Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Bhâsa Portugis

**Bhâsa Portugis** (*portuguès* ) panèka bhâsa Roman sè èghuna'aghi è Portugal, Brasil, Angola, Guinea Khatulistiwa, Guinea Bissau, São Tomé bân Prínsipe, Mozambik, Tanjung Verde, bân Timor Tèmor. Bânnya' ahli bhâsa sè ngangghep bhâsa Galicia, bhâsa wilajâGalicia, Spanyol, saongghuna aropa'aghi bhâsa Portugis sè ampon èpangaro bhâsa Spanyol. Kalabân lebbi ḍâri 280 juta orèng asli, bhâsa Portugis panèka sala sèttong bhâsa sè palèng bânnya' èghuna'aghi è dhunnya. Bhâsa Portugis panèka bhâsa sè palèng bânnya' èghunaaghi è Amèrika Lao' polana Brasil, kalabân 200 juta orèng, aghâdhui ra-kèra 51% ḍâri total populasi Amerika Lao'.

## Fonem

Bhâsa Portugis bâḍâ 26 fonem: 21 konsonan bân 5 vokal. Salaèn panèka, sistem tata bhâsana saderhana.

### Vokal

Bhâsa Portugis bâḍâ 5 vokal, èngghi panèka a, e, i, o, u.

### Sistem Tolèsan

| Huruf Rajâ | Huruf Kènè' | IPA | Huruf Rajâ | Huruf Kènè' | IPA |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| A | a | /a/ | N | n | /n/ |
| B | b | /b/ | O | o | /o/ |
| C | c | /k/ | P | p | /p/ |
| D | d | /d/ | Q | q | /k/ |
| E | e | /e/ | R | r | /ɾ/ |
| F | f | /f/ | S | s | /s/ |
| G | g | /ɡ/ | T | t | /t/ |
| H | h | /aga/ | U | u | /u/ |
| I | i | /i/ | V | v | /v,/ |
| J | j | /ʒ/ | W | w | /ˈdabliu/ |
| K | k | /ka/ | X | x | /ks/ |
| L | l | /l/ | Y | y | /ˈipsɨlɔn/ |
| M | m | /m/ | Z | z | /z/ |

## Ḍiakritik

Bhâsa Portugis anḍi' abjaḍ tambâ'ân, èngghi panèka:

1. *Aksen tirus*
	* èngghi panèka á, é, í, ó, ú
2. *Aksen nontirus*
	* èngghi panèka à
3. *Sirkumfleks*
	* èngghi panèka â, ê, ô
4. *Tandhâ gelombang*
	* èngghi panèka ã, õ

## Conto-conto

| tarjemma | kalemah | IPA |
| --- | --- | --- |
| Portugis: | *bhâsa Portugis* | PT. /puɾtu'geʃ/ BR. /poɾtu'ges/ |
| Halo: | *Olá* | /o'la/ (èdhingngaghi Èarsip neng Wayback Machine) |
| Oca' mun apèsa'a (neng Madhurâ ta' kennal oca' *greeting (sapa'an*)) | *Adeus* | PT. /ɐ'dewʃ/ BR. /a'dews/ |
| Tolong: | *por favor* | PT. /poɾ fɐ'voɾ/ BR. /poɾ fa'voɾ/ |
| kalangkong (p); kalangkong (w): | *obrigado*; *obrigada* | /obɾi'gadu/ ; /obɾi'gadɐ/ |
| Saporana: | *desculpe* | PT. /dɨʃ'kuɫpɨ/ BR. /dʒis'kuwpi/ |
| sè sèttong ghânèka: | *aquele*; *aquela* | PT. /ɐ'kelɨ/ ; /ɐ'kɛlɐ/ BR. /a'keli/ ; /a'kɛla/ |
| Bârâmpa?: | *quanto* | /'kwãtu/ |
| Iyâ: | *sim* | /'sĩ/ |
| enjâ' | *não* | /'nãw̃/ |
| Engko' ta' ngartè: | *não entendo* | /nãw̃ ẽ'tẽdu/ |
| è ḍimma jeddingnga? | Brasil: *Onde fica o banheiro* | /õdi fika be'na ba'ɲejɾu/ |
|  | Portugal, laènna: *Onde fica a casa de banho* | /õdɨ fikɐ ɐ kazɐ dɨ ba'ɲu/ |

## Sombher