Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Hongaria

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

**Hongaria**| **Bendirâ Hongaria** | **Lambhâng Hongaria** |
| --- | --- |
|  |  |

| Laghu kabhângsahan |
| --- |
| *Himnusz* |
|  |
| Peta lokasi Hongaria |
|  |

 |
|  |
| Ibukotta: | Budapest |
| Kamardikaan: | 25 Desember 1000 |
| Presiden: | Tamás Sulyok (2024) |
| Perdana Menteri: | Péter Magyar (2026) |
| Loas bilajâh: |  93,030 km²  |
| Penduduk: |  9,769,526 (2020)  |
| Bhâsa resmi: | Bhâsa Hongaria |
| Nyama oang | Forint |
| Kode telepon: | +36 |
| Kode Internet: | .hu |

**Hongaria** (bhâsa Hongaria: *Magyarország*) panèka sala sèttong naghârâ è Èropa Tèmor. Ibukotana iyâ arèya kotta Budapest. Naghârâ arèya aengghânan bi' Slovakia è ḍâjâ (627 km); Ukraina è tèmor (128 km); Romania è lao tèmor (424 km); Serbia è lao (164 km); Kroasia è lao bârâ' (348 km); Slovenia è bârâ' (94 km); bân Austria è lao bârâ' (321 km). Luas wilayahna 93,030 km², adhâddhiaghi naghârâ ka-108 sè palèng jhembâr è dhunnya. Penduduk naghârâ Hongaria bâḍâ 9,769,526 (2020) orèng bân kapadatan pendudukna 105 orèng per km².

## Galeri

* Parlemen (Budapest)
* Szemlő-hegy, Budapest
* Neusiedl, Hongaria bârâ'
* Fertőd, Hongaria bârâ'

## Referensi
# Libya

Bendirâ Libya

Lambhâng Libya
**Libya** (bhâsa Arab: *دولة ليبيا*; *Dawlat Lībyā*) panèka sala sèttong nagâhrâ è Afrika Ḍâjâ. Embu' kotthana iyâ arèya Tripoli.
# Afrika Tengnga

**Afrika Tengnga** ( Prancis : Afrique centrale ; Spanyol : África central ; Portugis : África Central ) iyâ arèya subkawasan benua Afrika sè tasoson ḍari pan-bârâmpan naghârâ mènorot artè sè bhiḍâ. Afrika Tengnga iyâ arèya istilah analog sè èghuna'aghi bi' Perserikadhân Bhângsa-Bhângsa ḍâlem geoskema kaangghuy Afrika bân tasoson ḍari naghârâ-naghârâ èantarana: Angola, Kamèrun, Rèpublik Afrika Tengnga , Chad , Rèpublik Dèmokratik Kongo , Rèpublik Kongo , Guinèa Èkuatorial , Gabon , bân São Tomé bân Príncipe. Kantor Perserikadhân Bhângsa-Bhângsa kaangghuy Afrika Tengnga jhughân mamaso' Burundi bân Rwanda è kawasan kasebbhut, sè èyangghâp mènangka bâgiyân ḍari Afrika Tèmor ḍâlem geoskema.  Kesebellâs naghârâ rèya iyâ arèya angghuta Komunitas Èkonomi Naghârâ-naghârâ Afrika Tengnga (ECCAS). Ènnem naghârâ kasebbhut (Kamèrun, Rèpublik Afrika Tengnga, Chad, Guinèa Èkuatorial, Gabon, bân Rèpublik Kongo) jhughân aropa'aghi angghuta Komunitas Èkonomi bân Moneter Afrika Tengnga (CEMAC) bân aghuna'aghi pèssè sè paḍâ, iyâ arèya franc CFA Afrika Tengnga.

Bank Pembangunan Afrika ngartèaghi Afrika Tengnga mènangka pètto' naghârâ: Kamèrun, Rèpublik Afrika Tengnga, Chad, Rèpublik Kongo, Rèpublik Dèmokratik Kongo, Guinèa Èkuatorial, bân Gabon.

## Sombher
# Inḍonèsia

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
Aksara Latin |   |
ꦕꦫꦏꦤ꧀ |   |
ابجد ڤيڮو |   |   |

| Inḍonèsia |
| --- |
|

Flag |
| **Anthem:** "Indonesia Raya" |
| Administrative center | Jakarta |
| Recognised national languages | Indonesia |
| Ethnic groups  | * 40,22% Jawa
* 15,50% Sunda
* 3,58% Batak
* 1,67% Bali
* 37,92% bân laènna
 |
| Religion  | * 87,02% Islam
* 7,43% Kristen Protestan
* 3,06% Katolik
* 1,69% Hindu
* 0,73% Budha
* 0,03 Konghucu
 |
| Demonym(s) | Indonesian |
| Government | Kesatuan presidensial republik konstitusional |
|  |
| • Presiden  | Prabowo Subianto Djojohadikusumo |
|  |
| Currency | Rupiah |
| Time zone | Beragam UTC +7 sampai +9 |
| Calling code | +62 |

**Inḍonèsia** otabâ **Naghârâ Kasèttongan Rèpublik Inḍonèsia** (Pèghu: نݢارا کسيتوڠن ريڤوبليک ايندونيسيا ; Carakan: ꦤꦒꦫ​ ꦏꦱꦺꦠ꧀ꦠꦺꦴꦔꦤ꧀ ​ꦫꦺꦥꦸꦧ꧀ꦭꦶꦏ꧀​ ꦆꦤ꧀ꦢꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪ) èngghi panèka negara kapolowan sè palèng rajâ è dunynya sè lokasina è Asiya Tèmor Lao', antara karah Asiya bân Australiya jhughân antara Samodhrâ Pasifik bân Samodhrâ Hindiya.

Oca' "Inḍonèsia" asalla dâri duwâ' oca' bhâsa Yunani, èngghi panèka *"Indos"* sè artèna "Indiya" bân *"nèsos"* sè artèna "polo". Dhâddi oca' Indonèsiya nèka artèna kapolowan Indiya otabâ kapolowan sè lokasina bâdâ è wilayah Indiya.

## Tengale jugan

* Agama è Indonesia
* Sejarah nyama Indonesia
* Daftar Presiden Indonesia, Daftar Bakkel Presiden Indonesia
* Daftar Provinsi Indonesia
* Daftar Kabupaten bân Kotta Indonesia
* Daftar Polo-Polo Indonesia
* Are Penting è Indonesia
* Daftar negara

## Pranala loar

* Situs resmi Diarsipkan 2012-02-03 di Wayback Machine.
* Info-RI - Portal Informasi Nasional Diarsipkan 2005-04-03 di Wayback Machine.
# Geomètri

**Geometri** sala sèttong cabang matematika sè nyangkò’ ka rôpăn, ûkòran, posisi obȇk, bân sèfât râwăng. Manorot **Clements**, geometri èngartiyâ ghi’ sabâghi proses ngabangun konsèp lebet ngenal rôpăn-rôpăn, ngèrò’ strùktur, bân mbèda’ aghi’ obȇk-obȇk sèpâ’ pèsèghî, lingkaran, bân sèghîtighâ.

Sakabbhiyânnâ, geometri adhâ’ èlmù dâlâm matematika sè ngaji’ titik, garis, bhidăng sampe râwăng sè sèpat nâ’ abstrâk bân saléngngâ berkaitan. Èlmù ényâ nyajâghi simbòl-simbòl kayè’ sèghîtighâ, lingkaran, pèsèghî, bân rôpăn sè lâinnyâ sabaghi pèrwâkilan dhari konsèp-konsèp tèngghi.

Dâlâm geometri bhidâng, rôpân duwâ dimènsi sèpâ’ sèghîtighâ, pèsèghî, pèsèghî panjâng, bân lingkaran masò’ kategori bangun bhidâng. Samentara dalam geometri râwâng, rôpân têllu dimènsi sèpâ’ kubus, balok, kèrucut, bân rôpân sè lâinnyâ disebut bangun râwâng. Dhâsar geometri dhâri titik, gâris, bân bhidâng sè dijalâsaghi ngangguy geometri koordinat.

## Bâgiyân-bâgiyân geometri, antârânna’:

1. Geometri bhidăng è artiyâ’ èlmù se ngaji’ pasal garis, kurva, sudut, benn bangun bhidăng sèpâ’ poligon dalam sala’ bhidăng.
2. Geometri râwăng èngartiagi èlmù sè ngacongghi pasal bangun tẽllu dimènsi sèpâ’ kèrucut, bola, silindher, benn bangun polihedra dalam râwăng.
3. Geometri différènsiâl adhâ’ pènèrapan konsèp kalkulus dalam geometri kaangguy ngatènyi sèfât sè lokal dhârri kurva.
4. Geometri déskriptîf adhâ’ tèknik matematika sè dipakènga bâng-ngaghi’ hubungan géomètris bangun tẽllu dimènsi ka sata’ bhidăng dhua dimènsi.
5. Geometri analîtik èngartiagi pènèrapan métodhè aljabar dalam geometri, dâ’ mana garis benn kurva dinyatakagi ngalèwât persamaan aljabar.

## Cîri Barisân bân Dherèt Geomètri

Dâlâm matematika, tedhâ’ bânyâ’ barisân bân dherèt sè bhéddhâ-bhéddhâ. Sè sala’ onggu’ nyè’ barisân bân dherèt geomètri sè ngèngghu cîri khas bâkto’.

#### Cîri Barisân Geomètri

Sè ngabedhâ’agi barisân geomètri nyè’ pèbandhingan antàr sukunâ sè tetep. Artinâ, sètiyâ’ suku asalângghi hasil kèpèngghebi sèbelumnâ ngangguy rasio sè pàstè. Rasionâ bîsa lèbbi’ ghĕḍhé dhârri 1 atawa lèbbi’ cèkkè’ dhârri 1.

Barisân geomètri bîsa tak èngghîdhâ’, artinâ barisannâ nyambhung teros tanpa kabhântas. Barisân tak èngghîdhâ’ dhika’ tedhâ’ duwâ bâgien:

* Konvèrghèn, lakon rasionâ bâbâ’ antara −1 bân 1 (−1 < r < 1), maka nilai sukunâ tambâ cèkkè’.
* Divèrghèn, lakon rasionâ lèbbi’ dhâri 1 (r > 1), maka nilaiyâ tambâ ghĕḍhé tanpa bâtâs.

#### Cîri Dherèt Geomètri

Dherèt geomètri adhâ’ jhullânah suku-suku bârisân geomètri sè ngangguy rasio sè pàstè. Còntônâ:

1 + 2 + 4 + 8 + 16 + 32 + … satèrrussâ.

## Sombher
# Teorema Pythagoras

**Teori Pythagoras** Jumlah area ḍâri ḍuâ' persegi è kaki (a bân b) paḍâ bân luas persegi è sisi sè mèrèng (c).
Ḍâlem matematika, **TeoremaPythagorean**, jhughân èkennal mènangka **Teorema Pythagoras**, iyâ arèya hubungan ḍhâsar ḍâlem geometri Euclidean è antarana tello sisi segitiga siku-siku. Rèya anyata'aghi jhâ' lowas masaghi empa' sè sisina mèrèng paḍâ bân jumla area masaghi empa' è ḍu sisi laènna. Teorema rèya bisa ètolès mènangka persamaan sè shubungngaghi lanjhân sisi a, b bân c, segghut èsebbhut "persamaan Pythagoras":

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
È ḍimma c abâkkèlè lanjhângnga sisi mèrèng sareng a bân b lanjhâng ḍâri 2 sisi segitiga laènna. Teorema rowa, sè sejarana dhâddhi pokok perdebatan, ènyamaè ka'angghuy orèng sè ngangghit jârèya sè ḍâri Yunani Kona, nyamana Pythagoras. Teorema rèya ella bânnya' bhuktè-bhuktèna, mon ta' lopot jârèya sè palèng bânnya' ḍâri teorema matematika sè laèn. Rowa kabbhi amacem, tamaso' bhuktè geometri bân bhuktè aljabatr kalabân pan-bârâmpan sè asalla ḍâri èbuwân taon sè tapongkor. Teorema bisa ègeneralisasi kalabân pan-bârâmpan cara, tamaso' ruang dimensi tèngghi, ka ruang sè bânnè Euclidean, ka objèk sè bânnè segitiga siku-siku, bân lakar ka'angghuy objèk sè bânnè segitiga sakalè, tapè pedatan n-dimensi. Teorema Pythagoras ella bisa ngajhâk minat è lowar matematika mènangka simbol kamohalan matematika, mistik, otabâ kakowadhân untelektual; rederensi populer ḍâlem sastra, drama, musikal, lagu, perabgko bân kartun cè' bânnya'na.

## Bukti penataan ulang

Ḍu kotak rajâ sè ètojjhuwâghi ḍâ' ghâmbhâr bâng-sèbâng aèssè 4 degitiga identik, bân bhidhâna ghun pèra' sntara 2 kotak rajâ iyâ arèya jhâ' segitiga èyator kalabân bhidhâ. Mèla ḍari jârèya, ruang potè Dâlem bâng-sèbangnga 2 kotak rajâ kodhu anḍi' lowas sè paḍâ. Mapaḍâ lowas ruang potè ngasèllaghi teorema Pythagoras, Q.E.D.

Heath aberri' bhuktè rèya ḍâlem komentarra tentang Proposisi I.47 Dâlem Elemen Euclid, bân nyebbhuddhâghi propossl Bretschneider bân Hankel jhâ' Pythagoras palèng la ngataowè bhuktè rèya. Heath dhibi' lebbi kasokan propossl sè bhidhâ ka'angghuy bhuktè Pythagoras, tapè ngakowè ḍâri momolan diskusina "jhâ' literatur rèya Yunani rèya, sè sèngko' bân ba'na kakabbhi nga'anḍi' 5 abad pertama saellana Pythagoras ta' aèssè peryata'an sè nyebbuddhâghi hal rèya otabâ penemuan geometrik rajâ laènna ka jârèya." Beasiswa palèng anyar ella aberri' kabhingongan sè sajân rajâ ḍâ' sakabbhina jenis peran ka'angghuy Pythagoras mènangka sè nyipta matematika, maskè perdebatanna tentang rèya ghi' ros-terrosan.

## Bentuk-bentuk teorema lainnya
# Bintang ngay-songayan

**Bintang ngay-songayan** otabâ **perrèng saḍapur** (bhâsa Inḍonèsia: *Bima Sakti* otabâ *Bimasakti* iyâ arèya galaksi aoter sè rajâ, sè è ḍâlemma bâḍâ Tata Arè, kennengnganna Bhumè mèdherri mata'arè. Mata arè pèra' sala sèttong ḍâri korang lebbi 200 milyar kongsè 400 milyar bintang sè madhâddhi bintang ngay-songayan. Galaksi arèya kalebbhu macem Hubble SBbc kalabân ghungghung *massa* korang lebbi satrilyun ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 ) kalè *massa* mata arè sarta anḍi ghâris tengnga 100.000 taon cajâ bân katebbellân 1.000 taon cajâ.