Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Карел йылме

| Карел йылме |
| --- |
|  |
| Самоназвание | karjalan kieli |
| Эл-влак | Россий, Финляндий |
| Регион-влак | Карелий, Тверь вел, Ленинград вел, Мурманск вел, Новгород вел, Йӱдвел Карелий, Кечывалвел Карелий |
| Марла моштышо | 35 600 |
| Статус | под угрозой исчезновения[d] |
| Классификаций |
| Категорий |
Евразийысе йылме-влак |
|
Урал еш
Финн-угор укш
Балтиксер-финн тӱшкем |
| Возыктыш | латинице |
| Йылме код-влак |
| ГОСТ 7.75–97 | кас 245 |
| ISO 639-1 |
— |
| ISO 639-2 | krl |
| ISO 639-3 | krl |
| WALS | krl |
| Atlas of the World’s Languages in Danger | 1518, 327, 1516 да 1517 |
| Ethnologue | krl |
| ELCat | 2368 |
| IETF | krl |
| Glottolog | kare1335 |

**Карел йылме** (карелла karjalan kieli) — финн-угор тӱшкаш пурышо йылме.

## Тиште-влак

Латин тиштер негызеш кызытсе карел тиштер 2007 ийыште пеҥгыдемдалтын. Тудо латин тиштер гыч 22 буква (C, Q, W, X деч посна) да икмыняр ешартыш тиште гыч (йошкарге дене ончыктымо) шога. Скобкышто - альтернатив тиште-влак, ужарге дене заимствованийлаште кучылталтше тиште-влак.

Ешартыш тиште да тудын Юникодше:

## Тыгак ончо

* Ливвик йылме
* Людик йылме

## Литератур

* Анисимов Н. А. Букварь на карельском языке. — Петрозаводск, 1937. (первое издание)
* Анисимов Н. А. Программа по карельскому языку для начальных школ и методическая записка к ней. — Петрозаводск, Каргосиздат, 1938.
* Анисимов Н. А. Грамматика карельского языка. Часть 1. Фонетика и морфология. — Петрозаводск, Каргосиздат, 1939.
* Анисимов Н. А. Карельский орфографический словарь. — Петрозаводск, Каргосиздат, 1940.
* Анисимов Н. А. Основные правила правописания карельского языка. — Петрозаводск, Каргосиздат, 1940.
* Макаров Г. Н. Карельский язык // Языки народов СССР, т. III. Финно-угорские и самодийские языки. — М., 1966.
* Макаров Г. Н. Русско-карельский словарь. — Петрозаводск. 1975.
* Зайков П. М., Ругоева Л. И. Карельско-русский словарь (северно-карельские диалекты) Около 9000 слов / Петрозаводск: Периодика, 1999. — 224 с.
* Зайков П. М. Грамматика карельского языка (фонетика и морфология). — Петрозаводск, 1999.
* Карелы: модели языковой мобилизации. Сборник материалов и документов / Сост.: В. Н. Бирин, Е. И. Клементьев, А. А. Кожанов. — Петрозаводск: КарНЦ РАН, 2005. — 281 с.
* UNESCO Interactive Atlas of the World’s Languages in Danger. ЮНЕСКО.

## Кылвер-влак

* ISO 639 йылме код
* ПараТайп: полшык
* Грамматика карельского языка(карел)
* Карело-русско-финский словарь(карел)(руш)(финн.)
* Закон Республики Карелия о государственной поддержке карельского, вепсского и финского языков в Республике Карелия Архивная копия от 14 ӱярня 2016 на Wayback Machine (также здесь)(руш)
* Постановление Конституционного Суда России о строении алфавита государственных языков республик на графической основе кириллицы
* Финно-угорская электронная библиотека
* Электронная коллекция изданий на карельском языке
* Карельский язык на ПараТайп.ру — знаки языка; шрифты, поддерживающие Карельский язык
* 2013 год — год карельского языка в Карелии
* *Влахов А. В.* Карельский язык.  ПостНаука. Тергыме 21 шыжа 2020.
# 1989

**Йоҥылыш: "{" пунктуационный символым кучылташ ок лий.**

|  |  |
| --- | --- |
|  | 1989 Викиклатыште? |

## Мо лийын

## Кӧ шочын

* 27 ага — Володя Матвеев, марий мурызо, радиовӱдышӧ, серызе, почеламутчо, драматург, журналист, сценарист.

## Кӧ колен

* 12 пургыж — Миклай Казаков, серызе, почеламутчо, кусарыше, журналист, редактор, СССР Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1939), Марий АССР-ын Калык почеламутчыжо (1960), III степенян Сталин премийын лауреатше (1951), 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
# Пиксель

Растр ойыпын кугемдыме участокшо: шолаште — тӱҥалтыш пиксель-влакын масштабшым кугемдыме годым шукемдыме посна ойырымо пиксель-влак, пурлаште — тудак, но бикубический интерполяций дене

**Пиксель** (англичанла *pixel, pel — сокращение от **pixel**ement, иногда **piс**ture **cel**l — буквально элемент изображений*, рушла *пи́ксель, пи́ксел*) — растр ойыпын эн изи ужашыже, кудын тӱсшым шкевуя ойырен палемдаш лиеш.
# 16 шорыкйол

|  |
| --- |
| ← **шорыкйол** → |
| Шч | Кш | Вр | Из | Кг | Шм | Рш |
|   |   |   | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |
|   |   |   |   |   |   |   |
| 2026 ий |

**16 шорыкйол** (16 январь) — григориан кечышот почеш идалыкын 16-шо кечыже. Идалык пытыме марте 349 (кужемдыме ийлаште — 350) кече кодеш.

## Пайрем да памятный дате-влак

## Лӱмгече

## Событий-влак

*Тугак ончо: Категорий:Шорыкйол тылзын 16 кечысе событий-влак*

## Шочыныт

*Тугак ончо: Категорий:Шорыкйол тылзын 16 кечынже шочшо-влак*

* 1925 – И. С. Матвеев, Марий Эл Республикын Калык артистше.
* 1957 – Юрий Алексеевич Калиев, марий шанчызе, философ, туныктышо, философий шанче доктор, профессор.

## Коленыт

*Тугак ончо: Категорий:Шорыкйол тылзын 16 кечынже колышо-влак*

* 1983 – Иван Плешков, марий серызе, почеламутчо, кусарыше, драматург, артист, СССР Серызе-влак ушем йыжъеҥже (1956).
* 1993 – Аркадий Канюшков, курыкмарий серызе, почеламутчо, журналист, кусарыше, СССР Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1957), Марий АССР-ысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1990), 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Калык пале

|  |  |
| --- | --- |
|  | 16 шорыкйол Викиклатыште? |
# 1980

**Йоҥылыш: "{" пунктуационный символым кучылташ ок лий.**

|  |  |
| --- | --- |
|  | 1980 Викиклатыште? |

## Мо лийын

## Кӧ шочын

* 24 шорыкйол — Людмила Анатольевна Андреева, марий шанчызе, йылмызе, туныктышо, филологий шанче кандидат (2008).
* 17 шыжа — Андрей Алексеевич Утятин, марий йылмызе, шанчызе, туныктышо, филологий шанче кандидат (2007), доцент (2013).

## Кӧ колен

* 20 теле — Анатолий Бик, марий серызе, почеламутчо, кусарыше, журналист, СССР Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1947), 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.