Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Bhâsa Spanyol

**Bhâsa Spanyol** ( *español*, *idioma español* ) otabâ **Kastilia** ( *castellano* ) panèka bhâsa Iberia-Roman è Spanyol, bân bhâsa katello' sè palèng bânnya' èghuna'aghi è dhunnya. Bhâsa Spanyol panèka bhâsa lu-ghâlluna ḍâri ra-kèra 500 juta orèng è dhunnya, otabâ ḍâri 600 juta orèng tamaso' orèng sè bhunten asli (menorot parkèraan taon 1999). Kabânnya'an orèng sè abhâsa Spanyol bâḍâ è Amèrika Latin.

## Parkèraan bennya'an pangangghuy

Èparkèraaghi lebbi ḍâri 437 juta orèng è dhunnya abhâsa Spanyol mènangka bhâsa aslina, sè adhâddhiyâghi bhâsa panèka aghâdhui panotor asli sè palèng bânnya' nomer ḍuwâ' è dhunnya saamponna Mandarin.

Bhâsa Spanyol panèka bhâsa resmi è Karajaan Spanyol, Guinea Khatulistiwa, bân 20 naghârâ Hispanik laènna (21 manabi tamaso' Puerto Riko mènangka naghârâ) è Amèrika Latin.

## Tata'an Bhâsa

Kabânnya'an *fitur gramatikal* bân *tipologis* bhâsa Spanyol paḍâ bân bhâsa Romawi laènna. Bhâsa Spanyol panèka bhâsa inflektif. Sistem oca' bhârâng bân oca' sèpat ḍâlem bhâsa Spanyol nojjhuaghi ḍuwâ' jennis gender bân ḍuwâ' angka, salaèn panèka, pan-bârâmpan artikel bân oca' ghântè jhughân anḍi' jenis gender netral ḍâlem bentuk tongghâl. È bhâsa Spanyol, bâḍâ 55 *konjugasi* oca' lako kalabân tello' bâkto: jhâman lambâ', jhâman samangkèn, bân sè bhâkal ḍâteng.

Bhâsa Spanyol panèka bhâsa Èropa sè lu-ghâlluna sè anḍi' *risalah gramatikal*, *Gramática de la lengua castellana*, sè ètolès è taon 1492 sareng ahli filologi *Andalusia Antonio de Nebrija*, sè bhâghi ka Ratu Isabella ḍâri Kastilia è Salamanca.

Bhidhâna ḍialèk Spanyol è Semenanjung Iberia bân è Amèrika Latin ta' patè mencolok è bhâsa baku, dhâddhi orèng sè ajhâr bhâsa baku ta' bhâkal malarat sè acaca'a sareng orèng asli ḍâri bhân-sabbhân naghârâ sè abhâsa Spanyol. Namong, è ḍâlem cem-macemma sè ta' baku, pangoca'enna, oca', bân jhughân tata bhâsana jellas anḍi' bhân-sabbhân parbhidhâ'ân sè cè' signifikanna, namong coma ḍâlem taraf tatanto.

## Bhâsa Spanyol è Inḍonèsia

Pan-bârâmpan oca' bhâsa Spanyol jhughân ampon èsèrap dâ' bhâsa Inḍonèsia, akadhi camisa, matador, mestizo, ponco, toreador, havana, plaza, guerrilla, rumba, porno, bân fandango.

## Sombher
# Makau

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

**Makau**| **Bendirâ Makau** | **Lambhâng Makau** |
| --- | --- |
|  |  |

| Laghu kabhângsahan |
| --- |
| *義勇軍進行曲* |
|  |
| Peta lokasi Makau |
|  |

 |
|  |
| Embu'koṭṭa: | *Makau* |
| Kamardhika'an: | 1557 |
| Rajhâ (2022): | Ho Iat-seng |
| Loas bilajâh: | 33.6 km² |
| Penduduk: | 683,200 (2022) |
| Bhâsa resmi: | Bhâsa Kanton Bhâsa Portugis |
| Nyama oang | Pataca Makau (MOP) |
| Kode telepon: | +853 |
| Kode Internet: | .mo |

**Makau** (bhâsa Kanton: **澳門**, *Ou3 Mun2*) iyâ arèya sala sèttong naghârâ kapolowan è Asia Tèmor. Loas bilajâhna iyâ arèya 33.6 km². Pendudukna iyâ arèya 683,200 (2022) bân kapadatan pendudukna 20,426 orèng per km².

## Galeri

*
*
*
*

## Referensi

## Kae'an loar

* Official Website
# Gèografi Taiwan

| Taiwan |
| --- |
|  |
| Hanzi tradisional: | 臺灣 atau 台灣 |
| Hanzi sederhana: | 台湾 |
|

| Alih aksara |
| --- |
| Mandarin |
| - Hanyu Pinyin: | Táiwān |
| - Tongyong Pinyin: | Táiwan |
| - Wade-Giles: | T'ai²-wan¹ |
| - Peromawian Pos: | Taiwan |
| - Gwoyeu Romatzyh: | Tair'uan |
| - Bopomofo: | ㄊㄞˊ ㄨㄢ |
| Min Nan |
| - Romanisasi POJ: | Tâi-oân |
| Min Timur |
| - Fuzhou RF: | Dài-uăng |
| Wu |
| - Romanisasi: | IPA: [d̥e uɛ] |
| Yue (Kantonis) |
| - Jyutping: | Toi4 Waan1 |

 |
| Makna literal: | pulau yang indah |

Taiwan, èsebbhut Republik Cina (ROC), iyâ arèya naghârâ è Asia Tèmor . **Polo Taiwan**, sè sabellunna èkennal mènangka **Formosa**, 99% ḍâri kennenganna èkontrol bi' ROC. Polo otamâ bâḍâ 35,808 square kilometres (13,826 sq mi) bân 180 km jhâuna ḍâri Sellat Taiwan ḍâri (pasèsèr Tèmor Lao' Republik Rakyat Cina (RPC). Tasè' Cèna Lao' bâḍâ è lao'na polo, Tasè' Filipina è tèmor, Sellat Luzon è lao', bân Tase' Cèna Lao' è bârâ' lao'. ROC jhughân ngontrol sajumlah polo sè lebbi kènè', è antarana Polo Penghu è Sellat Taiwan, Kinmen bân Polo Matsu è Fuchien semma'na pasèsèr RRC, bân pan-bârâmpan polo è Polo Tasè' Cèna Lao'.

Sacara gèologis, polo rèya aropaaghi blok sesar sè mèrèng, ètanḍhâi Ḍuwâ' pertèllo' tèmor, lèma' ghunong sè kasar sè sejajar ḍâ' pasèsèr tèmor, bân dataran sè rata alos è pertèllo' bârâ', sè bânnya' orèng oḍi'.. Bâḍâ puncak ghunong sè tèngghina lebbi ḍâri 3.500 mèter sè palèng tèngghi panèka Yu Shan è 3.952 m (12.966 kaki), sè dhâddhiyâghi Taiwan polo sè palèng tèngghi nomer empa' è dhunnya. Bâtas tèktonik aropaaghi ghunong sè aktif, saèngghâna polo segghut lènḍhu, sè pan-bârâmpan ghâpanèka cokop maancor. Salaèn jârèya, bâdâ bânnya' ghunong berapi bâbâ tasè' sè aktif è Sellat Taiwan.

Iklimma acem-macem ḍâri tropis è lao' kantos subtropis è lao', bân èpangaro monsun Asia Tèmor. Empa' topan segghut nyerrang polo otama sabbhân taon. Ghunong sè bânnya' alas è tèmor dhâddhi kennengngan ghâbây bânnya' kèban. Dhinèng kennengngan manossa è bârâ' bân ḍâjâ .

## Sombher
# Ḍaftar polo è Taiwan

Peta topografi Taiwan
È bâbâ panèka bâḍâ **polo-polo è bâbâ pamarènta'an Republik Cèna (ROC)**, sè lebbi èsebbhut **Taiwan**, sè èklasifikasiaghi ḍâ' pan-bârâmpan kalompo' polo. Polo Taiwan, sè èkennal sabellunna mènangka Formosa, panèka polo sè palèng rajâ bân bâgiyân otama ḍâri sakabbhina wilayah administrasi ROC. Polo-polo sè èklaim sareng ROC namong ta' èator sareng ROC, akadhi Polo-polo Senkaku bân sabâgiyân bânnya ' Polo-polo Tase' Cina Lao', ta' èserrat ḍâri ḍaftar panèka.

Saellana amandemen Konstitusi Republik Cina è taon 1990-an, polo-polo è ḍaftar panèka kolektif abhânto istilah "Wilayah Taiwan" (otabâ "zona bhibhas") ḍâri ROC, sè sacara hokom nyataaghi jhâ' wilayah panèka samporna è bâwah kendali pamarènta ROC.

| Nyama | Bhâsa Cina | Mandarin (Pinyin) | Taiwan (Pe̍h-ōe-jī) | Hakka (Pha̍k-fa-sṳ) | Nyamana laènna | Polo raâa | Divisi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Taiwan | 臺灣kode: zh ta' èghunaaghi | Taiwan | Tâi-oân | Thòi-vàn | Formosa | Taiwan, Pulau Anggrek, Pulau Hijau, Pulau Lamay, Pulau Guishan | *Cem-macemma* |
| Penghu | 澎湖 | Penghu | Phêⁿ-ô | Phàng-fù | Pescadores | Penghu, Xiyu, Baisha, Qimei, Wang'an | Kabupatèn Penghu |
| Kinmen | 金門 | Jinmen | Kim-mn̂g | Kim-mun | Quemoy | Kinmen, Lieyu, Dadan, Erdan | Kabupatèn Kinmen |
| Matsu | 馬祖 | Mǎzǔ | Má-chó͘ | Mâ-chú |  | Nangan, Beigan, Dongyin, Xiyin, Dongju, Xiju | Lienchiang County |
| Wuqiu | 烏坵 | Wūqiū | O-kiu | Vû-hiu |  | Daqiu, Xiaoqiu | Kabupatèn Kinmen |
| Dongsha | 東沙 | Dongshā | Tang-soa | Tûng-sâ | Pratas | Kabbhi Polo Dongsha | Kottha Kaohsiung |
| Nansha | 南沙 | Nanshā | Lâm-soa | Nàm-sâ | Spratly | Polo Taiping, Zhongzhou Rockies | Kottha Kaohsiung |
# Kazakhstan

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

**Kazakhstan**| **Bendirâ Kazakhstan** | **Lambhâng Kazakhstan** |
| --- | --- |
|  |  |

| Laghu kabhângsahan |
| --- |
| *Meniŋ Qazaqstanym* |
| Duration: 1 menit dan 29 detik.1:29 |
| Peta lokasi Kazakhstan |
|  |

 |
|  |
| Embu'koṭṭa: | Astana |
| Kamardhika'an: | 26 Ḍèsèmber 1991 |
| Presiden (2021): | Kassym-Jomart Tokayev |
| Perdana Menteri (2021): | Askar Mamin |
| Loas bilajâh: | 2,724,900 km² |
| Penduduk: | 18,994,962 (2021) |
| Bhâsa resmi: | Bhâsa Kirgiz, bhâsa Rusia |
| Nyama oang | Tenge (KZT) |
| Kode telepon: | +7-6xx, +7-7xx |
| Kode Internet: | .kz |

**Kazakhstan** otabâ **Republik Kazakhstan** (bhâsa Kazakh: *Қазақстан Республикасы; Qazaqstan Respublikasy*, bhâsa Rusia:*Республика Казахстан; Respublika Kazakhstan*) panèka sala sèttong naghârâ è Asia Tengnga. Embu' koṭṭana iyâ arèya Nur-Sultan bân koṭṭa palèng rajâ iyâ arèya Almaty. Loas bilajâhna iyâ arèya 2,724,900 km². Pendudukna iyâ arèya 18,994,962 (2021) bân kapadatan pendudukna 7 orèng per km².

## Galeri

* Sharyn, Kazakhstan Tèmor Lao'
* Kokshe-Tau, Kazakhstan Ḍâjâ
* Tian-Shan, Kazakhstan Lao'

## Referensi
# Jhâbâ (tombuwân)

Bighina jhâbâ
**Jhâbâ** (*Setaria italica*) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka dâlem famili Poaceae. Tombuwân arèya jhâman lambâ'na segghut èkakan sabelluna manossa nanem padi. Jhâbâ èkoca' kèya **jhâbalèk** bân **jhâghung jhâbâ.**