Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Биологий

**Биологий** — кушкыл, янлык, айдеме да моло илыше организм нерген шанче.

## * Animalia - Bos primigenius taurus
* Planta - Triticum
* Fungi - Morchella esculenta
* Stramenopila/Chromista - Fucus serratus
* Bacteria - Gemmatimonas aurantiaca (- = 1 Micrometer)
* Archaea - Halobacteria
* Virus - Gamma phage
# Акрет грек йылме

**Акре́т грек йылме** — индоевропысо ешын йылмыже, грек йылмын кугезыже, грек ойкуменын мландыштыже мемнан курым деч ончыч 2 тӱжемше ий гыч тӱҥалын, мемнан курымын V курым марте шарлен да кучылталтын.
# Шанче

**Шанче** (лат. *scientia* - палымаш) — айдемын ойыртемалтше пашаже, пӱртӱс тӱняж дене тӧртыкшӧ дене палдарымаш да радамлен иктешлен чумырымаш.
Кажне 15-20 ий тӱняште-айдемын илышын турло ужашыж дене палымаш 2 пачаш шукем толеш. Кажне у айдеме тукым тыняр у шинчымашым пога, мыняр тудын деч ончыч лийын.

## Шанчын ужаш-влак

### Пӱртӱс шанче-влак

* Биологий
* Географий (физический)
* Химий
* Физике
* Астрономий
* Анатомий
* Физиологий
* Генетике

### Формал шанче-влак

* Математике
* Информатике
* Радамлык теорий рушла - теория систем.

### Мер шанче-влак

* Антропологий
* Экономике
* Психологий
* Географий (экономик)
* Эртымгорно
* Философий
* Социологий
* Юриспруденций

### Прикладной шанче-влак

* Агрономий
* Архитектур
* Когнитив шанче
* Туныктыш
* Медицин
* Инжнеринг (тӱрлӧ технический шанче-влак)
* Вуйлатымаш
* Сар шанче
# Анатомий

**Анатомий** (грекла ἀνα- — кӱшно да τέμνω — «пӱчкаш», «руаш») — организм-влакын капым да тудын пай-шамычым шымлыше биологийын ужашыже.

## Анатомийым тыгай пайлан пайлат

* **кушкылын анатомий**  — кушкылын да нунын пай-шамычым сыныма
* **вольык, янлык да моло тӱрлӧ чонан-влакын анатомий** —
* **айдемын анатомий** — айдемын капшым сыныма

## Литератур

Привес М. Г., Лысенков Н. К. Анатомия человека. — 11-е переработанное и дополненное. — Гиппократ. — 704 с. — 5000 экз. — ISBN 5-8232-0192-3
# Акрет Греций

Парфенон
**Акрет Греций** (руш. "Древняя Греция") (**Эллада**; грекла Αρχαία Ελλάδα) — мемнан курым деч III—I тӱжем ий ончыч Балкан пелотрошто, Эгей теҥызын отро-влакыште, Фракий теҥыз серыште, да Изи Азийын касвел теҥыз серыштыже верланыше калык илыме вер.