# Matematika

**Matematika** panèka elmu sè melarat eberri pengertean sè bender-bender pas, omomna oreng coma akrab klaban sala sèttong bageyan otaba elementer matematika enggi panèka aritmatika otaba sè gampang eanggep sebagai elmo etong. Daddi definisi matematika neka elmo tentang pan berempan bitongan (bulat) eyantarana: 0, 1, -1, 2, - 2, ..., bân seterosa lebat pan berempan operasi dhasar matematika: tambah, korang, kali bân bagi.

Oca' matematika panèka easal dhari caca μάθημα(*máthema*) dalam bhesa Yunani sè artena "sains, elmo pengetahuan, otaba ajer". Jugan μαθηματικός (*mathematikós*) sè bisa earteagih "seneng ajer".

## Bidang-bidang matematika

### Teori angka

Teori bilangan panèka cabang matematika murni sè èkhususaghi ghâbây pangajharan bilangan bulat bân fungsi aritmatika. Bilangan bulat bisa èangghep è dâlem dhibi'na otabâ mènangka solusi dâri persamaan. Pertanyaan è dâlem teori bilangan serrèng lebbi èpahami lèbât pangajharan objek analitik sè èkode sifat-sifat bilangan bulat, bilangan prima otabâ objek teoritis bilangan laènna è dâlem pan-bârâmpan cara (teori bilangan analitik). Istilah sè lebbi kona ghâbây teori bilangan panèka aritmatika. E awal abad ke-20, ampon èghântè'è sareng teori angka.

### Geometri

Geometri panèka sala sèttong cabang matematika sè palèng towa. Èmolaè kalabân resep empiris tentang bhângon, akadhi garis, sudut bân lingkaran, sè èkembhângaghi otabâ ghâbây kabutowan survei bân arsitektur, tapè sajjhek jârèya ampon èkembhângaghi dâ' bânnya' subbidang laènna.

### Aljabar

Aljabar panèka cabang matematika sè abâhas sistem abstrak, sè èkennal mènangka struktur aljabar, bân manipulasi ekspresi dâlem sistem kasebbhut. Panèka generalisasi aritmatika sè aghâbây variabel bân operasi aljabar salaèn operasi aritmatika standar, akadhi penambahan bân perkalian. Aljabar dasar panèka bhângon aljabar sè èajhâri è sakola'an. Èparèksa pernyataan matematika ngangghuy variabel ghâbây nilai sè ta' ètentukan bân nyarè kaangghuy nantoaghi nilai ponapa pernyataan kasebbhut sè bendher.

### Kalkulus

Kalkulus, sè sabellunna èsebbhut kalkulus infinitesimal, èkennalaghi secara mandiri bân bersamaan sareng ahli matematika abad ke-17 Newton bân Leibniz.[39] Èngghi panèka pangajharan hubungan variabel sè saleng aghântong. Kalkulus èpabhâjheng è abad ke-18 sareng Euler kalabân èkennalaghi konsep fungsi bân bânnya' hasèl laènna. Satèya, "kalkulus" èmaksod otabâ èmaksod dâ' bâgiyân dasar dâri teori panèka, bân "analisis" biasana èghunaaghi ghâbây bâgiyân-bâgiyân sè maju. Kalkulus panèka pangajharan matematika tentang obâ'ân sè èterrossaghi, akadhi geometri panèka pangajharan bhângon, bân aljabar panèka pangajharan generalisasi operasi aritmatika.

### Matematika diskrit

Matematika diskrit, èbhâsaaghi è bâbâna, panèka pangajharan dâ' objek matematika sè bisa èètong. Contona panèka himpunan dâri kabbhi bilangan bulat. polana objek pangajharan è dinna' diskrit, metode kalkulus bân analisis matematika ta' èberlakuaghi langsung. Algoritma—khusussa implementasi bân kompleksitas komputasi—aghâdhui peran otama dâlem matematika diskrit.

### Statistik

Bidang statistik panèka aplikasi matematika sè èghunaaghi kaangghuy pangompolan bân aola sampel data, ngangghuy prosedur èbâdâ'aghi metode matematika khusussa teori probabilitas. Ahli statistik aghâbây data kalabân sampling acak otabâ eksperimen acak. Teori statistik ajhâr masalah keputusan akadhi meminimalkan risiko (rugi sè èkarep) dâri tindakan statistik, akadhi aghâdhui prosedur, contona, estimasi parameter, pengujian hipotesis, bân mèlè sè palèng bhâgus. È bidang-bidang statistik matematika tradisional panèka, masalah keputusan statistik èrumusaghi kalabân èminimalisir fungsi objektif, akadhi rugi otabâ biaya sè èkarep, è bâbâ kendala tertentu. Contona, aghâbây survei serrèng èbâgi dâ' meminimalkan biaya èstimasi rata-rata populasi kalabân tingkat keyakinan sè èberri'.[61] polana aghâdhui optimasi, teori matematika statistik tumpang tindih sareng elmo keputusan laènna, akadhi penelitian operasi, teori kontrol, bân ekonomi matematika.

## Pranala loar

* A mathematics, science, technology, and physics discussion forum
* Rusin, Dave: *The Mathematical Atlas* Diarsipkan 2004-04-03 di Wayback Machine.. Panduan perjalanan lebat pan berempan cabang matematika modern.
* Kamus matematika sareng proyek NRICH è Universitas Cambridge (Britania Raya), *Connecting Mathematics* Diarsipkan 2008-08-28 di Wayback Machine.
* Weisstein, Eric et al.: *MathWorld: World of Mathematics*. Ensiklopedia matematika online, efokus è matematika klasik.
* *Planet Math*. Ensiklopedi matematika online sè seddeng ebangun, afokus è matematika modern. eguna'agih lisensi GFDL, aberri pertokaran artikel kalaban Wikipedia. aguna'agih markup TeX.
* Stefanov, Alexandre: *Textbooks in Mathematics* Diarsipkan 2002-01-23 di Wayback Machine.. Daftar buku pelajaran bân catatan kuliah online bebas dalam matematika.
* Bogomolny, Alexander: *Interactive Mathematics Miscellany and Puzzles*. Koleksi artikel raja dalam bannyak topik matematika klaban lebih dhari 400 sè ayilustrasiagih klaban Java applets.
* *Mathforge*. News-blog kalaban topik sè enyoson matematika populer è fisika populer è ilmu bân pandhidhigan komputer.
* *Metamath*. Situs bân bhesa, sè nyoson matematika dhari dasarra.

## Tengale jugan

* Vektor
* Daftar matematikawan