вуйжо** да моло.