Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Adolf Hitler

Adolf Hitler
I Adolf Hitler, teraka tamin'ny 20 Aprily 1889 tany Braunau am Inn any Aotrisy (Aotrisy-Hongaria tamin'izany fotoana izany) ary maty namono-tena tamin'ny 30 Aprily 1945 any Berlin, dia mpanao politika alemana, mpamorona sy tarehin'ny nazisma, mpitondran'ny  Reich fahatelo.

Tonga teo an-tampon' Alemaina tamin'ny alànan'i Antoko Tia-tanindrazana-sosialisty ny mpiasa Alemana (NSDAP) nalainy tamin'ny 1921, lasa chancelier-n'ny Reich isy tamin'ny 30 Janoary 1933, ary lasa filoha tamin'ny 1934 izy, lohateny navadiny ho *Führer* (« mpitondra »)

## Zom-pirenena

Tamin'ny 1932 dia nahazo toerana ho mpiasam-panjakana tao Braunschweig i Adolf Hitler. Izany no nahafahany nahazo zom-pirenena alemà sy nirotsaka tamin’ny fifidianana tamin’ny 1932.

N fianakavian' Adolf Hitler
# Wikimedia Foundation

sary famantarana ny Wikimedia Foundation, Inc.
**Wikimedia Foundation Inc.** dia ny fikambanana tsy manangom-bola mampiantrano ny tetikasa Wikimedia, izay ahitana an'i Wikipedia na ny Wikibolana. Izy io dia fikambanana tsy manangom-bola iharan'ny lalan'i Florida, any Etazonia. Noforonin'i Jimmy Wales ny 20 Jiona 2003 izy io. Ny mety ho dikantenin'ny amin'ny teny malagasy dia ny fikambanana Wikimedia.

Ny rindrankajy ampaisainy amin'ireo tetikasa ireo dia ny rindrankajy Mediawiki, izay azo dikaina amin'ny teny eo an-toerana amin'ny alalan'ny plate-forme fandikana toa i Translatewiki.net.

## Hevi-bahoaka

Ny Komitin'ny Fanaraha-maso ny Kongresy sy ny Fanavaozana ny Governemanta Amerikana dia nanokatra fanadihadiana momba ny fiasan'ny Wikipedia tamin'ny Septambra 2025. Solontenan'ny Repoblikana roa no nisantatra ny hetsika, izay nanazava ny fihetsik'izy ireo tamin'ny taratasy avy amin'ny Kongresy ho an'ny Wikimedia Foundation. Ny fanadihadian'ny vaomiera dia voampanga tamin'ny fandinihana ny "ezaka ataon'ny fikambanana vahiny sy ny olona ao anatin'ny andrim-panjakana ara-pianarana vatsian'ny dolara amerikana mpandoa hetra mba hitarihana ny saim-bahoaka amerikana."
# Fiteny serba

Ny **fiteny serba** na **fiteny serbiana** dia iray amin' ny karazana fiteny fenitra ampiasain' ny Serba (na Serbiana) ao amin' ny fiteny serbô-krôatiana na serbô-krôaty ao amin' ny vondrom-piteny slava.

Ny fiteny ataon' ny mpahay teny sasany hoe fiteny serbô-krôaty na serbô-krôatiana, dia ataon' ny hafa hoe "fiteny slava afovoany-atsinanana" na "fiteny stôkaviana" (*štokavski jezik*) na "fiteny stôkaviana vaovao" (*standardni novoštokavski*) na "fiteny bôsniana-krôatiana-môntenegrina-serbiana". Atao hoe *српски* (amin' ny abidy sirilika) na *srpski* (amin' ny abidy latina) izay tononina hoe /sr̩̂pskiː/) io fiteny io amin' ny teny serba.

Amin' ny fomba fijerin' ny manampahaizana mampifandray ny fiteny sy ny fiarahamonina dia fiteny voafenitra iraisan' ny Serba sy ny Krôatiana sy ny Bôsniaka ary ny Môntenegrina ny fiteny serba, ka ny fototra dia ny endri-piteny (fitenim-paritra) stôkaviana, ary fanovan' io fiteny io ny fiteny krôatiana sy ny fiteny bôsniana ary ny fiteny môntenegrina. Soratana amin' ny abidy sirilika sy amin' ny abidy latina ny fiteny serba.

Tsy ny vahoaka serba ao Serbia ihany no mampiasa ny fiteny serba fa ao koa ny vondrom-piarahamonin' ny vitsy anisa any amin' ny firenena manakaiky an' i Serbia, sy ireo Serba nifindra monina nankany Eorôpa Andrefana sy any Amerika Avaratra ary any Aostralia.

Annisan' ny fiteny ôfisialy telon' i Bôsnia-Herzegôvina ary fiteny ôfisialy koa ao Môntenegrô ny fiteny serba. Fitenin' ny vitsy anisa ny fiteny serba ao Krôatia, ao Makedônia Avaratra, ao Romania, ao Hongaria, ao Slôvakia ary ao amin' ny Repoblika Tseka.

## Jereo koa

* Fiteny slava
* Fiteny slava atsimo

* Fiteny serbô-krôatiana (fiteny krôatiana, fiteny bôsniana, fiteny môntenegrina, fiteny serba)
* Fiteny stôkaviana
* Fiteny bolgara
* Fiteny makedôniana
* Fiteny slôveniana
* Iogôslavia
* Serbia

[[Sokajy:Fiteny]
# Fiteny albaney

Ny **fiteny albaney** dia fiteny indô-eorôpeana avy amin' ireo fiteny balkanika taloha. Olona miisa 10 tapitrisa no miteny azy ka ny antsasak' izany dia monina ao Albania. Miseho amin' ny endrika roa ny fiteny abaney: dia ny fiteny albaney gegy ao avaratry ny Shkumbin sy ny fiteny albaney tôska ao atsimo.

## Jereo koa

**Fiteny indô-eorôpeana Fiteny anatôliana
* Fiteny tôkariana
* Fiteny baltô-slava
* Fiteny keltika
* Fiteny jermanika
* Fiteny helenika
* Fiteny indô-iraniana
* Fiteny italika

* Fiteny albaney sy fiteny armeniana
# Masedônia Avaratra

Sainan'i Masedonia
Saritanin' i Masedônia
I **Masedônia Avaratra** na **Makedônia Avaratra** dia firenena ao Eorôpa Atsimo, ao amin’ ny Saikanosy Balkanika. I Skopje no renivohiny sady tanàna lehibe indrindra any. Mirefy 25 713 km2 ny velarany ary miisa 1 832 696 ny mponina tao aminy araka ny fanisana natao tamin' ny 2021. Ny faritr' ora dia +1. Atao hoe **Repoblika Iogôslavan' i Makedônia Taloha** koa izy.

Tendrombohitra sy lohasaha lalina ary havoana no mandrafitra ny vohon-tanin' i Makedônia Avaratra. Tsy manana morontsiraka ity firenena ity. Ny ony Vardar, izay mamakivaky azy avy any avaratra-andrefana mankany atsimo-atsinanana, no hany lalana ahafahany mifandray amin’ i Grisia. Ao amin’ ny faritra misy horohoron-tany matetika no misy an’ i Makedônia Avaratra.

Makedôniana na Masedôniana ny 65 %n’ ny mponina any Makedônia Avaratra, ka ny maro amin’ izy ireo dia Kristiana ôrtôdôksa. Misy Albaney koa, izay manaraka ny fivavahana silamo, ny any. Maro ny vahoaka vitsy anisa monina ao Makdônia Avaratra ka anisan' izany ny Tiorka, ny Rôma ary ny Serba na Serbiana. Ahitana disadisa eo amin’ ireo vahoaka isan-karazany ireo (indrindra eo amin’ ny Albaney sy ny Makedôniana) ao Makedônia Avaratra, sahala amin’ izay hita ao amin’ ireo firenen' ny faritry ny Balkana.

Manana tany midadasina azo volena i Makedônia Avaratra, ary isan-karazany ny zavatra volena any: ny hazo fihinam-boa, ny landihazo, ny legioma, ny paraky, ny voaloboka, ny voamadinika sns. Betsaka koa ny harena an-kibon' ny tany any, indrindra ny akoram-piramainty sy ny arintany ary ny vy.

Tao amin' i Iogôslavia taloha i Makedônia Avaratra izay nahazo ny fahaleovan-tenany tamin’ ny taona 1991. Tamin’ ny taona 1993 vao nankatoavin’ ny fianakaviambe iraisam-pirenena izany fahaleovan-tena izany.

## Jereo koa

**Firenena ao Eorôpa**

Albania - Alemaina - Andôra - Aotrisy - Belzika - Bielôrosia - Bolgaria - Bôsnia-Herzegôvina - Danemarka - Espaina - Estônia - Fanjakana Mitambatra - Finlandy - Frantsa - Grisia (na Gresy) - Hôngria (na Hongaria) - Irlanda - Islandy - Italia - Jeôrjia - Kipra (na Sipra) - Krôasia (na - Krôatia) - Letônia - Liktenstaina - Litoania - Loksemborga - **Masedônia Avaratra** (na **Makedônia Avaratra**)- Malta - Môldavia - Môntenegrô - Nederlandy - Nôrvezy - Okraina - Pôlônia - Pôrtogaly - Tsekia - Romania - Rosia - San-Marîno - Serbia - Slôvakia - Slôvenia - Soeda - Soisa - Tsekia - Vatikàna.

**Kôntinenta eto an-tany Afrika
* Amerika (Amerika Avaratra - Amerika Atsimo)
* Azia
* Eorôpa
* Ôseania
* Antarktika
# 1965

|  |
| --- |
| *1965 Amin'ny kalandrie hafa* |
| kalandrie Gregoriana | 1965 *MCMLXV* |
| Ab urbe condita | 2718 |
| kalandrie Armenianina | 1414 |
| Kalandrie sinoa | 4661–4662 |
| Calendario ebreo | 5725–5726 |
| Kalandrie hindoa ~ *Vikram Samvat* ~ *Shaka Samvat*< |  2020–2021 1887–1888 |
| Kalandrie persana | 1343–1344 |
| kalandrie arabo | 1385–1386 |
| kalandrie Ronika | 2215 |

Ireo zava-nitranga, ireo olon-teraka ary ireo olona maty tamin'ny taona 1965 ny kalandrie Gregôriana.

## Zava-nitranga

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
## Teraka tamin'ny taona 1965

## Maty tamin'ny taona 1965

* Zumbi Dos Palmares — Mpitarika an'ady manan-tantara tao amin'ny vondrom-piarahamonina Quilombo dos Palmares
# Empira Bizantina

Ny **Empira Bizantina** dia empira kristiana grika tatsinanana izay mpandova ny Empira Rômana any Atsinanana nitoetra teo amin' ny faritra atsinanan' i Eorôpa nandritra ny taonjato faha-4 hatramin' ny taona 1453.

Tamin’ ny taona 330, dia noforonin' i Kônstantino I ny tanànan’ i Kônstantinôpla izay natao hoe "Rôma Vaovao" teo amin’ ny toerana nisy an’ i Bizansa taloha. Nosarahan’ i Teodôsio ho empira roa samy manana ny renivohiny ny Empira Rômana tamin’ ny taona 395. Tsy naharitra ela anefa ny Empira Rômana Andrefana fa nitontongana tanteraka tamin’ ny taona 476 noho ny fanafihan’ ny vahoaka jermanika izay nonina teo moron’ ny sisintanin’ ny Empira Rômana Andrefana. Nahatohitra ireo mpanafika jermanika ireo ny Empira Rômana Atsinanana ka noho ny tsifisian’ ny Empira Rômana Andrefana intsony dia natao hoe Empira Bizantina ny anarany.

## Jereo koa

* Empira Romana

### Rohy ivelany