# Homamiadan'ny havokavoka

| Lung cancer |
| --- |
| **Anarana hafa:** Lung carcinoma |
|  |
| A chest X-ray showing a tumor in the lung (marked by arrow) |
|  |
| Manam-pahaizana manokana momba ny | Oncology |
| Soritr'aretina | Coughing (including coughing up blood), weight loss, shortness of breath, chest pains |
| Fanombohana mahazatra | ~70 years |
| Antony mety hampidi-doza | Endrika:Hlist |
| Diagnostika | Medical imaging, tissue biopsy |
| Fitsaboana | Surgery, chemotherapy, radiotherapy |
| Fizotrany | Five-year survival rate: 10 to 20% (most countries), 33% (Japan), 27% (Israel), 25% (Republic of Korea) |
| Hatetika | 2.2 million new cases in 2020 |
| Fahafatesana | 1.8 million (2020) |

Ny homamiadan’ny havokavoka dia aretina iray ao amin’ny sokajin’ny homamiadana, izay miseho amin’ny endrika fivontosana ao amin’ny havokavoka, vokatry ny fitomboan’ny sela tsy voafehy ao amin’ny sela havokavoka. [1]

Ireo sela mitombo tsy ara-dalàna ireo dia afaka miparitaka any amin’ny faritra hafa amin’ny vatana amin’ny alalan’ny dingana antsoina hoe metastasis, ka manafika sela sy taova hafa akaiky na lavitra. [2]

Ny ankamaroan’ny homamiadana manomboka ao amin’ny havokavoka, izay antsoina hoe homamiadan’ny havokavoka voalohany, dia ao anatin’ny sokajin’ny karsinoma. [3] Ny karazany roa lehibe dia ny homamiadan’ny havokavoka sela kely (SCLC) sy ny homamiadan’ny havokavoka tsy sela kely (NSCLC). [4]

Ny soritr’aretina mahazatra indrindra dia ahitana kohaka maharitra, anisan’izany ny kohaka misy ra, fihenan-danja tsy nahy, fahasemporana, ary fanaintainan’ny tratra. [5]

Ny ankamaroan'ny tranganà homamiadan'ny havokavoka (>80%) dia vokatry ny fifohana sigara mandritra ny fotoana maharitra. Mitombo maneran-tany ny homamiadan'ny havokavoka amin'ireo olona tsy nifoka sigara mihitsy. Ireo tranga ireo dia matetika vokatry ny fitambaran'ny anton-javatra ara-pandovan-toetra sy ny fiparitahan'ny entona radon, asbestos, setroka sigara hafa, na endrika hafa amin'ny fahalotoan'ny rivotra. Mety ho hita amin'ny alalan'ny radiografia tratra sy ny fitiliana tomografia informatika (CT) ny homamiadan'ny havokavoka. Ny biopsy no manamarina ny aretina, izay matetika atao amin'ny alalan'ny bronchoscopy na CT-guidance.

Ny fisorohana ireo anton-javatra mety hampidi-doza, anisan'izany ny fifohana sigara sy ny fahalotoan'ny rivotra, no fomba fisorohana voalohany. Miankina amin'ny karazana homamiadana, ny dingana (fiparitahan'ny aretina), ary ny fahasalaman'ny olona amin'ny ankapobeny ny fitsaboana sy ny vokatra maharitra. Tsy azo sitranina ny ankamaroan'ny tranga. Ny fitsaboana mahazatra dia ahitana ny fandidiana, ny chimiothérapie, ary ny radiotherapy. Indraindray ny NSCLC dia tsaboina amin'ny fandidiana, raha toa kosa ny SCLC mazàna dia mamaly tsara kokoa ny fitsaboana simika sy ny radiotherapy.

Maneran-tany tamin'ny taona 2020, ny homamiadan'ny havokavoka dia nitranga tamin'ny 2.2 olona an-tapitrisany ary niafara tamin'ny 1.8 tapitrisa ny fahafatesana. Izany no mahatonga azy io ho antony mahazatra indrindra amin'ny fahafatesana mifandraika amin'ny homamiadana amin'ny lehilahy ary faharoa amin'ny vehivavy aorian'ny homamiadan'ny nono . Na dia eo aza ny fihenan'ny tahan'ny sigara amin'ny ankapobeny, dia miovaova arakaraka ny firenena ny tahan'ny sigara amin'ireo olona tsy nifoka sigara mihitsy, saingy mitombo amin'ny ankapobeny, miaraka amin'ny 15–20% amin'ny lehilahy no tsy mpifoka sigara ary mihoatra ny 50% amin'ny vehivavy no tsy mpifoka sigara. 70 taona ny taona mahazatra indrindra amin'ny fotoana ahafantarana ny aretina. Any amin'ny ankamaroan'ny firenena, ny tahan'ny fahavelomana dimy taona dia eo amin'ny 10 ka hatramin'ny 20% eo ho eo, raha any Japon kosa dia 33%, any Israely 27%, ary any amin'ny Repoblikan'i Korea 25%. Ratsy kokoa ny vokatra amin'ny ankapobeny any amin'ny firenena an-dalam-pandrosoana. Ny lahatsoratra voalohany momba ny homamiadan'ny havokavoka, navoakan'i Isaac Adler tamin'ny 1912, dia nilaza fa tsy voamarina tsara izany.