Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Laozi

|  |
| --- |
|  |
| **Laozi**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Ankapobeny |
| **Anarana** | Laozi |
| **Teraka** | 1 Janoary -604 |
| **Toerana** | *-* |
| Fiaviana sy ny andraikitra |
| **Asa :** | * filôzôfy
* mpanao asa soratra
* mpanoratra
 |
| Fiainana manokana |
|  |

I **Laozi** na **Lao Tseu** dia filôzôfa, mpanao asasoratra sy mpanoratra teraka tamin' taona 604 tal. J.K. Mety ho olon-kendry sinoa i Laozi ary, araka ny lovantsofina, dia niara-belona tamin' i Kônfosiosy (taonjato faha-6 tal. J.K. – tapaky ny taonjato faha-5 tal. J.K., faran' ny vanim-potoanan' ny Lohataona sy ny Fararano). Heverina ho rain' ny taôisma izy. Teraka tao amin' ny tanin' i Chu ao amin' ny Fanjakan' ny Zhou izy ary niala avy ao ho amin' ny fisintahana ara-panahy tany andrefan' i Sina nefa tsy fantatra ny toerana tena nalehany. Tsy misy firy sy tsy azo antoka ny zava-pantatra ara-tantara momba azy ary nipoitra avy amin' ny tarana-mpanjaka Hana ny tantaram-piainany, indrindra avy amin' ny fitantarana mahagaga sy ara-pivavahana; nihevitra ny mpikaroka misalasala sasany, hatramin' ny faran' ny taonjato faha-20, fa olona noforonina na fitambaran-toetran' olona izy fa tsy tena nisy ara-tantara.

Ny *Tao Tö Ching* ("Bokin' ny Lalana sy ny Hasina") izay ambaran' ny lovantsofina fa nosoratany dia lahatsoratra lehibe momba ny taôisma, izay heverin' ny firehana maro hafa ho zava-dehibe ihany koa. Heverin' ny Taôista ho andriamanitra (太上老君 / *Tàishàng lǎojūn*, "Tompo faratampony Laô”) sy ho toy ny razambeny i Lao Tseu.

Aseho ho toy ny lahiantitra manana volombava fotsy izy, indraindray mitaingina bofalô i Lao Tseu.

## Jereo koa

* Biôgrafia

### Rohy ivelany

* Ao amin'i Freebase: Archived Novambra 22, 2014 at the Wayback Machine
# Yongcheng

| **Yongcheng**

|  |
| --- |
|  |

 |
| **Velarantany** | tsy fantatra km2 |
| **Haavo** |  |
| Isan'ny mponina | tsy fantatra |
| Ben'ny tanàna | tsy fantatra |
| Firenena |  Sina |
| Fanjakana |  |
| Faritany | Henan |
| Faritra |  |
| Tanàna mifanolo-bodirindrina |  |

I **Yongcheng** dia tanàna ao amin'ny Repoblika Entim-bahoakan'i Sina.

## Jeografia

Ilay tanàna dia ao amin'ny faritanin'ny Henan.

## Rohy ivelany

* tsy fantatra : Sehatra ofisialy
# Fanjakà-mpanjaka

Ny **fanjakà-mpanjaka**, izay atao matetika hoe **fanjakana** ihany koa, dia firenena mampihatra ny fitondrà-mpanjaka, ka ny lehibem-panjakana amin' izany dia atao hoe mpanjaka, na ny mitovy amin' izany. Na dia ny fitondrana repoblikana aza no arahin' ny firenena maro amin' izao taonjato faha-21 izao dia mbola misy ny fanjakà-mpanjaka amin' ny kôntinenta rehetra. Ohatra amin' izany i Kanada sy i Bahamasy ao Amerika, i Tailandy ao Azia, ny Fanjakana Mitambatra sy i Nederlandy ao Eorôpa, i Marôka ao Afrika ary i Tônga ao Ôseania.

Ny fanjakà-mpanjaka dia tapahin' ny fitondran' olon-tokana, nefa ny mifamadika amin' izany dia tsy voatery ho marina. Amin' ny fanjakà-mpanjaka sasany, ny filoham-pajakana dia mety hitondra ny anarana hoe *mpanjaka*, *emperora*, *printsy*, *dioka lehibe*, *soltana* sns.

Ny fahefana maha mpanjaka dia matetika ifandovana, nefa misy ny maningana: mety hofidina ny mpanjaka, tahaka ny tao Pôlônina tamin' ny taonjato faha-17 na i Vatikàna ankehitriny.

## Fanjakà-mpanjaka ankehitriny

### Afrika

* Fanakan' i Marôka
* Fanjakan' i Lesôtô
* Fanjakan' i Esoatiny

### Amerika

* Fanjakan' i Belizy
* Fanjakan' i Kanada
* Fanjakan' i Bahamasy
* Fanjakan' i Grenady
* Fanjakan' i Jamaîka
* Fanjakan' i Santa Kity sy Nevisy
* Fanjakan' i Santa Losia
* Fanjakan' i Santa-Visanta-sy-Grenadina

### Azia

* Fanjakan' i Botàna
* Fanjakan' i Kambôdia
* Fanjakan' i Malezia
* Fanjakan' i Tailandy
* Fanjakan' i Broney

#### Afovoany Atsinanana

* Fanjakan' i Arabia Saodita
* Fanjakan' i  Jôrdania
* Fanjakan' i Bareina
* Emiratan' i Katara
* Emirata Arabo Mitambatra
* Soltanatan' i Ômàna
* Kôety

### Eorôpa

* Fanjakana Mitambatr' i Britaina Lehibe sy Irlady Avaratra
* Fanjakan' i Nederlandy
* Fanjakan' i Belzika
* Fanjakan' i Espaina
* Fanjakan' i Danemarka
* Fanjakan' i Soeda
* Fanjakan' i Nôrvezy

### Ôseania

* Aostralia
* Tovalo
* Fanjakan' i Zelandy Vaovao
* Papoazia-Ginea-Vaovao
* Nosy Sôlômôna
* Fanjakan' i Tônga
* Fanjakan' i Valisy-sy-Fotona

## Jereo koa

* Fanjakana
* Firenena
* Empira
# Zaoyang

﻿ / ﻿

| **Zaoyang**

|  |
| --- |
|  |

 |
| **Velarantany** | NC |
| **Haavo** |  |
| Isan'ny mponina | 184 509 |
| Ben'ny tanàna |  |
| Firenena |  Repoblika Entim-bahoakan'i Sina |
| Fanjakana |  |
| Faritany | Hubei |
| Faritra |  |
| Tanàna mifanolo-bodirindrina |  |

**Zaoyang** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Hubei ao Sina.

## Jeografia

Ny isam-ponina dia 184509 mponina tamin'ny taona 2012.

### Toe-tany

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
## Jereo koa

* Sina
	+ Hubei

## Tsiahy
# Yulin (Guangxi)

| Yulin |
| --- |
| —  **Tanàna prefektiora**  — |
| Fisian'i Yulin ao amin'ny faritanin'i GuangxiFisian'i Yulin ao amin'ny faritanin'i Guangxi |
|
 YulinFisian'i Yulin ao amin'ny faritanin'i Guangxi
 |
| Coordinates: ﻿ / ﻿ |
| Country | Sina |
| Faritany | Guangxi |
| **Area** |
|  - Total | 4 957,2 sq mi (12 839 km2) |
| **Population** (2004) |
|  - Total | 5,980,000 |
| Time zone | China standard time (UTC+8) |
| Kaody paositra | 537000 |
| Area code(s) | 775 |
| Website |  |

Yulin (amin'ny fiteny sinoa 玉林;; pinyin: Yùlín) dia anisan'ny tanàna prefektiora 14 ao amin'ny faritany mizaka-tenan'i Guangxi, any Sina.

## Fandraharahana

**City**:

* Beiliu (北流市)

**Districts**:

* Yuzhou (玉州区)
* Distrikan'i Fumian (福绵管理区)

**Counties**:

* Rongxian (容县)
* Luchuan (陆川县)
* Bobai (博白县)
* Xingye (兴业县)

## Demografia

Ny Mionisipaliten'i Yulin dia miisa 5,9 tapitrisa mponina eo ho eo, fa ny tanàna (samihafa amin'ny mionisipalite) dia miisa 8 hetsy mponina monja. Ny ankabeazan'ny mponina miaina ao dia avy amin'ny foko Han (fito amin'ny valo hetsy misy) ; ny foko sasany, toy ny Zhuang sy ny Miao mitambatra dia miisa iray hetsy.
# Xiangyang

﻿ / ﻿

| **Xiangyang**

|  |
| --- |
|  |

 |
| **Velarantany** | NC |
| **Haavo** |  |
| Isan'ny mponina | 462 956 |
| Ben'ny tanàna |  |
| Firenena |  Repoblika Entim-bahoakan'i Sina |
| Fanjakana |  |
| Faritany | Hubei |
| Faritra |  |
| Tanàna mifanolo-bodirindrina |  |

**Xiangyang** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Hubei ao Sina.

## Jeografia

Ny isam-ponina dia 462956 mponina tamin'ny taona 2018.

### Toe-tany

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
## Jereo koa

* Sina
	+ Hubei

## Tsiahy
# 113

|  |
| --- |
| *113 Amin'ny kalandrie hafa* |
| kalandrie Gregoriana | 113 *CXIII* |
| Ab urbe condita | 866 |
| kalandrie Armenianina | *N/A* |
| Kalandrie sinoa | 2809–2810 |
| Calendario ebreo | 3873–3874 |
| Kalandrie hindoa ~ *Vikram Samvat* ~ *Shaka Samvat*< |  168–169 35–36 |
| Kalandrie persana | 509 BP – 508 BP |
| kalandrie arabo | 525 BH – 524 BH |
| kalandrie Ronika | 363 |

## Zava-nitranga

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
## Teraka tamin'ny taona 113

## Maty tamin'ny taona 113

* Déroc
# Puyang

﻿ / ﻿

| **Puyang**

|  |
| --- |
|  |

 |
| **Velarantany** | NC |
| **Haavo** |  |
| Isan'ny mponina | 3 590 000 |
| Ben'ny tanàna |  |
| Firenena |  Repoblika Entim-bahoakan'i Sina |
| Fanjakana |  |
| Faritany | Zhejiang |
| Faritra |  |
| Tanàna mifanolo-bodirindrina |  |

**Puyang** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Zhejiang ao Sina.

## Jeografia

Ny isam-ponina dia 3590000 mponina tamin'ny taona 2012.

### Toe-tany

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
## Jereo koa

* Sina
	+ Zhejiang

## Tsiahy
# Zavapisotro misy alikaola

Zava-pisotro misy alikaola
Ny **zavapisotro misy alikaola** na **alikaola** na **zavapisotro misy alkôla** na **alkôla** na **toaka** dia zava-pisotro misy etanôla ka mety mahamamo. Ohatra amin' ny zava-pisotro misy alikaola ny divay sy ny labiera. Ny tsirony sy ny fiantrailka psikôdisleptikan' ny etanôla dia mety manampy ny fahazotoana misotro an' ity karazana zava-pisotro ity ary mandrisika ny fandabniana be azy.

## Jereo koa
# 264

|  |
| --- |
| *264 Amin'ny kalandrie hafa* |
| kalandrie Gregoriana | 264 *CCLXIV* |
| Ab urbe condita | 1017 |
| kalandrie Armenianina | *N/A* |
| Kalandrie sinoa | 2960–2961 |
| Calendario ebreo | 4024–4025 |
| Kalandrie hindoa ~ *Vikram Samvat* ~ *Shaka Samvat*< |  319–320 186–187 |
| Kalandrie persana | 358 BP – 357 BP |
| kalandrie arabo | 369 BH – 368 BH |
| kalandrie Ronika | 514 |

Ireo zava-nitranga, ireo olon-teraka ary ireo olona maty tamin'ny taona 264 ny kalandrie Gregôriana.

## Zava-nitranga

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
## Teraka tamin'ny taona 264

## Maty tamin'ny taona 264
# 316

|  |
| --- |
| *316 Amin'ny kalandrie hafa* |
| kalandrie Gregoriana | 316 *CCCXVI* |
| Ab urbe condita | 1069 |
| kalandrie Armenianina | *N/A* |
| Kalandrie sinoa | 3012–3013 |
| Calendario ebreo | 4076–4077 |
| Kalandrie hindoa ~ *Vikram Samvat* ~ *Shaka Samvat*< |  371–372 238–239 |
| Kalandrie persana | 306 BP – 305 BP |
| kalandrie arabo | 316 BH – 315 BH |
| kalandrie Ronika | 566 |

Ireo zava-nitranga, ireo olon-teraka ary ireo olona maty tamin'ny taona 316 ny kalandrie Gregôriana.

## Zava-nitranga

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
## Teraka tamin'ny taona 316

## Maty tamin'ny taona 316
# Pingliang

﻿ / ﻿

| **Pingliang**

|  |
| --- |
|  |

 |
| **Velarantany** | NC |
| **Haavo** |  |
| Isan'ny mponina | 108 156 |
| Ben'ny tanàna |  |
| Firenena |  Repoblika Entim-bahoakan'i Sina |
| Fanjakana |  |
| Faritany | Gansu |
| Faritra |  |
| Tanàna mifanolo-bodirindrina |  |

**Pingliang** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Gansu ao Sina.

## Jeografia

Ny isam-ponina dia 108156 mponina tamin'ny taona 2013.

### Toe-tany

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
## Jereo koa

* Sina
	+ Gansu

## Tsiahy
# Lôta

*Mandositra ny fahamaizan' i Sôdôma i Lôta*I **Lôta** dia olona voatantara ao amin' ny Baiboly. Ny ankohonany no afa-nandositra ny fandoroan' Andriamanitra an' i Sôdôma sy i Gômôra izay nilatsahan' ny afo sy solifara. I Haràna zanak' i Tera sady rahalahin' i Abrahama sy i Nahora no rain' i Lôta. Tamin' ny nandosirany ny afo dia niova ho vongan-tsira ny vadiny rehefa nitodika nijery ny fahamaizan' i Sôdôma. Nanan-janaka taminy ny zananivany roa ka nitaranaka ny Môabita sy ny Amônita.

## Jereo koa

* Mpaminanin' ny kristianisma
* Mpaminanin' ny silamo

*I Lôta sy ny zananivavy*, sary nataon' i Noël Coypel (1704)
# Weinan

﻿ / ﻿

| **Weinan**

|  |
| --- |
|  |

 |
| **Velarantany** | NC |
| **Haavo** |  |
| Isan'ny mponina | 172 321 |
| Ben'ny tanàna |  |
| Firenena |  Repoblika Entim-bahoakan'i Sina |
| Fanjakana |  |
| Faritany | Shaanxi |
| Faritra |  |
| Tanàna mifanolo-bodirindrina |  |

**Weinan** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Shaanxi ao Sina.

## Jeografia

Ny isam-ponina dia 172321 mponina tamin'ny taona 2012.

### Toe-tany

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
## Jereo koa

* Sina
	+ Shaanxi

## Tsiahy
# 422

|  |
| --- |
| *422 Amin'ny kalandrie hafa* |
| kalandrie Gregoriana | 422 *CDXXII* |
| Ab urbe condita | 1175 |
| kalandrie Armenianina | *N/A* |
| Kalandrie sinoa | 3118–3119 |
| Calendario ebreo | 4182–4183 |
| Kalandrie hindoa ~ *Vikram Samvat* ~ *Shaka Samvat*< |  477–478 344–345 |
| Kalandrie persana | 200 BP – 199 BP |
| kalandrie arabo | 206 BH – 205 BH |
| kalandrie Ronika | 672 |

Ireo zava-nitranga, ireo olon-teraka ary ireo olona maty tamin'ny taona 422 ny kalandrie Gregôriana.

## Zava-nitranga

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
## Teraka tamin'ny taona 422

## Maty tamin'ny taona 422
# Huozhou

| **Huozhou**

|  |
| --- |
|  |

 |
| **Velarantany** | tsy fantatra km2 |
| **Haavo** |  |
| Isan'ny mponina | 290 000 |
| Ben'ny tanàna | tsy fantatra |
| Firenena |  Sina |
| Fanjakana |  |
| Faritany | Shanxi |
| Faritra |  |
| Tanàna mifanolo-bodirindrina |  |

I **Huozhou** dia tanàna ao amin'ny Repoblika Entim-bahoakan'i Sina.

## Jeografia

Ilay tanàna dia ao amin'ny faritanin'ny Shanxi.

## Rohy ivelany

* : Sehatra ofisialy
# 588

|  |
| --- |
| *588 Amin'ny kalandrie hafa* |
| kalandrie Gregoriana | 588 *DLXXXVIII* |
| Ab urbe condita | 1341 |
| kalandrie Armenianina | 37 |
| Kalandrie sinoa | 3284–3285 |
| Calendario ebreo | 4348–4349 |
| Kalandrie hindoa ~ *Vikram Samvat* ~ *Shaka Samvat*< |  643–644 510–511 |
| Kalandrie persana | 34 BP – 33 BP |
| kalandrie arabo | 35 BH – 34 BH |
| kalandrie Ronika | 838 |

Ireo zava-nitranga, ireo olon-teraka ary ireo olona maty tamin'ny taona 588 ny kalandrie Gregôriana.

## Zava-nitranga

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
## Teraka tamin'ny taona 588

## Maty tamin'ny taona 588
# 447

|  |
| --- |
| *447 Amin'ny kalandrie hafa* |
| kalandrie Gregoriana | 447 *CDXLVII* |
| Ab urbe condita | 1200 |
| kalandrie Armenianina | *N/A* |
| Kalandrie sinoa | 3143–3144 |
| Calendario ebreo | 4207–4208 |
| Kalandrie hindoa ~ *Vikram Samvat* ~ *Shaka Samvat*< |  502–503 369–370 |
| Kalandrie persana | 175 BP – 174 BP |
| kalandrie arabo | 180 BH – 179 BH |
| kalandrie Ronika | 697 |

Ireo zava-nitranga, ireo olon-teraka ary ireo olona maty tamin'ny taona 447 ny kalandrie Gregôriana.

## Zava-nitranga

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
## Teraka tamin'ny taona 447

## Maty tamin'ny taona 447
# 549

|  |
| --- |
| *549 Amin'ny kalandrie hafa* |
| kalandrie Gregoriana | 549 *DXLIX* |
| Ab urbe condita | 1302 |
| kalandrie Armenianina | *N/A* |
| Kalandrie sinoa | 3245–3246 |
| Calendario ebreo | 4309–4310 |
| Kalandrie hindoa ~ *Vikram Samvat* ~ *Shaka Samvat*< |  604–605 471–472 |
| Kalandrie persana | 73 BP – 72 BP |
| kalandrie arabo | 75 BH – 74 BH |
| kalandrie Ronika | 799 |

Ireo zava-nitranga, ireo olon-teraka ary ireo olona maty tamin'ny taona 549 ny kalandrie Gregôriana.

## Zava-nitranga

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
## Teraka tamin'ny taona 549

## Maty tamin'ny taona 549
# Fizaràn-tany

Ny **fizaràn-tany**, izay mety ho tsorina amin'ny teny hoe **tany**, na atao hoe koa **faritra** na **faritany**, dia habaka ara-jeôgrafia (tany, ranomasina, na habakabaka, sns) voafaritra araka ny lalàna (ohatra: fizaràn-tanim-pirenena na tanim-pirenena), na voajanahary manana ny mampiavaka azy manokana (ohatra: fizaràn-tany na faritra be tendrombohitra) na ara-kolontsaina (ohatra: fizaràn-tany na faritra ara-piteny). Miovaova ny famaritana io teny io arakaraka ny fomba fijery na ny taranja na ny vanim-potoana heverina.

Na inona na inona fomba fiasa momba ity voan-kevitra ity, ny fizaràn-tany dia midika ny fisian' ny sisin-tany. Ohatra, fizaràn-tany ara-pôlitika na ara-pitantanana dia faritana amin' ny alalan' ny sisin-tany, nefa ny fizaràn-tany voajanahary dia tsy voafaritra araka ny lalàna loatra.

## Jereo koa

* Faritra

* Faritany
# 500

|  |
| --- |
| *500 Amin'ny kalandrie hafa* |
| kalandrie Gregoriana | 500 *D* |
| Ab urbe condita | 1253 |
| kalandrie Armenianina | *N/A* |
| Kalandrie sinoa | 3196–3197 |
| Calendario ebreo | 4260–4261 |
| Kalandrie hindoa ~ *Vikram Samvat* ~ *Shaka Samvat*< |  555–556 422–423 |
| Kalandrie persana | 122 BP – 121 BP |
| kalandrie arabo | 126 BH – 125 BH |
| kalandrie Ronika | 750 |

## Zava-nitranga

### Azia

* Ady an-trano ho an'ny fandimbiasana any Persa.

* Fivoaranan'ny hetsika sosialy sy relijiosin'i Mazdak any Persa.

* Mihirakula, zanak'i Toramān, sefon'ny Hiona Fotsy (huns hephtalites) manafika ny India Avaratra, mandroban'ny fanjakana kusānan'i Ganghara ary namotika ny fanjakan'i Gupta.

* Niditra tany Japana ny Bodisma avy any Korea (500-522)

### Eoropa

* Nandresy ny Borgaondy any l'Oyche sy any Dijon i Clovis

## Fahafatesana

* Zu Chongzhi, Mpanao matematika sinoa.
# Siddhartha Gautama

I Siddhartha Gautama
I **Siddhartha Gautama**, izay fantatra amin' ny anarana hoe **Shakyamuni** ("olon-kendrin' ny Śākya") na ilay **Buddha** ("Ilay Nifoha”), dia filôzôfy indiana sy mpitarika ara-panahy niaina tamin' ny taonjato fah-6 tal. J.K. na tamin' ny taonjato faha-5 tal. J.K., mpanorina ara-tantara ny vondrona moanina mpirenireny izay niteraka ny bodisma.

Teraka tao Lumbinî, any Nepaly ankehitriny izy, teny amin' ny lalana mankany Kapilavastu, renivohitry ny fokom-pfianakaviany, any Terai Nepaley ankehitriny, terak' i Māyādevī sy i Śuddhodana, mpanjakan' ny Śākya izay anisan' ny sarangam-pokon' ny Kṣatriya mpiady, ary navitrika tany amin' ny Fanjakan' i Kosala sy tany amin' ny Fanjakan' i Magadha any amin' ny tapany avaratra-atsinanan' i India ankehitriny.

Teo amin' ny valopolo taona teo ho eo no niainany, saingy tsy mifanaraka momba ny daty tena niainany ny lovantsofina maro, izay ataon' ny fikarohana ankehitriny fa any aoriana kokoa: manodidina ny taona 623-543 tal. J.K. araka ny lovantsofna teravada, manodidina ny taona 563-483 tal. J.K. araka ny ankamaroan' ny manam-pahaizana tamin' ny fiandohan' ny taonjato faha-20, maro tamin' ny fiandohan' ny taonjato faha-21 no mihevitra ny *parinirvāṇa* (fahafatesan' ny Buddha) eo anelanelan' ny taona 420 sy 380 tal. J.K.

Ny firehan' ny bodisma rehetra dia mihevitra azy ho ny "buddha madio sy tonga lafatra" (*samyaksambuddha*) ankehitriny, izay tsy vitan' ny hoe nahatratra ny fifohazana, fa afaka "mampihetsika ny kodiaran' ny Lalàna" sy mampiely ny fampianarana amin' izao tontolo izao. Nampitaina am-bava nandritra ny taonjato telo ka hatramin' ny efatra ny fampianarany, alohan' ny nanoratana azy ao amin' ny *Tripitaka* (Kanôna paly).

Ny anaram-boninahitry hoe *Buddha* (amin' ny teny sanskrita: *buddha*, "mifoha", "mahatsiaro", avy amin' ny fototeny sanskrita hoe *budh*- , "mifoha") dia nomen' ny mpianany azy taty aoriana. Noho izany dia asiana sora-baventy amin' ny fanoratana nifanarahana, ity anaram-boninahitra ity dia manondro an' i Shakyamuni mba hanavahana azy amin' ny olona hafa antsoina hoe *buddha* noho ny nihoarany fifanoheran-droa *samsara*/*nirvāna* araka ny bodisma mahaiana. Fantatra ihany koa ho *tathāgata* izy, izany hoe "ilay Tonga toy izany/ilay Tonga/ nandeha toy izany hitory ny Lalàna tsara” (*Dharma*).

## Jereo koa

* Biôgrafia
* Bodisma

### Rohy ivelany

* Ao amin'i Freebase: Archived Febroary 8, 2015 at the Wayback Machine
# 542

|  |
| --- |
| *542 Amin'ny kalandrie hafa* |
| kalandrie Gregoriana | 542 *DXLII* |
| Ab urbe condita | 1295 |
| kalandrie Armenianina | *N/A* |
| Kalandrie sinoa | 3238–3239 |
| Calendario ebreo | 4302–4303 |
| Kalandrie hindoa ~ *Vikram Samvat* ~ *Shaka Samvat*< |  597–598 464–465 |
| Kalandrie persana | 80 BP – 79 BP |
| kalandrie arabo | 83 BH – 81 BH |
| kalandrie Ronika | 792 |

Ireo zava-nitranga, ireo olon-teraka ary ireo olona maty tamin'ny taona 542 ny kalandrie Gregôriana.

## Zava-nitranga

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
## Teraka tamin'ny taona 542

## Maty tamin'ny taona 542
# Zhengzhou

﻿ / ﻿

| **Zhengzhou**

|  |
| --- |
|  |

 |
| **Velarantany** | NC |
| **Haavo** |  |
| Isan'ny mponina | 4 253 913 |
| Ben'ny tanàna |  |
| Firenena |  Repoblika Entim-bahoakan'i Sina |
| Fanjakana |  |
| Faritany | Henan |
| Faritra |  |
| Tanàna mifanolo-bodirindrina |  |

**Zhengzhou** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Henan ao Sina.

## Jeografia

Ny isam-ponina dia 4253913 mponina tamin'ny taona 2019.

### Toe-tany

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
## Jereo koa

* Sina
	+ Henan

## Tsiahy
# Huangzhou

﻿ / ﻿

| **Huangzhou**

|  |
| --- |
|  |

 |
| **Velarantany** | NC |
| **Haavo** |  |
| Isan'ny mponina | 122 563 |
| Ben'ny tanàna |  |
| Firenena |  Repoblika Entim-bahoakan'i Sina |
| Fanjakana |  |
| Faritany | Hubei |
| Faritra |  |
| Tanàna mifanolo-bodirindrina |  |

**Huangzhou** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Hubei ao Sina.

## Jeografia

Ny isam-ponina dia 122563 mponina tamin'ny taona 2012.

### Toe-tany

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
## Jereo koa

* Sina
	+ Hubei

## Tsiahy
# Bozhou

﻿ / ﻿

| **Bozhou**

|  |
| --- |
|  |

 |
| **Velarantany** | NC |
| **Haavo** |  |
| Isan'ny mponina | 174 140 |
| Ben'ny tanàna |  |
| Firenena |  Repoblika Entim-bahoakan'i Sina |
| Fanjakana |  |
| Faritany | Anhui |
| Faritra |  |
| Tanàna mifanolo-bodirindrina |  |

**Bozhou** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Anhui ao Sina.

## Jeografia

Ny isam-ponina dia 174140 mponina tamin'ny taona 2018.

### Toe-tany

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
## Jereo koa

* Sina
	+ Anhui

## Tsiahy
# Vondrona Eorôpeana

Saina ny Vondrona Eorôpeanina, nitazomin' ny fikambanana ilay saina misy kitana 12
Vondrona iraisan' ny governemanta maro ny **Vondrona Eorôpeanina** (VE). Misy firenena 27 ao anatiny. Voaforona tamin' ny 7 febroary 1992 izy, tamin' ny nahasoniavan' ny firenena eorôpeanina 12 ny Dinan' i Maastricht, efa mpikambana tao amin' ny CEE na EEC.

Saritan' ny Vondrona Eorôpeanina
30,82%n' ny harin-krena faobe eto an-tany dia any Eorôpa no misy azy, io no tsena ara-toekarena ngeza indrindra eto an-tany. Firaisam-padintseranana ny Vondrona Eorôpeanina, ary misy firenena 15 nahamafy ny fiaraha-miasa ao anatin'ny fikambanana ara-bola sy ara-toekarena, ilay faritra Euro. Misy firenena mampiasa miaraka ilay vola tokana ny Euro (€)

Vaomiera eorôpeana
## Tantara

### Ny CEE

Niteraka ny CEE tamin' ny voasonia tamin' ny 25 Martsa 1957 tany Roma any amin' ny Capitole ; hita ohatran' ny tsena iraisana izy.

## Jereo Koa/Amboary

* Parlemanta Eoropeana
* Eorôpa
* Firenena ao Eorôpa

## Rohy Ivelany

* ((fr)) Tranonkala ofisialy ny FE
# Vahoaka

Ny **vahoaka** dia vondron'olona maro miara-monina. Ny vahoaka dia vondron’olona marobe miara-monina ao amin’ny tany iray, firenena iray, faritra iray, na fiarahamonina iray. Mety ho fantatra amin'ny fiteny iray, kolontsaina iray, na tantara iombonana ny vahoaka. Izy ireo no fototra iorenan’ny firenena sy ny fanjakana, satria avy amin’ny vahoaka no ipoiran’ny fahefana ara-politika sy ara-tsosialy.

## Teny sy hevi-dalana

Amin'ny ankapobeny, ny teny hoe *vahoaka* dia azo ampifandray amin’ny hoe:

* Olona (individu)
* Firenena (nation)
* Mponina (population)
* Foko na karazana (ethnie)
* Olom-pirenena (citoyens)

Ny vahoaka dia matetika ampiasaina amin'ny fomba politika sy ara-tsosialy hanondroana ireo olona miara-mipetraka eo ambanin’ny fitondrana iray na rafitra iray.

## Anjara sy lanjan’ny vahoaka

Manan-danja lehibe ny vahoaka eo amin'ny:

* Fananganana sy fitondrana fanjakana: Ao amin'ny firenena demokratika dia avy amin’ny safidim-bahoaka no iaviana amin’ny fanendrena mpitondra.
* Fampandrosoana ara-toekarena sy ara-tsosialy: Ny asan’ny vahoaka no miteraka vokatra sy harin-karena.
* Fanehoan-kevitra sy kolontsaina: Mampita sy mitahiry ny lovantsofina sy ny fomban-drazana ny vahoaka amin’ny alalan’ny taranaka mifandimby.

## Vahoaka sy fanjakana

Amin’ny lalàna sy ny rafitra ara-politika, ny vahoaka dia raisina ho loharanon’ny fahefana. Izany hoe, tsy misy ny fahefana raha tsy misy ny vahoaka ary ny vahoaka ny tokony hanana fahefana nohon'ny pitondra raha ny ara-politikano jerena. Ny fanararaotam-pahefana ataon'ny vahoaka dia mahatonga ny vahoaka hikomy ary hidina andalam-be. Ao amin’ny Lalàm-panorenan’ireo firenena maro, anisan'izany i Madagasikara izay tany tandalana, dia hita mazava ny andalana toy ny hoe:

> *“Avy amin’ny vahoaka ny fahefana rehetra.”*
>
>

## Vahoaka sy fanehoan-kevitra

Manan-jo haneho hevitra ny vahoaka satria izy no tena tompon'ny fahefana, ary amin'ny alalan'ny fihetsiketsehana, na fandraisana anjara amin’ny raharaham-pirenena ny fanehoana izany. Amin’izany dia miseho ny demokrasia mivantana sy ny fandraisana andraikitra sivily. Tokony tsy ho voasakana ny mpitandro filaminana izany raha manara-dalana.

## Ohatra amin'ny fanehoan-kevitra avy amin’ny vahoaka

* Fitokonana
* Fihetsiketsehana an-dalambe
* Fifidianana
* Fanentanana ara-tsosialy amin'ny tambajotra

## Jereo koa

* Firenena
* Fanjakana
* Demokrasia
* Olom-pirenena

## Jereo koa

* Semita
* Iraniana
* Indô-iraniana
* Nilôtika
* Banto
* Aostrôneziana
* Hamita
* Indô-ariana