Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Botani

Bhungkana Jenderal Sherman sè aropa'aghi bhungka palèng rajâ è dhunnya
**Botani** otabâ **èlmo bu-tombuwân** èngghi panèka èlmo sè ajhâr tentang bu-tombuwân, jamur(fungi), bân alga, kalabân mikologi bân fikologi sè bâdâ è ḍâlem ranca' èlmo botani.
 Kalabân sapanèka, ḍâlem botani èajhâri sadhâjâ disiplin èlmo Biologi, akadhi gènètika, pertombuwân, rèproduksi, mètabolisme, perkembângan, interaksi kalabân komponèn biotik bân komponèn abiotik, sareng èvolusi sè asambhung kalabân tombuwân. Istila botani asalla ḍâri bhâsa Yunani kèna, βοτάνη (*botane*), sè artèna rebbhâ otabâ tana pangowanan.Samangkèn botsni ajhâr sakètar 400.000 spèsiès organisme oḍi' sè ka'dimmaa 260 èbu è antarana panèka tombuwân sè aghâdhuwi *pembuluh* bân 248 èbu è antarana panèka angiospèrma. Orèng sè ajhâr biḍâng botani èsebbhut mènangka **botanis** otabâ ahli botani.

## Lingkup bân peran botani

Akadhi bentu'-bentu' kaoḍi'an laèn ḍâlem biologi, tombuwân oḍi' bisa è ajhâri ḍâri paddhu pamandhengngan sè bhidhâ, ḍâri tingkatan molekul, gènètika, bâb biokimia lèbât organèl, sèl, jaringan, organ, individu, populasi bu-tombuwân, bân padhurrun tombuwân. È sadhâjâ tèngkat panèka ahli botani pola alako è biḍâng sè asambhung kalabân pangalompo'an taksonomi, struktur anatomi bân morfologi), otabâ fungsi fisiologi ḍâri kaoḍi'an bu-tombuwân.

Bannè pèra' tombuwân, botani jhughân ajhâr jamur (mikrologi), baktèri (baktèriologi), alga (fikologi).
Botani juga tidak hanya mempelajari kelompok

Panelitian tombuwân sanget pentèng sabâb tombuwân panèka bâgiyân ḍhâsar ḍâri kaoḍi'an è Bhumè, sè ngasèllaghi oksigèn, ḍhâ'ârân, serrat, *bahan bakar*, bân , bhât-obhâtan sè mamongkèn manossa bân bentu' kaoḍi'an laènna bâḍâ. Lèbât fotosintèsis, tombuwân nyerrwp karbondioksida, sèttong gas *rumah kaca* sè ḍâlem jumbla bânnya' bisa apangaro ḍâ' iklim global. Salaèn ka'ḍissa, tombuwân bisa nyegghâ èrosi tana bân pangaro ḍâlem siklus aèng. Sèttong pamahaman sè bhâghus tentang tombuwân sanget pentèng bâgi masa ḍâteng masyarakat manossa sabâb mongkènnaghi manossa ka'angghuy:

* Aghâbây ḍhâ'ârân ka'angghuy èparèngè ḍâ' populasi sè akembâng
* Pahamè prosès-prosès kaoḍi'an sè ḍhâsar
* Aghâbây bhât-obhâtan bân bahan ka'angghuy ngobhâtè panyakèt-panyakèt
* Mahamè aobâna kennengngan kalabân lebbi jellas

## Sombher
# Universitas Uppsala

**Universitas Uppsala** ( bhâsa Swedia : Uppsala universitet ) panèka sèttong universitas è Uppsala, Swedia, 64 kilometer bârâ' lao' Stockholm. Èpaddek è taon 1477, panèka universitas sè palèng towa è Skandinavia.

Saellana pan-bârâmpan abad, universitas panèka ampon dhâddhi pusat elmo bân pangajharan sè èkennal, èwakili sareng nyama-nyama akadhi Linnaeus, Celsius, bân Ångström, bân saterrossa sareng pan-bârâmpan pemenang Hadiah Nobel è dâlem elmo alam, akadhi Svante August Arrhenius. Salaèn jârèya, Uppsala ampon cè' pangarona dâ' identitas bân budaya nasional Swedia, lèbât tokoh-tokoh akadhi August Strindberg.

Universitas Uppsala andi' sanga' fakultas. Ra-kèra 40.000 siswa sè èdaftaraghi è program sarjana otabâ profesional, bân ra-kèra 2.400 sè èdaftaraghi è program doktoral. Bâḍâ 3.800 anggota fakultas è antarana 6.000 staf.

## Sajhârâ

### abad ke-15: Asal-usul

Akadhi sabâgiyân bânnya' universitas abad pertengahan, Universitas Uppsala awalna tombu dâri pusat gerejawi. Uskup agung Uppsala ampon dhâddhi sala sèttong sè palèng penting è Swedia sajjhek agama Kristen pertama kalè nyebbâlaghhi ka wilayah panèka è abad kasanga'. Uppsala jhughân ampon abit dhâddhi pusat perdagangan regional bân ampon ngandung pemukiman sè èmolaè è Abad Pertengahan sè dâlem. akadhi jhughân sè èkaolle sareng sabâgiyân bânnya' universitas abad pertengahan, Uppsala èmolaè èsewa lèbât papal bull. Banteng Uppsala, sè aberri' hak korporat ka universitas, èkalowar sareng Paus Sixtus IV è taon 1477 bân èpadhâddhi pan-bârâmpan ketentuan. Sala sèttong sè palèng penting panèka universitas panèka èberri'i kebebasan bân hak istimewa sè padhâ sareng universitas Bologna. Arèya tamaso' hak kaangghuy maddek empa' fakultas tradisional teologi, hokom (Hukum Kanon bân hukum Romawi), kedokteran, bân filsafat, bân kaangghuy aberri' gelar sarjana, master, lisensi, bân doktoral. Uskup agung Uppsala jhughân èsebbhut kanselir universitas bân ètugasaghi kaangghuy ajaga hak bân hak istimewa universitas bân angghutana.

## Organisasi

Universitas Uppsala aghâdhui sanga' fakultas sè èkelompokaghi dâddhi tello' disiplin akademik, sè bhân-sabbhânna èpimpin sareng wakil rektor. È bâbâ panèka dhaftar dâri tello' disiplin akademik panèka bân fakultasna.

Humaniora bân Ilmu Sosial

* Fakultas Teologi

* Fakultas Hukum
* Fakultas Sejarah bân Filsafat
* Fakultas Bhâsa
* Fakultas Ilmu Sosial
* Keuangan Kedokteran bân Farmasi
* Fakultas Kedokteran
* Fakultas Farmasi
* Keuangan Teknik bân Ilmu Alam
* Fakultas Teknik bân Ilmu Alam

Salaen paneka, bâḍâ fakultas pandhidhighân sè ta’ tamaso’ dâlem tello’ bidang ka’dinto.

Bâng-sèbâng fakultas panèka aropaaghi bânnya' lembaga otabâ departemen sè bhân-sabbhân. Fakultas teologi bân hukum coma andi' sèttong lembaga, è bâkto fakultas teknik bân elmo alam andi' bânnya' lembaga sè èkelompokaghi dâ' pan-bârâmpan bagian.

## Sombher
# Iran

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

**Iran**| **Bendirâ Iran** | **Lambhâng Iran** |
| --- | --- |
|  |  |

| Laghu kabhângsahan |
| --- |
| *Sorud-e Melli-ye Jomhuri-ye Eslāmi-ye Irān* |
|  |
| Peta lokasi Iran |
|  |

 |
|  |
| Embu'koṭṭa: | Teheran |
| Kamardhika'an: | 678 SM |
| Imam Aghung (2026): | Mojtaba Khamenei |
| Presiden (2021): | Hassan Rouhani |
| Wakil Presiden (2021): | Eshaq Jahangiri |
| Loas bilajâh: | 1,648,195 km² |
| Penduduk: | 85,028,759 (2021) |
| Bhâsa resmi: | Bhâsa Persia |
| Nyama oang | Rial Iran (IRR) |
| Kode telepon: | +98 |
| Kode Internet: | .ir |

**Iran** (bhâsa Persia: *ایران; جمهوری اسلامی ایران* - *Irān; Jomhuri-ye Eslāmi-ye Irān*) panèka sala sèttong naghârâ è Asia Bârâi'. Embu' koṭṭana iyâ arèya Teheran. Loas bilajâhna iyâ arèya 1,648,195 km². Pendudukna iyâ arèya 85,028,759 (2021) bân kapadatan pendudukna 52 orèng per km².

## Galeri

* Qom
* Isfahan
* Mirjaveh, Iran Tèmor
* Meybod, Iran Tengnga

## Referensi
# Sokrates

Sokrates|  |
| Asmana ḍâlem bhâsa asli | (grc) Σωκράτης  |
| Carèta oḍi' |
| Èlahèraghi | <abbr title="Kira-kira (id) ">*k.* 470 SM  Alopeke (en)   |
| Sèdhâ | 15 Fèbruwari 399 SM  (70/71 taon) Athena (id)   |
| Penyebab kematian (id)  | Hemlock poisoning (en)   |
|  |
| Kalakoan |
| Spesialisasi (id)  | Filsafat, Èpistèmologi bi' etika (id)   |
| Karjâ | Filsuf (id) , Ghuru, penulis (id)  bi' ethicist (en)   |
| Murid (id)  | Plato, Xenofon (id) , Antisthenes (id) , Aristippos (id) , Isokrates (id) , Eukleides dari Megara (id) , Phaedo of Elis (en) , Aischines dari Sphettus (id) , Chaerephon (en) , Simmias of Thebes (en) , Cebes (en) , Menexenus (en) , Apollodorus (en)  bi' Alkibiades (id)   |
| Dipengaruhi oleh (id)  | Anaxagoras (id) , Filsafat pra-Sokrates (id)  bi' sofistes (id)   |
| Bhâlâ |
| Pasangan nikah (id)  | Xanthippe (id)   Myrto (en)    |
| Pottra | Yogui (en)  Menexenus (en)   |
| Orèng towa | Sophroniscus (en)  , Phaenarete (en)   |
|

---

 |
|   |

**Sokrates** iya' arèa sala sittong filsuf dâri Yunani. sala sittong pamekker antroposentrisme sè odi' è bâkto Yunani Klasik. Èlmoh filsafat Sokrates andi' tujuan ngânnale manossa ngarteh tentang alam semesta lâbâr teori. Perhatian Utamanna è dâlâm pamekkeran filsafat Sokrates iya' arèa tentang hakikat dâri kaodiânna manossa. Pendekatan sè è ghuna aghin rasionalisme. Anèka ngekaji kabbhi bidang pemikiran filsafat tojjhuân keingintahuanna. Madâddhi rassa terro taonna awal dâri kebijaksanaan.

Sokrates odi' è bâkto berkembanga pamekkeran sofisme. Kemampuanna è dalâm aghuna aghin metode dialog madheddi kaolle simpati dâri pemuda. Sementara Jia, Sokrates èmosoè sè penganut kepercayaan dewa bân tuhan sebbâb è anggâp marosak Moral para pemuda bân nolak kebedenna dewa bân tuhan sè è anggâp dâri negerenna.

Sokrates iya' arèa sala sittong tokoh sè ngennale istilah "filsafat" è lembaga pendidighân. Sokrates angghuy metode filsafat sè è kennal metode kebidanan sè dâddhi pertama pengembangan metode induksi secara de facto. Pamekkeran Sokrates apângaruh moreddâh iya' arèa Plato bân terros ka Aristoteles sè dâddhi mored dâri Plato. Pângarôh pamekkeran Sokrates nyâbbar dâri negerenna iya' Athena sampé' ka dhunnya bârâ'. Pamekkeran sè utama iya' arèa tentang filsafat moral otabâ etika.