Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Austin, Texas

| **Austin, Texas**

|  |
| --- |
|  |

 |
|  |
| **Velarantany** | NC |
| **Haavo** |  |
| Isan'ny mponina | 790 390 mpo. |
| Ben'ny tanàna | Lee Leffingwell |
| Firenena | Etazonia |
| Fanjakana |  |
| Faritany | Texas |
| Faritra |  |
| Tanàna mifanolo-bodirindrina | Austin |

Ny **Austin** dia renivohitra ny Texas, any Etazonia Tamin'ny fanisana tamin'ny taona 2009, nisy olona 790 390 mahery tany. Austin no tanàna lehibe indrindra any Texas, aorian'i ny Houston, San Antonio, Dallas, Fort Worth sy El Paso.

## Fiavin'ilay anarana

## Tantara

Voaforona ilay tanàna tamin'ny volana 1835.

## Jeografia

## Demôgrafia

## toe-karena

## Jereo koa

* Etazonia
* Texas

## Jereo koa/Lahatsoratra ilaina

|  |  |
| --- | --- |
| * **AL** Alabama - Montgomery
* **AK** Alaska - Juneau
* **AZ** Arizona - Phoenix
* **AR** Arkansas - Little Rock
* **CA** California - Sacramento
* **CO** Colorado - Denver
* **CT** Connecticut - Hartford
* **DE** Delaware - Dover
* **FL** Florida - Tallahassee
* **GA** Georgia - Atlanta
* **HI** Hawaii - Honolulu
* **ID** Idaho - Boise
* **IL** Illinois - Springfield
* **IN** Indiana - Indianapolis
* **IA** Iowa - Des Moines
* **KS** Kansas - Topeka
* **KY** Kentucky - Frankfort
* **LA** Louisiana - Baton Rouge
* **ME** Maine - Augusta
* **MD** Maryland - Annapolis
* **MA** Massachusetts - Boston
* **MI** Michigan - Lansing
* **MN** Minnesota - Saint Paul
* **MS** Mississippi - Jackson
* **MO** Missouri - Jefferson City
 | * **MT** Montana - Helena
* **NC** North Carolina - Raleigh
* **ND** North Dakota - Bismarck
* **NE** Nebraska - Lincoln
* **NV** Nevada - Carson City
* **NH** New Hampshire - Concord
* **NJ** New Jersey - Trenton
* **NM** New Mexico - Santa Fe
* **NY** New York - Albany
* **OH** Ohio - Columbus
* **OK** Oklahoma - Oklahoma City
* **OR** Oregon - Salem
* **PA** Pennsylvania - Harrisburg
* **RI** Rhode Island - Providence
* **SC** South Carolina - Columbia
* **SD** South Dakota - Pierre
* **TN** Tennessee - Nashville
* **TX** Texas - Austin
* **UT** Utah - Salt Lake City
* **VT** Vermont - Montpelier
* **VA** Virginia - Richmond
* **WA** Washington - Olympia
* **WV** West Virginia - Charleston
* **WI** Wisconsin - Madison
* **WY** Wyoming - Cheyenne
 |

### Rohy ivelany

* + ((en)) - www.austintexas.gov Sehatra ofisialy
# San Bruno, Kalifornia

﻿ / ﻿

| **San Bruno, Kalifornia**

|  |
| --- |
|  |

 |
| **Velarantany** | 14,188 km2 |
| **Haavo** |  |
| Isan'ny mponina | 41 114 |
| Ben'ny tanàna | Jim Ruane |
| Firenena |  Etazonia |
| Fanjakana |  |
| Faritany |  California |
| Faritra |  |
| Tanàna mifanolo-bodirindrina | San Bruno, Kalifornia |

I **San Bruno, Kalifornia** dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Sary:Flag of California.svg California, ao Etazonia. Ny kaodim-paositra dia 94066-94067, 94096, 94098..

## Jeografia

Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 37.6252777778 ary -122.425277778.
Ny faritr'ora dia GMT −8.

## Rohy ivelany

* sanbruno.ca.gov
# Lady Gaga

**Stefani Joanne Angelina Germanotta** (**Lady Gaga**) (teraka tamin'ny 28 martsa, 1986) dia mpihira pop amerikana.

## Rohy ivelany

* Lady Gaga Official Web
* ((en)) Lady Gaga an'i Internet Movie Database
# Reporters sans frontières

Sary famantrana ny Reporters Sans Frontières
Ny **Reporters Sans Frontières** (**RSF**) na **Reporters Without Borders** (**RWB**) dia fikambanana iraisam-pirenena tsy mitady tombony sy tsy miankina amin' ny fitondram-panjakana niorina tamin' ny taona 1985, nekena ho ilain' ny fiainam-bahoaka any Frantsa sady efa misy masoivoho any amin' ny firenena miisa 14 tamin' ny taona 2020. Ny fiarovana ny fahalalahan' ny asa fanaovan-gazety sy ny fiarovana ny loharanom-baovaon' ny mpanao gazety no tanjony.

Amin' ny RSF dia tokony hahazo vaovao ny olona tsirairay, araka ny andininy faha-19 amin' ny Fanambaràna Maneran-Tany ny Zon' Olombelona izay mankato ny zo handray sy hizara vaovao na inona na inona sisin-taniny, miaraka amin' ny sata iraisam-pirenena maro hafa momba ny zo. Ny RSF dia manana sata fakàn-kevitra ao amin' ny Firenena Mikambana, ao amin' ny UNESCO, ao amin' ny Filankevitr' i Eorôpa, ary ao amin' ny ny Fikambanana Iraisam-Pirenen' ny Frankôfônia. Tamin' ny taona 2005 dia nahazo ny "Loka Sakharov" avy amin' ny Antenimiera Eorôpeana ilay fikambanana.

## Jereo koa

* Zon' olombelona

* Asa fanaovan-gazety
# Andy Bechtolsheim

|  |
| --- |
|  |
| **Andy Bechtolsheim**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Ankapobeny |
| **Anarana** | Andy Bechtolsheim |
| **Teraka** | 30 Septambra 1955 |
| **Toerana** | *-* |
| Fiaviana sy ny andraikitra |
| **Firenena** | Alemaina |
| **Asa :** | * mpahay kajimirindra
* injeniera
 |
| Fiainana manokana |
|  |

**Andy Bechtolsheim** dia mpahay kajimirindra, injeniera mizaka ny zom-pirenen'i Alemaina teraka ny 30 Septambra 1955

## Jereo koa

* Biôgrafia

### Rohy ivelany

* Ao amin'i Freebase:
# Metaly

Metaly hafanaina mba hahafahan'ny mpandrafi-by manolana azy moramora kokoa
Ny **metaly** dia zavatra simika mety mampita aratra na hafanana ary mivadi-toetra mba ho lasa katiôna na manao rohy iônika amin' ny zavatra tsy metaly. Amin' ny simia, ny metaly dia zavatra afaka mitondra aratra moramora kokoa noho ny rivotra na ny zavatra hafa toy ny plastika na ny fitaratra. Ao anatin' ny metaly, ny atôma dia mety mivadika katiôna amin' ny alalan' ny fahaverezana elektirôna sy avy amin' ny fangalarana elektirôna hafa any amin' ny atôma manodidina azy mba hanolo iny elektirôna very.

Indreto misy ohatra amin' ny metaly matetika ampiasaina: alimo, andriamby, fanitso, firamainty, firapotsy, tsỳ, varahina, viraty, volafotsy, volamena, volavelona, vy.

## Jereo koa

* Metaly tetezamita
* Metalôida
* Metaly mavesatra
# Arthur Schopenhauer

|  |
| --- |
|  |
| **Arthur Schopenhauer**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Ankapobeny |
| **Anarana** | Arthur Schopenhauer |
| **Teraka** | 22 Febroary 1788 |
| **Toerana** | *-* |
| **Maty** | 21 Septambra 2000 |
| Fiaviana sy ny andraikitra |
| **Firenena** | Alemaina |
| **Asa :** | * mpanao asa soratra
* filôzôfy
* mpanoratra
 |
| Fiainana manokana |
|  |

**Arthur Schopenhauer** dia mpanao asa soratra, filôzôfy, mpanoratra mizaka ny zom-pirenen'i Alemaina teraka ny 22 Febroary 1788 tao Gdańsk, ary maty ny 21 Septambra 1860 tao Franckfort/Main

## Ny fiainany manokana

Ny rahalahiny sy/na ny rahavaviny dia Adele Schopenhauer.

## Jereo koa

* Biôgrafia

### Rohy ivelany

* Ao amin'i Freebase: Archived Desambra 4, 2014 at the Wayback Machine
# Geelong

﻿ / ﻿

| **Geelong**

|  |
| --- |
|  |

 |
| **Velarantany** | NC |
| **Haavo** |  |
| Isan'ny mponina | 226 034 |
| Ben'ny tanàna |  |
| Firenena |  Aostralia |
| Fanjakana |  |
| Faritany | Victoria |
| Faritra |  |
| Tanàna mifanolo-bodirindrina |  |

**Geelong** dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Victoria ao Aostralia.

## Jeografia

Ny isam-ponina dia 226034 mponina tamin'ny taona 2013.

### Toe-tany

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
## Jereo koa

* Aostralia
	+ Victoria

## Tsiahy
# AC/DC

|  |
| --- |
|  |
| **AC/DC**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Ankapobeny |
| **Anarana** | AC/DC |
| **Teraka** | *Tsy fantatra* |
| **Toerana** | *-* |
| Fiaviana sy ny andraikitra |
| **Firenena** |  Aostralia |
| **Asa :** | *Tsy fantatra* |
| Fiainana manokana |
|  |

**AC/DC** dia tarika rock aostraliana.

## Jereo koa

* Angus Young (gitara)
* Bon Scott
# Friedrich Wilhelm Murnau

|  |
| --- |
|  |
| **Friedrich Wilhelm Murnau**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Ankapobeny |
| **Anarana** | Friedrich Wilhelm Murnau |
| **Teraka** | 28 Desambra 1888 |
| **Toerana** | *-* |
| **Maty** | 11 Martsa 1931 |
| Fiaviana sy ny andraikitra |
| **Firenena** | Alemaina |
| **Asa :** | * talen-koronantsary
 |
| Fiainana manokana |
|  |

**Friedrich Wilhelm Murnau** dia talen-koronantsary mizaka ny zom-pirenen'i Alemaina teraka ny 28 Desambra 1888 ary maty ny 11 Martsa 1931 tao Santa Barbara, Kalifornia

## Jereo koa

* Biôgrafia

### Rohy ivelany

* Ao amin'i Freebase:
# Arthur Miller

|  |
| --- |
|  |
| **Arthur Miller**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Ankapobeny |
| **Anarana** | Arthur Miller |
| **Teraka** | 17 Oktobra 1915 |
| **Toerana** | *-* |
| **Maty** | 10 Febroary 2005 |
| Fiaviana sy ny andraikitra |
| **Firenena** | Etazonia |
| **Asa :** | * mpanoratra tantara tsangana
* mpanao asa soratra
* mpanoratra
* mpanoratra fanoharana
 |
| Fiainana manokana |
|  |

**Arthur Miller** dia mpanoratra tantara tsangana, mpanao asa soratra, mpanoratra, mpanoratra fanoharana mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 17 Oktobra 1915 tao New York ary maty ny 10 Febroary 2005 tao Kaonektikioty

## Ny fiainany manokana

Ny vadiny dia Marilyn Monroe, Inge Morath. Ny zanany dia Rebecca Miller. Ny rahalahiny sy/na ny rahavaviny dia Joan Copeland.

## Jereo koa

* Biôgrafia

### Rohy ivelany

* Ao amin'i Freebase: Archived Aprily 6, 2015 at the Wayback Machine
# Federico García Lorca

|  |
| --- |
|  |
| **Federico García Lorca**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Ankapobeny |
| **Anarana** | Federico García Lorca |
| **Teraka** | 5 Jiona 1898 |
| **Toerana** | *-* |
| **Maty** | 18 Aogositra 1936 |
| Fiaviana sy ny andraikitra |
| **Firenena** | Espaina |
| **Asa :** | * mpanoratra
* Poeta
* mpanao asa soratra
 |
| Fiainana manokana |
|  |

**Federico García Lorca** dia mpanoratra, Poeta, mpanao asa soratra mizaka ny zom-pirenen'i Espaina teraka ny 5 Jiona 1898 ary maty ny 18 Aogositra 1936

## Jereo koa

* Biôgrafia

### Rohy ivelany

* Ao amin'i Freebase:
# Adolf Eichmann

|  |
| --- |
|  |
| **Adolf Eichmann**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Ankapobeny |
| **Anarana** | Adolf Eichmann |
| **Teraka** | 19 Martsa 1906 |
| **Toerana** | *-* |
| **Maty** | 1 Jiona 1962 |
| Fiaviana sy ny andraikitra |
| **Firenena** | Repoblikan'i Weimar |
| **Asa :** | * mpanao politika
 |
| Fiainana manokana |
|  |

**Adolf Eichmann** dia mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i Repoblikan'i Weimar teraka ny 19 Martsa 1906 tao Solingen ary maty ny 1 Jiona 1962

## Ny fiainany manokana

Ny vadiny dia Veronika Liebl. Ny zanany dia Ricardo Eichmann.

## Jereo koa

* Biôgrafia

### Rohy ivelany

* Ao amin'i Freebase: Archived Aogositra 15, 2014 at the Wayback Machine
# Margaret Thatcher

|  |
| --- |
|  |
| **Margaret Thatcher**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Ankapobeny |
| **Anarana** | Margaret Thatcher |
| **Teraka** | 13 Oktobra 1925 |
| **Toerana** | *-* |
| **Maty** | 8 Aprily 2013 |
| Fiaviana sy ny andraikitra |
| **Firenena** |  Fanjakana Mitambatra |
| **Asa :** | * mpanao politika britanika
* mpanoratra ny tantaran'ny fiainany
 |
| Fiainana manokana |
|  |

**Margaret Thatcher** dia mpanao politika, mpanoratra ny tantaran'ny fiainany mizaka ny zom-pirenen'i Fanjakana Mitambatra teraka ny 13 Oktobra 1925 ary maty ny 8 Aprily 2013

## Ny fiainany manokana

I Alfred Roberts no rainy. Ny vadiny dia Denis Thatcher. Ny zanany dia Carol Thatcher, Mark Thatcher.

## Jereo koa

* Biôgrafia

### Rohy ivelany

* Ao amin'i Freebase: Archived Febroary 27, 2014 at the Wayback Machine
# Kew

﻿ / ﻿

| **Kew**

|  |
| --- |
|  |

 |
| **Velarantany** | NC |
| **Haavo** |  |
| Isan'ny mponina | 23 876 |
| Ben'ny tanàna |  |
| Firenena |  Aostralia |
| Fanjakana |  |
| Faritany | Victoria |
| Faritra |  |
| Tanàna mifanolo-bodirindrina |  |

**Kew** dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Victoria ao Aostralia.

## Jeografia

Ny isam-ponina dia 23876 mponina tamin'ny taona 2015.

### Toe-tany

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
## Jereo koa

* Aostralia
	+ Victoria

## Tsiahy
# Toorak

﻿ / ﻿

| **Toorak**

|  |
| --- |
|  |

 |
| **Velarantany** | NC |
| **Haavo** |  |
| Isan'ny mponina | 12 871 |
| Ben'ny tanàna |  |
| Firenena |  Aostralia |
| Fanjakana |  |
| Faritany | Victoria |
| Faritra |  |
| Tanàna mifanolo-bodirindrina |  |

**Toorak** dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Victoria ao Aostralia.

## Jeografia

Ny isam-ponina dia 12871 mponina tamin'ny taona 2016.

### Toe-tany

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
## Jereo koa

* Aostralia
	+ Victoria

## Tsiahy
# Tony Abbott

|  |
| --- |
|  |
| **Tony Abbott**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Ankapobeny |
| **Anarana** | Tony Abbott |
| **Teraka** | 4 Novambra 1957 |
| **Toerana** | *-* |
| Fiaviana sy ny andraikitra |
| **Firenena** | Aostralia |
| **Asa :** | * mpanao politika
 |
| Fiainana manokana |
|  |

**Tony Abbott** dia mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i Aostralia teraka ny 4 Novambra 1957 tao London

## Jereo koa

* Biôgrafia

### Rohy ivelany

* Ao amin'i Freebase:
# Rembrandt

|  |
| --- |
|  |
| **Rembrandt**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Ankapobeny |
| **Anarana** | Rembrandt |
| **Teraka** | 15 Jolay 1606 |
| **Toerana** | *-* |
| **Maty** | 4 Oktobra 1669 |
| Fiaviana sy ny andraikitra |
| **Asa :** | *Tsy fantatra* |
| Fiainana manokana |
|  |

I **Rembrandt Harmenszoon van Rijn**, izay antsoina matetika amin'ny anarany voalohany hoe **Rembrandt**, dia mpanao hosodoko sy mpanao pirinty neerlandey. Teraka tao Leiden tamin' ny 15 Jolay 1606 na 1607 izy ary maty tamin' ny 4 Oktobra 1669 tao Amsterdam. Mpanakanto nanao fanavaozana sy nanao asa betsaka izy, amin' ny ankapobeny dia heverina ho anisan' ny mpanao zavakanto hita maso lehibe indrindra teo amin' ny tantaran' ny hosodoko izy ary anisan' ny mpanao hosodoko manan-danja indrindra tao amin' ny Sekoly Hôlandey (neerlandey: *Hollandse School*) tamin' ny taonjato faha-17 izay Andro Volamena Neerlandey (neerlandey: *Gouden Eeuw*).

## Ny fiainany manokana

Ny vadiny dia Saskia van Uylenburgh. Ny zanany dia Titus van Rijn, Cornelia van Rijn.

## Jereo koa

* Biôgrafia

### Rohy ivelany

* Ao amin'i Freebase: Archived Oktobra 16, 2015 at the Wayback Machine
# Ganga

Ny ony Ganga

I **Ganga** dia ony any Azia izay mamakivaky an' i India sy Bangladesy. Atao hoe गंगा / *Gaṅgā* izy amin' ny teny hindy ary گنگا amin' ny teny ordo any India, ary গঙ্গা / *Gōnga* amin' ny teny bengaly, fa *Padma* kosa any Bangladesy.

Ny ony Ganga mandalo ao Varanasi
Mirefy 2 525 km ity ony ity ary mipoitra any amin' ny faritra andrefan' i Himalaià any amin' ny fanjakan' i Uttarakhand any India. Mikoriana mianatsimo sy miantsinanana mamakivaky ny Lemak' i Ganga any avaratr' i India izy io, ary mihazo an' i Yamuna, sakeli-drano ankavanana, izay mipoitra any amin' ny faritra andrefan' i Himalaya Indiana, ary ny sakeli-drano ankavia maromaro avy any Nepaly izay miantoka ny ampahany betsaka amin' izany.

## Jereo koa

* Sindo
# David Bowie

|  |
| --- |
|  |
| **David Bowie**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Ankapobeny |
| **Anarana** | David Bowie |
| **Teraka** | 8 Janoary 1947 |
| **Toerana** | *-* |
| **Maty** | 10 Janoary 2016 |
| Fiaviana sy ny andraikitra |
| **Firenena** | Fanjakana Mitambatra |
| **Asa :** | * mpilalao
* mpilalao gitara
 |
| Fiainana manokana |
|  |

**David Bowie** (1947-2016) dia mpilalao, mpilalao gitara mizaka ny zom-pirenen'i Fanjakana Mitambatra teraka ny 8 Janoary 1947

## Ny fiainany manokana

Ny vadiny dia Angela Bowie, Iman Abd al-Madjeed. Ny zanany dia Duncan Jones.

## Jereo koa

* Biôgrafia

### Rohy ivelany

* Ao amin'i Freebase: Archived Aprily 16, 2014 at the Wayback Machine
# Bourke

﻿ / ﻿

| **Bourke**

|  |
| --- |
|  |

 |
| **Velarantany** | NC |
| **Haavo** |  |
| Isan'ny mponina | 2 475 |
| Ben'ny tanàna |  |
| Firenena |  Aostralia |
| Fanjakana |  |
| Faritany | Valesa Atsimo Vaovao |
| Faritra |  |
| Tanàna mifanolo-bodirindrina |  |

**Bourke** dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Valesa Atsimo Vaovao ao Aostralia.

## Jeografia

Ny isam-ponina dia 2475 mponina tamin'ny taona 2014.

### Toe-tany

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
## Jereo koa

* Aostralia
	+ Valesa Atsimo Vaovao

## Tsiahy
# Fernando Arrabal

|  |
| --- |
|  |
| **Fernando Arrabal**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Ankapobeny |
| **Anarana** | Fernando Arrabal |
| **Teraka** | 11 Aogositra 1932 |
| **Toerana** | *-* |
| Fiaviana sy ny andraikitra |
| **Firenena** | Frantsa |
| **Asa :** | * mpanoratra senariô
* talen-koronantsary
* mpilalao
* mpanao asa soratra
* mpanoratra tantara tsangana
* Poeta
* mpanoratra tantara lava
 |
| Fiainana manokana |
|  |

**Fernando Arrabal** dia mpanoratra senariô, talen-koronantsary, mpilalao, mpanao asa soratra, mpanoratra tantara tsangana, Poeta, mpanoratra tantara lava mizaka ny zom-pirenen'i Frantsa teraka ny 11 Aogositra 1932

## Jereo koa

* Biôgrafia

### Rohy ivelany

* Ao amin'i Freebase:
# Joseph Haydn

|  |
| --- |
|  |
| **Joseph Haydn**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Ankapobeny |
| **Anarana** | Joseph Haydn |
| **Teraka** | 31 Martsa 1732 |
| **Toerana** | *-* |
| **Maty** | 31 Mey 1809 |
| Fiaviana sy ny andraikitra |
| **Firenena** |  Aotrisy |
| **Asa :** | *Tsy fantatra* |
| Fiainana manokana |
|  |

**Joseph Haydn** dia mizaka ny zom-pirenen'i Aotrisy teraka ny 31 Martsa 1732 ary maty ny 31 Mey 1809 tao Vienna.
Mpanoratra hira izy.

## Ny fiainany manokana

I Mathias Haydn no rainy. Ny rahalahiny sy/na ny rahavaviny dia Michael Haydn, Johann Evangelist Haydn.

## Jereo koa

* Biôgrafia

### Rohy ivelany
# Karl Popper

|  |
| --- |
|  |
| **Karl Popper**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Ankapobeny |
| **Anarana** | Karl Popper |
| **Teraka** | 28 Jolay 1902 |
| **Toerana** | *-* |
| **Maty** | 17 Septambra 1994 |
| Fiaviana sy ny andraikitra |
| **Firenena** | Aotrisy, Fanjakana Mitambatra |
| **Asa :** | * filôzôfy
 |
| Fiainana manokana |
|  |

I **Karl Popper** dia mpampianatra sy filôzôfan' ny siansan' ny taonjato faha-20, Aotrisiana nahazo ny zom-pirenena britanika. Mpandinika tsy manaraka ny hevitra masaka izy, ka ao amin' ny asasorany rehetra izy dia nanasa ny mpamaky ho amin' ny fisaintsainana sy amin' ny fifanakalozan-kevitra ary amin' ny fampiifandonan-kevitra. Teraka tamin' ny 28 Jolay 1902 tao Vienna, Aotrisy, izy, ary maty tamin' ny 17 Septambra 1994 tao London (Croydon) any amin' ny Fanjakana Mitambatra.

Nalaza tamin' ny heviny momba ny epistemôlôjia izy, saingy afaka nanana fomba fijery vaovao momba ny pôlitika sy ny siansa sôsialy. Nandray anjara tamin' ny fifanakalozan-kevitra avo lenta tamin' ny mpahay siansa malaza indrindra tamin' ny androny izy. Ny lazany dia niorina amin' ny famolavolana mason-tsivana ho enti-manavaka ny siansan' ny fanandramana sy ny fahalalana hafa. Nanantitrantitra ny amin' ny atao hoe "fahafaha-manohitra" amin' ny alalan' ny fanandramana izy mba hamaritana ny fahalalana siantifika. Nofaritany ihany koa ny fisokafana amin' ny fitsikerana izay fepetra sahaza hanondroana ny fahalalana voasaina amin' ny ankapobeny. Nofaritany araka izany ny rijan-kevitra metafizika ho rafitra tsy azo tsipahina amin' ny alalan' ny fanandramana kanefa ekeny ny mety hisian' ny fandalinana ny maha zava-dehibe azy ireny sy ny fampitahana azy ireo.

Tamin' ny naha profesora tao amin' ny London School of Economics azy dia nantitranteriny fa ilaina ny manorna ny fikarohana siantifika amin' ny "programam-pikarohana metafizika" ary napetrany ao anatin' ny rafitry ny epistemôlôjia evôlisiônista ny asa fikarohany.

## Jereo koa

* Biôgrafia

### Rohy ivelany

* Ao amin'i Freebase: Archived Aprily 9, 2016 at the Wayback Machine
# Etika

Ny **etika** dia sampan' ny filôzôfia mandalina ny fitsarana ara-môraly. Mitovy zava-dinihina amin' ny filôzôfia môraly izy io ka matetika ampitovina aminy. Fieritreretana fototra ho ao amin' izay rehetra atao hoe vahoaka izany mba hametrahana ny fitsipika ao aminy sy ny fetrany ary ny adidiny. Any amin’ ny firenana laîka, ny etika dia mifamatotra akaiky amin’ ny filôzôfia pôlitika izay fototra iorenany, nefa azo ampifandraisina amin’ ny kolontsaina, ny fivavahana, ny finoana ary ny fanao sy fahalalana ifandovana ao amin’ ny firenena iray, na vondrona ara-piarahamonina iray, na lamin-drafitra ara-poto-kevitra iray koa ny etika.

Ho an' ny filôzôfa toa an' i Aristôty na i Kant dia mikendry ny hamaritra izay "tokony ho izy" ny etika. Manolotra fanambaràna milaza fenitra na mandidy na manombana ny etika.

Ny etika dia ahitana sehatra fampiharana maro toy ny etika nôrmativa izay mahakasika indrindra ny foto-kevitra momba ny tsara izay ampitaina amin' ny alalan' ny rijan-kevitra momba ny rariny ara-piarahamonina sy ny foto-pampianarana toy ny otilitarisma (maniraka hanao na mandrara tsy hanao), ny egalitarisma (fitovian' ny olom-pirenena ara-pôlitika sy ara-tokarena ary ara-tsôsialy) ary ny libertarianisma (fahalalahana ara-toekarena sy fanjavonan' ny fanjakana), sns. Manaraka izany, ny etika fampiharana na ny etika deôntôlôjika izay mahakasika ny fampiharana ny foto-pitsipika ara-môraly. Ny etika manoritsoritra sy mampitaha dia momba ny famaritana sy ny fampitahana ny fehezam-pitsipi-pitondrantena samihafa, fa ny meta-etika kosa dia liana amin' ny tena dikan' ny hevitra entin' ny etika toy ny tsara, ny ratsy, ny marina, sns.

Ny fandinihana ao amin' ny sehatry ny etika dia afaka mifantoka amin' ny hetsika natao, ka resahina noho izany ny etika momba ny hatsaran-toetra, na amin' ny vokatry ny hetsika toy ny ataon' ny kônsekansialisma (fitsarana môraly mifototra amin' ny vokatry ny natao). Ao anatin' ny fiarahamonina anatin' ny fanatontoloana sy ahitana ny sokajin' olombelona rehetra izay misy etika maro samy hafa miara-misy, ny fomba fiasa amin' izao fotoana izao amin' ny fanaovana etika dia ahitana ny fitadiavana fifandanjana voahevitra, araka ny filazan' i John Rawls.

## Jereo koa

* Filôzôfia
* Metafizika
* Epistemôlôjia
* Lôjika
* Môraly