Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Oscar Wilde

|  |
| --- |
|  |
| **Oscar Wilde**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Ankapobeny |
| **Anarana** | Oscar Wilde |
| **Teraka** | 16 Oktobra 1854 |
| **Toerana** | *-* |
| **Maty** | 30 Novambra 1900 |
| Fiaviana sy ny andraikitra |
| **Firenena** | Fanjakana Mitambatra |
| **Asa :** | * Poeta
* mpanoratra tantara tsangana
* mpanoratra tantara lava
 |
| Fiainana manokana |
|  |

**Oscar Wilde** dia Poeta, mpanoratra tantara tsangana, mpanoratra tantara lava mizaka ny zom-pirenen'i Fanjakana Mitambatra teraka ny 16 Oktobra 1854 ary maty ny 30 Novambra 1900 tao Paris

## Ny fiainany manokana

I William Wilde no rainy. Ny vadiny dia Constance Lloyd. Ny zanany dia Cyril Holland, Vyvyan Holland. Ny rahalahiny sy/na ny rahavaviny dia Willie Wilde.

## Jereo koa

* Biôgrafia

### Rohy ivelany

* Ao amin'i Freebase: Archived Martsa 2, 2015 at the Wayback Machine
# Governemanta

Ny **governemanta**, amin' ny ankapobeny, dia andrim-panjakana itambaran' ny manam-pahefana mitondra sy manara-maso ary mandraharaha ny raharaham-panjakana ao amin' ny firenena iray, sady manana ny fahefana mpanatanteraka. Atao hoe minisitra na sekreteram-panjakana ny mpikambana ao amin' ny governemanta. Avy amin' ny teny grika hoe *κυβερνάω* / *kubernaô*, izay midika hoe "mitondra", "mitazona ny familian-tsambo", ny teny hoe *governemanta*. Ny governemanta no manapaka sy manatanteraka ny asa aman-tao ilaina amin'ny fitondrana ny firenena. Tompon' andraikitra manoloana ny olom-pirenena izay soloan' ny Antenimiera tena, na manoloana ny filohan' ny Repoblika izy, arakaraka ny karazana fitondram-panjakana misy eo amin' ny firenena. Amin' ny siansa sôsialy, ny teny hoe *governemanta* dia fiantsoana izay rafitra mitondra firenena na fikambanana iray. Ny governemanta no mandrindra ny firenena.

## Jereo koa

* Governemanta Malagasy
* Antenimiera
* Fahefana mpanao lalàna
* Fahefana mpanatanteraka
* Fahefana mpitsara
# 1799

|  |
| --- |
| *1799 Amin'ny kalandrie hafa* |
| kalandrie Gregoriana | 1799 *MDCCXCIX* |
| Ab urbe condita | 2552 |
| kalandrie Armenianina | 1248 |
| Kalandrie sinoa | 4495–4496 |
| Calendario ebreo | 5559–5560 |
| Kalandrie hindoa ~ *Vikram Samvat* ~ *Shaka Samvat*< |  1854–1855 1721–1722 |
| Kalandrie persana | 1177–1178 |
| kalandrie arabo | 1214–1215 |
| kalandrie Ronika | 2049 |

Ireo zava-nitranga, ireo olon-teraka ary ireo olona maty tamin'ny taona 1799 ny kalandrie Gregôriana.

## Zava-nitranga

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
## Teraka tamin'ny taona 1799

## Maty tamin'ny taona 1799
# Tay

Tain-tsoavaly
Ny **diky** na **tay** dia manana endrika sy fiseho isan-karazany, miankina amin' ny taovam-pandevonan-kanina rehetra, ny karazan-kanina sy sakafo ary ny fahasalamana. Amin' ny ankapobeny dia mivaingana ny tay. Mety misy vaingany mafimafy, maina kokoa eny amin' ny tendrony. Vao manomboka any ankibo ny olombelona dia efa mamorona tay.

## Fangarony

Miankina betsaka amin' ny fomba fisakafoana ny fangaron' ny tay. Ny 75 % ao aminy dia rano. Mety miova io salanisa io; rehefa marary kibo (mivalana) dia be kokoa ny rano ao amin' ny tay. Ny olona lava tsinay koa dia mamoaka tay maina kokoa. Ny 25 % fanampiny dia mitsinjara toy izao: 1/3 (na 1/12 ny totaliny) dia bakteria maty, 1/3 dia hanina tsy levona, 1/3 zavatra hafa.

## Ny fanariana ny tay

Olana hatramin' ny ela ny famoahana ny tay (fahadioavana, fofona). Ny Indiana no nampiasa voalahany hy kabone. Tany amin' ny taona 2500 ta. J.K no nahitana taratra ny fampiasana azy tany amin' ny Rômana, ny Egiptiana ary ny Sinoa.

Ny sivilizasiôna nifandimby dia nahatsapa fa miteraka olona eo amin' ny fiarahamonina ny tay raha tsy ariana, satria miteraka aretina sy biby kely isan-karazany (kankana, lalitra, kadradraka). Anisan' ny manan-danja lehibe eo amin' ny fanabeazana any amin' ny tany mandroso io resaka io.

Hatrany amin' ny faran' ny taonjanto faha-19, ny olana dia ny fanalana ny tay teo amin' ny faritra fonenana. Ny fomba nahazatra dia ny fampiasana ny lakandrano na ny dobo mba hanariana ny maloto. Mbola olana be io any amin' ny faritra mijaly amin' ny rano. Rehefa nihamaro isa anefa ny mponina dia tsy maintsy nitady fomba hafa hanariana ny tay ny manam-pahaizana.

### Lava-piringa maina

Ny lava-piringa maina dia nanomboka nampiasana tamin' ity taonjato faha-21 ity. Ampiasana amin' izany ny taim-bakona aloha sy aorian' ny fampiasana ny lava-piringa. Ampy hitroka ny fofona io. Ilay fitantazana ny tay dia afaka mihetsika fa tsy miraikitra ka afaka ampiasana io amin' ny fambolena na ny fandrehetana afo. Ny tombony azo aminy, ankoatry ny fampiasana ny maloto izay tokony ariana, dia ny tsy fampiasana rano mihitsy.
# Farango sosona

Ny **farango sosona** (**"**...**"** na **«**...**»**) dia mari-tsoratra izay ampiasaina rehefa manao tonon-tsiahy resak' olona nindramina, na rehefa mampiasa teny vahiny mbola tsy tafiditra ho isan' ny voambolana ao amin' ny fiteny anoratana.

## Jereo koa

* Baraingo
* Faingo
* Faingo mihantona
* Farango lava
* Fonon-teny
* Teboka
* Teboka amam-paingo
* Teboka roa
* Teboka telo
* Tsipika
* Tsipi-panohizana
* Tsoraka
# 1128

|  |
| --- |
| *1128 Amin'ny kalandrie hafa* |
| kalandrie Gregoriana | 1128 *MCXXVIII* |
| Ab urbe condita | 1881 |
| kalandrie Armenianina | 577 |
| Kalandrie sinoa | 3824–3825 |
| Calendario ebreo | 4888–4889 |
| Kalandrie hindoa ~ *Vikram Samvat* ~ *Shaka Samvat*< |  1183–1184 1050–1051 |
| Kalandrie persana | 506–507 |
| kalandrie arabo | 522–523 |
| kalandrie Ronika | 1378 |

Ireo zava-nitranga, ireo olon-teraka ary ireo olona maty tamin'ny taona 1128 ny kalandrie Gregôriana.

## Zava-nitranga

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
## Teraka tamin'ny taona 1128

* Absalon (1128-1201)
* Alain de Lille
* Étienne de Tournai
* Laurent O’Toole
* Rûzbehân
* Marguerite de Sicile

## Maty tamin'ny taona 1128

* Aymon Ier de Genève
* Gianroberto Capizucchi
* Étienne d'Aumale
* Rainulf Flambard
* Geoffroi le Breton
* Guillaume Cliton
* Tughtekin
# Rivodoza

Ny rivodoza *Ivan*, nalaona sary tamin' ny 7 Septambra 2004.
Ny **rivodoza** dia rivo-mahery miforona eny amin' ny habakabaka sy ny ranomasina toy ny tadio, dia ireo mitambatra ary rehefa izany dia miakatra an-tanety ary mihahery izy, ka mitondra rivotra mahatratra hatramin' ny 200 km/ora na mihoatra ary manimba zavatra betsaka sy trano maro.

## Jereo koa

* Rano
* Rivotra
* Rivotra mitsoka
* Rivodoza
* Tadio
* Rambondanitra
* Rahona
* Orana
* Haintany
* Tondra-drano
# Faravodilanitra

Faravodilanitra
Ny **faravodilanitra** dia ny biloka faribolana hita maso izay manasaraka ny vohon' ny Tany na ny planeta na zavatra hafa amin' ny lanitra rehefa jerena avy eo amin' ny Tany na ilay planeta na ilay zavatra hafa.