Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1920

**Йоҥылыш: "{" пунктуационный символым кучылташ ок лий.**

|  |  |
| --- | --- |
|  | 1920 Викиклатыште? |

## Мо лийын

* 27 ага — Пеледыш пайрем икымше гана **Йошкар Пеледыш пайрем** лӱм дене Шернур илемыште эртаралтын.
* 4 кылме — Марий автоном областьым (МАО) ыштыме нерген увертарыме.

## Кӧ шочын

* 20 шорыкйол — В. И. Юшков, профессор.
* 19 пургыж — Яан Кросс, эстон писатель.
* 4 вӱдшор — Василий Ошкан, курыкмарий серызе, почеламутчо, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
* 13 ага — Варвара Тимофеевна Тимофеева, марий йылмызе, шанчызе, туныктышо, филологий шанче кандидат (1960), доцент (1963), «РСФСР калык туныктымашын отличникше» (1975).
* 23 ага — Семён Вишневский, марий серызе, почеламутчо, СССР Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1951), Марий АССР-ын Калык почеламутчыжо (1969), Марий АССР-ысе С.Г. Чавайн лӱмеш Кугыжаныш премийын лауреатше (1983), I степенян Ачамланде сар, Калык-влакын Келшымашышт да Йошкар Шӱдыр орден-влакын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
* 28 ага — Юрий Петров, руш серызе, почеламутчо, журналист, мер пашаеҥ, Марий АССР-ысе Кугыжаныш премийын лауреатше (1977), Марий АССР-ысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1980).
* 8 сӱрем — Николай Кожаев, марий серызе, почеламутчо, журналист, Марий АССР-ысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1976), 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
* 12 сӱрем — Мария Георгина (Мария Александровна Георгина), марий серызе, шанчызе, йылмызе, драматург, филологий шанче кандидат (1952).
* 25 идым — Ялмарий Йыван, марий серызе, журналист, драматург, туныктышо, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
* 10 шыжа — Иван Светлов, курыкмарий серызе, почеламутчо, семлызе, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
* 12 кылме — М. М. Михайлова, Марий Элын калык артисткыже.
* 29 кылме — М. А. Зарецких, Совет Ушем Герой.
* 21 теле — Мария Евсеева (Мария Тимофеевна Евсеева), марий серызе, туныктышо.
* 23 теле — Павел Никифоров, курыкмарий серызе, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Кӧ колен
# Россий

**РоссийРоссия*|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Российын тистыже | Российын ойыпшо |

 |
|  |
|
Чапмуро: *Российын ойыпшо* |
| **Негызлыме** | 862 |
| **Кугыжаныш йылме** | руш йылме |
| **Рӱдола** | Моско |
| **Виктем йӧн** | парламент республик |
| **Президент** | Владимир Путин |
| **Премьер-министр** | Михаил Мишустин |
| **Кумдык** вӱд ӱмбал % | 1-ше тӱняште 17 125 191 км² 13 |
| **Калык чот** чаклык | 9-ше тӱняште 146 267 288 (2015) 8,3 еҥ/км² |
| **Валюта** | российысе теҥге (RUB) |
| **ЭЧЙ** ЭЧЙ/еҥ  | 8-ше тӱняште $1698 кмср (2008)
 тӱняште
 12 012 $  |
| **Интернет-домен** | .ru, .рф, .su |
| **Телефон-код** | +7 |
| **Шагат ӱштӧ** кеҥежым | UTC +2 ... +12 UTC +3 ... +13 |

**Россий** (рушла Россия, грекла Ρωσία — Русь); официал лӱм — **Россий Федераций** (рушла Росси́йская Федера́ция), кагазлаште **РФ** кӱчыкемдымаш кучылталтеш — Эрвел Европышто да Йӱдвел Азийыште верланыше кугыжаныш. Калыкчот — 146 804 372 еҥ. Конституцийыште пеҥгыдемдыме кумдык — 17 125 191 км². Тӱняште кумдык дене таҥастарымашыште эн кугу эл, ВВП кугыт да ППС дене кудымшо верым айла, калыкчот дене индешымше верыште.

Рӱдолаже Моско. Кугыжаныш йылме — руш йылме.

Россий Федерацийыш 85 субъект пура, нунын коклаште: 46 — область (Марий Википедийште *Вел* лӱмдалтыт, мутлан, *Киров Вел*)), 22 — республик (Марий Википедийыште *Эл*, але *Республик* маналтыт, мутлан *Одо Эл*), 9 — край (Марий Википедийыште *Мланде* лӱмдалтыт, мутлан *Пермь мланде*, 3 — Федерал кӱлешан ола (рушла *город федерального значения*), 4 — автоном йырвел (рушла *автономный округ*), 1 — автономный область. Чылажге Российыште 157 тӱжем илымвер наре.

Российын латкандаш кугыжаныш дене чек уло, нунын коклаште кок непризнанный кугыжаныш, да кок частично признанный кугыжаныш:

* Мландыште Норвегий, Финляндий, Эстоний, Латвий, Литва, Польша, Белоруссий, Украина, Грузий, Азербайджан, Казахстан, Монголий, Китай, Йӱдвел Корей, Кечывалвел Осетий, Абхазий, Луганск Калык Республик да Донецк Калык Республик дене пошкудо улеш.
* Теҥыз гоч Японий да УАШ дене пошкудо улеш.

Российыште шуко тӱрлӧ калык ила, 75% танле тын (православий) почеш ила, сандене тӱнямбалне Россий наций эн кугу православный населенийлан шотлалтеш.

Россий Федераций — ядерный державе, космический проект-влак дене тӱнямбалне ончылверыште улеш, космический аппарат-влакым колтылмо да ракетный двигатель-влакым ыштыме дене икымше верыште, Мландыште эн кугу радиотелескопым да космический радиотелескопым чоҥен. Тӱняште чылжге кок глобальный спутниковый навигаций системе уло, иктыже — Российыште ышталтын. УАШ (США) дене пырля Россий квантовый компьютерым чоҥа, Моско — планетыште кум метеорологический рӱдер-влак кокла гыч иктыже.

Россий Федерацийысе субъект-влак