Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Hana (vahoaka)

Vaehivavy hana
Ny **Hana** dia foko "ara-tantara" maro anisa any Sina sy amin' ny faritany sinoa rehetra, avy amin' ny foko hoasia (*Huaxia*) fahiny. Amin' ny teny sinoa izy ireo dia ato hoe 汉 na 漢 / *hàn*. Nitondra ny anarana hoe Hana (*Han*) izy io tamin' ny andron' ny tarana-mpanjaka Hana (taona 206 tal. J.K. ka hatramin' ny 220 taor. J.K.), ary nitohy hatrany io anarana io.

Ny Hana no voalohany nahomby tamin' ny fanambarana an' i Sina teo ambany fanapahan' ny tarana-mpanjaka Hana, izay nahitana ireo emperorany nanangana ny kolontsaina sinoa nandritra ny fotoana maharitra, hany ka ny Sinoa ankehitriny dia miantso ny tenany ho "olon' ny Hana".

Ny Hana dia manodidina ny 93 % amin' ny mponin' ilay firenena, izany hoe manodidina ny 1 lavitrisa. Avy any Môngôlia izy ireo. Tsy azo atao ny manao firesahana azy ireo amn' ny fomba ankapobeny noho ny fahasamihafan' ny fomba amam-panaony sy ny fiteniny ary ny tontolo voajanahary misy azy ireo.

Ny Hana no vahoaka na vondrom-poko lehibe indrindra eran-tany. Noho ny hamaroany ao Sina dia heverina, noho ny tsy fahalalana na fanararaotam-piteny, ho ny "vahoaka sinoa" manontolo izy ireo, ka izany dia manala ny foko maro hafa ao Sina. Toy izany koa, amin' ny fitenenan' ny Tandrefana, ny teny hoe "Sinoa" sy "kolontsaina sinoa" dia ampitovina avy hatrany amin' ny hoe "Hana" sy "kolontsaina hana".

## Jereo koa

* Vahoaka ao Sina
* Fiteny ao Sina
* Vondrom-poko ao Sina
* Fiteny sinoa
# Famakiana Kun'yomi

|  |
| --- |
|  |
|

---

 |
| Lahatsoratra fotony: **Soratra ny teny Japônezy** |
|

---

 |
| kanji (漢字) :
* tōyō kanji (当用漢字) ;
* jōyō kanji (常用漢字) ;
	+ kyōiku kanji (教育漢字),
	+ comparaison tōyō-jōyō,
* jinmeiyō kanji (人名用漢字).

Fanamakiana on’yomi (音読み) sy kun’yomi (訓読み).
 |
|

---

 |
| kana (仮名) :
* man'yōgana (万葉仮名) :
	+ hiragana (平仮名),
	+ katakana (片仮名),
	+ hentaigana (変体仮名).

Fampiasana manokana :
* furigana (振り仮名) ;
* okurigana (送り仮名).
* rekishiteki kanazukai (歴史的仮名遣)
 |
|

---

 |
| rōmaji :
* Hepburn ;
* kunrei-shiki ;
* nippon-shiki ;
* JSL ;
* wāpuro rōmaji.
 |
|

---

 |
| Aide à l’affichage |

Ny famakiana **kun** (訓) ny kanji iray dia ilay kanji avy aminy teny japoezy ; taminy nantongavan'ny soratra sinoa nakany Japana, ny sinôgrama niasa nandika an-tsoratra ny teny japonezy. Satria ny Kanji Ideôgrama, mampizotra fika iray izy, fa tsy feo iray. Io famakiana io 'zany dia ny dikan'ilay teny aminy teny japônezy. Io famakiana io miraka misy amin'ny famakiana *on*

## Prinsipa

Sarotra no mampiasa sinograma rehefa andikan an-tsoratra ny teny japonezy. Afaka hitantsika ny fahasarotany rehefa mampiasa sinôgrama aminy teny gasy.

### Oatra

Ny matoanteny mi食 (ny kanji *食* midika *sakafo*)

Anaty ny fehezanteny izay, manomeha :

* mi食 i Rado
* efa ni食 i Rado

miarak'aminy teny voasintona, manomeha :

* fi食anana

## Oatra nà fampiasana *kun*

### Matoanteny

* 食べる (たべる, *ta.be.ru*) : misakafo,
* 見る (みる, *mi.ru*) : jerena,
* 来る (くる, *ku.ru*) : tonga ;

### Anarana

* 水 (みず, *mizu*) : rano,
* 刀 (かたな, *katana*) : antsy be

### mpamaritra anarana

* 新しい (あたらしい, *atara.shi.i*) : vao
* 高い (たかい, *taka.i*) : ambony, ngeza.

## Jereo koa

* Kanji
* tōyō kanji
* jōyō kanji
# Famakiana On'yomi

|  |
| --- |
|  |
|

---

 |
| Lahatsoratra fotony: **Soratra ny teny Japônezy** |
|

---

 |
| kanji (漢字) :
* tōyō kanji (当用漢字) ;
* jōyō kanji (常用漢字) ;
	+ kyōiku kanji (教育漢字),
	+ comparaison tōyō-jōyō,
* jinmeiyō kanji (人名用漢字).

Fanamakiana on’yomi (音読み) sy kun’yomi (訓読み).
 |
|

---

 |
| kana (仮名) :
* man'yōgana (万葉仮名) :
	+ hiragana (平仮名),
	+ katakana (片仮名),
	+ hentaigana (変体仮名).

Fampiasana manokana :
* furigana (振り仮名) ;
* okurigana (送り仮名).
* rekishiteki kanazukai (歴史的仮名遣)
 |
|

---

 |
| rōmaji :
* Hepburn ;
* kunrei-shiki ;
* nippon-shiki ;
* JSL ;
* wāpuro rōmaji.
 |
|

---

 |
| Aide à l’affichage |

Ny Famakiana On'yomi dia fomba famakiana sinograma aminy teny japoney.
# Fahaizana mamaky sy manoratra

tsy fahaizana mamaky sy manoratra araka ny firenena
Tsy fahaizana mamaky sy manoratra tamin'ny 1970 hatramin'ny 2000
Ny **fahaizana mamaky sy manoratra** dia ny fahafahana mampiasa fiteny an-tsoratra. Amin'izao fotoana izao, ny «fahaizana mamaky sy manoratra» dia fahaizana mifehy ny fanisana, ny fanoratana, ny famakiana ary fahalalana ny dikan'ny sary amin'ny kolontsaina iray. Ao amin'ny firenena mandroson'ny OCDE, dia aitatra amin'ny fahaizana mifehy teknolojia ary fahaizana manadihady zava-misy sarotra ny fahaizana mamaky sy manoratra.

Ao Afrika sy ao Sahara no tena manana tahan-tsifahaizana mamaky sy manoratra eto amin'izao tontolo izaio. Ao amin'ireo firenena ireo dia telopolo isan-jaton'ny lehilahy ary efapolo hatramin'ny dimampolo isan-jaton'ny vehivavy n tsy mahay mamaky na manoratra, araka ny famaritana napetraky ny FM (Firenena Mikambana). Anisan'ny mahatondra ny tsifahaizana mamaky sy manoratra ny tsi filàn'ny olona izany fahaizana izany amin'ny fiainany mandavanandro. Ao koa ny anjaran'ny kolontsina, toy ny kolontsaina izay manana fomban-drazana am-bava. Ny foko izay miaina amin'ny fiompiana omby izao ohata dia mety tsy mila mahay mamaky teny sy manoratra.

## Tantara

### Fiavian'ny fahaizana manoratra

Ny fahaiza-manoratra dia nivoaka tamin'ny fivoaran'ny fahaiza-manisa ary ny fitaovam-panisana izay efa nipoitra tamin'ny taonarivo fahavalo talohan'i J.K. Nipoitra in-efatra tao Mezôpôtamia, Ejipta, Amerika Afovoanya ry Sina ny soratra.

Tany Somera no nahitana ny fifandraisana an-tsoratra anisan'ny voalohan'ny indrindra, izay natao valo arivo taona taloha'ni J.K. Tamin'izany fotoana izany, ny fahaiza-manoratra dia raharaha ilaina amin'ny fitantanana fahalalana vaovao ary karazam-pitantanana nambarin'ny fifanakalozana ary ny famokarana amin'ny ambaratonga lehibe.

### Fiavian'ny abidy

### Fahaiza-manoratra erak'izao tontolo izao

#### Afrika

#### Amerika

#### Azia

#### Eoropa

## Fahaiza-manoratra amin'ny taonjato faha-21

## Fiantraika ara-toe-karena

Ny tsy fahafehezana ny fahaizana mamaky sy manoratra dia mety hitarika amin’ny fanilikilihana ara-tsosialy. Mety ho voasivana amin’ny fandraisana anjara amin’ny raharaham-panjakana ny olona tsy mahafehy an’izany, ohatra amin’ny famenoana taratasy, fanoratana fitakiana, na fandraisana anjara amin’ny fifidianana.

## Fampitam-pahaiza-manoratra

## Ezaka tahirim-bokim-bahoaka hampiroboroboana ny fahaiza-manoratra

## Jereo koa

* Abidy
# Jinmeiyō kanji

|  |
| --- |
|  |
|

---

 |
| Lahatsoratra fotony: **Soratra ny teny Japônezy** |
|

---

 |
| kanji (漢字) :
* tōyō kanji (当用漢字) ;
* jōyō kanji (常用漢字) ;
	+ kyōiku kanji (教育漢字),
	+ comparaison tōyō-jōyō,
* jinmeiyō kanji (人名用漢字).

Fanamakiana on’yomi (音読み) sy kun’yomi (訓読み).
 |
|

---

 |
| kana (仮名) :
* man'yōgana (万葉仮名) :
	+ hiragana (平仮名),
	+ katakana (片仮名),
	+ hentaigana (変体仮名).

Fampiasana manokana :
* furigana (振り仮名) ;
* okurigana (送り仮名).
* rekishiteki kanazukai (歴史的仮名遣)
 |
|

---

 |
| rōmaji :
* Hepburn ;
* kunrei-shiki ;
* nippon-shiki ;
* JSL ;
* wāpuro rōmaji.
 |
|

---

 |
| Aide à l’affichage |

Lisitry ny Jinmeiyō kanji 290

japonezy : 丑　丞　乃　之　也　亘　亥　亦　亨　亮　伊　伍　伎　伶　伽　佑　侃　侑　倖　倭　偲　允　冴　冶　凌　凜　凪　凱　勁　匡　卯　叡　只　叶　吾　呂　哉　唄　啄　喬　嘉　圭　尭　奈　奎　媛　嬉　孟　宏　宥　寅　峻　崚　嵐　嵩　嵯　嶺　巌　巳　巴　巽　庄　弘　弥　彗　彦　彪　彬　怜　恕　悌　惇　惟　惣　慧　憧　拳　捷　捺　敦　斐　於　旦　旭　旺　昂　昌　昴　晃　晋　晏　晟　晨　智　暉　暢　曙　朋　朔　李　杏　杜　柊　柚　柾　栗　栞　桂　桐　梓　梢　梧　梨　椋　椎　椰　椿　楊　楓　楠　榛　槙　槻　樺　橘　檀　欣　欽　毅　毬　汀　汐　汰　沙　洲　洵　洸　浩　淳　渚　渥　湧　滉　漱　澪　熙　熊　燎　燦　燿　爽　爾　猪　玖　玲　琉　琢　琳　瑚　瑛　瑞　瑠　瑶　瑳　璃　甫　皐　皓　眉　眸　睦　瞭　瞳　矩　碧　碩　磯　祐　禄　禎　秦　稀　稔　稜　穣　竣　笙　笹　紗　紘　紬　絃　絢　綜　綸　綺　綾　緋　翔　翠　耀　耶　聡　肇　胡　胤　脩　舜　艶　芙　芹　苑　茉　茄　茅　茜　莉　莞　菖　菫　萌　萩　葵　蒔　蒼　蓉　蓮　蔦　蕉　蕗　藍　藤　蘭　虎　虹　蝶　衿　袈　裟　詢　誼　諄　諒　赳　輔　辰　迪　遥　遼　邑　那　郁　酉　醇　采　錦　鎌　阿　隼　雛　霞　靖　鞠　須　頌　颯　馨　駒　駿　魁　鮎　鯉　鯛　鳩　鳳　鴻　鵬　鶴　鷹　鹿　麟　麿　黎　黛　亀
# Pinyin

Ny **Pinyin** (Sinoa 拼音), dia fandikana amin'ny abidy latina an'ny fiteny sinoa any amin'ny Repoblika Entim-bahoakan'i Sina, ary io no tena ampiasaina amin'ny fandikana amin'ny abidy latina an'ny fiteny mandarina ; ny sinoa any Taiwan dia mampiasa ny fandikana Wade-Giles, fomba fandikana hafa nisy talohan'ny Pinyin, fa mbola ampiasain'ny sinoa any ivelan'i Sina matetika.

Ankehitriny, ny Pinyin dia manomboka manan-danja any ivelan'i Sina, indrindra ao anatin'ny fikambanana sinoa any Hong Kong, any Macao any Malezia, nay Singapaoro, ary anaty faritra vitsivitsy any Taiwan (Repoblikan'i Sina). Io no ampiasiana rehefa mianatra teny sinoa any Eoropa. Io fomba fanoratana io koa no ampiasaina rehefa manono ny anarana sinao na famoaham-boky any ivelany, ary io koa no afahana mampiditra sinôgrama anaty findray na anaty milina.

Ny fandikana amin'ny abidy latina dia voaforon'ny kaomity ny Repoblika entim-bahoakan' Sina (PRC) ary neken'ny governemante sinoa tamin'y 11 Febroary 1958. Ny Fikambanana iraisam-pirenena ho an'ny stantardisation dia naka ny Pinyin ho standara iraisam-pirenena tami'nny 1982, ary hatr'izay izy efa ampiasain'ny fikambanana maromaro. Io fomba fandikana amin'ny abidy latina io dia lasa standaran'ny RES (PRC) tamin'ny 1 Janoary 2009

## Fanolorana

Ny fandikana pinyin dia romanizasiôna (fandikana amin'ny abidy latina) ammpiasaina any Sina. Any Taiwan, ampiasaina ny fandikana Bopomofo (ho an'ny boky fianarana teny sinoa indrindra indrindra na koa ampiasain'ny finday tsotsotra) na zhuyin fuhao, ny bopomofo dia manana abidy ho azy manokana avy amin'ny fanononan'ny sinôgrama nenindrazana.
Ampiasaina ihany koa ny Wade-Giles ho an'ny anaran-toerana soratana amin'ny teny latina, ara-drafipeo kokoa nohon'ny Pinyin. Ny olana tena mipetraka amin'ireo fomba fandikana amin'ny abidy latina dia izy tsy manonona ny alôfôna (allophone), izany hoe, ny feo hafa mety avoakan'ny literan-janapeo iray ; satria, tahaka ny amin'ny teny anglisy, ny fiteny mandarina dia teny manana zanapeo maromaro, kanefa dimy monja ny zanapeo azo soratana. Noho izany dia mety samihafa ny feo avoakan'ny literan-janapeo iray anaty fehezanteny iray.

## Ny rafi-peo

### Feo mitomboka

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| [p] b | [pʰ] p |  | [t] d | [tʰ] t |  |  | [k] g | [kʰ] k |
| [m] m |  |  | [n] n |  |  |  |  |  |
|  |  | [ts] z | [tsʰ] c | [tʂ] zh | [tʂʰ] ch | [tɕ] j | [tɕʰ] q |  |
|  | [f] f | [s] s |  | [ʂ] sh | [ʐ] \* r | [ɕ] x |  | [x] h |  |
|  |  |  | [ɻ] \* r |  |  |  |
|  |  | [l] l |  |  |  |  |  |

## Lahatsoratra ilaina

* Bopomofo
* Mandarina

* Little Pinyin App 1.0 online Archived Jolay 6, 2009 at the Wayback Machine

## Tsiahy
# Hasin-teny

Ny **hasin-teny** dia ny singa farany kely indrindra ao amin'ny teny iray izay misy heviny nefa tsy azo zaraina ho singa kely indrindra mbola hisy hevitra. Ny hasin-teny iray dia mety ho fototeny na kianteny na tsirinteny (tovona, tovana, tsofoka). Ny hasin-teny iray dia mety ho foronin'ny hasimpeo iray na maro. Mety hiova endrika ny hasin-teny iray arakaraka ny toerana misy azy ao anaty voanteny na tarika na fehezanteny.

## Jereo koa:

* Vanin-teny
* Tsirinteny
* Fototeny
* Zanateny
* Reniteny
# Telefaonina

Telefaonina
Ny **telefaonina** (na **telefaona**) dia fitaovana ampiasaina amin'ny fifandraisan-davitra izay noforonin'ny olom-pirenena amerikanina A. Graham Bell tamin'ny 1876. Ny telefaonina dia mampita ny feon'olombelona amin'ny alalan'ny fiovaovan'ny zitina na ny rio anaty mpampita aratra (tariby).

Mba hahafahana mampiasa ilay telefaonina dia ilaina ny fotodrafitr'asa izay antsoina hoe "tambajotra telefaonika" izay mety tariby na antenina. Io fotodrafitr'asa io dia hofaina amin'ny alalan'ny famandrihana (abonnement) amin'ny orinasa fifandraisan-davitra.

Mba hahafahana mampisongadina ny olona antsoina amin'ny olona rehetra izay manana telefaonina ao amin'ny tambajotra manontolo, dia nomena laharana antso an-tariby (karazana adiresy) ireo telefaonina ireo. Ka rehefa tia hiantso telefaonina an'ny olona iray dia atsofoka iny laharana iny eo amin'ilay telefaonina, ary rehefa tafatsofoka ilay laharana dia maneno ny telefaonin'ilay olona antsoina, ary rehefa raisiny ilay telefaonina dia afaka mifandray ilay olona antsoina ary ilay olona miantso.

Misy vidiny daholo ireo antso an-tariby rehetra ireo afatsy ny antso hamonjena izay manana laharana manokana ary matetika fohy. Ka noho izay vidy izay dia tsena lehibe amin'ny fifandraisan-davitra ny telefaonina.

## Fiasa

Sarisary manazava ny telefaonina tariby
Ny telefaonina farany izay tsotra dia mampita ny feo amin'ny alalan'ny fiovaovan'ny zitina/rio izay mikoriana anaty tariby varahina roa aolanolana.

Ny telefaonina izay ampiasaina amin'ny fiainana mandavanandro izay mampiasa tariby dia manana klavie hanatsofohana ny laharana, mikrô izay mamadika ny feo ho rio/zitina ary ny famoaham-peo izay mamadika ny fiovaovan'ny zitina/rio ho feo. Ny feo izay navadika ho rio na zitina dia ampitaina amin'ny alalan'ny tariby roa miolanolana izay tsy fifanosonana arak'anjanandrianaratra. Ny zitina ananan'ny tariby dia zitina miiba raha ampitahaina amin'ny tany, mba hamehy ny fikikisana (corrosion galvanique).

Teknolojia mikendry ny fampitana feo, nomerika ary voahidy amin'ny fampiasana fomba nomerika amin'ny alàlan'ny tambajotra miorina amin'ny teknolojia ip. Ohatra, amin'ny Internet.
# Kana (soratra)

|  |
| --- |
|  |
|

---

 |
| Lahatsoratra fotony: **Soratra ny teny Japônezy** |
|

---

 |
| kanji (漢字) :
* tōyō kanji (当用漢字) ;
* jōyō kanji (常用漢字) ;
	+ kyōiku kanji (教育漢字),
	+ comparaison tōyō-jōyō,
* jinmeiyō kanji (人名用漢字).

Fanamakiana on’yomi (音読み) sy kun’yomi (訓読み).
 |
|

---

 |
| kana (仮名) :
* man'yōgana (万葉仮名) :
	+ hiragana (平仮名),
	+ katakana (片仮名),
	+ hentaigana (変体仮名).

Fampiasana manokana :
* furigana (振り仮名) ;
* okurigana (送り仮名).
* rekishiteki kanazukai (歴史的仮名遣)
 |
|

---

 |
| rōmaji :
* Hepburn ;
* kunrei-shiki ;
* nippon-shiki ;
* JSL ;
* wāpuro rōmaji.
 |
|

---

 |
| Aide à l’affichage |

Ny **Kana (soratra)** dia soratra Japônezy

## Lisitry ny Kana

| Zanapeo | k | s | t | n | h | m | y | r | w | n |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| あア | かカ | さサ | たタ | なナ | はハ | まマ | やヤ | らラ | わワ | んン |
| a | ka | sa | ta | na | ha | ma | ya | ra | wa | n |
| いイ | きキ | しシ | ちチ | にニ | ひヒ | みミ |  | りリ | ゐヰ |  |
| i | ki | shi | chi | ni | hi | mi | \* | ri | (wi) |  |
| うウ | くク | すス | つツ | ぬヌ | ふフ | むム | ゆユ | るル |  |  |
| u | ku | su | tsu | nu | fu | mu | yu | ru | \* |  |
| えエ | けケ | せセ | てテ | ねネ | へヘ | めメ |  | れレ | ゑヱ |  |
| e | ke | se | te | ne | he | me | \* | re | (we) |  |
| おオ | こコ | そソ | とト | のノ | ほホ | もモ | よヨ | ろロ | をヲ |  |
| o | ko | so | to | no | ho | mo | yo | ro | (wo) |  |

\* Tsy misy kana *ye*, *yi* et *wu* ny teny Japonezy .
# Fandikan-teny

Ny **fandikan-teny** dia fampitana ny hevitra entin' ny hafatra nosoratana tamin' ny fiteny iray ho amin' ny fiteny iray hafa. Mety hatao am-bava na an-tsoratra ny fandikan-teny.

Noho ny fangatahan' ny raharaham-barotra iraisam-pirenena nanomboka tamin' ny revôlisiôna indostrialy tamin' ny taonjato faha-18 dia niforona ny asan' ny mpandika teny miaraka amin' ny fianarana mandika teny sy ny orinasa fandikan-teny.

Noho ny asa lehibe takin' ny fandikan-teny dia nanomboka nitady fomba hanaovana fandikan-teny mandeha hoazy ny injeniera – izay fantatra amin' ny anarana hoe fandikan-teny ataon' ny milina – na fanampiana ny mpandika teny hanao ny asany. Nahamaro ny mpandika teny ataon' ny milina ny fisian' ny Aterineto, ary nahamora ihany koa ny fifandraisan' ny mpanjifa sy ny mpandika teny matihanina izany.

## Jereo koa

* Fandikan-teny ataon' ny milina
* Baiboly amin' ny teny malagasy
* Fandikana ny Baiboly
# Mônastera

Mônastera Masindahy Panteleimôna, eo amin' ny Saikanosin' ny Tendrombohitra Athos (Grisia)
Ny **mônastera** dia fitambarana tranobe misy fikambanana moanina na monka, lahy na vavy, izay hita ao amin' ny fivavahana kristiana sy bodista. Noho ny fandaminana misy ao aminy dia azo lazaina hoe abey izy ireo raha tarihin' ny abe, na priôry raha tsy dia misy lanjany loatra. Matetika ny priôry dia miankina amin' ny abey na amin' ny mônastera hafa.
# Reniteny

Ny **reniteny** dia teny azo sarahina amin' ny namany nefa afaka mahaleo tena sady manana hevitra mazava na dia tsy misy teny hafa milaza ny anjara asany sady tsy natao hilaza ny anjara asan' ny teny hafa koa izy. Ny mifanohitra aminy dia ny zanateny izay teny tsy afaka mahaleo tena sady natao hilazana ny anjara asan'ny reniteny na natao hampifandraisana azy ao anaty tarika na fehezankevitra na fehezanteny. Sokajin-teny maromaro no ahitana reniteny, dia ny anarana, ny mpamari-toetra, ny tambinteny, ny matoanteny, sns. Miovaova arakaraka ny fiteny ny lisitry ny sokajin-tenin'ny reniteny.

Ny mampiavaka ireo teny ao amin' ity vondron-tsokajin-teny ity dia izy ireo maro dia maro, manana halava miovaova, azo foronina, azo soloan' ny mpisolo tena ny sasany aminy.

## Ny anarana

Ny anarana dia teny na andian-teny enti-manondro na milaza zavatra, manana aina na tsy manana aina, hita maso na tsy hita maso, azo tsapain-tanana na tsy azo tsapain-tanana, na toerana na fotoana.

## Ny matoanteny

Ny matoanteny dia teny ampiasaina ao amin' ny fehezanteny na fehezankevitra hilazana asa na toetra na fifandraisana na fisehoan-javatra ka mety miovaova endrika maneho fotoana, fiendrika, filaza, fanehoan-javatra sns.

## Ny mpamari-toetra

Ny mpamari-toetra dia teny ampiraisina amin' ny anarana na atao entimilaza mba hanambaràna ny toetran' ny zavatra tondroina amin' ilay anarana (olona, biby, zavatra sns) na ny toetran' ny zavatra tondroina amin' ny lazaina. Zana-tsokajin' ny mpamaritra ny mpamari-toetra.

## Ny tambinteny milaza fomba

Ny tambinteny dia teny natao hanova na hanampy hevitra ny teny na andian-teny hafa toy ny matoanteny, ny mpamari-toetra, ny tambinteny hafa, ny mpampiankin-teny, ny fehezankevitra, ny fehezanteny sns ka ny hevitra ambarany amin' izany dia mety ny fomba, ny toerana, ny fotoana, ny fahatetehana, ny hamafy, ny antoka, sns.

## Jereo koa:

* Sokajin-teny
* Zanateny
# Kianteny

Ny **kianteny** dia teny kely tsy miova endrika manana anjara asa tsy mitovy amin' ny an' ny tambinteny na ny mpampiankina na ny mpampitohy. Ny fiteny tsirairay dia samy manana ny kianteniny ary ny mpahay teny tsirairay dia samy manana ny zavatra ao amin'ny fiteny iray izay ataony hoe *kianteny*. Anatin-tsokajin-teny manokana ny kianteny amin' ny fitsipitenin' ny fiteny sasany toy ny fiteny alemàna. Fantatra indrindra ho kianteny ao amin' ny fiteny malagasy ny teny hoe *dia* sy *no* izay enti-manova rafitra ny fehezanteny na manantitra ny singa sasany ao aminy.

## Jereo koa

* Lisitry ny teny ampiasaina amin' ny haiteny