Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Российын Украинышке керылтмаш (2022)

**Российын-украинышке керылтмаш** 2022 ий пургыж тылзын 24-ше кечынже тӱҥалын.

Россий Федерацийын Президентше Владимир Путин Донецк Калык Республике ден и Луганск Калык Республикылам шкелӱмлымӧ посна кундем семын увертарен. Тылеч вара лӱмын келыштарыме операций тӱҥалын. Сарзе-влак ДКР, ЛКР да Российым Украинысе неонацист-влак деч аралаш пижыныт.

Марий Эл Республик гыч 40 сарзе салтак геройлын вуйжым пыштен.
# 19 пеледыш

|  |
| --- |
| ← **пеледыш** → |
| Шч | Кш | Вр | Из | Кг | Шм | Рш |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |
| 2026 ий |

**19 пеледыш** (19 июнь) — григориан кечышот почеш идалыкын 170-ше (кужемдыме ийлаште — 171-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 195 кече кодеш.

## Пайрем да памятный дате-влак

* Алжир, Революций кече.
* Кувейт, Эрык кече.
* УАШ, Кул-влаклан эрыкым пуымо кече.
* УАШ, Техас штат, Эмансипаций кече.
* Тринидад да Тобаго, Паша кече.
* Уругвай, Хосе Артигасын шочмо кечыже.
* Приднестровье, Бендерысе кредалмашыште (1992 ий) ӱмыр лугыч лийше-влакым шарным кече.

## Лӱмгече

* Танле (православный) лӱм-влак: Виссарион, Елисей, Ефим, Илларион, Иона, Софрон, Сусанна, Фёкла.
* Католик лӱм-влак: Гервасий, Протас, Ромуальд.

## Событий-влак

*Тугак ончо: Категорий:Пеледыш тылзын 19 кечысе событий-влак*

* 1862 ий — Америкын президентше Авраам Линкольн кулым (рабым) кучымым чарыше законым луктын.
* 1957 ий — Лениградын сымыктыш площадьыштыже Пушкинлан чапкӱм почыныт.
* 2002 ий — Америк гыч Стив Фоссет юж шар дене тӱня йыр савырнен.

## Шочыныт

*Тугак ончо: Категорий:Пеледыш тылзын 19 кечынже шочшо-влак*

* 1909 ий — Иван Филимонович Андреев, шанче-йылмызе да журналист. Медведево кундемысе Поланур ял гыч. Марий шанче да шымлыше институтын вуйлатышыжлан, «Марий коммуна» газетын редакторжылан ыштен. Марий Эл Республикын кушыл погынын депутатшат лийын.
* 1951 ий — Павел Шакирьянович Шакиров, журналист, кусарыше, Марий Эл Республикын сулло журналистше. Шкеже Пошкырт Эл гыч. 1976-шо ийыштак «Марий коммуна» газет редакцийышке толын. Кусарыше семын пашам ышташ тӱҥалын. 4 ий гыч газетлан вуйын шогышо секретарьын алмаштышыже лийын, а вара - кусарымаш пӧлкан редакторжо. Кызытат уста журналист «Марий Эл» газет редакцийыште тырша.
* 1958 ий — Нина Николаевна Пектеева, театр пашаеҥ да радиовӱдышӧ, Марий Эл Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже палемда. Москосо ГИТИС-ыште театроведений факультетыште 2 ий тунемме деч вара, М. Шкетан лӱмеш Марий кугыжаныш драме театрын тӱҥ администраторжылан пашам ышташ тӱҥалын. 1988-ше ий гыч Россий театр пашаеҥ–влак ушемысе марий пӧлкажын вуйын шогышо секретарьже. «Театр и жизнь» радиопередачын авторжо да вӱдышыжӧ.

## Коленыт

*Тугак ончо: Категорий:Пеледыш тылзын 19 кечынже колышо-влак*

* 1997 ий — Аркадий Семёнович Ефремов, марий йылмызе, шанчызе, туныктышо, журналист, филологий шанче кандидат (1987).
* 2002 — Евгения Ивановна Коведяева, марий шанчызе, туныктышо, педагогике шанче кандидат (1987).

## Калык пале

**Ларионын кечыже**. Пасушто шӱкшудым кӱрман.

|  |  |
| --- | --- |
|  | 19 пеледыш Викиклатыште? |
# 17 пеледыш

|  |
| --- |
| ← **пеледыш** → |
| Шч | Кш | Вр | Из | Кг | Шм | Рш |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |
| 2026 ий |

**17 пеледыш** (17 июнь) — григориан кечышот почеш идалыкын 168-ше (кужемдыме ийлаште — 169) кечыже. Идалык пытыме марте 197 кече кодеш.

## Пайрем да памятный дате-влак

* ООН, Кукшо игече ваштареш кучедалме кече.
* Армений, Авиаций кече.
* Греций, Мужыр-влакын кечышт.
* Индонезий, Йоча-влакын кечышт.
* Исландий, Эрык кече
* Киргизий, Вӱд озанлык пашаеҥ-влакын кечышт
* Румыний, Авиаций кече

## Лӱмгече

* Танле лӱм-влак: Александр, Афанасий, Валерий, Елизар, Зосима, Кирилл, Леонтий, Мария, Марк, Марфа, Мефодий, Митрофан, Николай, Северин, Силан.
* Католик лӱм-влак: Лаура, Адольф.

## Событий-влак

*Тугак ончо: Категорий:Пеледыш тылзын 17 кечысе событий-влак*

* 1967 ий — Китайыште водород бомбым ыштен луктыныт.
* 1982 ий — "Ка-50" сарзе вертолёт южыш икымше гана нӧлталтын. Вес семынже тудым «Чёрная акула» маныт.

## Шочыныт

*Тугак ончо: Категорий:Пеледыш тылзын 17 кечынже шочшо-влак*

* 1920 ий — Леонид Васильевич Решетников, журналист да серызе, Кугу Ачамланде сарын ветеранже, Виче вел Вӱрзым (Уржум) олан почетан гражданинже, РСФСР Кугыжаныш премийын лауреатше (1920-1990). Марий Тӱрек кундем Нольдур ял гыч. «Сибирские огни» журнал редакцийыште ыштен. СССР писатель ушемын еҥ.
* 1957 ий — Евгений Валерьянович Суслов, журналист, политолог да туныктыш пашаеҥ. Морко кылдалаш школым тунем пытарен. Умбакыжым уш–акылжым Пушкино радиоэлектроника кӱшыл училищыште пойдарен. Паша корныжо 1974-ше ийыште Моркысо «Контакт» заводышто тӱҥалын. 1983-ше ий гыч Евгений Валерьянович Урал армийын «На страже» газетын корреспондентше, тӱҥ редакторын алмаштышыже лийын. Умбакыже паша корныжо банкыште шуйнен. 1998-2001 ийлаште Марий Эл Республикысе печать да увер комитетын вуйлатышыже сомылым шуктен. Кызыт Евгений Валерьянович Марий кугыжаныш университетын туныктышыжо. Политик шанче кандидат.

## Коленыт

*Тугак ончо: Категорий:Пеледыш тылзын 17 кечынже колышо-влак*

## Калык пале

* Православийыште **Митрофанын кечыже**. Тиде кечын мландым кеч изиш да ӱяҥдаш кӱлеш маныныт. Южо кундемлаште шемшыдаҥым ӱдаш лектыныт. Тидлан ончыч кугымӧрым эскеренет: кугымӧр кӱаш тӱҥалын гын – шемшыдаҥ ӱдаш лекман веле.

|  |  |
| --- | --- |
|  | 17 пеледыш Викиклатыште? |