Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Zhangzhou

﻿ / ﻿

| **Zhangzhou**

|  |
| --- |
|  |

 |
| **Velarantany** | NC |
| **Haavo** |  |
| Isan'ny mponina | 589 831 |
| Ben'ny tanàna |  |
| Firenena |  Repoblika Entim-bahoakan'i Sina |
| Fanjakana |  |
| Faritany | Fujian |
| Faritra |  |
| Tanàna mifanolo-bodirindrina |  |

**Zhangzhou** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Fujian ao Sina.

## Jeografia

Ny isam-ponina dia 589831 mponina tamin'ny taona 2016.

### Toe-tany

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
## Jereo koa

* Sina
	+ Fujian

## Tsiahy
# Shanghai

﻿ / ﻿

| **Shanghai**

|  |
| --- |
|  |

 |
|  |
| **Velarantany** | NC |
| **Haavo** |  |
| Isan'ny mponina | 22 315 474 |
| Ben'ny tanàna |  |
| Firenena |  Repoblika Entim-bahoakan'i Sina |
| Fanjakana |  |
| Faritany | Shanghai |
| Faritra |  |
| Tanàna mifanolo-bodirindrina |  |

**Shanghai** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Shanghai ao Sina.

## Jeografia

Ny isam-ponina dia 22315474 mponina tamin'ny taona 2017.

### Toe-tany

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
## Jereo koa

* Sina
	+ Shanghai

* Shanghai
*
*
*
*
*
*
*
*

## Tsiahy
# Tsirinteny

Ny **tsirinteny** dia hasin-teny tsy mahaleo tena araikitra amin' ny fototeny mba hanehoana ny anjara asany na ny sokajin-teny misy azy na hanovana ny heviny. Raha ny toerana ametrahana ny tsirinteny no heverina dia misy ny tovona izay fametaka eo alohan' ny fototeny, misy ny tovana izay fametaka ao aorian' ny fototeny ary misy ny tsofoka izay fanisika ao anaty fototeny. misy koa ny atao hoe tsirinteny sara-droa izay tsy inona fa tovona sy tovana tsy maintsy ampiasaina miaraka.

## Ny tovona

Ny tovona dia tsirinteny fametraka eo alohan' ny fototeny. Ahazoana sampan-teny na manova ny hevitra ara-pitsipiteny ny fanasiana tovona amin' ny teny iray.

## Ny tovana

Ny tovana dia tsirinteny izay fametraka eo aorian' ny fototeny. Ahazoana sampan-teny na manova ny hevitra ara-pitsipiteny ny fanasiana tovana amin' ny teny iray.

## Ny tsirinteny sara-droa

Ny tsirinteny sara-droa dia tsirinteny izay ahitana ampahany roa ka ny iray mipetraka eo ampiandohan' ny sampan-teny (toy ny tovona), ary ny faharoa ao amin' ny fiafaran' ny sampan-teny (toy ny tovana). Ahitana tsirinteny sara-droa, ohatra, ny fiteny malagasy sy ny fiteny maley sy ny fiteny jeôrjiana. Amin' ny teny malagasy hoe *ifaliana* (*i-fali-ana*) dia ahitana tsirinteny sara-droa, dia ny hoe *i- ... -ana* izay manodidina ny fototeny *fali*.

## Ny tsofoka

Ny tsofoka dia tsirinteny fanisika amin' ny fototeny na ny hasin-teny hafa ka mizara izany ho roa. Ahitana fampiasana tsofoka ny fiteny aostrôneziana (toy ny fiteny malagasy, indôneziana, maley, tagalôga, sondaney, javaney), ny fiteny semitika (toy ny fiteny arabo), ny fiteny indô-eorôpeana sasany (toy ny fiteny sanskrita, grika taloha, latina), ny fiteny aostrôaziatika (toy ny fiteny kmera).

## Jereo koa

* Fototeny

* Sampan-teny
# Rariteny

Ny **rariteny** dia sampan' ny haiteny izay mandalina ny fanambarana ny voanteny ho tonga fehezanteny na lahateny ao amin' ny fiteny iray. Avahana ny rariteny, izay mahakasika ny endri-teny, amin' ny semantika, izay mahakasika ny zava-kendren' ny fitenenana (hevitra / zavatra). Ny rariteny dia mandalina:

* ny filaharan' ny teny - ohatra, amin' ny teny frantsay, izany dia afaka manova ny hevitry ny fehezanteny: "Jean frappe Paul" mifanohitra amin' ny "Paul frappe Jean";
* ny sokajin-teny - ohatra, ao amin' ny fehezanteny hoe "il fait beau", ny teny hoe "il" dia mpisolo anarana tsy misy dikany "fait beau" tari-matoanteny;
* ny fifehezana - ohatra, ao amin' ny fehezanteny hoe " le petit chat dort", ny anarana hoe "chat " dia mifehy ny matoanteny "dort" sy ny mpanoritra "ny" ary ny mpamari-toetra "petit". Ity fifanaovana ambaratonga ity dia azo aseho amin' ny fononteny: [[le petit] chat [dort]] na amin' ny rohim-mpiankinana;
* ny anjara asa ara-pitsipiteny - ohatra, ao amin' ny fehezanteny hoe "je mange à la cantine", ny mpisolo anarana "je" dia ny lazaina ho an' ny "mange ", "à la cantine" dia ny famenon-toerana.
# Fiteny livôniana

Ny **fiteny livôniana** na **fiteny liva** dia fiteny ao amin' ny sampana fenikan' ny fianakaviam-piteny finô-ogriana. Be mpampiasa tany Livônia io fiteny io nefa lasa fiteny maty izy ankehitriny. Nitovitovy amin' ny fiteny estôniana sy makaiky ny fiteny finoà ny fiteny livôniana.
Maty tany Kanada teo amin' ny faha-103 taonany, tamin' ny 2 Jona 2013, i Grizelda Kristiņa, izay Livôniana farany niteny livôniana. Livôniana vitsivitsy no mianatra na nianatra ilay fiteny mba hamelomana azy indray na dia tsy matetika aza ny fampiasana azy.
Ny fiteny livôniana dia ampianarina any amin' ny oniversite any Letônia sy any Estônia ary any Finlandy, izay mampitombo isan-taona ny isan' ny mpiteny livôniana (izay manao azy ho fiteny faharoa).
# Kilômetatra

Ny **kilômetatra** na **kilaometatra**, izay hafohezina amin' ny hoe **km**, dia ventim-pandrefasan-kalava avy amin' ny metatra. Misy arivo (1 000) metatra ny iray kilômetatra: 1 km = 103 m = 1 000 m. Ampiasaina amin' ny fandrefesana ny halavan' ny lalana na ny halaviran' ny tanàna io ventim-pandrefesana io.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Kilômetatra | 0,001 | 0,01 | 0,1 | 1 |
| Hektômetatra | 0,01 | 0,1 | 1 | 10 |
| Dekametatra | 0,1 | 1 | 10 | 100 |
| Metatra | 1 | 10 | 100 | 1 000 |
| Desimetatra | 10 | 100 | 1 000 | 10 000 |
| Santimetatra | 100 | 1 000 | 10 000 | 100 000 |
| Milimetatra | 1 000 | 10 000 | 100 000 | 1 000 000 |
| Mikrômetatra | 1 000 000 | 10 000 000 | 100 000 000 | 1 000 000 000 |

## Jereo koa

* Kilometatra toradoa

* Kilômetatra
* Hektômetatra
* Dekametatra
* Metatra
* Desimetatra
* Santimetatra
* Milimetatra
* Mikrômetatra
# Revôlisiôna Indostrialy

Ny **Revôlisiôna Indostrialy** dia dingana ara-tantara tamin' ny taonjato faha-19 izay nanova ny fiarahamonina nanjakan' ny fambolena sy ny fiompiana ary ny taozavatra ho amin' ny fiarahamonina anjakan' ny varotra sy ny indostria. Noho izany, io fiovana io, izay notarihin' ny firoboroboan' ny fitaterana an-dalamby tamin' ny taona 1840, dia nisy fiantraikany lalina teo amin' ny fambolena sy ny fiompiana, teo amin' ny toekarena, teo amin' ny lalàna, teo amin' ny pôlitika, teo amin' ny fiarahamonina ary ny teo amin' ny tontolo iainana.
# Lisitry ny firenena

**Votoatiny:** Top – 0–9 A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

## A

Afghanistan -
Afrika Atsimo -
Albania -
Alemaina -
Aljeria -
Amerika (jereo Etazonia) -
Andora -
Angletera (jereo Fanjakana Mitambatra) -
Angôla -
Antigua sy Barbuda -
Arjentina -
Armenia -
Aostralia -
Aotrisy -
Azerbaijàna

## B

Bahamasy -
Bareina -
Bangladesy -
Barbadosa -
Belarosia -
Belzika -
Beliza -
Benina -
Bermioda -
Botàna -
Bôlivia -
Bôsnia-Herzegôvina -
Bôtsoana -
Brezila -
Broney -
Bolgaria -
Borkina Fasô -
Burma (jereo Mianmara) -
Borondy

## C

Central African Republic

## D

Danemarka -
Repoblika Demôkratikan'i Kôngô (anarana taloha *Zaira*) -
Jiboty)

## E

Ekoatera -
Ejipta -
Englanda (jereo Fanjakana Mitambatra) -
Ginea Ekoatorialy -
Eritrea -
Eslôvakia -
Eslôvenia -
Espaina -
Estônia -
Etiôpia

## F

Filipina -
Finlanda -
Firenena-Basa -
Fizi -
Frantsa

## G

Gabona -
Gambia -
Jeôrjia -
Ghana -
Grenada -
Gresy -
Goatemala -
Ginea -
Ginea-Bisao -
Goiana

## H

Haiti -
Holy See (jereo Vatikana Sity) -
Hondorasa -
Hongria

## I

Islanda -
India -
Indonezia -
Iran -
Iraka -
Irlanda -
Isiraely -
Italia -

## J

Jamaika -
Japana -
Jordan

## K

Katara -
Kazakstan -
Kenya -
Kiribati -
Commonwealth-an'i Dominika -
Kipra -
Korea -
Avaratra, Korea -
Atsimo, Korea -
Kuwait -
Kyrgyzstan -
Kambodia -
Kamerona -
Kanada -
Kapa Verta -
Kolombia -
Komora -
Kongo -
Ivoira Kosta -
Kroasia -
Koba

## L

Laôsa -
Letonia -
Libana -
Lesoto -
Liberia -
Libia -
Liechtenstein -
Litoania -
Loksemborga

## M

Repoblikan'i Masedonia -
Nosy Mana -
Madagasikara -
Malaoi -
Malezia -
Maldiva -
Mali -
Malta -
Nosy Marshall -
Môritania -
Maorisy -
Meksiko -
Mikronezia -
Môldavia -
Monakô -
Môngolia -
Montenegro -
Maroka -
Mozambika -
Myanmara

## N

Namibia -
Naoro -
Nepal -
Novela Zelanda (Aotearoa) -
Nikaragoa -
Nijera -
Nijeria -
Niue -
Norvezy

## O

Oesta Sahara -
Oganda -
Okraina -
Omana -
Onaiteda Araba Emirata -
Onaiteda Kingdoma -
Onaiteda Etata Amerika -
Orogoay -
Ozbekistana

## P

Pakistana -
Palao -
Palestina -
Panama -
Papoa Novela Goinea -
Paragoay -
Pero -
Poloina -
Portogala -
Puerto Rico -
Peopla Repoblikan'i Saina -

## Q

## R

Repoblikan'i Sina (*Taioan*) -
Risa Kosta -
Repoblikan'i Dominika -
Romania -
Rosia -
Roanda

## S

Sina -
Masina Kita sy Nevisa -
Masina Lusia -
Masina Vinsenta sy Grenadina -
Salvadora -
Samoa -
San Marino -
Masina Tome sy Prinsipa -
Arabia Saodita -
Skotlanda (jereo Onaiteda Kingdoma) -
Senegala -
Serbia -
Seisela -
Sierra Leone -
Singapaoro -
Nosy Solomona -
Somalia -
Sri Lanka -
Sodana -
Sorinama -
Soazilanda -
Soeda -
Soisa -
Siria
Sily -

## T

Taioan (jereo Repoblikan'i Saina) -
Tazikistana -
Tanzania -
Tailanda -
Timora Oriantala -
Togo -
Tonga -
Trinidad sy Tobago -
Tonisia -
Torkia -
Torkmenistana -
Tovalo -
Tsady -
Tsekia

## U

## V

Vanoato -
Vatikana Sity (*Holy See*) -
Venezoela -
Vietnama

## W

## Y

Iemena

## Z

Zaire (izao Democratic Republic of the Congo) -
Zambia -
Zimbaboe
# Paleôlitika

Ny paleôlitika ambany dia jerena avy amin'ny ambony sy ambany
Ny **paleôlitika** antsoina koa hoe vanim-potoanan'ny vato tranainy (avy amin'ny grika παλαιός, *palaiós* - antitra, λίθος, *lithos* - vato), dia vanim-potoana amin'ny tantara miavaka amin'ny fivoaran'ny fitaovana vato izay mandrakotra ny 99% amin'ny vanim-potoanan'ny tantara ara-teknolojia olombelona.
# Harbin

﻿ / ﻿

| **Harbin**

|  |
| --- |
|  |

 |
| **Velarantany** | NC |
| **Haavo** |  |
| Isan'ny mponina | 5 878 939 |
| Ben'ny tanàna |  |
| Firenena |  Repoblika Entim-bahoakan'i Sina |
| Fanjakana |  |
| Faritany | Heilongjiang |
| Faritra |  |
| Tanàna mifanolo-bodirindrina |  |

**Harbin** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Heilongjiang ao Sina.

## Jeografia

Ny isam-ponina dia 5878939 mponina tamin'ny taona 2019.

### Toe-tany

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
## Jereo koa

* Sina
	+ Heilongjiang

## Tsiahy
# Bielôrosia

Sainan' i Belarosia
Sarin-tany maneho an' i Bielôrosia ao Eorôpa
I **Belôrosia** dia firenena ao Eorôpa Atsinanana. Ny renivohiny dia i Minsk. Ny tanàna lehibe indrindra dia ny renivohiny. Mirefy 207 595 km2 ny velaran-taniny ary niisa 9 457 500 ny mponina tao aminy. Ny faritr' ora dia +3. Firenena tsy manana morontsiraka i Bielôrosia. Tany lemaka midadasika no manjaka amin' ny vohon-taniny, izay matetika be honahona sady ahitana ala midadasika koa. Manana farihy sy ony ary renirano mihoatra ny iray alina izy.

Ny Bielôrosiana no vahoaka maro an' isa mandrafitra ny mponina any Bielôrosia, manarakaraka azy ny Rosiana (mihoatra kely ny 10 %). Kristiana ôrtôdoksa ny ankamaroan’ ny mponina (80 %).

Miompana amin' ny taozava-baventy ny toekaren' i Bielôrosia. Sehatr' asa be mpisahana koa ny fambolena. Taorian' ny fipoahan' ny toby nokleary tany Tchernobyl tao Okraina dia 30 %n' ny tany no tratran' ny akora radiôaktiva ary 20 %n' ny tany no tsy azo ambolena.

Sarin-tanin' i Bielôrosia
Repoblika sôsialista sôvietika taloha i Bielôrosia (tao amin' ny Firaisana Sôvietika), izay nahazo ny fahaleovan-tenany tamin’ ny taona 1991. Mpikambana ao amin’ ny Fiombonan’ ny Fanjakana Mahaleo Tena izy.

## Politika

Manjaka ao Bielorussia ny didy jadona Eoropeana: ny didy jadona amin'ny gony ovy an'i Alexandre Loukachenko, izay nifehy ny tapakila fividianana ovy tao amin'ny repoblika manontolo nanomboka tamin'ny 1994. Arak'izany, ampiasaina amin'ny fampijaliana amin'ny fanipazana ovy koa ny karatra fividianana ovy ary i Loukachenko no mitantana ny taniny, izay nafafiny ovy avy amin'ny fambolena tsy organika.

## Jereo koa

**Firenena ao Eorôpa**

Albania - Alemaina - Andôra - Aotrisy - Belzika - Bielôrosia - Bolgaria - Bôsnia-Herzegôvina - Danemarka - Espaina - Estônia - Fanjakana Mitambatra - Finlandy - Frantsa - Grisia (na Gresy) - Hôngria (na Hongaria) - Irlanda - Islandy - Italia - Jeôrjia - Kipra (na Sipra) - Krôasia (na - Krôatia) - Letônia - Liktenstaina - Litoania - Loksemborga - Masedônia Avaratra (na Makedônia Avaratra)- Malta - Môldavia - Môntenegrô - Nederlandy - Nôrvezy - Okraina - Pôlônia - Pôrtogaly - Tsekia - Romania - Rosia - San-Marîno - Serbia - Slôvakia - Slôvenia - Soeda - Soisa - Tsekia - Vatikàna.

**Kôntinenta eto an-tany Afrika
* Amerika (Amerika Avaratra - Amerika Atsimo)
* Azia
* Eorôpa
* Ôseania
* Antarktika

Saritanin'i Belôrosia
# Vondrom-piteny filipina

Fiteny filipina, voahodidina manga
Ny **vondrom-piteny filipina** na **filipinika** dia vondrom-piteny ahitana ny fiteny rehetra ao Filipina sy ao Solavesy avaratra, ao Indônezia — afa-tsy ny vondrom-piteny sama-bajao sy ny fiteny môlbôga — ary mamorona zana-pianakaviana ao amin' ny fiteny aostrôneziana. Na dia eo akaikin' ny ivon' ny fielezan' ny Aostrôneziana avy ao Formosa aza i Filipina, dia tsy dia misy firy ny fahasamihafan' ny fiteny eo amin' ireo fiteny filipina ireo izay miisa 150 eo ho eo, izay midika fa ny fahasamihafana taloha dia voafafan' ny fielezan' ny razamben' ny fiteny filipina ankehitriny.

Anisan' ny vondrona lehibe ao amin' ny fiteny malaiô-pôlineziana andrefana ny fiteny filipina. Any Filipina sy any Celebes (any Indônezia) ary any amin' ny amin' ny ranomasina tandrify ny morontsirak' i Taiwan no ampiasaina izy ireo.
# Fiteny gojaraty

Ny **fitenygojaraty** (ગુજરાતી / *Gujǎrātī*) dia fiteny indo-eôropeanina any India. Io no fiten' ny tompontanin' i Gujarat. Misy olona 46 tapitrisa no miteny gojaraty any India sy maneran-tany. Ny fiteny gojaraty no tenin-drenin' i Mohandas Gandhi sy i Ali Jinnah ary i Sardar Vallabhbhai Patel.

## Tantaran'ny fiteny Gujarati

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
Ny fiteny gojaraty ankehitriny (manan-tsipelina *Gujerati, Gujarathi, Guzratee, Guujaratee, Gujrathi,* na *Gujerathi*) dia fiteny avy amin' ny fiteny sanskrity. Manan-tsokajy telo ny fiteny gojaraty :

### Ny fiteny gojaraty taloha

Ny fiteny gojaraty taloha (1100 - 1500) dia razan' ny fiteny gojaraty ankehitriny ary razan' ny fiteny rajastany. Ny olona niteny io fiteny io dia any avaratra ny faritra Gujarat sy any andrefan' ny faritra Rajastan.
# Thomas Edison

|  |
| --- |
|  |
| **Thomas Edison**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Ankapobeny |
| **Anarana** | Thomas Edison |
| **Teraka** | 11 Febroary 1847 |
| **Toerana** | *-* |
| **Maty** | 18 Oktobra 1931 |
| Fiaviana sy ny andraikitra |
| **Firenena** | Etazonia |
| **Asa :** | * injeniera
* mpamorona
* mpahay siansa
* mpiantoka
 |
| Fiainana manokana |
|  |

Edison (1914)
**Thomas Edison** dia injeniera, mpamorona, mpahay siansa, mpiantoka mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 11 Febroary 1847 ary maty ny 18 Oktobra 1931

## Ny fiainany manokana

Ny zanany dia Charles Edison, Theodore Miller Edison, Thomas Alva Edison jr., Marion Estelle Edison-Oeser.

## Jereo koa

* Biôgrafia

### Rohy ivelany

* Ao amin'i Freebase: Archived Febroary 2, 2015 at the Wayback Machine
# Amos Dolbear

|  |
| --- |
|  |
| **Amos Dolbear**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Ankapobeny |
| **Anarana** | Amos Dolbear |
| **Teraka** | 10 Novambra 1837 |
| **Toerana** | *-* |
| **Maty** | 23 Febroary 1910 |
| Fiaviana sy ny andraikitra |
| **Firenena** | Etazonia |
| **Asa :** | * mpahay fizika
* mpamorona
 |
| Fiainana manokana |
|  |

**Amos Dolbear** dia mpahay fizika, mpamorona mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 10 Novambra 1837 ary maty ny 23 Febroary 1910

## Jereo koa

* Biôgrafia

### Rohy ivelany

* Ao amin'i Freebase: Archived Mey 1, 2016 at the Wayback Machine
# Roberto Landell de Moura

|  |
| --- |
|  |
| **Roberto Landell de Moura**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Ankapobeny |
| **Anarana** | Roberto Landell de Moura |
| **Teraka** | 21 Janoary 1861 |
| **Toerana** | *-* |
| **Maty** | 30 Jiona 1928 |
| Fiaviana sy ny andraikitra |
| **Firenena** | Brazila |
| **Asa :** | * mpahay siansa
* mpamorona
* mpahay fizika
 |
| Fiainana manokana |
|  |

**Roberto Landell de Moura** dia mpahay siansa, mpamorona, mpahay fizika mizaka ny zom-pirenen'i Brazila teraka ny 21 Janoary 1861 tao Porto Alegre ary maty ny 30 Jiona 1928 tao Porto Alegre

## Jereo koa

* Biôgrafia

### Rohy ivelany

* Ao amin'i Freebase: Archived Mey 1, 2016 at the Wayback Machine
# Charles Grafton Page

|  |
| --- |
|  |
| **Charles Grafton Page**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Ankapobeny |
| **Anarana** | Charles Grafton Page |
| **Teraka** | 25 Janoary 1812 |
| **Toerana** | *-* |
| **Maty** | 5 Mey 1868 |
| Fiaviana sy ny andraikitra |
| **Firenena** | Etazonia |
| **Asa :** | * mpahay fizika
* mpamorona
 |
| Fiainana manokana |
|  |

**Charles Grafton Page** dia mpahay fizika, mpamorona mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 25 Janoary 1812 ary maty ny 5 Mey 1868

## Jereo koa

* Biôgrafia

### Rohy ivelany

* Ao amin'i Freebase:
# Nikola Tesla

|  |
| --- |
|  |
| **Nikola Tesla**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Ankapobeny |
| **Anarana** | Nikola Tesla |
| **Teraka** | 10 Jolay 1856 |
| **Toerana** | *-* |
| **Maty** | 7 Janoary 1943 |
| Fiaviana sy ny andraikitra |
| **Firenena** | Aotrisy-Hongria,  Etazonia |
| **Asa :** | * Mpamorona
* mpahay fizika
* injeniera
 |
| Fiainana manokana |
|  |

**Nikola Tesla** dia Mpamorona, mpahay fizika, injeniera mizaka ny zom-pirenen'i Aotrisy-Hongria sy Etazonia teraka ny 10 Jolay 1856 ary maty ny 7 Janoary 1943

## Ny fiainany manokana

I Milutin Tesla no rainy. Ny rahalahiny sy/na ny rahavaviny dia Marica Kosanovic.

## Jereo koa
# Tarehimarika

Tarehimarika arabo
Ny **tarehimarika** dia marika ampiasaina amin' ny fanoratana, irery na mitambatra, mba hanehoana isa tsimivaky. Ao amin' ny rafitra isa tafolo, ny fampiasana tarehimarika vitsy dia ampy hanehoana ny sanda rehetra. Ny isan' ny tarehimarika ao amin' ilay rafitra no ampiasaina ho fototra. Ny rafitra tafolo, izay rafitra fanisana mahazatra indrindra, dia manana tarehimarika folo maneho ny isa aotra hatramin' ny sivy.

## Tarehimarika hindo-arabo

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Arabo andrefana | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| Arabo atsinanana | ٠ | ١ | ٢ | ٣ | ٤ | ٥ | ٦ | ٧ | ٨ | ٩ |
| Persiana | ۰ | ۱ | ۲ | ۳ | ۴ | ۵ | ۶ | ۷ | ۸ | ۹ |
| Devanagry | ० | १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ |
| Kadamba | ೦ | ೧ | ೨ | ೩ | ೪ | ೫ | ೬ | ೭ | ೮ | ೯ |

## Tarehimarika rômana

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| I | V | X | L | C | D | M |
| 1 | 5 | 10 | 50 | 100 | 500 | 1000 |

|  | Anarivony | Anjatony | Ampolony | Venty |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | M | C | X | I |
| 2 | MM | CC | XX | II |
| 3 | MMM | CCC | XXX | III |
| 4 |  | CD | XL | IV |
| 5 |  | D | L | V |
| 6 |  | DC | LX | VI |
| 7 |  | DCC | LXX | VII |
| 8 |  | DCCC | LXXX | VIII |
| 9 |  | CM | XC | IX |

## Tarehimarika indiana

|  | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Gojaraty | ૦ | ૧ | ૨ | ૩ | ૪ | ૫ | ૬ | ૭ | ૮ | ૯ |
| Gormoky (Penjaby) | ੦ | ੧ | ੨ | ੩ | ੪ | ੫ | ੬ | ੭ | ੮ | ੯ |
| Devanagry (Hindy sns) | ० | १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ |
| Orià | ୦ | ୧ | ୨ | ୩ | ୪ | ୫ | ୬ | ୭ | ୮ | ୯ |
| Kanada | ೦ | ೧ | ೨ | ೩ | ೪ | ೫ | ೬ | ೭ | ೮ | ೯ |
| Bengaly | ০ | ১ | ২ | ৩ | ৪ | ৫ | ৬ | ৭ | ৮ | ৯ |
| Malaialamo | ൦ | ൧ | ൨ | ൩ | ൪ | ൫ | ൬ | ൭ | ൮ | ൯ |
| Limbo | ᥆ | ᥇ | ᥈ | ᥉ | ᥊ | ᥋ | ᥌ | ᥍ | ᥎ | ᥏ |
| Tamoly | ௦ | ௧ | ௨ | ௩ | ௪ | ௫ | ௬ | ௭ | ௮ | ௯ |
| Telogo | ౦ | ౧ | ౨ | ౩ | ౪ | ౫ | ౬ | ౭ | ౮ | ౯ |
| Tibetana | ༠ | ༡ | ༢ | ༣ | ༤ | ༥ | ༦ | ༧ | ༨ | ༩ |
# Bodhidharma

|  |
| --- |
|  |
| **Bodhidharma**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Ankapobeny |
| **Anarana** | Bodhidharma |
| **Teraka** | 1 Janoary 483 |
| **Toerana** | *-* |
| **Maty** | 1 Janoary 540 |
| Fiaviana sy ny andraikitra |
| **Firenena** | India |
| **Asa :** | * filôzôfy
 |
| Fiainana manokana |
|  |

**Bodhidharma** dia filôzôfy mizaka ny zom-pirenen'i India teraka ny 1 Janoary 483 tao India ary maty ny 1 Janoary 540

## Jereo koa

* Biôgrafia

### Rohy ivelany

* Ao amin'i Freebase:
# Laoranjy

Vonin-boasary sy voasary amin' ny hazo
Laoranjy
Ny **laoranjy** dia voankazo ao amin' ny vondron-karazana *Citrus*, ao amin' ny fianakaviana *Rutaceae*; izy io dia manondro voalohany ny *Citrus × sinensis*, izay antsoina koa hoe voasary mamy, mba hanavahana azy amin' ny *Citrus × aurantium* mifandraika amin' izany, antsoina hoe voasarimakirana.

## Jereo koa

* *Citrus*

* Voankazo
* Manga
* Voasary
* Voasarimakirana
* Mandarinina
* Akondro

* Paoma
* Paiso
# Sima Guang

|  |
| --- |
|  |
| **Sima Guang**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Ankapobeny |
| **Anarana** | Sima Guang |
| **Teraka** | 1 Janoary 1019 |
| **Toerana** | *-* |
| **Maty** | 1 Janoary 1086 |
| Fiaviana sy ny andraikitra |
| **Asa :** | * mpanao politika
 |
| Fiainana manokana |
|  |

**Sima Guang** dia mpanao politika teraka ny 1 Janoary 1019 tao Yuncheng ary maty ny 1 Janoary 1086

## Jereo koa

* Biôgrafia

### Rohy ivelany

* Ao amin'i Freebase:
# Jiangyin

﻿ / ﻿

| **Jiangyin**

|  |
| --- |
|  |

 |
| **Velarantany** | NC |
| **Haavo** |  |
| Isan'ny mponina | 107 918 |
| Ben'ny tanàna |  |
| Firenena |  Repoblika Entim-bahoakan'i Sina |
| Fanjakana |  |
| Faritany | Jiangsu |
| Faritra |  |
| Tanàna mifanolo-bodirindrina |  |

**Jiangyin** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Jiangsu ao Sina.

## Jeografia

Ny isam-ponina dia 107918 mponina tamin'ny taona 2014.

### Toe-tany

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
## Jereo koa

* Sina
	+ Jiangsu

## Tsiahy
# Lôjika

Ny **lôjika** dia sehatra iraisan-taranja izay mandalina ny fitsipika mifehy ny fahamarinan' ny fanjohian-kevitra, ny fanatsoahan-kevitra ary ny fanaporofoana. Ny teny hoe *lôjika* dia avy amin' ny teny grika hoe λογική / *logikê*, izay nisampana avy amin' ny hoe λόγος / *lógos*, izay midika hoe "saina", "fitenenana", "fanjohian-kevitra".

Ny lôjika tsy arak' endrika dia mikatsaka ny hamaritana n'y ki tohan-kevitra manan-kery tsy arak' endrika, ohatra amin' izany ny fitanisana ny karazam-panjohian-kevitra diso. Ny lôjika arak' endrika dia maneho am-panoharana ny fanambaràna sy lamina tohan-kevitra, mampiasa rafitra arak' endrika toy ny lôjika filaharana voalohany. Ao anatin' ny lôjika arak' endrika, ny lôjika matematika dia mandalina ny toetra ara-matematika momba ny rafitra lôjika arak' endrika, fa ny lôjika filôzôfika kosa dia mampihatra azy ireo amin' ny olana filôzôfika toy ny toetran' ny hevi-teny sy ny fahalalana ary ny fisiana.

Ny rafitra lôjika arak' endrika dia ampiharina amin' ny sehatra hafa, ka ao anatin' izany ny haiteny (izay siansa andalinana ny fiteny), ny siansan' ny fahalalana (izay siansa andalinana ny fandrenesana, ny faranitan-tsaina, ny fiteny, ny fitadidiana, ny fifantohana, ny fanjohian-kevitra, ny fiontanam-po, ny fahatsiarovan-tena, sns) ary ny siansa infôrmatika.

Ny lôjika dia nianarana hatramin' ny Andro Taloha, ka ny fomba fiasa tany am-boalohany dia nahitana ny lôjika aristôtelisiana, ny lôjika stôika, ny *anviksiki* (tao amin' ny filôzôfia hindoa), ary ny môhisma (ao amin' ny filôzôfia sy lôjika sinoa). Ny lôjika arak' endrika môderina dia manam-pototra ao amin' ny asan' ny matematisiana tamin' ny faran' ny taonjato faha-19 toa an' i Gottlob Frege.