Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Perrang Dhunnya II

**Pèrrang Dunnya II** otabâ **Pèrrang Kapèng Duwâ'** (bhâsa Inggris: *World War II*) (biasah èsingkat dhaḍdhi PDII otabâ PD2) èngghi panèka perrang global sè èlanglang dâri taon 1939 kantos 1945. Perrang panèka ètoro' kalabân polowan naghara sè bâdâ è dhunnya —tamaso' kabbhi kakowadhân rajâ —sè akhèrra abèntu' duwâ' aliansi militer sè ta'padâ: Sekutu bân Poros. Perrang panèka aropa aghi perrang sè palèng rajâ è dâlem jhâjhârbâ'ân sè ètoro' 100 juta orèng è bhân-sabbhân pasukan militer. È dâlem kabâdâ'ân " perrang total ", naghârâ-naghârâ sè andi' koasah aghuna aghi sakabbhina kamampowan ekonomi, industri bân èlmona kaangghuy tojjhuan pèrang, saèngghâna ngaobâ perbhiḍhâ'an antara orèng sipil bân militer. Ètandhai kalabân kadhâḍdhiyân sè pènting sè èbâgi ḍâ' orèng sipil sè ngibâ kamatèan massal orèng sipil, è antarana Holocaust bân èghunaaghi sanjata sè bisa maancor è dâlem perrang, perrang panèka èparkiraaghi bâdâ 50 juta kantos 70 juta orèng sè matè . Jumlah orèng matè panèka sè madhâḍdhiyâghi Perang Dunia II konflik sè palèng mamatè è dâlem jhâjhârbâ'ân manossa.

Bânnya' ahli sè parcajâ jhâ' Perrang Dunnya II èmolaè kalabân invasi Italia ka Karajaan Ethiopia è tanggal 3 Oktober 1935 bân marè kalabân kapitulasi Karajaan Ethiopia è tanggal 5 Mei 1936.

Bâdâ jhughân sè a bèrri' pètotor jhâ' pèrrang dhunnya II è kantang kalabân Pèrrang Sino-Jepang 2 sè è tojjhuaghi kaangghuy ngaollè pangaro sè bânnya' è wilayah Asia bân ngaollè SDA Tiongkok.
# Alfabèt Latin

**Alfabèt Latin**, **abjad Latin**, **aksara Latin**, **horop Latin**, otabâ **aksara Romawi** iyâ jârâya alfabèt sè palèng awwâl sè èghuna'aghi orèng Romawi ka'angghuy nyerrat bhâsa Latin, rakèra molaèn abad ka-7 sabellunna Masèhi. Ka'dissa orèng ajhâr nyerrat dâri orèng-orèng Etruria, namong orèng Etruria ajhâr ḍâri orèng Yunani. Alfabèt Etruska aropa'aghi aḍaptasi ḍâri alfabèt Yunani. Manorot hipotesis, sakabbhina aksara alfabètis kasebbhut asalla ḍâri abjad Fnisia, bân abjad Fenisia asalla ḍâri hieroglif Mesir.

È bâkto satèya alfabetis Latin jârèya aksara sè palèng bânnya' èghuna'aghi è dhunnya ka'angghuy nyerrat acem-macem bhâsa. Pan-bârâmpan naghârâ ngadopsi bân amodifikasi alfabèt Latin sesuai kalabân fonologi bhâsana ka'dissa, amarghâ tak sesuai fonèm kèngèng èlambangaghi kalabân horop Latin. Pan-bârâmpan usaha modifikasi kasebbhut antara laèn kalabân nambaèn horop anyar (conto: J, W), panamba'an ḍiakritik (conto: Ñ, Ü), panyèttongan horop/ligatur (modifikasi bentu', conto: ß, Æ, Œ). Pan-bârâmpan naghâra ngator pangangghuyân dwihorop ḍâlem bhâsa resmi orèng ka'dissa, sè alambangaghi fènom sè ta' kèngèng èlambangaghi kalabân alfabèt Latin, misalla "Th" (ka'angghuy monyè /θ/ bân /ð/), "Ng" otabâ "Nk" (ka'angghuy monyè /ŋ/), "Sch" otabâ "Sh" (ka'angghuy monyè /ʃ/), "Ph" (ka'angghuy monyè /ɸ/ dan /f/).

## Sajhârâ

**Asal mola**

Èparcajâne jhâ' bhângsa Romawi Kuno ngadopsi sèttong macem ḍâri alfabèt Yunani è Cumae, sèttong koloni Bhângsa Yunani è Italia Lao', bâkto abad ka-7 SM. (Gaius Julius Hyginus dâlem Fab. 277 nyebbhutaghi lègènda jhâ' Carmenta, orèng sibila Kimmeri, nyerrap lèma bellâs horop Yunani dhâddhi alfabet Latin, sè ngennallaghi lèbât Latium sareng potrana, Evander, sakitar 60 taon sabellunna perrang Troya, namong adâ' lampatta sajhârâ tentang carèta rèya.) Alfabèt Yunani Kuno dhibi' asal molana ḍâri abjad Fenisia. Ḍâri alfabèt Yunani è Cumae, kabhâdhi alfabèt Etruska bân saterrossa bhângsa Romawi ngadopsi 21 horop ḍâri 26 horop ḍâlem alfabèt Etruska, è bâbâ panèka:

## Abjad Latin sè ètolès kalabân tanang kalabân kursif samangkèn

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Sombher