# Volana (fotoana)

Ny **volana** dia tsingerim-potoana na halavam-potoana mitovitovy faharetana amin'ny tsingerim-pihodinan' ny Volana amin' ny Tany. Arakaraka ny tetiandro ampiasaina ny halavan' ny volana ka mety ho 28 ka hatramin' ny mihoatra ny 30 andro izany. Misy herinandro efatra mahery andro vitsivitsy ny ao anatin' ny iray volana raha misy fito andro ny herinandro iray. Misy 12 volana ny ao anatin' ny taona iray nefa mety hisy volana fanampiny izany arakaraka ny tetiandro ampiasaina ka hahatonga ny taona sasany hisy 13 volana. Manana anarana arakaraka ny tetiandro ampiasaina ny volana tsirairay ao anatin'ny taona.

## Ny salam-paharetan' ny volana

Tamin' ny voalohany dia ny fifanindrifian' ny tsingerim-pihodinan' ny Volana sy ny an' ny Masoandro no nandrefesana ny volana. Maro karazana ny faharetan' ny volana iray arakaraka ny teboka izay heverina ho sady fiaingana no fiafaran' ny lalan' ny Volana.

* Ny salam-paharetan' ny volana manaraka endri-bolana, izany hoe ny tsingerim-pisehoan' ny endriky ny Volana, dia misy 29,53058885 andro. Ny endriky ny Volana dia mety ho ny fahatsinanany na ny maha fenomanana azy sns.
* Ny salam-paharetan' ny volana manara-kintana, izany hoe ny tsingerim-pisehoan' ny Volana mitaha amin' ny kintana iray, dia misy 27,321661547 andro.
* Ny salam-paharetan' ny vola-mikisaka, izany hoe ny tsingerim-pihodinan' ny Volana ampitahaina amin' ny fagitry ny lanitra hatramin' io fangitra io dia misy 27,321582 andro.
* Ny salam-paharetan' ny volana manara-masoandro, izany hoe ny fizarana amin' ny isa 12 ny taona manara-masoandro (mikisaka), dia misy 30,43685 andro.
* Ny volan-tetiandro dia misy 28 na 29 na 30 na 31 andro.

## Volan-tetiandro

### Ny volana gregôriana

Ny salam-paharetan' ny volana gregôriana dia 30,436 875 andro ao anaty efajato taona fa 30,4375 andro kosa anaty efatra taona.

#### Anaran' ny volana gregôriana sy faharetany

Ireto ny anaram-bolana ôfisialy amin' ny teny malagasy ao anatin' ny iray taona amin' ny tetiandro be mpampiasa amin' izao: Janoary (31 andro), Febroary (28 na 29 andro), Marsa (31 andro), Avrily (30 andro), Mey (31 andro), Jona (30 andro), Jolay (31 andro), Aogositra (31 andro), Septambra (30 andro), Ôktôbra (31 andro), Nôvambra (30 andro), Desambra (31 andro). Ny totalin' ny andro anatin' ireo volana ireo dia 365 na 366 andro.

Ny Febroary dia mety ho soratana hoe *Fevrie*; ny Marsa mety ho *Martsa*; ny Mey mety ho *May*; ny Jona mety ho *Jiona*.

#### Ny fiavian' ny anaram-bolana gregôriana

Ny ankamaroan’ ny anaram-bolana môderna dia anarana nanomezam-boninahitra ireo andriamanitry ny Rômana sy ny emperora na kaisarany fony izy ireo nanompo sampy. Na dia lasa tanàna kristiana aza i Rôma dia tsy nanan-kevitra hanova ireo anaram-bolana ireo ny mpitondra fivavahana izay nanam-pahefana tamin-javatra maro tamin' izany fotoana izany. Tsy nanova koa ny antokom-pivavahana kristiana hafa niforona taty aoriana, na dia ireo izay tsy te hanan-javatra ifandraisana amin' izay lazainy ho fanompoan-tsampy aza.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Malagasy** | **Frantsay** | **Anglisy** | **Latina** | **Heviny** |
| *Janoary, Zanvie* | *Janvier* | *January* | *Ianuarius* | Mifandray amin' ny andriamanitra Janosy, andriamanitry ny fiantombohana sy ny fiafarana. |
| *Febroary, Fevrie* | *Février* | *February* | *Februarius* | Volam-pidiovana, mifandray amin' i Apôlô, andriamanitry ny zavakanto, ny hira, ny mozika, ny hatsara endriky ny lehilahy, ny tononkalo ary ny fahazavana. |
| *Marsa, Martsa* | *Mars* | *March* | *Martius* | Mifandray amin’ i Marsa, andriamanitry ny ady. |
| *Avrily, Aprily* | *Avril* | *April* | *Aprilis* | Volam-pisokafan’ ny voninkazo sy ny taona, volan’ ny andriamanibavy Afrôdita |
| *Mey, May* | *Mai* | *May* | Maius | Mifandray amin’ ny andriamanibavy Maia, andriamanitry ny fahalonahana sy ny lohataona |
| *Jona, Jiona* | *Juin* | *June* | *Iunius* | Mifandray amin’ ny andriamanibavy Jonô, mpiaro ny fanambadiana |
| *Jolay* | *Juillet* | *July* | *Iulius* | Volana anomezam-boninahitra an’ i Jolio Kaisara (emperora romana) |
| *Aogositra* | *Août* | *August* | *Augustus* | Volana anomezam-boninahitra an’ i Aogosto (Kaisara) |
| *Septambra* | *Septembre* | *September* | *September* | Volana "fahafito" |
| *Oktobra* | *Octobre* | *October* | *October* | Volana "fahavalo" |
| *Novambra* | *Novembre* | *November* | *November* | Volana "fahasivy" |
| *Desambra* | *Décembre* | *December* | *December* | Volana "fahafolo" |

### Ny volana malagasy

Ny volana malagasy mitondra anarana arabo dia misy 29 na 30 andro satria momba ny tetiandro manara-bolana manaraka ny tsingerim-pihodinan' ny Volana izay maharitra 29,530 589 andro (na 29 andro sy 12 ora sy 44 minitra). Ny andro voalohany amin' ny volana tsirairay dia ny andro ahatsinanan' ny Volana ka tsy misy daty raikitra mifanandrify aminy ao amin' ny tetiandro gregoriana izany satria ny salam-paharetan' ny volana gregoriana dia 30,436 875. Misy karazany roa ny anaram-bolana malagasy ka ny iray avy amin' ny fiteny arabo fa ny iray hafa avy amin' ny fiteny sanskrita. Tsy raikitra ny fifanandrifian' ireo volana roa toko ireo noho ny fahasamihafana isam-paritra sy isaky ny mpanandro, nefa misy ny milaza fa toy io aseho amin' ny fafana manaraka io izany fifandraisana izany.

|  |  |
| --- | --- |
| Anaram-bolana avy amin' ny teny arabo | Anaram-bolana avy amin' ny teny sanskrita |
| Alohotsy | Asaramasay |
| Alahamady | Asarabe |
| Adaoro | Vatravatra |
| Adizaoza | Asotry |
| Asorotany | Hatsiha |
| Alahasaty | Volasira |
| Asombola | Fosa |
| Adimizana | Maka |
| Alakarabo | Hiahia |
| Alakaosy | Fisakamasay |
| Adijady | Fisakavy |
| Adalo | Volombita |

## Jereo koa

* Taonarivo
* Taonjato
* Taompolo
* Taona

**Volana Enimbolana
* Telovolana
* Roavolana
* Volana
* Herinandro
* Andro

**Tetiandro Tetiandro
* Tetiandro gregôriana
* Tetiandro malagasy