Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Fanakonam-bolana

Fanakonam-bolana tamin' ny taona 2019
Ny **fanakonam-bolana** dia fanakonana mitranga isaky eo amin' ny aloky ny Tany ny Volana. Raha jerena avy eny amin' ny Volana dia fanakonan' ny Tany ny Masoandro izany. Mitranga izany amin' ny fotoana tokony hahazoan' ny Volana fahazavana, ary rehefa mifanitsy na manakaiky ny mifanitsy ny Masoandro sy ny Tany ary ny Volana.

## Jereo koa

* Fanakona-masoandro
# Kolorado

**Colorado**
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  |

Ny **Colorado** dia firenena any Etazonia, ny renivohiny dia Denver.
Misy mponina 4.861.515 any.

## Jereo koa/Lahatsoratra ilaina

|  |  |
| --- | --- |
| * **AL** Alabama - Montgomery
* **AK** Alaska - Juneau
* **AZ** Arizona - Phoenix
* **AR** Arkansas - Little Rock
* **CA** California - Sacramento
* **CO** Colorado - Denver
* **CT** Connecticut - Hartford
* **DE** Delaware - Dover
* **FL** Florida - Tallahassee
* **GA** Georgia - Atlanta
* **HI** Hawaii - Honolulu
* **ID** Idaho - Boise
* **IL** Illinois - Springfield
* **IN** Indiana - Indianapolis
* **IA** Iowa - Des Moines
* **KS** Kansas - Topeka
* **KY** Kentucky - Frankfort
* **LA** Louisiana - Baton Rouge
* **ME** Maine - Augusta
* **MD** Maryland - Annapolis
* **MA** Massachusetts - Boston
* **MI** Michigan - Lansing
* **MN** Minnesota - Saint Paul
* **MS** Mississippi - Jackson
* **MO** Missouri - Jefferson City
 | * **MT** Montana - Helena
* **NC** North Carolina - Raleigh
* **ND** North Dakota - Bismarck
* **NE** Nebraska - Lincoln
* **NV** Nevada - Carson City
* **NH** New Hampshire - Concord
* **NJ** New Jersey - Trenton
* **NM** New Mexico - Santa Fe
* **NY** New York - Albany
* **OH** Ohio - Columbus
* **OK** Oklahoma - Oklahoma City
* **OR** Oregon - Salem
* **PA** Pennsylvania - Harrisburg
* **RI** Rhode Island - Providence
* **SC** South Carolina - Columbia
* **SD** South Dakota - Pierre
* **TN** Tennessee - Nashville
* **TX** Texas - Austin
* **UT** Utah - Salt Lake City
* **VT** Vermont - Montpelier
* **VA** Virginia - Richmond
* **WA** Washington - Olympia
* **WV** West Virginia - Charleston
* **WI** Wisconsin - Madison
* **WY** Wyoming - Cheyenne
 |
# Jodaisma rekônstroksiônista

Ny **jodaisma rekônstroksiônista** no firehan' ny jodaisma prôgresista niforona farany indrindra sady ahitana mpino farany vitsy indrindra. Tamin' ny taona 1968 tao Etazonia no niforonany ka ny raby Mordechai Kaplan no nanorina izany tamin' ny fotokevitra nipoitra tamin' ny taompolo 1920 sy 1930 ary 1940. Ao Etazonia sy ao Kanada no tena ahitana ity firehan' ny jodaisma ity.

Ity firehana manaraka toetrandro ity dia mampianatra fa ny jodaisma dia sivilizasiôna tsy mitsaha-mivoatra. Tao amin' ny sampana an-kavanana indrindra amin' ny jodaisma mpitahiry, talohan' ny hielezany, no nipoiran' ny jodaisma rekônstroktiônista. Nivoatra ilay hetsika tamin' ny faramparana tamin' ny taompolo 1920 sy 1940 ary 1968 ka nisy ny sekoly rabinika niforona.

Tao amin' io hetsika io dia misy fiheverana teôlôjiaka isan-karazany. Ny Halakha dia tsy heverina ho zavatra tsy maintsy arahina fa ho sisasisan' ny kolontsaina sarobidy tokony hotehirizina, afa-tsy raha misy antony hafa tsy hanaovana izany. Io firehan' ny jodaisma io dia manantitra ny fijery mpomba ny fivoarana manaraka toetrandro sady manolotra fomba fijery ny kolontsaina jiosy nifandovana ikendrena fandraisana fanapahan-kevitra iraisana amin' ny alalan' ny fandaharam-panabeazana sy ny fanadiovana ny loharano jiosy nentim-paharazana.

## Jereo koa

### Sampana sy firehan'ny jodaisma taloha

* Sadoseisma

* Farisianisma

* Esenisma

* Sekta fahefatra

### Sampan'ny jodaisma ankehitriny

* Jodaisma ôrtôdôksa
* Jodaisma mpitahiry
* Jodaisma nohavaozina
* Jodaisma karaita
* Jodaisma rekônstroksiônista
# Rebeka

Ny mpanompon’i Abrahama namatotra ny brasele teo amin’ny sandrin’i *Rebeka* nataon’i Benjamin West
**Rebeka** dia hita ao amin’ny Baiboly hebreo ho vadin’i Isaka sy renin’i Jakoba sy Esao. Araka ny lovantsofina ara-baiboly, ny rain’i Rebeka dia Betoela Arameana avy any Mesôpôtamia, izay antsoina koa hoe Aram-Naharaima. Ary ny rahalahin'i Rebeka dia Labàna Arameana, izay zafikelin'i Milka sy Nahora, rahalahin'i Abrahama. Rebeka sy Isaka dia iray tamin’ireo mpivady efatra izay inoan’ny sasany fa nalevina tao amin’ny lava-bato misy ny Patriarka, ny telo hafa dia i Adama sy Eva, Abrahama sy Saraha, ary Jakoba sy Lea.
# Tu bi-Shevat

Ny Tu bi-Shevat (hebreo: ט"ו בִּשְׁבָט na חֲמִשָּׁה עָשָׂר בִּשְׁבָט / "dimy ambin' ny folo andron' ny Shevat") dia fety jiosy ankalazana ny taom-baovaon' ny hazo izay tanterahina amin' ny faha-15n' ny volana Shevat.

## Jereo koa

* Jodaisma

* Tetiandro hebreo

* Fetim-pivavahana jiosy: *Rosh ha-Shana* ("fiantombohan' ny taona") ; *Yom Kippur* ("andron' ny famelan-keloka") ; *Sukkot* ("fetin' ny trano lay" na "fetin' ny tabernakely"); *Shemini Atseret* ("valo andro fivoriana"); *Simkhat Torah* ("hafaliana ny amin' ny Lalàna"); *Khanukka* ("fetin' ny fanorenana"); *Tu bi-Shevat* ("dimy ambin' ny folo andron' ny Shevat"); *Purim*; *Pesakh* (Paska jiosy); *Shavuot*("herinandro").
# Ziônisma

Sainan' ny hetsika siônista izay lasa sainan' i Israely
Ny **ziônisma** na **siônisma** dia hetsika nasiônalistan' ny ampahany amin' ny vahoaka jiosy mikendry ny fananganana "akanim-pirenena jiosy", sy ny fizakan-tena ho an' ny vahoaka jiosy ao amin' ny "Tanin' i Israely", izay mifanitsy amin' i Kanaana, amin' ny Tany Masina, na ny faritr' i Palestina.

Niseho indrindra tany Eorôpa Afovoany sy Atsinanana tamin' ny taonjato faha-19 ity hetsika nasiônalista na fanindrahindran-pirenena jiosy ity, sy nanomboka nahita fahatanterahana ara-pôlitika momba ny fanantenany tamin' ny Fanambaràna Balfour tamin' ny taona 1917 avy eo tamin' ny fananganana an' i Palestina teo ambany fitantanan' ny Britanika tamin' ny fiafaran' ny Ady Lehibe Voalohany tamin' ny taona 1920, izay nampitombo ny fifindrà-monina jiosy nankao amin' ilay faritany ary nitarika ny fananganana ny Fanjakan' i Israely tamin' ny taona 1948.

Manana fototra ao amin' ny lova ara-pivavahana sy ny fahamaninana an' i Ziôna na Siôna ao amin' ny fahatsiarovan-tena jiosy momba ny sesitany na fahababoana ny ziônisma, ary niainga tao amin' ny tontolon' ny hetaheta nasiônalista tamin' ny taonjato faha-19, sy ny dingana mankany amin' ny fiainana laîkan' ny mponina jiosy askenazy izay nifandray amin' ny fomba fiainana môderina. Noho ny firongatry ny tsy fitiavana Jiosy (antisemitisma), indrindra tany Eorôpa Atsinanana, dia nanjary nalaza teo amin' ny Jiosy nenjehina ilay hetsika.

Theodor Herzl
Nahazo vahana ilay hetsika teo ambany fitarihan' i Theodor Herzl tao Basel (frantsay: Bâle) tamin' ny taona 1897, ary notohanan' ny kôngresy ziônista roa amby roapolo (1897-1945) sy ny fikambanana toy ny World Zionist Organization (1897), ny Anglo-Palestine Bank (1902), ny Jewish Agency for Israel (1929) ary ny World Jewish Congress (1936).

Izany no nahatonga ny fifindrà-monina jiosy ho any amin' ny faritr' i Palestina, izay nanao fandaminana ho lasa "akanim-pirenena" talohan' ny Ady Lehibe Faharoa. Ahitana hevitra maro isan-karazany ny ideôlôjian' ny ziônisma, izay ahitana ny faniriana hanana tanim-pirenena ho an' ny vahoaka jiosy sy fikatsahana ara-môraly sy ara-panahy.

Sady foto-pisainana (ideôlôjia) no hetsika fanindrahindram-pirenena (na nasiônalista) ny ideôlôjian' ny ziônisma. Niteraka fanoherana (antiziônisma) efa hatrany am-piandohany ilay hetsika.

Hatramin' ny niorenan' ny Fanjakan' i Israely tamin' ny taona 1948 dia anisan' ny pôlitika tao Israely ny ziônisma ary nanohy nanohana ny fanjakana jiosy ilay hetsika. Nandray anjara amin' ny fandraisana ny mpifindra monina sy ny mpitsoa-ponenana vaovao (Jewish Agency for Israel, Nefesh B'Nefesh, sns.); amin' ny fandaharan' asa momba ny tontolo iainana (Keren Kayemeth LeIsrael); ary amin' ny fandaharan' asa fanampiana ara-tsôsialy (Keren Hayesod) koa ity hetsika ity.

## Jereo koa

* Antisemitisma
* Antiziônisma
* Jodaisma
# Askenazy

Ny **Askenazy** dia iray amin' ireo fizaràna lehiben' ny vahoaka jiosy izay navahana noho ny toerana niaviany sy ny fombam-pivavahana aman-kolontsaina arahiny. Ny vahoaka jiosy maro anisa manampy an' io dia ny Sefarada.

Ny teny hoe *Askenazy* dia nampiasaina tamin' ny Andro Antenatenany mba hanondroana ny vahoaka jiosy nonina tao Eorôpa Avaratra, avy any Eorôpa Afovoany ka hatrany Eorôpa Atsinanana, ary koa anondroana ny taranany na dia tsy mipetraka amin' ireo faritra ireo aza. Tamin' ny taonjato faha-10 no nampiasana voalohany ny anarana hoe *Askenazy* hanondroana an' i Alemaina izay nanombohan' ny vondrona jiosy maro niorim-ponenana. Rehefa noroahina sy nenjehina ny Jiosy askenazy dia nifindra fonenana mankany atsinanana, any Pôlônia sy any Litoania ary any Rosia tamin' ny taonjato faha-15 sy faha-16. Maro amin' ny Jiosy askenazy ny nifindra monina any Amerika Avaratra sy any Israely tamin' ny taonjato faha-19 sy faha-20. Miteny amin' ny fiteny jodeô-alemàna atao hoe fiteny idisy ny Askenazy.

## Jereo koa

* Foko folo very
* Jiosy
* Jodaisma
* Talmodan' i Jerosalema
* Jiosy Mitsrahima
* Sefarada
# Baku

﻿ / ﻿

| **Baku**

|  |
| --- |
|  |

 |
| **Velarantany** | NC |
| **Haavo** |  |
| Isan'ny mponina | 2 116 513 |
| Ben'ny tanàna |  |
| Firenena | Azerbahijàna |
| Fanjakana |  |
| Faritany | Baki |
| Faritra |  |
| Tanàna mifanolo-bodirindrina |  |

**Baku** dia tanàna ao amin'ny distrikan'i Baki ao Azerbaijana.

## Jeografia

Ny isam-ponina dia 2116513 mponina tamin'ny taona 2015.

### Toe-tany

 Misy zavatra tsy ampy anatin'ity fizaràna ity. Ilaina mandray anjara ianao !
## Jereo koa

* Azerbaijana
	+ Baki

## Tsiahy
# Tarehin-tsoratra sirilika

Ny **tarehin-tsoratra sirilika** dia lamim-panoratana ampiasaina amin'ny fanoratana indrindraindrindra ny fiteny slava toy ny fiteny rosiana, ny fiteny okrainiana, ny fiteny belarosiana, ny fiteny rosina, ny fiteny bolgariana, ny fiteny makedoniana ary ny fiteny serbo-kroatiana. Ny tarehin-tsoratra sirilika dia noforonin'i Ohrid sy i Clément tamin'ny taonjato faha-9, izay nampianarin'ny monka roa, dia i Kyrillos sy i Methodios. Avy amin'ny abidy grika ny tarehin-tsoratra sirilika. Izy ireo no nisafidianana litera hamoronana ny abidy sirilika maro.

## Jereo koa:

* Abidy sirilika
# Hardware

Hardware amin'ny kajimirindra, olik'aratra mahazaka ny olika voafintina anaty manao ny fikajiana lôjika.
Ny **hardware** dia izay *entana mafy* rehetra azo tsapai-tanana sy hita maso namboarin'ny olombelona.

Amin'ny kajimirindra dia ireo zavatra vita amin'ny olik'aratra (digital circuit) na olika voafintina anaty (integrated circuit IC) rehetra dia sokajiana *hardware*.
# Frederic Calland Williams

|  |
| --- |
|  |
| **Frederic Calland Williams**

|  |
| --- |
|  |

 |
| Ankapobeny |
| **Anarana** | Frederic Calland Williams |
| **Teraka** | 26 Jiona 1911 |
| **Toerana** | *-* |
| **Maty** | 11 Aogositra 1977 |
| Fiaviana sy ny andraikitra |
| **Firenena** | Fanjakana Mitambatra |
| **Asa :** | * injeniera
 |
| Fiainana manokana |
|  |

**Frederic Calland Williams** dia injeniera mizaka ny zom-pirenen'i Fanjakana Mitambatra teraka ny 26 Jiona 1911 ary maty ny 11 Aogositra 1977

## Jereo koa

* Biôgrafia

### Rohy ivelany

* Ao amin'i Freebase:
# William Shockley

|  |
| --- |
|  |
| **William Shockley**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Ankapobeny |
| **Anarana** | William Shockley |
| **Teraka** | 13 Febroary 1910 |
| **Toerana** | *-* |
| **Maty** | 12 Aogositra 1989 |
| Fiaviana sy ny andraikitra |
| **Firenena** | Etazonia |
| **Asa :** | * mpahay fizika
* Mpamorona
 |
| Fiainana manokana |
|  |

**William Shockley** dia mpahay fizika, Mpamorona mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 13 Febroary 1910 tao London ary maty ny 12 Aogositra 1989

## Jereo koa

* Biôgrafia

### Rohy ivelany

* Ao amin'i Freebase:
# Toetanim-pehiben-tany

Ny **toetanim-pehiben-tany** na **toetany ekoatôrialy** dia toetanin' ny faritra manodidina ny fehiben-tany izay mafana sy mando: tsy mihoatra ny 35 °C ny maripana noho ny fietona, nefa tsy maintsy ambonin’ ny 18 °C noho ny fihazonan’ ny rahona ny hafanana. Tsy dia misy fiovany firy ny maripana mandritra ny andro sy mandritra ny taona. Misy fizaràn-taona roa manorana izany faritra izany, dia manodidina ny volana Marsa sy Septambra. Ao amin’ izany faritra izany no ahitana ireo toerana be ala indrindra eto an-tany, dia ny ala any Amazônia any Amerika Atsimo sy ny ala any Indônezia any Azia.

## Jereo koa

* Toetanin-jana-pehin-tany
* Toetany antonony
* Toetanin-tendron-tany