# बेङ्गलोर

अन्य प्रयोग हेतु, बेङ्गलोर (स्पष्टता) देखी।

| बेङ्गलोर
ಬೆಂಗಳೂರುBangalore |
| --- |
| महानगर |
| शीर्षसँ घडीक दिशामे: युबी सिटी, इन्फोसिस, लाल बागक सिसामहल, विधानसभा, शिव प्रतिमा, बागमाने टेक पार्क |
| उपनाम(सभ): भारतक सिलिकन भ्याली (उपत्यका) बगैँचाक सहर |
| राष्ट्र |  भारत |
| राज्य | कर्नाटक |
| क्षेत्र | बायलुसिमी |
| जिला | बेङ्गलोर शहर |
| स्थापना | सन् १५३७ |
| संस्थापक | केम्पेगौडा |
| सरकार |
|  • प्रकार | मेयर-परिषद |
|  • अङ्ग | बिबिएमपी |
|  • मेयर | शान्ता कुमारी |
|  • अधिक्षक | कुमार नायक  |
| क्षेत्रफल |
|  • शहरी | ७०९ किमी२ (२७४ वर्गमाइल) |
| उन्नतांश | ९२० मिटर (३०२० फिट) |
| जनसङ्ख्या (२०११) |
|  • महानगर | ८४,२५,९७० |
|  • क्रम | ४अम |
|  • महानगर | ८७,२८,९०६ |
|  • क्रम | ५अम |
| वासिन्दा | बेङ्गलोरियन |
| समय क्षेत्र | युटिसी+५:३० (भारतीय मानक समय) |
| डाक कोड | ५६० xxx |
| क्षेत्रीय सङ्केत | +९१-(०)८० |
| सवारी दर्ता | KA-01, 02, 03, 04, 05, 41, 50, 51, 53, 57, 58, 59, 60, 61 |
| आधिकारिक भाषा | कन्नड |
| वेबसाइट | bbmp.gov.in |

**बेङ्गलोर** /bæŋɡəˈlɔːr/, आधिकारिक रूपमे **बेङ्गलुरू** ([ˈbeŋɡəɭuːɾu])क नामसँ जानल जाइत अछि । ई कर्नाटक राज्यक राजधानी शहर छी । बेङ्गलोर शहरक जनसङ्ख्या ८४ लाख आ ई महानगरीय क्षेत्रक जनसङ्ख्या ८९ लाख अछि, आ ई गणतन्त्र भारतक तेसर सबसँ बड़का शहर आ पाँचम् सबसँ पैग महानगरीय क्षेत्र छी । दक्षिण भारतमे डेक्कनक पठारीय क्षेत्रमे ९०० मिटरक औसत उचाईपर अवस्थित ई नगर अपन साल भरि सुहाना मौसमक लेल जानल जाइत अछि । भारतक मुख्य शहरसभमे एकर उचाई सबसँ बेसी अछि ।

सन् १५३७ मे विजयनगर साम्राज्यक सामन्त केम्पेगौडा प्रथमद्वारा ई क्षेत्रमे पहिल किलाक निर्माण करेनाए छल । एकरा आई बेङ्गलोर शहरक नींव मानल जाइत अछि । समयक साथ ई क्षेत्र मराठासभ, अङ्ग्रेजसभ आ अन्तिममे मैसूरक राज्यक हिस्सा बनल । अङ्ग्रेजक प्रभावमे मैसूर राज्यक राजधानी मैसूर शहरसँ बेङ्गलोरमे स्थानान्तरित भऽ गेल, आ ब्रिटेश रेसिडेन्ट बेङ्गलोरसँ शासन चलाबैक आरम्भ करि देलक । बादमे मैसूरक शाही वाडेयार परिवार सेहो बेङ्गलोरसँ शासन चलाबैत रहल । सन् १९४७ मे भारतक आजादीक बाद मैसूर राज्यक भारत सङ्घमे विलय भऽ गेल, आ बेङ्गलोर सन् १९५६ मे नवगठित कर्नाटक राज्यक राजधानी बनि गेल । सन् १९४९ मे बेङ्गलोर छावनी आ बेङ्गलोर नगर, जकर विकास अलग अलग एकाईसभक तर्ज पर भेल छल, कऽ विलय करि नगरपालिकाक पुनर्गठन कएल गेल ।

वर्ष २००६ मे बेङ्गलोरक स्थानीय निकाय बृहत् बेङ्गलोर महानगरपालिका (बिबिएमपी) एक सङ्कल्पक माध्यमसँ शहरक नाम अङ्ग्रेजी भाषाक वर्तनीके Bangalore सँ Bengaluru मे परिवर्तित करिक निवेदन राज्य सरकारक भेजलक । राज्य आ केन्द्रीय सरकारक स्वीकृति मिल्लाबाद ई परिवर्तन १ नवम्बर २०१४ सँ प्रभावी भऽ गेल ।

बेङ्गलोर भारतक सूचना प्राविधिक निर्यातसभक अग्रणी स्रोत रहल अछि, आ याह कारणसँ एकरा **भारतक सिलिकन भ्याली** कहल जाइत अछि । भारतक प्रमुख प्राविधिक सङ्गठन इसरो, इन्फोसिस आ विप्रोक मुख्यालय याह शहरमे अछि । एक जनसाङ्खिकीय विविध नगर, बेङ्गलोर भारतक दोसर सबसँ तीव्र गतिमे विकसित भऽ रहल मुख्य महानगर छी । एतय बहुतरास शैक्षिक आ अनुसन्धान संस्थान स्थित अछि, जेना भारतीय विज्ञान संस्थान, भारतीय प्रबन्ध संस्थान बेङ्गलोर, राष्ट्रिय डिजाइन संस्थान, नैशनल ल स्कुल अफ इन्डिया युनिभर्सिटी आ नेसनल इन्स्टिट्यूट अफ मेन्टल हेल्थ एन्ड न्युरोसाइन्स । बहुतरास सरकारी वायुप्राविधिक आ रक्षा सङ्गठन सेहो एतय स्थापित अछि, जेना भारत इलेक्ट्रनिक्स, हिन्दुस्तान एयरोनोटिक्स लिमिटेड आ नेसनल एयरोस्पेस लेबोरेटरिज । बेङ्गलोर कन्नड फिल्म उद्योगक केन्द्र छी । एक तीव्रतासँ विकास भऽ रहल महानगरक तौर पर बेङ्गलोरक आगा बढऽ कऽ लेल प्रदूषण, यातायात आ अन्य सामाजिक-आर्थिक चुनौतिसभ अछि । $८३ अरबक घरेलू उत्पादक साथ, सकल घरेलू उत्पादक नजरियासँ बेङ्गलोर भारतक चारिम सबसँ पैग नगर छी ।

## इतिहास

## सन्दर्भ सामग्रीसभ

## बाह्य लिङ्कसभ

* बृहत महानगर बेङ्गलोर
* बेङ्गलोर विकास सूचकक आधिकारिक वेबसाइट सङ्ग्रहित २०२२-०७-०५ वेब्याक मेसिन