# Kôlômbia

|  |
| --- |
| ((es)) |
| ((es)) |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  **{{{nom\_malgache}}} ((mg))**  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| (Antsipirihany) | (Antsipirihany) |

 |
| Teny filamatra *: Libertad y Orden (Fahafahana sy Filaminana)* |
|  |
| **Teny ofisialy** | Espaniola |
| **Renivohitra** | Bogotá  |
| **Tanàna ngeza indrindra** | Bogotá |
| **Fitondrana sy governemanta**  - filoha | Repoblika ara-parlemanta Abelardo de la Espriella |
| **Velarantany**  - Tontaliny  - Rano (%) | faha 25 1 141 748 km² 8,8% |
| **Isam-ponina**  - Tontaliny (2009)  - hakitroka | faha 28 44 760 630 mpo. 40 mpo./km²
{{{1}}} |
| **Anaran'ny mponina** | Kolombiana |
| **Sandam-bola** | Pesô Kolombiana (`COP`) |
| **Faritr'ora** | UTC -5 |
| **Hiram-pirenena** | *Oh Gloria inmarcesible* |
| **Valan-tsehatra internet** |
| **Antso an-tariby** | `+57` |

I **Kôlômbia**, na **Repoblikan' i Kôlômbia**, (amin' ny fiteny espaniôla: **República de Colombia**), dia firenena any amin' ny tapany avaratra-andrefan' i Amerika Atsimo. Izy irery no firenena manana morontsirata amin' ny Ranomasina Karaiba ao varatra sy amin' ny Ranomasimbe Pasifika ao atsimo. I Bogotá no renivohiny, ny fiteny espaniôla no fiteny ôfisialiny ary ny peso no vola ampiasainy. I Kôlômbia no firenena miteny espaniôla ngeza indrindra ao aorian' i Meksika sy i Espaina.

Ny Amerindiana no nonina tao Kôlômbia talohan' ny nahatongavan' ny Eorôpeana, i Christophe Colomb, tamin' ny taona 1502. Nanomboka tamin' izay dia nozanahin' ny Espaniôla ity firenena ity ary ka nirafitra tamin' i Nova Granada (na Nouvelle-Grenade na New Granada). Nisy ny fanoheran' ny vahoaka notarihin' i Camillo Torres sy i Simón Bolívar: niafara amin' ny fanambaràna ny fahaleovan-tenan' ny Repoblikan' i Kôlôbia Lehibe (Republica della Gran Colombia) tamin' ny taona 1819 izany. Ny taonjato faha-19 dia nisongadinan' ny ady an-trano maro. Niorina tamin' ny taona 1886 ny Repoblikan' i Kôlômbia. Taorian' ny Ady Lehibe Faharoa, ny fiainana ara-pôlitika anatiny tao Kôlômbia dia nanjakan' ny atao hoe *violencia*, izay fikomiam-bahoaka. Avy eo dia nisy ny mpiady anaty akata nifanandrenan' ny vondrona mitam-piadiana maro, ka ny fivarotana sy fanondranana zava-mahadomelina (rongony) no matetika anton' ny disadisa.

## Jeôgrafia

Ny Kôlômbia dia voazara ho faritany dimy: Karaiba, Pasifika, Anda, Orenokia ary Amazonia: ao anatin' ireo faritany ireo, samihafa ny sakafo, ny mponina, ny fiteny sy ny hetsika ara-toekarena.

Ny faritanin' i Anda no be olona indrindra: ao no misy ny tanàna manan-danja any Kôlômbia, indrindra i Bogotá, i Medellín, i Bucaramanga, i Cúcuta, i Pasto, i Manizales, i Pereira, i Neiva ary i Ibagué, ary any amin' ny morontsiraka avaratra: ny Karaiba, any no misy an' i Barranquilla, i Cartagena, i Santa Marta, i Sincelejo, i Montería ary i Valledupar. Ny tanàna fahatelo ao Kôlômbia dia i Cali izay miorina eo amin' ny sisintanin' ny faritany Pasifika-Anda.

Ny faritany sasany (Orinokia, Pasifika, Amazonia) indray dia tsy mivoatra tahaka ny faritanin' i Anda, ny departementan' i Chocó, Vaupés, Guainía, Putumayo, Caquetá, Guaviare, Vichada sy Amazonas no anisan' ny mahantra indrindra.

## Jereo koa

* **Firenena ao Amerika:** Antigoa-sy-Barboda - Arjentina - Bahamasy - Barbady - Belizy - Bôlivia - Brezila - Dôminika - Ekoadôra - Etazonia - Goatemala - Goiana - Grenady - Haity -Hôndorasy - Jamaîka - Kanada - Kioba - Kôlômbia - Kôsta Rika - Meksika - Nikaragoa - Orogoay - Panama - Paragoay - Però - Pôrtô Rikô - Repoblika Dôminikana - Salvadôro - Santa Losia - Santa-Kity-sy-Nevisy - Santa-Vinsanta-sy-Grenadina - Silia - Sorinama - Trinite-sy-Tôbagô -Venezoela

* **Kôntinenta eto an-tany:** Afrika - Amerika (Amerika Avaratra - Amerika Atsimo) - Azia - Eorôpa - Ôseania - Antarktika

* **Lohahevitra hafa:** Buenos Aires - Lisitry ny firenena