# Fanasokajiana filôjenetika

Ny **fanasokajiana filôjenetika** na **fanasokajiana kladistika** dia endrika fanasokajiana ny zavamananaina mifototra amin' ny filôjenia. Izy io dia nipoitra avy amin' ny asan' ny sekolin' ny taksônômia izay fantatra amin' ny anarana hoe **sistematika filôjenetika** na **sistematika kladistika** na **kladisma**. Mikendry ny hamantatra ny fifandraisam-pihavanan-javamananaina misy eo amin' ny samy taksôna ity fomba fiasa ity, izany hoe ny fifandraisana eo amin' ny vondrona rahavavy/rahalahy fa tsy ny fifandraisan' ny ara-pitaranahana eo amin' ny razambe sy ny taranany, eo amin' ny vondron-javamananaina na inona na inona laharana taksônômikan' izy ireo. Tsy manaiky afa-tsy vondrona mônôfiletika ity fanasokajiana ity (klady, vondrona misy manontolo ny taranaky ny razambe iraisana farany), toy ny biby mampinono sy ny vorona, ary tsy manaiky vondrona parafiletika toy ny biby mandady na trondro (izay tsy ahitana manontolo ny taranaky ny razambeny farany), fa tsy toy ny sistematika evôlisiônista. Amin' izao fotoana izao, ny kladisma no sekolim-pisainana mibahan-toerana (na dia tsy eken' ny rehetra aza) ao amin' ny sehatra akademika, ary ny fanasokajiana filôjenetika dia nisolo ny fanasokajiana nentim-paharazana ao amin' ny ankamaroan' ny faribolana ara-tsiansa sy oniversitera (ary koa ao amin' ny fampianarana ambaratonga faharoa any Frantsa, ary na dia amin' ny fanabeazana fototra aza).

Ity fanasokajiana ity dia mifototra indrindra amin' ny famakafakana kladistika, izay fomba famerenana ny tokony ho zava-misy filôjenetika izay narafitr' i Willi Hennig ara-penitra tamin' ny taona 1950 ary navoaka tany Alemaina. Noho ny fandikana ny bokiny tamin' ny teny anglisy tamin' ny taona 1966 sy tamin' ny teny espaniôla tamin' ny taona 1968 dia nahazo mpamaky betsaka kokoa i Hennig. Nanova tanteraka ny sistematika nanomboka tamin' ny faramparan' ny taompolo 1960 io fomba fiasa io. Tamin' ny taona 1974 dia lohahevitry ny adihevitra teo amin' i Ernst Mayr (1904-2005) sy i Willi Hennig (1913-1976) ny fanasokajiana kladistika, izay dia nisy fiantraikany lehibe teo amin' ny fifandraisan' ny filôjenetisiana evôlisiônista sy ny kladista. Naely tamin' ny teny frantsay ny kladistika tamin' ny tana 1980, ka nitarika ho amin' ny fanaparitahana ny foto-ptsipiky ny fanasokajiana kladistika any ivelan' ny sehatra akademika. Mandinika ny endri-toetra rehetra amin' ny ambaratonga rehetra ka manome azy ireo sanda mitovy ny famakafakana kladistika izay fototry ity fanasokajiana ity: toetra makrôskôpika sy mikrôskôpika avy amin' ny anatômia ampitahaina avy amin' ny embriôlôjia, toetra môlekiolary avy amin' ny biôsimia sy avy amin' ny biôlôjia môlekiolary, ary koa ny angona avy amin' ny paleôntôlôjia. Manondro sekolim-pisainana ny kladisma, koa noho izany dia manana dikany mivelatra kokoa noho ny famakafakana kladistika (na fomba fiasa kladistika), ary ampiasain' ny sistematisiana avy amin' ny sekoly taksônômika hafa, toy ny evôlisiônisma, ny famakafakana kladistika.

## Jereo koa

* Fanasokajiana Klasika

* Fanasokajian' i Cronquist

* Angiosperm Phylogeny Group
* Fanasokajiana APG
* Fanasokajiana APG II
* Fanasokajiana APG III
* Fanasokajiana APG IV