Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Tanèyan

Satto, 4 Juli 2026 · 00.39 WIB ·

Nyara èyatorè longghu ḍâ'
ꦚꦫꦲꦺꦲꦠꦺꦴꦫꦺꦭꦺꦴꦁꦒꦸꦝꦃ

Wikipèḍia Madhurâ
ꦮꦶꦏꦶꦥꦺꦝꦶꦪꦩꦢꦸꦫ

Lombhung pangataowan mardhika bhâsa Madhurâ.
ꦭꦺꦴꦩꦧꦸꦁꦥꦔꦠꦲꦺꦴꦲꦤ꧀ꦩꦂꦢꦶꦏꦧꦱꦩꦢꦸꦫ

Satèya bâḍâ 5.357 serradhân è Wikipèḍia rèya.

|  |
| --- |
| Apa rowa Wikipèḍia? |
|
Wikipèḍia rowa proyèk ènsiklopèḍia (lombhung pangataowan) *online* sè universal, multibhâsa, bân aḍhâsaraghi ḍâ' wiki. Proyèk arèya pangarana aberri' kontèn sè bhibhâs èghuna'aghi bâli, objèktif, bân kennèng èbhuktèyaghi bi' rèng-orèng sadhâjâna. Sapa bhâi ollè nolès, meccè', bân mamolbul tèn-kontènna. È ḍinna', bâḍâ atoran ḍhâsar. Tèn-kontènna ngangghuy lèlla *Creative Commons BY-SA*. Mangkana, tèn-kontènna rowâ kennèng èsalèn bân èghuna'aghi bâli kalabân lèlla sè paḍâ.
Rèng-orèng sè nolès serradhân-serradhân è Wikipèḍia rowa ta' èbâjâr, aliyas paellan kabbhi. Rèng-orèng arèya alako kalabân cara song-osong lombhung areng-bhâreng è ḍâlem pemaoran ta'pa bâḍâ sè nyoro. Sapa bhâi ngennèng terkas aghâbây kontèn *online*, asal atoro' atoran sè èghuna'aghi bi' Yayasan Wikimedia bân pemaoranna. Contona, kontèn kodhu kennèng èbhuktèyaghi bân lajâk bâca, bân nèyap orèng sè nolès kodhu aotama'aghi patang ormat bân anḍhâp asor.
Bâḍâ bânnya' kaca bhântowan sè kennèng abhânto orèng anyar molaè aghâbây, meccè' serradhân, otabâ malebbhuwaghi ghâmbhâr. Ajjhâ' tako' atanya bân mènta tolong, apa polè bâ'na ghi' anyar è situs arèya. Kaca pakanḍhâ'ân kennèng èghuna'aghi ghâbây mabânnya' serradhân. |

|  |
| --- |
| Maju aghâbây serradhân anyar |
|
Patung kaju kerrabhân sapè Madhurâ, kèmpo'anna Tropenmuseum
  |

|  |
| --- |
| Serradhân Pèlèyan |
|
**Kalampok** (*Syzygium aqueum*) otabâ **jhâmbhu wir** iyâ arèya buwâ sè tamaso' ka ḍâlem bhu-jhâmbhuwân (Myrtaceae). Kalampok arèya bhidhâ bi' jhâmbhu semarang (*Syzygium samarangense*) makkèna buwâ bân bhungkana para' paḍâ'â. Sakèng ta' bisa èbhidhâ'aghi, brâmpan kultivara arèya ḍâ-paḍâ èkoca' kalampok otabâ jhâmbhu wir bhâi. Kalampok tamaso' tamennan sè ghâmpang ètamen. (Bâca è ḍinna'...)

Artikel pilihan sebelumnya: Pancasila – - – -

Arsip – Artikel pilihan lainnya (**Daftar** — **Sembarang**)

 |

|  |
| --- |
| Ghâmbhâr Pèlèyan |
|
Bhuttèlèng *(ukuran asli: 6.000 × 4.000 piksel, 5,28 MB)*

Arsip Ghâmbhâr Pèlèyan
« [[:File:Bâjhit|]]

Oleh: Alfiyah Rizzy Afdiquni
Lisensi: CC BY-SA 4.0  |

## Proyèk Wikimedia sè laèn

**Wikipedia** tasaḍiyâ amarghâ Yayasan Wikimedia, organisasi nirlaba sè bânnya' ngalakonè proyèk multibhâsa laènna:

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | **Commons** Lombhung mèḍia |  | **Wiktionary** Lombhung oca' |  | **Wikibooks** Lombhung buku |  | **Wikisource** Lombhung gherbhung |  | **Wikiquote** Lombhung petthèghân |  | **Wikidata** Lombhung ḍata |
|  | **Wikispecies** Lombhung spesies |  | **Wikinews** Lombhung berta |  | **Wikiversity** Bahan pamolangan |  | **Wikivoyage** Pètodhu parjhâlânan |  | **Meta-Wiki** Jhâjhârbâ'ân |  | **Media-Wiki** Aplikasi abukka' |
# Kolè'

**Kolè'** panèka lapisân lowar sè notobhi bhâḍhânna vertebrata. Èngghi panèka èpiḍermis, ḍermis, bân hipoḍermis. Ghunana kolè' mènangka organ èkskresi polana bâdâna kelenjhâr kerrèng (kelenjhâr sudoriferous) sè bâdâ è ḍermis.

## Sosonan Anatomi

### Èpiḍermis

Èpiḍermis otabâ kolè' ari èpadhâddhi dâri stratum corneum (lapisân korneum) bân lapisân Malpighian. Stratum corneum panèka lapisân kolè' sè matè, sè bisa èkollèt bân èghântè'è sareng sèl-sèl anyar. Lapisân Malpighian aropaaghi *lapisân spinosum* bân *lapisân germinativum*. Ghunana lapisân spinosum ka'angghuy nahan ghisèghân è lowar. Lapisân germinativum nganḍung sèl-sèl sè aktif èbâgi, aghântè'è lapisḍn sèl è stratum corneum. Lapisan Malpighian nganḍung pigmen *melanin* sè aberri' bârna kolè'. Ghunana lapisân Malpighian jhughân mènangka palinḍungan ḍâri bâhâyâ sènarra mata'arè, husussa sènarra ultraviolet.

Stratum Corneum (lapisân tandu') lapisân kolè' sè palèng lowar sè aropa'aghi sèl-sèl sè gheppèng bân matè, ta' anḍi' inti, protoplasmana sè ampon aoba ḍâḍḍhi keratin (zat tandu').

Asoson ḍâri pan-bârâmpan lapisân sèl sè èsebbhut *strata*, èngghi panèka:

* **Stratum korneum** Panèka lapisân èpiḍermis paleng attas sè asoson ḍâri korneosit, panèka sèl keratinosit ghâli sè la matè bân sâkonnè' ghâjhina.

* Stratum lucidum

Bâdâ è bâbâna stratum corneum, stratum corneum panèka lapisân sèl sè rata, ta' anḍi' inti sè protoplasmana ampon èyoba ḍhâḍḍhi protein sè èsebbhut eleidin. Lapisân panèka palèng èkennal è pa'-ḍhâpa' tanang bân soko.

* Stratrum granulosum

Panèka anḍi' ḍuwâ' otabâ tello' lapisân sèl rata kalabân sitoplasma granular kasar bân inti sè èsellang. Butèr kasar èpaḍhâḍḍhi ḍâri keratohyalin. Mukosa biasana ta' anḍi' lapisân panèka.

* Stratum spinosum

Èngghi panèka sèl-sèl poligonal kalabân protoplasma sè jhârna' polana kanḍungan glikogèn sè tèngghi. Sèl-sèl ghâpanèka ḍhâḍḍhi lebbi rata è bâkto nyanḍer ka aḍâ'. È antarana stratum spinosum, bâdâ ghlâḍâk antarseluler sè èkompolaghi ḍâri protoplasma bân tonofibril otabâ keratin. semma'na antarana ghlâḍâk-ghlâḍâk panèka abentu' tebbelân kènè' bân bunter sè èsebbhut nodul Bizzozero. Sèl spinosum jhughân ètemmoè è antarana sèl Langerhans.

* Stratum basale

Lapisan basal aropaaghi sel-sel sè abhângon kubus (kolom) sè èator vertikal è salanjangnga perbatasan dermo-epidermis è dâlem pola akadhi palisade. Sel basal ngalami mitosis bân afungsi sacara reproduksi.
## Sombher