Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Orèng Uighur

**Orèng Uighur** panèka orèng Turkik sè aslina ḍâri Asia Tengnga bân Tèmor. Orèng Uighur èkennal mènangka kebangsaan titular è Wilayah Otonomi Uighur Xinjiang è Cina Barat Laut. Orèng Uighur maso' ka 55 ètnis minoritas sè èkennal resmi sareng pamarènta Cèna .
# Piano

Piano|  |
| Carèta oḍi' |
|  |

Piano (èkoca' jhughân pianoforte ) iyâ arèya pakakas sè ngasèlaghi musik bân lagu sè Èklasifikasiaghi mènangka instrumen Dâwai bân perkusi. èmaènaghi kalabân mècè' tombol è keyboard piano. Bâng-sèbâng tombol èsambhung ka tokol sè bâḍâ è dâlem piano bân mèce' ka senar èḍâemma, sè ngasèlaghi sowara. Bâng-sèbâng senar andi' lanjang sè bhân-sabbhân bhidhâ bân ngasèllaghi sowara sè bhidhâ jhughân. Piano èkamaèn kalabân ghârigi'. sè amain piano èsebbhut pianis.

Bâkto pertama kalè ètemmoaghi, sowara piano ta' ranying sowara piano abad ke-20, akadhi sè èghâbây sareng Bartolomeo Cristofori (1655–1731) è taon 1720. Hal ka'ḍinto polana tegangan senar è bâkto ghâpanèka ta' sakowat samangkèn. Piano panèka samangkèn èpajhâng è Metropolitan Museum of Art è New York.

Manabi piano sè teppa', sè asalla èsebbhut gravecembalo col piano e forte (harpsichord kalabân tombol alos bân sowara sè ghâncang), ghi' pagghun èperdḍebataghi, bânnya' orèng sè parcajâ jhâ' Bartolomeo Cristofori panèka sè awâl nèmmoh. Piano jhughân bânni alat musik sè lu-ghâllu sè aghunaaghi keyboard bân cara lakona kalabân èpokol. Alat musik kalabân prinsip sè padhâ bân piano ampon bâdḍâ molaè taon 1440.

Piano panèka èmolaè ḍâri pangaterro ka'angghuy akompolaghi kaasrèyan naḍa klavikord kalabân kakowadhân harpsichord. pangaterro panèka nyotok Marius ḍâri Paris (1716), Schroter ḍâri Saxony (1717), bân Cristofori (1720) ḍâri Paḍua, Italia, ka'angghuy aghâbây piano. Namong, namong Bartolomeo Christofori sè ngasèllaghi piano sè samporna bân lengkap. dâri piano sè ècèptaaghi sareng harpsichorḍ bân spinet (harpsichord kènè') sè èpèyara è Istana Florentine—kennengenna Pangeran Ferḍinand ḍe'Medici—è b`akto ghânika piano modern èmolaè.

è tengnga abaḍ ka-17, piano èghâbây ḍâlem pan-bârâmpan bentuk. Èmolaè, bâḍâ sè akadhi rancangan harpsichord, kalabân ḍawai sè ka attas. Piano ghâpanèka dhâddhi lebbi rendâ sa'amponna John Isaac Hawkins ngobâ cara kalabân sejajar bân lantai. kalabân muncul musik sè lebbi dhâmmang, tak larang, ban kalabân lèbbi dhâmmang, sè aghabay piano jerman amodivikasi kalabân piano paddhu èmpa'. sampe' 1860 piano paddhu empa' bânnya' sè anḍi' bân èangghuy è ma-roma.

rangka senar piano sè lu-ghâllu panèka ḍâri kaju bân namong bisa nahan tegangan senar sè dhâmmang. Hasèlla, bâkto aula konser ghâjheng èpadhâddhi è abad ke-19, èbangun kalabân gheddhung sè rajâ, sowara piano panèka ta' cokop. dhâddhi, piano kalabân rangka logam molaè èkaghâbây. Ra-kèra taon 1800, Joseph Smith ḍâri Inggris abângun piano kalabân rangka logam. Inovasina bisa nahan tegangan senar sè cè' berrâ'en, sè aghâbây sowara sè lebbi ghâccang. Ra-kèra taon 1820, bânnya' tokang ghâbay piano sè aghuna'aghi tong-potonga logam ka'angghuy bâgiyân piano laènna. È taon 1822, tan-taretan Erarḍ èpatenaghi *double escapement action*, sè aropa'aghi sala sèttong penemuan sè palèng kalonta ḍâri sè perna bâḍâ sè bâḍâ hubungna sareng cara alako piano.

## Sombher
# Estonia

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

**Estonia**| **Bendirâ Estonia** | **Lambhâng Estonia** |
| --- | --- |
|  |  |

| Laghu kabhângsahan |
| --- |
| *Mu isamaa, mu õnn ja rõõm* |
|  |
| Peta lokasi Estonia |
|  |

 |
|  |
| Embu'koṭṭa:: | Tallinn |
| Kamardhika'an:: | 24 Fèbruwari 1918 |
| Presiden: | Alar Karis (2021) |
| Perdana Menteri: | Jüri Ratas (2021) |
| Loas bilajâh: |  45,227 km²  |
| Penduduk: |  1,328,976 (2020)  |
| Bhâsa resmi: | Bhâsa Estonia |
| Nyama oang | Euro |
| Kode telepon: | +372 |
| Kode Internet: | .ee |

**Estonia** otabâ **Republik Estonia** (bhâsa Estonia: *Eesti, Eesti Vabariik*) panèka sala sèttong naghârâ è Èropa Ḍâjâ. Embu' koṭṭana iyâ arèya kotta Tallinn. Naghârâ arèya aengghânan bi' laot Baltik è ḍâjâ bân bârâ' (3794 km); Latvia è lao' (333 km); bân Rusia è tèmor (324 km). Luas wilayahna 45,227 km², adhâddhiaghi naghârâ ka-129 sè palèng jhembâr è dhunnya. Penduduk naghârâ Estonia bâḍâ 1,328,976 (2020) orèng bân kapadatan pendudukna 29,1 orèng per km².

## Galeri

* Lahemaa, Estonia Ḍâjâ
* Tallinn
* Narva
* Tartu
* Jägala, Estonia Bârâ'

## Referensi
# Obu'

**Obu’** otabâ segghut èsebbhut **bulu** iyâ arèya organ akaḍi’ bula’ sè tombu neng kolè’na kèbân bân manossa, otamana mamalia. Obu’ moddul dâri èpidermis (kolè’ lowar), mako asalla ḍâri folikel obu’ sè bâḍâ jhâu è bâbâna dermis. Struktur akadi’ obu’, sè èsebbhut trikoma, jhughân ètemmowèn neng bu-tombuwân.

## Bârna obu’ manossa

Bâdâ acem-macem bârna obu’ manossa. Namong bârna alami cokop èbâgi dâlem 6 golongan rajâ: Celleng, soklat, pirang, auburn, mèra, bân bu-abu potè. Auburn rowa artèna soklat ngamèra. Manabi obu’ bu-abu potè coma ètemmowe neng orèng towa, orèng albino, bân sabâgiyân kasus defisiensi tirosin.

Apa sè ngatur bârnana obu’ manossa? Pigmen sè ngatur bârna obu’ bâdâ duwâ’ macem, arowa eumelanin bân feomelanin (istilah Latinna: phaeomelanin, artèna melanin bu-abu). Paènga’ jhâ’ melanin tak padâ sareng melamin. Melanin arèya pigmen soklat towa; sè ngatur acem-macem bârna “biologis” manossa. Molaèn dâri bârna kolè’, iris mata, sampe’ bârna obu’. Orèng albino ngalamèn defisiensi melanin sè cokop berrâ’, maka jârèya hamper adâ’ melanin sama sakalè neng kolè’na. Manabi melamin iyâ arèya plastik sè èyangghuy ghâbây pelapis pakakas roma tangga bân industri; sè segghut èpamaso’ ka dâlem susu ghâbây namba kadar nitrogen, namong bisa ngakibataghi gangguan fungsi ginjal.
# Aksioma

Aksioma
**Aksioma**, **postulat**, otabâ **asumsi** èngghi panèka parnyata'an sè afungsi minangka prèmis otabâ tèttèk mola (ka'awwâlân) kaghâbây alasân bân argumèn lebbi lanjut. Aksioma èyartèaghi jhughân minangka sèttong parnyata'an sè akandhu' istilah dhasar bân istilah tardèfinisi sarta ta' adhiri dibhi' bân ta' èyuji kabendherrânna. Namong, aksioma dhalem matematika benni artèna proposisi sè kabuktè kalabân dibhi'na. Namong, aropa'aghi sèttong tèttèk mola dâri sistem logika.

Nyama laèn dâri aksioma èngghi panèka postulat. Sèttong aksioma èngghi panèka dhasar dâri sistem logika formal sè asareng kalabân atoran inferensi andèfinisiaghi logika. Dhi-budi aksioma aropa'aghi sèttong parnyata'an sè ampon pastè kabendherrânna.

Istilah aksioma palèng umum èghuna'aghi minangka istilah dhalem matematika, sasaran otabâ objèk panela'ahan matematika sè aropa fakta, konsèp, operasi, bân prinsip marlowaghi mètode tartanto dhalem nemmo kabendherrân otabâ kaabsahan dâri konsèp sè èkandhu' dhalem gâpanèka. Objèk panela'ahan gâpanèka aghuna'aghi simbol-simbol sè kosong dâri artè, artèna jhâ' sabbhân simbol sè èghuna'aghi dhalem matematika aropa'aghi simbol abstrak. Cèri panèka sè mamongkèn matematika bisa masogghi wilayah bidhâng studi otabâ carâng èlmo laèn. Hakikatna mèkkèr matematika gâpanèka èlandhâsi sarèng kasapakadân-kasapakadân sè èsebbhut aksioma. Amarghâ gâpanèka matematika aropa'aghi sistem sè aksiomatik.

Sala sèttong fènomèna parkara aksioma sè bâdâ èngghi panèka salanjhâng 2000 taon aksioma parkara bilangan bân geometri èyangghâp minangka sèttong kabendherrân sè pastè amarghâ teorama aropa'aghi konsekuènsi logis dâri aksioma, maka teorema jhughân èyangghâp minangka kabendherrân sè ta' kabhânta polè.

## Sombher
# Hirohito

Potrèt resmi, 1935
**Hirohito** (裕仁, 29 April 1901 – 7 Januari 1989), secara anumerta èhormadhi mènangka **Kaisar Shōwa** (昭和天皇, Shōwa Tennō, iyâ arèya kaisar Jeppang ka-124, sè marènta ḍâri taon 1926 sampè' ka ahèr oḍi'na è taon 1989. Masa pamarènta'anna selama lebbi ḍâri 62 taon aropa'aghi sè palèng lanjhâng bân abit ḍâri sakabbhina kaisar Jeppang ḍâlem sejarah bân sala sèttong ḍâri rato sè palèng abit marènta è dhunnya.

Salèrana iyâ arèya kapala naghârâ è kobâsana Konstitusi Meiji selama ekspansina kekaisaran Jeppang, militerisasu, bân Perrang ḍhunnya II. È ḍâlem kepemimpinanna Hirohito, Jeppang noro' perrang è Asia taon 1930-an bân 1940-an.

## Biografi

Hirohito aropa'aghi ana' sarèyang ḍâri Kaisar Yoshihito (Taisho) bân Permaisuri Teimei (Sadako), bân kaka' ḍâri Pangèran Yasuhito Chichibu (1903-1953), Pangeran Nobuhito Takamatsu (1905-1987) serta Pangeran Takahito Mikasa (1915-2016). Sabellunna naè' takhta, salèrana èkennal mènangka Pangèran *Michi* (迪宮, *Michi-no-Miya*). Masa kakobâsa'anna mènangka kaisar èkennal mènangka era Showa sè artèna damai, cerah budi. Nangèng, justru bâkto rowa, nalèkana masa pendudukan Jeppang (1942-1945) Hirohito èkennal mènangka *Tenno Heika* sè artèna "Sè Moljâ Kaisar".

Kaisar Hirohito bân Permaisuri Kōjun
## Pernikahan bân Kalowargana

Tentara bân Kaisar Shōwa (8 Januari 1938)
Hirohito akabin kalabân Potrè Nagako, potrè sarèyang Pangèran Kuniyoshi è tangghâl 26 Jânuwari 1924 bân ngaollè 7 ana', Potrè Teru Shigeko (1925-1961), Potrè Hisa Sachiko (1927-1928), Potrè Taka Kazuko (1929-1989), Potrè Yori Atsuko (1931- ), Pangèran Akihito (1933- ), Pangèran Hitachi Masahito (1935- ), Potrè Suga Takako (1939- ).

## Kematian

Kaisar Hirohito adhingghâl omor è tangghâl 7 Jânuwari 1989 polana panyakè' kanker perro' duodenum sè èka'anḍi'. Pemakaman kenegaraanna èhadiri moso para pemimpin dhunnya è antarana Prèsiḍèn Amèrika Serikat George Bush, Prèsiḍèn Prancis Francois Mitterand, **HRH Duke of Edinburgh ḍâri Inggris, bân Rato HM Baudouin ḍâri Belgia, è tangghâl 24 Pèbruwari 1989**. Mayyiddhâ èkobhurrâghi è Mausoleum Kekaisaran Musashino, è èrèngnga makam Kaisar Taisho. Kedudukanna èghântè ka Potra Mahkota Akihito.

## Referensi

## Pranala luar

* Imperial Family of Japan
* Japan Longest Day Diarsipkan 2011-02-25 è Wayback Machine.