Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ушымо Королевстве

**Кугу Британий да Йӱдвел Ирландийын Ушымо КоролевствеUnited Kingdom of Great Britain and Northern Ireland*|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Ушымо Королевствын тистыже | Ушымо Королевствын ойыпшо |

 |
|  |
|
Калыкле девиз: *Dieu et mon droit*
Чапмуро: *God Save the King* |
| **Кугыжаныш йылме** Регион йылме | англичан валлий, ирланд, улстер-скот, шотланд, корн |
| **Рӱдола** | Лондон |
| **Виктем йӧн** | юго тӱҥтӧртык кугыжаэл |
| **Кугыжа** | III Карл |
| **Премьер-министр** | Кир Стармер |
| **Кумдык** вӱд ӱмбал % | 77-ше тӱняште 244 820 км² 1,3 |
| **Калык чот** чаклык | 21-ше тӱняште 60 776 238 (2007) 247 еҥ/км² |
| **Валюта** | фунт стерлиҥг (GBP) |
| **ЭЧЙ** ЭЧЙ/еҥ  | 6-шо тӱняште 1 736 377 амион $ (2004)
9-ше тӱняште
 30 900 $  |
| **Интернет-домен** | .uk (+.eu, .gb) |
| **Телефон-код** | +44 |
| **Шагат ӱштӧ** кеҥежым | UTC +0 UTC +1 |

**Ушымо Королевстве** (англичанла *United Kingdom*) але **Кугу Британий да Йӱдвел Ирландийын Ушымо Королевстве** (англичанла *United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland*) — Европысо эл.
# Театр

М. Шкетан лӱмеш Марий кугыжаныш драме театр
**Театр** (Майоров-Шкетан *театр* мут олмеш **кончер** мутым кучылташ темлен) — драматический произведений-влакым сценыште ончыктымо искусство. Театр пашаште сылнымут, сем, куштымаш, мурымаш, сӱретлымаш да моло сымыктыш паша-влак ушалтыт. Тӱҥ пашам сценыште актёр шукта.

Театр-влак тӱрлӧ улыт: драме театр, опер, балет, курчак, пантомиме да моло театр-влак. Театр пашам эре икмыняр еҥ шуктен шоген; актёр да режиссёр (дирижёр, балетмейстер) деч посна тыршат: сӱретче, семлызе, хореограф, бутафор, костюмер, гримёр, тулым чӱктышӧ-влак да тулеч моло.

## Эртымгорно

## Марий Элышсе театр-влак

* М. Шкетан лӱмеш Марий кугыжаныш драме театр
* Республикысе курчак театр
* Марий самырык театр
* Г. Константинов лӱмеш руш академ драме театр
* Э. Сапаев лӱмеш марий кугыжаныш академ опер да балет театр
* Курыкмарий драме театр

## Кылвер-влак

* Марий Эл тӱвыра печать да калык-влак паша шотышто министерствын сайтше
# 2023

**Йоҥылыш: "{" пунктуационный символым кучылташ ок лий.2023 (кок тӱжем коло кокымшо) ий —** 365-кечаш ий, григориан кечышот почеш Рушарня гыч тӱҥалын.

|  |  |
| --- | --- |
|  | 2023 Викиклатыште? |

## Мо лийын

* 18 шорыкйол — Марий Эл Правительствын 2022 ий 3 августышто лукмо 332 №-ан пунчалже дене келшышын, «Кугарня» газет» кугыжаныш унитар казна предприятий (ГУКП «Газета «Кугарня») реорганизацийым эртен, «Марий Эл» савыктыш пӧрт» кугыжаныш автоном учрежденийыш (ГАУ «Издательский дом «Марий Эл») савырнен.

## Кӧ шочын

## Кӧ колен
# Норвегий

**НорвегийKongeriket Norge
Kongeriket Noreg*|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Норвегийын тистыже | Норвегийын ойыпшо |

 |
|  |
|
Чапмуро: '**Ja, vi elsker dette landet** |
| **Негызлыме** | 872 |
| **Кугыжаныш йылме** Регион йылме | Norsk (Bokmål / Nynorsk) Davvisámegiella Lullisámegiella, Ubmisámegiella, Bihtánsámegiella, Julevsámegiella, Kvensk, Tavringer, Romani |
| **Рӱдола** | Осло |
| **Виктем йӧн** | Unitary parliamentary constitutional monarchy |
| **Кугыжа** | Харальд V |
| **Премьер-министр** | Йонас Гар Стёре |
| **Кумдык** вӱд ӱмбал % | 67-ше тӱняште 385 207 км² 6 |
| **Калык чот** чаклык | 120-ше тӱняште 5 627 400 (2026) 14,6 (213-ше) еҥ/км² |
| **Валюта** | Norske kroner (NOK) |
| **Интернет-домен** | .no |
| **Телефон-код** | +47 |
| **Шагат ӱштӧ** кеҥежым | UTC +1 UTC +2 |

**Норвегий** (норв. Norge/Noreg) — эл Европышто.

Рӱдолаже Осло.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Норвегий Викиклатыште? |
# 1999

**Йоҥылыш: "{" пунктуационный символым кучылташ ок лий.**

|  |  |
| --- | --- |
|  | 1999 Викиклатыште? |

## Мо лийын

## Кӧ шочын

## Кӧ колен

* 29 сорла — Владимир Любимов, марий серызе, журналист, кусарыше, СССР Серызе-влак ушемын йыжеҥже (1981), Марий Эл Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1998).
* 12 идым — Михаил Тихонович Сергеев, марий серызе, шанчызе, шымлызе, историк, журналист, краевед, историй шанче кандидат, РСФСР-ысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1990), 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сар да Советско-японский сар-влакын участникше.
* 16 кылме — Ахмет Асаев, марий серызе, шанчызе, журналист, кусарыше, драматург, СССР Серызе-влак ушемын йыжъеҥже, Марий АССР-ысе тӱвыран сулло пашаеҥже.
# 2003

**Йоҥылыш: "{" пунктуационный символым кучылташ ок лий.**

|  |  |
| --- | --- |
|  | 2003 Викиклатыште? |

## Мо лийын

## Кӧ шочын

## Кӧ колен

* 6 шыжа — Алексей Бахтин, руш серызе, почеламутчо, журналист.
# Ӱдыр (зодиак тамга)

Ӱдырын тамгаже
Ӱдыр
**Ӱдыр** — кудымшо зодиак тамга.

## Стихий

## Период

Кече касвел астрологийыште келшышын Ӱдыр тамгаште 24 Сорла гыч 23 Идым марте наре улеш, веда астрологийыште — 16 Идым гыч 15 Шыжа марте улеш.

## Планета

Ӱдырын планетше — Меркурий.

## Пале

Ӱдырын палеже ♍.

## Тыгак ончо

* Ӱдыр (тӱшка шӱдыр)

|  |
| --- |
| **Астролог зодиак тамга-влак** |
| Шорык  | Презе  | Йыгыр  | Рак  | Арыслан  | Ӱдыр  | Виса  | Скорпион  | Пикшызе  | Ирказа  | Вӱд йоктарыше  | Кол  |
# 12 вӱдшор

|  |
| --- |
| ← **вӱдшор** → |
| Шч | Кш | Вр | Из | Кг | Шм | Рш |
|   |   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |
| 2026 ий |

**12 вӱдшор** (12 апрель) — григориан кечышот почеш идалыкын 102-шо (кужемдыме ийлаште — 103-шо) кечыже. Идалык пытыме марте 263 кече кодеш.

## Пайрем да памятный дате-влак

* Айдемын космосыш чоҥештыме калык-влак кокласе кече (ООН).
* Авиаций да космонавтик кече.

* Россий, Космонавтик кече.
* Казахстан, Шанче пашаеҥ-влакын кечышт.
* Либерий, Эрык кече (1980).
* УАШ, Юрийын йӱдшӧ.
* Украина, — Украинын ракетно-космический отрасльыште тыршыше-влакын кечышт.

## Лӱмгече

* Католик лӱм-влак: Виктор, Зенон, Людослав, Юлиан.
* Танле (православный) лӱм-влак: Аполлос, Еввула, Епафродит, Зенон, Зосима, Кесарь, Кифа, Иван, Иоад, Сосфен, Софрон.

## Событий-влак

*Тугак ончо: Категорий:Вӱдшор тылзын 12 кечысе событий-влак*

* 1242 ий — Александр Невскийын отрядше Чудской ер воктене немыч рыцарь-влакым кырен шалатен.
* 1633 ий — шымлызе Галилео Галилей ваштареш титаклыме процесс тÿҥалын.
* 1861 ий — Санкт-Петербург олаште пашазе-влаклан Александровский эмлыме верым почыныт.

## Шочыныт

*Тугак ончо: Категорий:Вӱдшор тылзын 12 кечынже шочшо-влак*

* 1906 ий — Смирнов Кавырля, марий серызе, журналист, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
* 1934 ий — Патрушев Анатолий Степанович, марий историк, шанчызе, мер пашаеҥ, историй шанче кандидат (1972), доцент, Мер Каҥашын икымше Оньыжаже (1990–1992), Марий Эл Республикысе шанчын сулло пашаеҥже (1994).
* 1931 ий — Шарнин, Генрих Павлович, шанче-химик, Россий Федерацийысе шанчын сулло пашаеҥже. Пермь олаште шочын. Йоча да тунемме пагытше Шернур да Кужэҥер кундемлаште эртен. Озаҥ оласе химий-технологий институтым тунем лекмек, тушанак пашам ышташ кодын. 15 ий Озаҥысе шанче да шымлыме институтын вуйлатышыже лийын. 277 шанче пашан да изобретенийын авторжо.
* 1961 ий — Зайцев, Юрий Александрович, туныкытыш да спорт пашаеҥ. Поранча кундем Памашъял гыч. Паша корныжо Марий Тӱрек кундем Сысоево кыдалаш школышко конден. Тыште тудо физкультурым туныкташ тӱҥалын да вуйлатыше марте кушкын. Россий Федерацийысе капкультурын отличникше.
* 1973 ий — Любимов, Дмитрий Александрович, журналист. Шкеже Йӱрнӧ кундем Покровское села гыч. «РЕН - 12 регион» телекомпанийысе увер пӧлкан редакторжо.

## Коленыт

*Тугак ончо: Категорий:Вӱдшор тылзын 12 кечынже колышо-влак*

## Калык пале

**Йыванын кечыже**. Ожно тиде кечын кресаньык-влак печеньым кӱэштыныт. Посна тÿткышым суртводыжланат ойыреныт: вет тудат ынде шошо кечылан куанен кудывечыш, садпакчаш лектын коштеда.

|  |  |
| --- | --- |
|  | 12 вӱдшор Викиклатыште? |