# Mari-piatoana

Ny **mari-piatoana** dia maritsoratra ankoatra ny litera sy ny marika,
ampiasaina rehefa manoratra. Tsy vakiana toy ny teny tsotra ny mari-piatoana rehetra mamaky teny, fa manova kosa ny firindran' ny feo ary mahasolo teny na andian-teny indraindray. Ireto izy ireo: ny baraingo (**?**), ny faingo (**,**), ny faingo mihantona (**’**), ny farango lava (**{}**), ny farango sosona (**" "**), ny fonon-teny (**( )** na **[ ]**), ny teboka (.), ny teboka amam-paingo (**;**), ny teboka roa (**:**), ny teboka telo (**...**), ny tsipika ( **—** ), ny tsipi-panohizana (**-**) ny tsoraka (**!**).

## Ireo mari-piatoana

### Baraingo

Ny baraingo (**?**), eo amin' ny fanoratana, dia mari-piatoana hamaranana fehezanteny manontany na fanontaniana.

#### Amin' ny teny malagasy

Aiza ny rainareo ?

#### Amin' ny teny frantsay

Vous sortez maintenant ?

#### Amin' ny teny anglisy

### Faingo

Amin' ny teny malagasy, eo amin' ny fanoratana, dia ampiasaina ny faingo (**,**) rehetra mitanisa zavatra mihoatra ny telo na efatra. Raha roa fotsiny ny zavatra tanisaina dia "*sy"* no ihany ampiasaina. Ampiasaina koa ny faingo hampifandraisana ny fehezan-teny fototra iray sarahin' ny fameno toe-javatra.

#### Amin' ny teny malagasy

* Tsy nanoratra teto aho tamin' ny Alatsinainy, Talata, Alarobia ary Zoma. Rahampitso aho, raha afaka, hanoratra eto indray.

#### Amin' ny teny frantsay

#### Amin' ny teny anglisy

### Faingo mihantona

Ampiasaina ny faingo mihantona (**'**), eo amin' ny fanoratana, rehefa manakambana teny ka misy zana-tsoratra alatsaka amin' ny teny manaraka. Ao amin' ny lalanan' ny fanakambanan-teny no ianarana ny fampiasana ny faingo mihantona amin' ny teny malagasy.

#### Amin' ny teny malagasy

* hatak' andro (= hataka + andro)

#### Amin' ny teny frantsay

#### Amin' ny teny anglisy

### Tsipi-panohizana

Ny tsipi-panohizana (**-**), eo amin' ny fanoratana, dia hita matetika manelanelana voanteny roa sady tsy misy elanelana amin' ireo teny akambany ireo. Manana ny fepetra fampiasana azy ny tsipi-panohizana arakaraka ny fitsipika ifanarahana hanoratana ny fiteny tsirairay. Ao amin' ny lalanan' ny fanakambanan-teny no ianarana ny fampiasana ny tsipi-panohizana amin' ny teny malagasy.

#### Amin' ny teny malagasy

#### Amin' ny teny frantsay

* brise-roche, demi-sœur, belle-mère, chassé-croisé, Jean-Pierre, Jean-Marie, Marie-France
* dis-tu, dis-moi, dis-le-moi, vas-y, donne-t-il, y a-t-il

* vingt-huit, quatre-vingt-douze, cent vingt-quatre, dix-neuf mille soixante-dix-sept

#### Amin' ny teny anglisy

### Tsipika

Ny tsipika (**—**), eo amin' ny fanoratana, dia mari-panoratana, izay tsy tokony hafangaro amin' ny tsipi-panohizana (-) izay fohy kokoa, na amin' ny eva miiba (-). Ampiasaina ny tsipika lava amin' ny fanoratana ny teny tenenin' ny mpandray anjara amin' ny fifampiresahana. Ampiasaina ny tsipika antonony amin' ny fitanisana miova andalana. Ampiasaina tsipika kely (tsipi-panohizana) amin' ny fanakambanan-teny. Indraindray koa izy no mahasolo fononteny raha averina apetraka mialoha sy aorian' ny teny na andian-teny iray arakarahin' ny andian-teny hafa (ampahan' ny fehezanteny notapahina).

#### Amin' ny teny malagasy

#### Amin' ny teny frantsay

« Bonjour, monsieur.

– Bonjour, madame. »

Cette personne — par ailleurs charmante — a toute mon estime.

Cette mesure politique serait alors quinquagénaire — l’heure de la retraite ?

La frontière Mexique–États‑Unis sépare les pays suivants :

– le Mexique ;

– les États‑Unis.

#### Amin' ny teny anglisy

### Teboka

Ny teboka (**.**), eo amin' ny fanoratana, dia maritsoratra amaranana fehezanteny. Tsy asiana teboka intsony rehefa misy baraingo na tsoraka na teboka telo. Rehefa mamaky teny dia mijanona lava kokoa rehefa misy teboka noho ny mari-piatoana hafa.

#### Amin' ny teny malagasy

#### Amin' ny teny frantsay

Vous sortez maintenant.

#### Amin' ny teny anglisy

### Teboka amam-paingo

Ampiasaina ny teboka amam-paingo (**;**), eo amin' ny fanoratana, raha manasaraka andian-teny efa voasaraka faingo rahateo ny teny ao anatiny, na indraindray koa raha misafidy ny fiovana andalana ny mpanoratra amin' ny fitanisana.

#### Amin' ny teny malagasy

#### Amin' ny teny frantsay

En province, les femmes dont peut s’éprendre un homme sont rares : une belle jeune fille riche, il ne l’obtiendrait pas dans un pays où tout est calcul ; une belle fille pauvre, il lui est interdit de l’aimer ; ce serait comme disent les provinciaux, marier la faim et la soif ; enfin une solitude monacale est dangereuse au jeune âge. — Balzac, *La Vieille Fille*.

#### Amin' ny teny anglisy

### Teboka roa

Ampiasaina ny teboka roa (**:**), eo amin' ny fanoratana, alohan' ny fitanisana na hamerina tenin' olona (tonon-tsiahy) araka ny nitenena ny azy.

#### Amin' ny teny malagasy

#### Amin' ny teny frantsay

* Louis XIV aurait dit : L’État, c’est moi !"
* Je reste chez moi : il pleut et je suis fatigué.
* Il pleut et je suis fatigué : je reste chez moi.
* Il pratique de nombreuses activités sportives : natation, planche à voile, course, tennis, etc.

#### Amin' ny teny anglisy

### Teboka telo

Ampiasaina ny teboka telo (**...**), eo amin' ny fanoratana, rehefa mamarana fitanisana nefa mbola misy amin' ny zavatra tanisaina ny tsy vita tanisa. Mahasolo ny andian-teny hoe "*sy ny sisa*" ny teboka telo. Ampiasaina koa io marika io raha notapahana ny fehezan-teny na ny andian-teny iray ka avela ny mpamaky haminavina ny tohiny. Ampiasaina ny teboka telo hasolo ny tokony ho nosoratana nefa tsy nosoratana satria tsy tena ilaina noho ny fehin-tsoratra mety ho lava loatra, amin' izany dia matetika no atao anaty fonon-teny tsotra (*(...)*) na fonon-teny mahitsy (*[...]*) ny teboka telo.

#### Amin' ny teny malagasy

#### Amin' ny teny frantsay

Vous sortez maintenant…

#### Amin' ny teny anglisy

### Tsoraka

Ny tsoraka (**!**), eo amin' ny fanoratana, no asolo indraindray ny teboka rehefa mampiasa fehezanteny mandidy (ohatra: *Mandehana !*) na milaza fiontanam-po sy fahatairana, indrindra amin' ny fampiasana tenim-piontanana.

#### Amin' ny teny malagasy

Indrisy !

#### Amin' ny teny frantsay

"Ah ! non ! c'est un peu court, jeune homme !" — Edmond Rostand,

#### Amin' ny teny anglisy

### Fononteny

Ampiasaina ny fonon-teny ( **( )** ), eo amin' ny fanoratana, rehefa hampiditra teny (atao ohatra) izay tokony ho azo foanana nefa tsy mampiova loatra ny fahazoana ny tiana holazaina na manampy ny fahazoana ny tiana holazaina.

#### Amin' ny teny malagasy

#### Amin' ny teny frantsay

#### Amin' ny teny anglisy

### Farango sosona

Ampiasaina ny farango sosona (**" "**), eo amin' ny fanoratana, rehefa manao tonon-tsiahy resak' olona nindramina, na rehefa mampiasa teny vahiny mbola tsy tafiditra ho anisan' ny voambolana ao amin' ny fiteny anoratana.

#### Amin' ny teny malagasy

#### Amin' ny teny frantsay

#### Amin' ny teny anglisy

### Farango lava

Ny farango lava (**{}**), eo amin' ny fanoratana, dia mari-panoratana mampivondronana singa maromaro mifanao ambony ambany na mitandahatra manaraka ny zotran' ny fanoratana.

#### Amin' ny teny malagasy

#### Amin' ny teny frantsay

#### Amin' ny teny anglisy

## Ny fanoratana

Fampiasana mari-piatoana| Mari-piatoana
  | Asiana malalaka eo aloha
  | Asiana malalaka ao aoriana
  |
| --- | --- | --- |
| Baraingo (?) | Eny | Eny
  |
| Faingo (,) | Tsia | Eny
  |
| Faingo mihantona (') | Tsia | Eny
  |
| Teboka (.) | Tsia | Eny
  |
| Teboka amam-paingo (;) | Eny | Eny
  |
| Teboka roa (:) | Eny | Eny
  |
| Teboka telo (...) | Eny | Eny
  |

## Jereo koa

* Tendron-tsoratra