# Albania

Albania
I **Albania** na **Repoblikan' i Albania** dia firenena ao Eorôpa, ao amin' ny tapany atsimon' io kôntinenta io, ao amin' ny Saikanosy Balkanika. I Tirana no renivohiny. Manana velaran-tany mirefy 28 748 km² izy. Atao hoe *Shqipëria* na *Republika e Shqipërisë* [ɾɛpuˈblika ɛ ʃcipəˈɾiːsə] (ara-bakiteny: "firenen' ny voromahery") izy amin' ny fiteny albaney. Mamaritra ny sisin-tanin' i Albania ao avaratra-adrefana i Môntenegrô sy i Makedônia Avaratra, ao avaratra-atsinanana i Kôsôvô, ary ao atsimo-atsinanana i Grisia.

Firenena be tendrombohitra i Albania, izay ahitana tampona mahatratra haambo eo anelanelan' ny 2 100 m sy 2 600 m. Ny tany iva, izay hita amin' ny tapany andrefan' io firenena io, dia manamorona ny Ranomasina Adriatika. Rakotra ala ny iray ampahatelon' ny tanin' i Albania. Ny mponin' i Albania dia ahitana indrindra ny Albaney, izay heverina ho taranaky ny Iliriana (anisan' ny vahoaka indô-eorôpeana). Ny Grika, ny Rôma, ny Serba ary ny Bolgara no vahoaka vitsy anisa ao. Ny ankamaroan' ny mponina dia Mozilmana. Maro ny Albaney niorim-ponenana ao amin' ny faritra sy firenena manodidina: ao Kôsôvô, indrindra, any Makedônia sy any Serbia ary any Môntenegrô. Nandritra ny ady tao Kôsôvô  tamin' ny taona 1999 dia nandray Albaney voaroaka avy any Kôsôvô miisa analiny maro i Albania. Anisan' ireo firenena mahantra indrindra ao Eorôpa i Albania izay manakina ny toekareny amin' ny fambolena. Tamin' ny taona 1997 dia nizaka fahasahiranana ara-toekarena i Albania.

**Albania**|

|  |
| --- |
|  |
| (Feja e Shqiptarit është Shqiptaria) |

 |
| Fiteny | albanezy |
| Renivohitra | Tirana |
| Praiminisitra | Edi Rama |
| Filoham-pirenena | Bujar Nishani |
| Velarantany | 28.748 km² |
| Mponina  - Manontolo (2004)  - Hakitroka | Liste des pays par population 3.782.960 mponina 131 mpo/km² |
| Anarana |  |
| Fahaleovantena | 28 Novambra 1912 |
| Sandam-bola |  |
| Faritra ora | UTC +1 |
| Faritra Internet | .al |
| Antso an-tariby | 00355 |
| Hiram-pirenena | Hymni i Flamurit |

## Tantara

Raha zohina ny tantara, ny Albaney dia avy amin' ny Iliriana, vahoaka indô-eorôpeana nanorim-ponenana teny amin' ny morontsiraky ny Ranomasina Adriatika. Vokatry ny fivoarana ara-toekarena noho ny firoborobon' ny taozavatra vita amin' ny vy, tany amin' ny taonjato faha-6 tal. J.K., dia nanjary natanjaka izy ireo ka nanjaka tokoa teo amin' ny varotra, ary zary nampitahotra ny firenena nanodidina azy, indrindraindrindra tamin' ny fampiasan-kery amin' ny mpiantsambo.

Tamin' ny taona 168 tal. J.K. dia notafihin' i Rôma i Iliria, ary nataony teo ambany fifehezany nandritra ny taonjato dimy mahery kely. Faritany rômana i Iliria (*Illiricum* no niantsoana azy tamin' ny andron' i Jolio Kaisara). Fa tamin' ny taonjato faha-2 taor. J.K. kosa no nanomboka nahenoana voalohany ny fiantsoana hoe "Albanoi", tamin' ny antontan-taratasy nosoratan' i Ptôlemaio, mpandalina jeôgrafia.

Rehefa nirodana ny Empira Rômana tamin' ny faramparan' ny taonjato faha-5 dia teo ambany fahefan' ny Empira Atsinanana - na koa antsoina hoe Empira Bizantina - i Iliria. Tamin' izany dia nanjary toerana nanan-danja teo amin' ny varotra ny tanàna nisy seranan-tsambo lehibe toa an' i Dyrrachium. Tany amin' ny faritany kosa dia nifanesy niditra sy nandrava tany ny mponina mpivezivezy toa ny Gôty sy ny Hona; ny Bolgara tamin' ny taonjato faha-5; ny Slava tamin' ny taonjato faha-6 sy ny taonjato faha-7 izay nibodo ny faritra avaratr' i Iliria. Maro tamin' ny Albaney nivadika ho kristiana no nandositra tany amin' ny faritra atsimo. Tamin' ny taonjato faha-11 sy ny taonjato faha-12 kosa dia ny Normàna no nanjakazaka tao, ary tamin' ny taonjato faha-14 dia tonga kosa ny Serba mandra-pirodan' ny Empira Serba tamin' ny taona 1355, ka nizarazarana an' i Albania tamin' ny tompo-menakely teo an-toerana.

## Jeôgrafia

Ny 70 % amin' i Albania dia tendrombohitra avokoa, ka ny tendro avo indrindra dia 2 753 m (tendrombohitr' i Korab). Ny 30 % kosa dia lemaka izay ifandimbiasan' ny tondra-drano sy ny hain-tany, ka tsy mahatsara ny fambolena. Ny lemaka tena mahavokatra dia ireo izay manodidina farihy (farihy Ohrid, Prespa Lehibe sy Prespa Kely), sy ny lembalemba sasantsasany eny anelanelan' ny lemaka sy ny tendrombohitra. Ny hany nosy mba miavaka dia ny nosy Sazan.

Ny ony lava indrindra dia i Drini: 282 km, izay azo lazaina fa misy rano ampy mandritra ny taona. Ny hafa kosa, toa an' i Semani sy i Vojsa, na dia mihoatra ny 160 km aza ny halavany, dia saika maina foana mandritra ny fahavaratra.

## Mponina

I Albania dia misy mponina azo lazaina ho ranoray, satria ny 96 % dia Albaney avokoa, izay mizara ho Gega any avaratra, ary Tôska any atsimo, ary sarahin' ny ony Shkumbin tsara ireo faritra roa ireo. Mizara ho vondrona roa mazava izy ireo na ara-pinoana, na ara-pitenenana, na ara-poko koa aza. Karazam-pivavahana telo no tena misongadina ao Albania: ny Mozilmàna, tokony ho ny 70 %-n' ny mponina, sy ny Ôrtôdôksa: 20 %, ary ny Katôlika: 10 %.

## Pôlitika

## Jereo koa

**Firenena ao Eorôpa**

Albania - Alemaina - Andôra - Aotrisy - Belzika - Bielôrosia - Bolgaria - Bôsnia-Herzegôvina - Danemarka - Espaina - Estônia - Fanjakana Mitambatra - Finlandy - Frantsa - Grisia (na Gresy) - Hôngria (na Hongaria) - Irlanda - Islandy - Italia - Jeôrjia - Kipra (na Sipra) - Kôsôvô - Krôasia (na Krôatia) - Letônia - Liktenstaina - Litoania - Loksemborga - Masedônia Avaratra (na Makedônia Avaratra)- Malta - Môldavia - Môntenegrô - Nederlandy - Nôrvezy - Okraina - Pôlônia - Pôrtogaly - Tsekia - Romania - Rosia - San-Marîno - Serbia - Slôvakia - Slôvenia - Soeda - Soisa - Tsekia - Vatikàna.

**Kôntinenta eto an-tany Afrika
* Amerika (Amerika Avaratra - Amerika Atsimo)
* Azia
* Eorôpa
* Ôseania
* Antarktika

## Rohy

* National Tourism Organization Albania's official website for travel & tourism information.