Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Bodisma teravada

Ny **bodismateravada** na **teravada** dia endriky ny bodisma izay manakaiky ny bodisma voalohany indrindra ny teravada, manjaka ao Azia Atsimo sy Azia Atsimo-Atsinanana (Srilanka, Tailandy, Kambôdia, Birmania, Laôsy, faritra sasany ao Vietnamy), ny Sinoa ao Indônezia sy ao Malezia ary ny foko ao amin' ny tapany atsimo-andrefan' i Sina. Vao tsy ela akory ny niorenany tao Andrefany raha mitaha amin' ny firehana *zen* na vajraiana.

## Foto-pampianarana

Ny foto-pampianarana teravada dia manazava ny fomba atao hidiran' ny tena amin' ny fanafahana amin' ny alalan' ny fiovana ho *arahant* (olona nafahana vokatry ny fanarahana ny lalana ampianatin' ny Bodà na dia tsy manana ny fahalalana ny zavatra rehetra), ho *bodhisattva* (olona mikatsaka tokoa ho tonga bodà ka hampianatra amin' ny alalan' ny fanatanterahana ny *pāramitā*) na ho *sambuddha* ("bodà tongalafatra", olona izay miditra amin' ny fifohazana sy afaka mampianatra noho ny fananany fahazoana tongalafatra ny fampianaran' i Bodà).

Mitsipaka tanteraka ny fisian' ny Andriamanitra mpamorona sy mahery indrindra izany foto-pampianarana izany. Tsipahiny koa ny amin' ny famonjena azo amin' ny alalan' ny fanoloran-tena sy ny fivavahana amin' ny sisan-javatra avy amin' ny maty. Tsy misy afaka mahazo ny fahazavana ara-panahy avy amin' ny olon-kafa na zavatra hafa tsy ny tena samirery, ny tena samirery no tokony hitady ny marina, ka tokony harahina ny A*riya Aṭṭhaṅgika Magga* ("Lalana Valososona Manan-kaja": teny marina, asa marina, fivelomana marina, ezaka marina, fahatsiarovan-tena marina, fifantohana ao amin' ny fifohazana, fomba fijery marina, ary eritreritra marina).

## Jereo koa

* Bodisma mahaiana - bodisma vajraiana - bodisma tibetana
* Bodisma hinaiana
# Fivavahan-drazana

Ny **fivavahan-drazana** na **fivavaham-poko** dia fivavahana na finoana an' ny foko na vondrom-poko na firenena iray manokana. Avahana amin' ny fivavahana manana fikendrena anjiaby, toy ny kristianisma sy ny finoana silamo (izay tsy voafetra ho an' ny foko na vondrom-poko na firenena iray), ny fivavahan-drazana.

## Ny fivavahan-drazana afrikana

Ny fivavahan-drazana afrikana dia fivavahana isan-karazany ahitana fivavaham-poko maro. Matetika dia tsy voasoratra ny fomba sy fanao ao amin' ireo fivavahana ireo fa miampita am-bava, ka ahitana karazan' andriamanitra ambony sy ambany, indraindray ahitana finoana andriamanitra mpamorona, finoana ny fisian' ny fanahy, ny fivavahana amin' ny fanahin' ny maty, ny fampiasana majika sy sikidy ary ny fitsaboana nentim-paharazana. Maro amin' ireo fivavahana ireo ny mananana endrika animista, ny sasany pôliteista ary ny hafa panteista.

## Ny fivavahan-drazana sinoa

## Jereo koa

* Fivavahana amin' ny razana
* Animisma
* Tôtemisma
* Fivavahan-drazana malagasy
* Fivavahan-drazana afrikana
# Teôzôfia

Ny **teôzôfia** dia fomba fiainana ara-pilôzôfia sy ara-pivavahana, ary endrika manokan' ny fikatsahana ara-panahy ny fahalalana ny amin' Andriamanitra sy izao tontolo izao amin' ny alalan' ny fahatsapana mistika mivantana sy ny fametraham-panontaniana ara-pilôzôfia.

Io teny hoe *teôzôfia* io dia avy amin' ny teny grika hoe θεός / *theos* sy σοφία / *sophia*, ka midika ara-piforonan-teny hoe "fahendren' Andriamanitra".

Ny teny hoe *teôzôfia* dia manana heviny roa miavaka tsara. Ny voalohany dia manondro vondrom-pampianarana ezôterika nandritra ny Andro Taloha sady mety mbola nitohy fisiana tany Andrefana, tamin' ny alalan' ny teôzôfia kristiana alemàna izay nampandrosoin' i Jakob Böhme tamin' ny taonjato faha-17. Ny faharoa dia ny "teôzôfian' ny Andro Ankehitriny" na "teôzôfisma", izay manondro ny Fikambanana teôzôfika.

## Jereo koa

* Antrôpôzôfia
# Georg Wilhelm Friedrich Hegel

|  |
| --- |
|  |
| **Georg Wilhelm Friedrich Hegel**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Ankapobeny |
| **Anarana** | Georg Wilhelm Friedrich Hegel |
| **Teraka** | 27 Aogositra 1770 |
| **Toerana** | *-* |
| **Maty** | 14 Novambra 1831 |
| Fiaviana sy ny andraikitra |
| **Firenena** | Alemaina |
| **Asa :** | * filôzôfy
 |
| Fiainana manokana |
|  |

I **Georg Wilhelm Friedrich Hegel** dia filôzôfy alemàna teraka tao Stuttgart tamin' ny 27 Aogositra 1770 ary maty tamin' ny 14 Nôvambra 1831 tao Berlin. Ny sangan' asany, taorian' ny an' i Immanuel Kant, dia ao amin' ny idealisma alemàna ary nisy fiantraikany lehibe teo amin' ny filôzôfia ankehitriny.

I Hegel dia nampianatra filôzôfia amin' ny endrika lamina mampiray ny fahalalana rehetra araka ny lôjika dialektika. Izany lamina izany dia naseho ho toy ny "fenômenôlôjian' ny fanahy" (*Phänomenologie des Geistes*) avy eo ho toy ny "rakipahalalan' ny siansan' ny filôzôfia" (*Enzyklopädie der philosophischen Wissenschaften*), lohatenin' ny roa amin' ny sangan' asany, ary mahafaoka ny sehatra filôzôfika rehetra, anisan' izany ny metafizika sy ny ôntôlôjia, ny filôzôfian' ny zavakanto sy filôzôfian' ny fivavahana, ny filôzôfian' ny zavaboary, ny filôzôfian' ny tantara, ny filôzôfia môraly sy pôlitika na ny filôzôfian' ny lalàna.

## Jereo koa

* Biôgrafia

## Rohy ivelany

* Ao amin' ny Freebase: Archived Desambra 31, 2014 at the Wayback Machine
# Repoblika

Ny fomba fitondrana ny fanjakana eran' izao tontolo izao.

\* ny manga: maneho ny repoblika anjakan' ny filoham-pirenena tanteraka;
\* ny maitso: repoblika anjakan' ny filoham-pirenena sy ny antenimiera;
\* ny mavo: repoblika anjakan' ny filoham-pirenena sy amin' ny fomba malefaka;
\* ny volomboasary: repoblika anjakan' ny antenimiera;
\* ny manja: repoblika anjakan' antoko tokana.

Ny **repoblika** dia endri-pitondram-panjakana tsy manana mpanjaka ho mpitondra ny firenena, fomba fandaminana ny firenena ampiasan' ny solontenam-bahoaka ny fahefana, izay amin' ny ankapobeny voafidin' ny olom-pirenena, ary ny maha filoham-panjakana dia tsy ifandovana ary tsy ny filoham-panjakana irery no mitana ny fahefana.

Avy amin' ny teny latina *res publica*, izay azo adika ara-bakiteny hoe "raharaham-bahoaka" ny teny hoe *repoblika*.

Mifanohitra amin' ny fanjakà-mpanjaka ifandovana ny repoblika, saingy tsy midika foana hoe demôkrasia ny repoblika. Tokony tsy hafangaro amin' ny demôkrasia ny repoblika: fitondran' ny lalàna ny repoblika fa ny demôkrasia kosa dia fitondran' ny daholobe. Io hevitra faran' ny teny hoe *demôkrasia* io dia avy amin' ny teny grika hoe *demokratía* izay ahitana ny hoe *demos* ("vahoaka") sy ny hoe *kratos* ("fanjakana", "fitondrana").

Ny repoblika tamin' ny taona 2021, no endri-pitondrana ara-pôlitika miely indrindra eran-tany: amin' ny firenena miisa 197 dia 152 no repoblika.

## Ny repoblika amin' ny siansa ara-pôlitika

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
Amin' ny teôria sy amin' ny siansa ara-pôlitika, ny teny hoo *repoblika* dia mety ilazana endri-panjakana maro.

## Ny fototry ny repoblika

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
Araka an' i Aristôty, ny fototry ny repoblika dia:

* ny fizaràna ny fahefana (fahefana mpanao lalàna sy fahefana mpitsara ary fahefana mpanatanteraka) sy ny famehezana azy ireo;
* ny fandraisana anjara ara-pôlitika mavitrika avy amin' ny olom-pirenena (izay ilana fampianarana ny siansan-dalàna sy siansa ara-pôlitika);
* ny fahafahana sy ny fitoviana eo anatrehan' ny lalàna.

## Jereo koa

* Demôkrasia
* Fisaraham-pahefana
# Fiteny slavônika tranainy

Sora-tanana amin' ny teny slavônika tranainy
Ny **fiteny slavônika tranainy** na **fiteny slava tranainy** na **fiteny slavônikam-piangonana tranainy** no fiteny slava voalohany nanaovana asasoratra.

Milaza ny mpahay tantara fa ny misiônera bizantina tamin' ny taonjato faha-9, i Masindahy Kirily sy Metôdio no nampanara-penitra ilay fiteny sy nanao ny asa fandikana ny Filazantsara sy ny boky litorjika maro ilaina amin' izany fiteny izany ka anisan' ny nampiovana finoana ny Slava ho kristiana. Heverina fa nifototra voalohany indrindra amin' ny fitenim-paritra nampiasain' ny Slava bizantinan' ny taonjato faha-9 nonina ao amin' ny Faritanin' i Tesalônika (any Grisia ankehitriny).

Ny fiteny slavônika tranainy dia nanana anjara toerana lehibe teo amin' ny tantaran' ny fiteny slava ary natao fototra sy môdely ho an' ny fiteny slavônikam-piangonana vaovao taty aoriana, ary ny sasany amin' ny Fiangonana ôrtôdôksa tatsinanana sy Eglizy katôlika tatsinanana dia mampiasa io fiteny slavônika io taty aoriana ho fiteny litorjika mandraka androany.

Amin' ny maha fiteny slava tranainy indrindra voaporofo fisiana azy, ny fiteny slavônika tranainy dia manome porofo manan-danja momba ny toetoetran' ny fiteny prôtô-slava, izay razamben' ny fiteny slava rehetra.
# Fianakaviam-piteny na-dene

Fitsinjaran'ireo fiteny na-dene talohan'ny nahatongavan'i Kristofera Kolombo tany Amerika.
Ny **fiteny na-dene** dia fianakaviam-piteny amerindiana izay tenenina indrindra ao Alaska sy ao amin' ny faritra andrefana ao Kanada, ary ao amin' ny faritra atsimo-andrefana ao Etazonia. Ahitana ny sampam-piteny atapaskana sy ny sampam-piteny eiaka ary ny sampam-piteny tlingita io fianakaviam-piteny io.

## Jereo koa

**Fiteny amerindiana Fiteny eskimô-aleota
* Fiteny na-dene
* Fiteny amerinda

**Fianakaviam-piteny lehibe Fianakaviam-piteny afrô-aziatika
* Fianakaviam-piteny nizerô-kôngôley
* Fianakaviam-piteny nilô-sahariana
* Fianakaviam-piteny indô-eorôpeana

* Fianakaviam-piteny altaika

* Fianakaviam-piteny oraliana
* Fianakaviam-piteny dravidiana
* Fianakaviam-piteny sinô-tibetana
* Fianakaviam-piteny aostrôaziatika
* Fianakaviam-piteny aostrôneziana
* Fianakaviam-piteny hmông-miena
* Fianakaviam-piteny tay-kaday
* Fianakaviam-piteny japônika
* Fianakaviam-piteny na-dene
* Fianakaviam-piteny eskimô-aleota

**Vondrom-pianakaviam-piteny Vondrom-piteny kôisàna;
* Vondrom-piteny kaokaziana
* Vondrom-piteny paleô-siberiana;
* Vondrom-piteny papoa;
* Vondrom-piteny amerindiana;
* Vondrom-pitenin'ny tompontanin'i Aostralia;
* Vondrom-piteny any Andamàna.
# Kristianisma Tandrefana

Ny "Andrefana Kristiana" (miloko manga) tamin' ny fotoan' ny Kroazada.
Ny **kristianisma tandrefana** dia ny fitambaran' ny Fiangonana katôlika sy ireo Fiangonana Prôtestanta, indrindra ao amin' ny tapany andrefan' ny kôntinentan' i Eorôpa sy ao amin' ny kôntinentan' i Amerika sy i Afrika ka hatrany Aostralia. Nanomboka tamin' ny nielezan' ny fivavahana kristiana taorian' ny taonjato faha-16 taty Afrika sy tany Ôseania dia tsy tena voafaritra ara-jeôgrafia ny hoe "kristianisma tandrefana" fa ara-pirehan-kevitra na ara-teôlôjia sy araka ny fiavian' ny sampan' ny kristianisma arahin' ny fiangonana resahina.

Anisan' ny tsy mampitovy ny fiheveran' ny kristiana tatsinanana sy tandrefana ny amin' ny fahotana lovana sy ny amin' ny fivoahan' ny Fanahy Masina ary ny fotoam-pankalazana ny Paska. Tsy mitovy koa ny tetiandro ampiasaina satria ny Tandrefana mampiasa ny tetiandro gregôriana fa ny Tatsinanana kosa mampiasa ny tetiandro joliana. Tsy mitovy ny fotoana ankalazana ny Noely. Ny Kristiana tandrefana no mitana ny laharana voalohany raha ny habetsahan' ny mpino no jerena satria mahatratra 90 % amin' ny isan' ny Kristiana maneran-tany.

## Fiaviany

Ny Fiangonana kristiana any Atsinanana, na Fiangonana Tatsinanana, dia ireo fiangonana kristiana niforona sy nalamina nandritra ny taonjato maro tany amin’ ny faritra atsinanana amin' ny Empira Rômana. I Jerosalema sy i Antiôkia ary i Aleksandria dia nitana ny anjara toeran' ny renivohitra ara-pivavahana.

Tamin’ ny taona 330 ny emperora Kônstantino I dia namindra ny renivohitry ny empira avy any Rôma ho any Kônstantinôpla (nantsoina hoe *Nea Roma*, izany hoe "Roma Vaovao"), izay lasa foibe ara-tsaina lehibe. Tany Rôma dia mitana ny laharan' ny patriarka ny evekan' ny renivohitry ny empira (izay mamototra ny fiorenan' ny Fiangonany hatrany amin' ny apôstôly Piera na Petera), nitondra ny anaram-boninahitra hoe "*pontifex*" (ara-bakiteny "tetezana") ary "*Primum inter pares*" ("voalohany amin' ireo mitovy aminy", izay anaram-boninahitra natao ho fanajana fotsiny. Nametraka ny seza fiandrianan' i Kônstantinôpla ho eo amin' ny toerana faharoa, aorian' ny an' i Rôma, ny Kônsily voalohany tao Kônstantinôpla tamin' ny taona 381. Teraka noho izany ny Pentarkia, dia ny fitambaran' ny foibe dimy ara-tantara: Rôma, Kônstantinôpla, Aleksandria, Antiôkia ary Jerosalema (araka ny filaharany sy ny laharam-piamboniany). Tany ivelan' ny Empira Rômana dia nalalaka nanao fandaminana ho Fiangonana mahaleo tena maro ny Kristiana.

Avy eo dia niaina fifandirana maro momba ny kristôlôjia, sy korontana ara-potokevitra sy ara-pôlitika ny Tontolo Kristiana.

## Jereo koa

* Kristianisma
* Fiangonana Lehibe
* Kristianisma Tatsinanana
* Fiangonana Tatsinanana
* Fiangonana Latina
# Sappho

|  |
| --- |
|  |
| **Sappho**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Ankapobeny |
| **Anarana** | Sappho |
| **Teraka** | -640 |
| **Toerana** | *-* |
| **Maty** | -570 |
| Fiaviana sy ny andraikitra |
| **Asa :** | * Poeta
* mpanoratra
* mpanao asa soratra
 |
| Fiainana manokana |
|  |

**Sappho** dia Poeta, mpanoratra, mpanao asa soratra teraka ny -640 ary maty ny -570

## Jereo koa

* Biôgrafia

### Rohy ivelany

* Ao amin'i Freebase:
# Taonarivo

Ny **taonarivo** dia tsingerim-potoana na halavam-potoana ahitana arivo taona na taonjato folo mifanesy. Ny taona 2023 sy ny taonjato faha-21 dia ao amin' ny taonarivo faha-3 izay manomboka amin' ny taona 2001 ka miafara amin' ny taona 3000.

|  |
| --- |
| **Tanjato ao amin' ny taonarivo fahatelo** |
| **Taona** | **Taojato** |
| 2001-2100 | Taojato voalohany |
| 2101-2200 | Taojato faharoa |
| 2201-2300 | Taojato fahatelo |
| 2301-2400 | Taojato fahefatra |
| 2401-2500 | Taojato fahadimy |
| 2501-2600 | Taojato fahenina |
| 2601-2700 | Taojato fahafito |
| 2701-2800 | Taojato fahavalo |
| 2801-2900 | Taojato fahasivy |
| 2901-3000 | Taojato fahafolo |

## Jereo koa

* Taonjato - Taompolo - Taona
* Volana (fotoana) - Herinandro - Andro
* Arivo taona - Milenarisma
# Sesshū

|  |
| --- |
|  |
| **Sesshū**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Ankapobeny |
| **Anarana** | Sesshū |
| **Teraka** | 1 Janoary 1420 |
| **Toerana** | *-* |
| **Maty** | 18 Aogositra 1506 |
| Fiaviana sy ny andraikitra |
| **Firenena** | Japana |
| **Asa :** | *Tsy fantatra* |
| Fiainana manokana |
|  |

**Sesshū** dia mizaka ny zom-pirenen'i Japana teraka ny 1 Janoary 1420 ary maty ny 18 Aogositra 1506

## Jereo koa

* Biôgrafia

### Rohy ivelany

* Ao amin'i Freebase:
# Claude Debussy

|  |
| --- |
|  |
| **Claude Debussy**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Ankapobeny |
| **Anarana** | Claude Debussy |
| **Teraka** | 22 Aogositra 1862 |
| **Toerana** | *-* |
| **Maty** | 25 Martsa 1918 |
| Fiaviana sy ny andraikitra |
| **Firenena** | Frantsa |
| **Asa :** | *Tsy fantatra* |
| Fiainana manokana |
|  |

**Claude Debussy** dia mizaka ny zom-pirenen'i Frantsa teraka ny 22 Aogositra 1862 ary maty ny 25 Martsa 1918 tao Paris

## Jereo koa

* Biôgrafia

### Rohy ivelany

* Ao amin'i Freebase: Archived Desambra 10, 2013 at the Wayback Machine
# Hamamatsu

﻿ / ﻿

| **Hamamatsu**

|  |
| --- |
|  |

 |
| **Velarantany** | NC |
| **Haavo** |  |
| Isan'ny mponina | 605 098 |
| Ben'ny tanàna |  |
| Firenena |  Japana |
| Fanjakana |  |
| Faritany | Shizuoka |
| Faritra |  |
| Tanàna mifanolo-bodirindrina |  |

**Hamamatsu** dia tanàna ao amin'ny prefektioran'i Shizuoka ao Japana.

## Jeografia

Ny isam-ponina dia 605098 mponina tamin'ny taona 2017.

### Toe-tany

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
## Jereo koa

* Japana
	+ Shizuoka

## Tsiahy
# Ishikari

﻿ / ﻿

| **Ishikari**

|  |
| --- |
|  |

 |
| **Velarantany** | NC |
| **Haavo** |  |
| Isan'ny mponina | 57 301 |
| Ben'ny tanàna |  |
| Firenena |  Japana |
| Fanjakana |  |
| Faritany | Hokkaido |
| Faritra |  |
| Tanàna mifanolo-bodirindrina |  |

**Ishikari** dia tanàna ao amin'ny prefektioran'i Hokkaido ao Japana.

## Jeografia

Ny isam-ponina dia 57301 mponina tamin'ny taona 2017.

### Toe-tany

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
## Jereo koa

* Japana
	+ Hokkaido

## Tsiahy
# Ranomasina Iôniana

Ireo ranomasina ao amin' ny Ranomasina Mediteranea, anisany ny Ranomasina Iôniana
Ny **Ranomasina Iôniana** dia sampan' ny Ranomasina Mediteranea izay manasaraka an' i Gresy sy i Albania amin' ny Saikanosy Italiana sy i Sisilia. Mifampitohy amin' ny Ranomasina Adriatika ao avaratra amin' ny alalan' ny Lakandranon' i Ôtranta izy.

## Jereo koa

* Ranomasina

* Ranomasimbe
# Rindrankajy fampiharana

Ny **rindrankajy fampiharana** (amin'ny teny frantsay *application informatique*, anglisy *application software*) na hoe **fampiharana**, amin'ny kajimirindra, dia fandaharana an-kajimirindra (na rindrankajy vory) ampiasain'ny mpampiasa hanatanterahana asa iray, na vorin'asa madinika amin'ny valan'asa iray. Ny mpitety tranonkala izao ohatra dia rindrankajy fampiharana iray; torak'izany koa ireo mpahita aino aman-jery, na ireo lalao video. Mandeha amin'ny alalan'ny mpandrindra milina ny rindrankajy fampiharana ary mampiasa ny fahafaha-mikajin'izy io.

## Fampiharana hita matetika

Ny fampiharana malaza amin'ny orinasa dia ny fampiharana am-birao, fanoratan-dahatsoratra, fanaovan-kajy an-tabilao, mpitantam-bokatra, mpitantana asa, fikirakirana tetikasa na koa ny fitantanana taratasy elektronika. Eo anivon'ny fianankaviana, ny malaza dia ny fanisam-bola, tantara, firaketan-tsary, fianarana sy fanabeazana ary ny lalao.

## Jereo koa

* Kajimirindra
# Negrô (vahoaka)

Théodore Géricault, *Portrait of a Negro*, 1822-1823, Albright–Knox Art Gallery
Ny **Negrô** na **Negra** na **Afrikana mainty hoditra** dia ireo vahoaka mainty hoditra aty Afrika atsimon' i Sahara na manam-piaviana avy aty na dia tsy monina aty. Ny teny hoe *negrô* dia mifono fanaratsiana teo amin' ny tantaran' ny fifandraisan' i Afrika sy ny Eorôpeana izay nanandevo ny Afrikana maity hoditra.

## Jereo koa

**Fanasokajiana ara-bolon-koditra ny olombelona Kaokazôida
* Negrôida
* Môngôlôida
# Jentilisa

Ny **Jentilisa** na **Jentily** dia ny olona tsy Jiosy izay atao amin' ny ny teny hebreo hoe *גוים* / *Goyim* (na *גוי* / *Goy* raha tokana) na ny olona tsy Kristiana fa mpanompo sampy ao amin' ny literatiora kristiana.

Avy amin' ny teny latina hoe *gentilis* io teny io, izay midika hoe "olon' ny vahoaka iray" na "olon' ny firenena iray", izay nisampana avy amin' ny teny hoe *gens* izay midika hoe "foko", "vahoaka", "fianakaviana".

Ny teny nogasina hoe *jentilisa* na *jentily* dia nampiasain' ny mpadika teny handikany ny teny hebreo hoe גוי‎ / *goy* sy ny hoe נכרי‎ / *nokhri*, izay hita ao amin' ny Baiboly hebreo, sy ny teny grika hoe ἔθνη / *éthnē* ao amin' ny Testamenta Vaovao. Ny teny fototra hoe *goy* sy ny hoe *ethnos* dia manondro ny "olona", ny "vahoaka" na ny "firenena" sady samy nampiharina hanondroana ny Israelita sy ny tsy Israelita ao amin' ny Baiboly.
# Sakai

﻿ / ﻿

| **Sakai**

|  |
| --- |
|  |

 |
| **Velarantany** | NC |
| **Haavo** |  |
| Isan'ny mponina | 782 339 |
| Ben'ny tanàna |  |
| Firenena |  Japana |
| Fanjakana |  |
| Faritany | Ōsaka |
| Faritra |  |
| Tanàna mifanolo-bodirindrina |  |

**Sakai** dia tanàna ao amin'ny prefektioran'i Ōsaka ao Japana.

## Jeografia

Ny isam-ponina dia 782339 mponina tamin'ny taona 2017.

### Toe-tany

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
## Jereo koa

* Japana
	+ Ōsaka

## Tsiahy
# Chuck Norris

Chuck Norris, The Delta Force (1986)
**Carlos Ray "Chuck" Norris Jr**. (teraka ny 10 Martsa 1940 tao Ryan, Oklahoma; maty ny 19 Martsa 2026 tao Kauai, Hawaii) dia mpanao ady totohondry amerikanina, mpilalao sarimihetsika ary mpanoratra.

Nahazo laza bebe kokoa izy amin'ny maha-mpifanandrina amin'ny sarimihetsika an'i Bruce Lee ao amin'ny *The Deathclaw Strikes Again* (1972) ary koa tamin'ny alàlan'ny andian-tsarimihetsika misy fizarana telo *Missing in Action* (1984-1988) ary ny andian-tantara amin'ny fahitalavitra *Walker, Texas Ranger* (1993-2001), izay izy koa no mpamokatra mpanatanteraka. Taorian'ny tsy nisehoany tamin'ny sinema nanomboka tamin'ny 2004, dia niverina tamin'ny sarimihetsika *The Expendables 2* izy tamin'ny 2012.

## Jereo koa
# Sunagawa

﻿ / ﻿

| **Sunagawa**

|  |
| --- |
|  |

 |
| **Velarantany** | NC |
| **Haavo** |  |
| Isan'ny mponina | 20 102 |
| Ben'ny tanàna |  |
| Firenena |  Japana |
| Fanjakana |  |
| Faritany | Hokkaido |
| Faritra |  |
| Tanàna mifanolo-bodirindrina |  |

**Sunagawa** dia tanàna ao amin'ny prefektioran'i Hokkaido ao Japana.

## Jeografia

Ny isam-ponina dia 20102 mponina tamin'ny taona 2017.

### Toe-tany

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
## Jereo koa

* Japana
	+ Hokkaido

## Tsiahy
# Shiraoi

﻿ / ﻿

| **Shiraoi**

|  |
| --- |
|  |

 |
| **Velarantany** | NC |
| **Haavo** |  |
| Isan'ny mponina | 20 804 |
| Ben'ny tanàna |  |
| Firenena |  Japana |
| Fanjakana |  |
| Faritany | Hokkaido |
| Faritra |  |
| Tanàna mifanolo-bodirindrina |  |

**Shiraoi** dia tanàna ao amin'ny prefektioran'i Hokkaido ao Japana.

## Jeografia

Ny isam-ponina dia 20804 mponina tamin'ny taona 2017.

### Toe-tany

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
## Jereo koa

* Japana
	+ Hokkaido

## Tsiahy
# World Register of Marine Species

Sary sy soratra famantarana ny *WoRMS*
Ny World Register of Marine Species (**WoRMS**) dia angon-drakitra an-tserasera izay mikendry ny hanome lisitra momba ny anaran' ny zavamananaina an-dranomasina. Heverina ho tompon' andraikitra mahefa maneran-tany momba ny taksôna an-dranomasina izy io, izay havaozin' ny manam-pahaizana ambony amin' ilay sehatra.

## Rohy ivelany

Tranonkala ôfisialy: *www.marinespecies.org*
# Viôlinina

Viôlinina
Ny **viôlinina** dia zavamaneno misy tadiny ampanenoina amin' ny fikasohana. Vita amin' ny tapa-kazo miisa 71 sy amin' ny karazan-kazo maro, napetaka tamin' ny dity na natambatra ity zavamaneno ity. Ny viôlinina dia manana tady efatra amin' ny ankapobeny, izay henjanina ho marina amin' ny elanelana fahadimy, izay ampanenoin' ny mpitendry zavamaneno amin' ny alalan' ny fitaovana miendrika tsipìka (fikasohana) na amin' ny alalan' ny fanondro na ankihibe (izany no atao hoe *pizzicato*).

Ao amin' ny mozika klasika toy ny valiha efatra (anglisy: *quartet string*; frantsay: *quatuor à cordes*) na ôrkestra sinfônika, ny viôlinina no zavamaneno kely indrindra sy avo feo indrindra ao amin' ny fianakaviany; anisan' ireo zavamaneno efatra ireo ny viôla na altô, ny viôlônsela ary ny kôntrabeso.

Efa tamin' ny taonjato faha-16 no namoronana ny viôlinina. Tena haingana be ny nampalaza azy, ka mitana toerana misongadina ao amin' ny mozika klasika tandrefana izy io: nanoratra ho an' ity zavamaneno ity ny mpamoron-kira malaza maro (*concerto*, mozikan' efitrano, sanganasa ho an' ny sinfônia, sns.) ary nilalao azy mihitsy aza (Vivaldi, Bach, Mozart, sns.). Nahazo laza lehibe ny mpitendry viôlinina sy mpamoron-kira tamin' ny taonjato faha-18, toa an' i Niccolò Paganini, i Eugène Ysaÿe ary i Johan Sibelius tamin' ny taonjato faha-20.
# William Thomson

|  |
| --- |
|  |
| **William Thomson**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Ankapobeny |
| **Anarana** | William Thomson |
| **Teraka** | 26 Jiona 1824 |
| **Toerana** | *-* |
| **Maty** | 17 Desambra 1907 |
| Fiaviana sy ny andraikitra |
| **Firenena** | Fanjakana Mitambatra, Aostralia |
| **Asa :** | * mpahay fizika
* mpanao matematika
 |
| Fiainana manokana |
|  |

**William Thomson** dia mpahay fizika, mpanao matematika mizaka ny zom-pirenen'i Fanjakana Mitambatra, Aostralia teraka ny 26 Jiona 1824 ary maty ny 17 Desambra 1907

## Ny fiainany manokana

I James Thomson no rainy.

## Jereo koa

* Biôgrafia

### Rohy ivelany

* Ao amin'i Freebase: Archived Janoary 19, 2015 at the Wayback Machine