Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Jeppang

Jeppang
**Jeppang** (bhâsa Jeppang: 日本 Nippon otabâ Nihon; nyama essa: 日本国 Nipponko otabâ Nihonko, artè harfiah: *naghârâ Jeppang*) iyâ arèya sala sèttong naghârâ kapolowan è Asia Tèmor. Engghunna è paddhu bârâ'na Saghârâ Pasifik, è lajân tèmor bahar Jeppang, bân atatangghâ bi' Republik Rakyat Tiongkok, Korèa, bân Rusia. Polo palèng ḍâjâ abâtes bi' Saghârâ Okhotsk, bân palèng lao' aropa'aghi lo-polo kènè' è Saghârâ Tiongkok tèmor, teppa'na è lajân lao' Okinawa sè atatangghâ bi' Taiwan.
# Alfabèt Fonètik Internasional

| Alfabèt Fonètik Internasional International Phonetic Alphabet |
| --- |
|  |
| Jenis aksara |  Alfabèt Aksara berciri
 |
| Bahasa | Èangghuy ghâbây transkripsi fonètik bân fonemik bhâsa napa bhâi |
| Periode | 1888 (138 taon sè lambâ') |
| Arah penulisan | Cèṭa'an:ISO 15924 direction |
| Aksara terkait |
| Silsilah | Alfabèt paleotipe, English Phonotypic Alphabet* Alfabèt Romawi
	+ Alfabèt Fonètik Internasional
 |
| ISO 15924 |
| ISO 15924 | Latn, , ​Latin |
| Pengkodean Unicode |
| Nama Unicode | Latin |
|

**Alfabèt Fonètik Internasional** /alfabet foˈnɛtɪk̚ intərnasional/ (bhâsa Inggris: International Phonetic Alphabet, pengoca'an bhâsa Inggrissa: /ˌɪntəˈnæʃ(ə)nəl fəˈnɛtɪk ˈælfəˌbɛt/ (pangoca'an Britania); [ˌɪntɚˈnæʃ(ə)n(ə)l fəˈnɛɾɪk ˈælfəˌbɛt] (pangoca'an Amèrika)) otabâ èpakènḍâ' teddhi **IPA** iyâ arèya sistem alfabèt sè èsaregghep bân èangghuy kalabân ḍulo mènangka bâḍḍhâ rekkam fonètik monyè bhâsa *oral* (lèsan). Ta' marana mètode transkripsi laènna sè ampona aengghân è ḍâlem rompon bhâsa tetanto bhâi, IPA abâkkèlaghi samarbhâna fonem sè kalabân ka'rowa sa-bhâsana manossa sè bâḍâ panèka kennèng ètranskripsiaghi ka bujut tolèsan sè ka'ḍimma kennèng èkangertè bân è*artikulasi* bâli. Sistem *notasi* rèya ètarèkaaghi bân èlegghâraghi bi' Pamaoran Fonètik Internasional è bâjâ sè bhungkas ḍâri abad ka-19 mènangka *mèdium* (bâḍḍhâ) *rèprèsèntasi* (bâkkèlan) sè *baku* kaangghuy nyalèn monyèna bhâsa ka ḍâlem bujut sè kennèng ètolès.

IPA engghi panèka *instrumèn* sè segghut èangghuy sareng leksikograf (bhlânthèk kamus), morèd bân pamorok bhâsa asèng, bhlânthèk bhâsa, patolog bân sè merrè kalabân bhâsa, *musikus*, aktor, tokang partalan, bân pamorbhâ bhâsa ghâbâyân.

Bagan IPA rosmè (diterjemahkan), rèvisi taon 2020
Simbol IPA bâttrana arobâaghi sèttong otabâ ḍuwâ' arkan, huruf bân diakritik sè bâttrana nitèng. Huruf IPA ngala' *inspirasi* amarghâ Alfabèt Latin. Diakritik èangghuy ghâbây mapaddhâng pabhidhâân rinci *antarfonem* bân mapaddhâng ghessèna sowara, akanṭana adisi monyè sengseng ḍâ' vokal, lanjhâng monyè, penekanan, nada, bân pamèyalan antara *suku kata*.

Ḍâri bâjâ ka bâjâ, bâḍâ bânnya' paobâ'ân ḍâ' sarakèt simbol IPA, paobâân rèya arobâaghi panambâ'ân, *modifikasi*, bân paghusodhân huruf bân diakritik sè rèya èlakonè bi' Pamaoran Fonètik Internasional. paobâân sè nyar-anyar, iyâ arèya è bâjâ taon 2005, 107 huruf segmèntal, huruf kaangghuy abâkkèlaghi *suprasegmental* sè anḍi' gejjâk sè cokop èbbhâ', iyâ rowa 44 macem diakritik (ta' èbitong bi' *kompositassa*), bân 4 lambhâng *prosodi* *ekstraleksikal* sè bâḍâ è ḍâlem sarakèt IPA. Para' sanèrbhâ sè bâḍâ è bagan Alfabèt Fonetis Internasional rowa èpublikasi ka ḍâlem artikel wèb IPA.

## Sombher
# Nolès

**Nolès** iyâ arèya sèttong kagiatan bhâdi nyiptaaghi catetan otaba informasi è sèttong media klâban aghunaaghi aksara. Nolès biyasa èlakonin è media dhâlubâng klâban ngangghuy lat-alat akadhi pèn. Neng awwâl sajhârâna, nolès èlakonè klâban aghunaaghi ghâmbhâr, akadhiyâ tolèsan hieroglif (*hieroglyph*) è jhâman Mesir Kona.

Tolèsan klâban aksara angghâl ra-kèra 5000 taon sè lalu. Bânnya' orèng dâri Sumeria (Irak) nyiptaaghi dhâ-tandhâ è tana belbel. Dhâ-tandhâ kasebbhut abekkèlèn monyè, bhidhâ klâban rop-horop hieroglif sè abekkèlèn oca' otaba benda.

Kagiatan nolès akembâng pesat sajjhek ècèptaaghi teknik pacèta'an, sè nyebbâbaghi orèng sajân bhâjheng nolès polana karjâna ghâmpang èterbitaghi.

Sajhâlân klâban pakembângan teknologi bân media, kagiatan nolès jhughan noro' akembâng pesat è dhunnya. Lèbat media elektronik niyap orèng bisa ollè bahan tolèsan dâri internet; saèngghâ, penulis lebbi efisien bâkto, bhândhâ bân tenaga. Mangkèn penulis bisa abâgi kabbhi tolèsanna è dimma bhâi klâban aghunaaghi teknologi abâsis internet. Tor klâban orèng sè maca bhâdhi lebbi ghâmpang maca tolèsan dâri penulis sè èkalèburi.
# Aksara

Aksara iyâ arèya sistem simbol visual sè bâḍâ è dhâlubâng otabâ media laènna akadhi bâto, kaju, bân kaèn ka'angghuy nyebbhut aksara iyâ arèya sistem tolèsan. Alfabèt bân abjad aropa'aghi idtilah sè bhidâ karans aropa'aghi tipe aksara sè aḍhâsar klasifikasi fungsional. bâgiyân-bâgiyân sè lebbi kènè' sè bâḍâ ḍâlem aksara iyâ arèya: grafem, huruf, ḍiakritik, tanḍhâ bâcâ, bân samacemma. Satuanna aksara èkoca' glif.

## Etimologi

"Aksara" secara etimologis asalla ḍâri bhâsa Sanskerta, iyâ arèya *akṣara* (Dewanagari: अक्षर), sè bisa anḍi' artè 'horop', 'monyè', otabâ 'vokal'. Aksara jhughân bisa anḍ' artè" ta' èpamosna" Aksara èyangghep mènangka sesuatu pan-saponapan sè langgheng polana anḍi' peran ḍâlem adokumentasiyâghi peristiwa komunikasi ḍâlem bhângon tolèsan. Mèla ḍâri jârèya, kajhâjâ'ân masa sè lambâ' bisa èyabâs.

## Terminologi

Istilah laèn ka'angghuy nyebbhut aksara iyâ arèya horop otabâ abjad (bhâsa Arab), sè èyartè'aghi mènangka lambang bunyi bhasa (fonem). Sedangkan monyè rowa iyâ arèya lambang pengertian sè mènorot cateddhân sejarah secara *garis besar terdiri* ḍâri kategori (Kartakusuma 2003):

1. **Piktogram**, iyâ arèya aksara sè horobbhâ aropa'aghi ikon bharâng sè konkret, antara laèn aksara hieroglief Mesir, aksara Cèna Kona;
2. **Ideogram**, iyâ arèya aksara sè horobbhâ aropa'aghi simbol ka'angghuy abâkkèlè gagasan (jumlana bhârâng, oca' sèpat, oca' ghântè) otabâ bhârâng (abstrak otabâ konkret), antara laèn aksara Cèna satèya sè hasèl corrèdhânna ta' èyabâs polè alukis ka bhârâng konkret;
3. **Abjad suku kata**, iyâ arèya aksara sè sabbhân horobbhâ aghâmbhârrâghi suku kata. Kategori rèya èbâgi dhâddhi 2:
	1. **Abugida**, iyâ arèya abjad suku kata sè horobbhâ para' paDâ'â bentukna mon bâḍâ Dâlem sèttong kelompo' konsina , contona horop Ka, Ki, Ku, Ke, Ko ḍâlem aksara Sunda aksara Jhâbâ, Aksara Makassar, Aksara Bugus, aksara Dewanagari, aksara Pallawa, bân aksara-aksara ḍâri rumpun Brahmk a InDia;
	2. **Aksara silabis murni**, iyâ arèya abjad suku kata sè horobbhâ anḍi' bentuk bhidhâ-bhidhâ ka'angghuy sabbhân suku kata. Contona horop Ka, Ki, Ku, Ke, Ko anḍi' bentuk bhidhâ-bhidhâ ḍalem aksara Katakana bân Hiragana è Jeppang;
4. **Abjad fonetik**, iyâ arèya sèttong horop abâkkèlè sèttong monyè bhâsa, antara laèn alfabet Latin, alfabet Yunani, Kiril bân Gothik otabâ Jèrman.

## Referensi
# Literasi

**Literasi** iyâ arèya istilah umum sè arojuk dâ' ka saprangkat kamampoan bân individu è dâlem maca, nolès, acaca, mètong, bân meccaaghi masala è tingkat kaahlian tartanto sè èparloaghi è dâlem kaodi'an rè-saarè. Saèngghâ, literasi ta' bisa èpèsaaghi dâri kamampoan abhâsa.

Dâlem bhâsa Latèn, oca' literasi èsebbhut *literatus,*artèna orèng sè ajhâr. National Institute for Literacy ajellasaghi sè èmaksod bi' literasi iyâ arèya kamampoan sasorang maca, nolès, caca, mètong, bân meccaaghi masalahè dâlem tingkat kaahlian sè èparloaghi dâlem lako, kaluarga, bân masyarakat. Education Development Center (EDP) ajellasaghi jhugân pengertian dâri literasi iyâ arèya kamampoan sasorang ngangghuy potènsi sè èkaandi' bân ta' sabâtes kamampoan bâca tolès bhâi. UNESCO ajellasaghi jhugân literasi iyâ arèya saprangkat keterampilan sè nyata khosossa katarampilan kognitif è dâlem maca bân nolès sè tarlepas dâri konteks è dimma keterampilan sè èkamaksod èollèaghi dâri sapa keterampilan kasebbhut èkaollè bân dâ'emma cara ollèna. Mongghu UNESCO, pamahaman sasorang dâ' ka literasi èpengaroè sareng kompetensi bidang akademik, konteks nasional, nilai-nilai bhudhâjâ sareng pengalaman. Bân è dâlem kamus online Merriem - Webster èjellasaghi literasi iyâ arèya kamampoan otabâ kualitas melek aksara sè terdiri dâri kamampoan maca, nolès bân kennal sareng paham ide-ide visual.
# Tiongkok

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

**Tiongkok**| **Bendirâ Tiongkok** | **Lambhâng Tiongkok** |
| --- | --- |
|  |  |

| Laghu kabhângsahan |
| --- |
| *義勇軍進行曲* |
|  |
| Peta lokasi Tiongkok |
|  |

 |
|  |
| Embu'koṭṭa: | Beijing |
| Kamardhika'an: | 1949 |
| Rajhâ (2021): | Xi Jinping |
| Perdana Menteri (2021): | Li Qiang |
| Loas bilajâh: | 9,596,960 km² |
| Penduduk: | 1,411,778,724 (2021) |
| Bhâsa resmi: | Bhâsa Tiongkok |
| Nyama oang | Renminbi (RMB) |
| Kode telepon: | +86 |
| Kode Internet: | .cn |

**Republik Rakyat Tiongkok** (bhâsa Tiongkok: **中華人民共和國**) iyâ arèya sala sèttong naghârâ kapolowan è Asia Tèmor. Embu' koṭṭana iyâ arèya Beijing. Loas bilajâhna iyâ arèya 9,596,960 km². Pendudukna iyâ arèya 1,411,778,724 (2021) bân kapadatan pendudukna 145 orèng per km².

## Galeri

* Beijing
* Guangzhou
* Chongqing
* Shanghai

## Referensi

## Kae'an loar

* Official Website
# Pertalan

**Pertalan** otabâ maobâ bhâsa iyâ arèya maksoddhâ ma'na tèks ḍâri sombher aropa bhâsa sè pertama ka'angghuy ngasèllaghi tèks sè paḍâ maksod bân artèna sopajâ bisa maḍâpa' pessan sè paḍâ èkabhuto. Mènorot Oxford, pertalan iyâ arèya komunikasi pesdan ḍâri bhâsa asalla ka bhâsa sè èkatojhu kalabân aghuna'aghi tèks sè ekuivalen. Sala sèttong pertalan palèn ngaḍâ' sè ètemmo iyâ arèya pertalan sè èkaghâbây è taon 2000 SM sè ngala' carèta Gilgames ḍâri bhâsa Sumeria ka bhâsa sè bâḍâ è Asia Bârâ'.

Orèng sè aberri' pertalan è bâkto ngalakonè jârèya kodhu apertimbangngaghi pan-bârâmpan bâtessan, tamaso' konteks, atoran paramasastra, konvensi carana nolès, bân idiom, serta hal-hal laèn antara ḍuwâ'ân bhâsa kasebbhut. Orèng sè aberri' pertalan segghut ngadhebbhi resiko sè ta' sangajâ mamaso' gaya bhâsa otabâna idiom ḍâri bhâsa awwâl ka ḍâlem bhâsa tonjjhuwânna. È laèn hal, penyusupan gaya bhâsa bân idiom bisa mabânnya' bhâsa tojjhuwân kalabân bâDâna oca' serrebbhâ . Atas ḍâsar jârèya, orèng sè aberril pertalan noro' terlibat secara signifikan ḍâlem proses pembentukan bân pengembangan bhâsa.

Asabâb ḍâri tèngghina pènta'an atas dokumentasi kagiyadhân bisnis sè aropa'aghi efek ḍâri revolusi industri è nga-tengngana abad ka-18, pertalan pas dhâddhi kagiyadhân sè formal bân dhâddhi spesial saèngghâna pas bâḍâ sakola'an spesialis bân pol-kompolan profesi. Secara tradisional, kagiyadhân ḍâri pertalan aropa'aghi sèttong kagiyadhân sè èlakonè dhibi' moso manossa. Mèla Dâri cokop berrâ'na kagiyadhân aberri' pertalan, ḍâri taon 1940-an para insinyur molaè akembangngagi teknologi otomatisasi pertalan otabâ teknologi sè abânto manossa kalangghuy aberri' pertalan.

Kasala'an ngartèyaghi terkait pertalan bisa ḍari bâḍâna konsep tentang sèttong hubungan ca'-oca' sèttong bân sè laèn sè sederhana antara ḍuwâ'ân bhâsa sè madhâddhi orèng ngangghep cara aberri' pertalan rèya tamaso' cara sè ghâmpang èlakonè bân aropa'aghi proses mekanis. Nyatana, bhidhâna historis antar bhâsa segghut madhâddhi bhidhâ ekspresi ḍâlem ḍuwâ'ân bhâsa kasebbhut sè madhâddhi ngallèna pessan antara ḍuwâ'ân bhâsa kasebbhut ta' kèra bisa èlakonè.

## Jenis

Ragamma penerjemahan dhâ-bhidhâ, tergantung ḍâri aspek sè èyabâs. Aḍhâsar aspek kabhâsa'an, Jaconson abâgi penerjemahan dhâddhi tello', amiyâ arèya:

1. Penerjemahan Intra bhâsa (intralingual translation): peenerjemahan ḍâri sèttong bhasa verbal kalabân bhâsa verbal sè laèn ḍâlem bhâsa sè paḍâ
2. Penerjemahan antar bhâsa (interlingual translation): proses mangallè bhâsa verbal ḍâri sèrrong bhâsa ka bhâsa sè laèn.
3. Penerjemahan intersemiotic (intersemiotic translation): prodes mangallè bhâsa ḍâri bhâsa verbal ka bhâsa non verbal.

## Referensi